Por. św. Anzelm, argument
Por. św. Anzelm, argument
ontologiczny: pojęcie w umyśle – byt
ontologiczny: pojęcie w umyśle – byt
poza umysłem /wizja obrazu w
poza umysłem /wizja obrazu w
umyśle artysty – namalowane dzieło.
umyśle artysty – namalowane dzieło.
Relacja między:
Pojęciem a rzeczą
Pojęcie „Boga” – Bóg
żywy
czy naszym pojęciom
odpowiada rzeczywistość?
czy pojęcia pouczają nas o
świecie pozamyślowym?
1. realizm skrajny (Platon)
2. konceptualizm (Kant)
3. Realizm umiarkowany
(arystotelizm)
4. Nominalizm
rzeczywistość pozamyślowa
jest adekwatna do naszych
pojęć (Platon)
idee-
rzeczy
w jaki sposób pojęcie ogólne może
odpowiadać światu
pozamyślowemu, skoro w świecie
doświadczanym zmysłowo
wszystkie rzeczy istnieją jako
jednostkowe
Temu rozwiązaniu
sprzeciwia się
doświadczenie potoczne:
powszechnikom odpowiada
rzeczywistość pojęciowa
(conceptus)
„człowiek” = to tylko
pojęcie, uchwycenie czegoś
w umyśle
Realizm umiarkowany
przyjmuje zasady
konceptualizmu
- akceptacja istnienia
rzeczywistości
jednostkowej
- powszechność
nazw
- abstrakcyjność myśli
idealna konstrukcja naukowa
wszechświata
pojęcia szczegółowe
istnieją:
- w rzeczywistości
pozamyślowej
- w naszych ujęciach
poznawczych
Porfiriusz
poglądy Boecjusza
1. Czy gatunki i rodzaje
1. Czy gatunki i rodzaje
istnieją w rzeczywistości,
istnieją w rzeczywistości,
czy są tylko konstrukcjami
czy są tylko konstrukcjami
myślowymi
myślowymi
np. Homo sapiens
np. Homo sapiens
2. Jeśli powszechniki są
2. Jeśli powszechniki są
rzeczami, to czy cielesnymi
rzeczami, to czy cielesnymi
czy duchowymi
czy duchowymi
3. Czy istnieją poza bytami
3. Czy istnieją poza bytami
cielesnymi czy w bytach
cielesnymi czy w bytach
Ad. 1: rodzaje i gatunki istnieją i w
rzeczywistości i w intelekcie
Ad. 2: rodzaje i gatunki są
niecielesne, ponieważ są wynikiem
abstrakcji
Ad. 3: są w rzeczach i poza nimi
1. W naturze istnieją tylko jednostki
2. właściwości nie istnieją poza
jednostkami (nie ma barw poza
barwnymi przedmiotami, nie ma
mądrości poza mądrą duszą)
3. Rodzaje i gatunki to nie rzeczy, lecz
słowa (voces) o pozorach
powszechności, lub też wyprowadzane
dźwięki składające się z liter i sylab
Tezy:
Teologicznym wyrazem tego
podejścia jest
herezja tryteizmu
Trzy osoby Trójcy Świętej są
trzema odrębnymi bytami
(trzema rzeczami)
mają jednak jedna wolę i moc