Kontrolowanie zachowania skazanego i realizacji obowiązków w 

okresie próby – bez orzeczonego dozoru

Kontrola okresu próby – w ten sposób bardzo często jest 

określane kontrolowanie zachowania skazanego i 

realizowanie obowiązków w okresie próby przez organy, 

które wykonują orzeczenia sądu w postępowaniu karnym 

wykonawczym. 

      Istnieją trzy środki probacyjne względem których może 

wystąpić konieczność skontrolowania zachowania 

skazanego i realizacji jego obowiązków w okresie próby, 

są to:

- warunkowe zawieszenie wykonania kary
- warunkowe umorzenie postępowania karnego
- warunkowe zwolnienie
      Najliczniejszą grupę sprawców stanowią skazani z 

warunkowym zawieszeniem wykonania kary. 

 

 

Kodeks Karny przewiduje dwie odmiany warunkowego 

zawieszenia kary:

• proste – kiedy sąd nie orzeka obowiązków czy dozoru na okres 

próby, uznaje iż sama groźba wykonania jej pełni funkcje 

motywacyjną do powstrzymania się od popełnienia przestępstwa i 

przestrzegania przez skazanego porządku prawnego

• probacyjne – związane jest z orzeczeniem obowiązków skazanemu 

lub jego dozoru, wiąże się z uznaniem przez sąd konieczności 

wychowawczych oddziaływań na skazanego czyli orzeczeniem 

dozoru i obowiązków, których kontrola ma na celu zapobieganie 

powrotu do przestępstwa

    
     Jeżeli sąd nie orzeka dozoru może zobowiązać skazanego do 

informowania go lub kuratora o przebiegu okresu próby. Zdarza się 

to jednak bardzo rzadko, a wg specjalistów jest wskazane z tego 

względu iż w praktyce zdarza się, że skazany opuszcza swoje 

miejsce zamieszkania i nie informuje o tym sądu czy kuratora, 

ponieważ na przykład nie został do tego zobowiązany ani pouczony. 

 

 

              Ważnym elementem w kontroli kuratora jest sporządzanie wywiadu 

środowiskowego. Na podstawie art. 14 k. k. w. organ, który wykonuje orzeczenie może 

zarządzić zebranie informacji dotyczących skazanego, najczęściej w formie wywiadu 

środowiskowego. Zaś przeprowadzenie takiego wywiadu wiąże się z naruszeniem 

strefy prywatnej obywatela, która jest chroniona instytucyjnie. Wywiad taki w 

postępowaniu karnym wykonawczym jest podstawowym dowodem przy rozstrzyganiu 

przez sąd w sprawach skazanego. Nie tylko kurator posiada uprawnienia do 

przeprowadzenia wywiadu, innym organem posiadającym takie uprawnienia jest 

policja (wg art. 14 §2 k. k. w. z 26 sierpnia 2003 r.). 

             Zbieranie informacji może przybrać dwie formy:

•

dokonanie ustaleń w zakresie wskazanym przez organ zarządzający zebranie 

informacji różnymi dopuszczalnymi technikami

•

w drodze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który zgodnie z metodologią 

powinien być wykonany według standaryzowanego formularza

              Według A. Kordika nie tylko kuratorzy powinni aktywnie angażować się w 

zarządzanie zbierania informacji o zachowaniu skazanego i ich realizacji, ale także 

sądy powinny wykazać większe zaangażowanie w przebieg okresu próby przez 

nadzorowanie wykonania orzeczenia i reagować na informacje z przebiegu okresu 

próby – a w szczególności jeśli dotyczy to negatywnego zachowania skazanego. 

               Najczęściej dzieje się tak, że największymi obowiązkami obarczani są kuratorzy. 

Taka praktyka została uregulowana w §359 r. u. s. p., zgodnie z którym „wykonywanie 

dozoru, a także kontrolę wykonywania kary ograniczenia wolności, wykonywania 

nałożonych przez sąd obowiązków oraz kontrolę okresu próby realizuje kurator 

sądowy”. Niemniej jednak niektórzy twierdzą, iż taka praktyka nie jest trafna – w 

szczególności jeśli chodzi o skazanych, którzy zrealizowali swoje obowiązki zgodnie z 

orzeczeniem sądu lub sąd nie nałożył żadnych obowiązków wobec nich. 

               Na podstawie art. 174 pkt 2 k. k. w. do zakresu działań sądowego kuratora 

społecznego zalicza się „żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od osób 

znajdujących się w okresie próby, objętych dozorem lub tych, na których nałożono 

obowiązki”. Jednakże zakres tych działań odnosi się także do kuratora zawodowego, 

gdyż jest on uprawniony do wykonywania wszelkich działań, które przysługują 

kuratorowi sądowemu. 

 

 

Sposób wykonywania czynności związanych z kontrolowaniem zachowania 
skazanego w okresie próby przez kuratora. 
Zgodnie z § 12 obowiązkami kuratora dla dorosłych są:

- zbieranie co najmniej raz na 6 miesięcy informacji o zachowaniu skazanego, jeśli sąd nie 
zarządzi inaczej
- przeprowadzanie wywiadu przed wystąpieniem do sądu z wnioskiem
- występowanie do instytucji i właściwych urzędów oraz osób fizycznych w celu uzyskania 
informacji o sposobie realizacji nałożonych na skazanego obowiązków
- przyjmowanie od skazanego informacji o przebiegu okresu próby i sposobie wykonywania 
nałożonych obowiązków oraz dokonanie ich weryfikacji
- bezzwłoczne powiadamianie sądu o popełnieniu przestępstwa lub o innych rażącym 
naruszeniu porządku prawnego przez skazanego

 

 

Jeżeli sąd nie wydał zarządzenia o częstotliwości zbieranych informacji na temat 
zachowania skazanego, to należy to czynić co 6 miesięcy w całym okresie próby. 
W przypadku skazanego, który zachowuje się pozytywnie i zrealizował swoje 
obowiązki kurator sądowy może wystąpić do sądu (tego który orzekał w pierwszej 
instancji i jest właściwym do wykonania orzeczenia) o wydanie zarządzenia w 
przedmiocie wydłużenia częstotliwości zbierania informacji lub także o zarządzenie 
zebrania informacji o zachowaniu skazanego w terminie kończącym upływ próby. 
Jeżeli sąd nie zarządzi zebrania informacji przez przeprowadzenie wywiadu 
środowiskowego, kurator zbiera informacje innymi sposobami, które są 
uregulowane w k. k. w. i powołanym rozporządzeniu. 
Kurator po otrzymaniu orzeczenia sądu do wykonania może wezwać skazanego do 
sądu w  wyznaczonym przez niego terminie lub udać się do jego miejsca 
zamieszkania w celu uzyskania od niego wyjaśnień co do przebiegu próby i realizacji 
obowiązków. Pierwsza rozmowa kuratora ze skazanym powinna mieć charakter 
rozpoznawczy, pouczający i informacyjny. 

Jak głoszą Zasady Tokijskie, skazany według którego zastosowany środek o 
charakterze nieizolacyjnym powinien uzyskać pisemne pouczenie i ustne 
wyjaśnienie warunków na jakich dany środek jest stosowanym, a przede wszystkim 
jego prawa i obowiązki. 
Kurator powinien informować skazanego o jego uprawnieniach i obowiązkach, a 
także przypominać obowiązki wynikające z wyroku sądy, przypominać terminy ich 
realizacji, a także wyjaśnić jaką role pełni kurator. 
W przypadku popełnienia przestępstwa przez skazanego, uchylania się od 
nałożonych obowiązków, od wykonania orzeczonych środków karnych i uiszczenia 
grzywny kurator ma obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o zarządzenie 
wykonania kary. 
Kurator powinien także poinformować skazanego o tym, iż w zależności od jego 
zachowania w okresie próby sąd może ustanawiać, rozszerzać i zmieniać 
obowiązki , a także oddać skazanego pod dozór, a także zwolnic go z wykonywania
obowiązków oraz uznać za wykonane niektóre środki karne.

 

 

Do technik zbierania informacji należą:

- wzywanie do sądu w celu udzielenia wyjaśnień co do przebiegu próby i wykonywania 
nałożonych na skazanego obowiązków
- dokonywanie ustaleń przez kuratora w miejscu zamieszkania lub pobytu skazanego oraz 
przez kontakty z rodziną skazanego
- przeprowadzenie wywiadu środowiskowego
- stosowanie pisemnych wystąpień do instytucji i urzędów oraz osobiste dokonywanie 
ustaleń w instytucjach i urzędach oraz u osób fizycznie o sposobie realizacji obowiązków
- analizę i weryfikowanie w dostępnych źródłach informacji uzyskanych od skazanego
- dokonywanie ustaleń czy skazany przestrzega porządku prawnego

Czynności związane ze zbieraniem informacji o skazanym kurator zawodowy może 
wykonywać samodzielnie lub zlecić je kuratorowi społecznemu. 
Kurator zawodowy w zależności od zebranych informacji może złożyć stosownie do 
sytuacji wnioski do sądu w o wszczęcie postępowania incydentalnego(służy do 
rozstrzygania kwestii ubocznych pojawiających się w ramach postępowania właściwego 
np. wyłączenie sędziego z postępowania).
Gdzie modyfikowanie orzeczenia w trakcie trwania próby powinno służyć potrzebom 
wychowawczego oddziaływania na osobę poddaną próbie. Jednakże obowiązkiem 
kuratora przed wystąpieniem z takim wnioskiem jest przeprowadzenie wywiadu 
środowiskowego. 
Przedmiotem czynności kuratora nie jest wykonywanie przez niego czynności 
administracyjnych, ale przede wszystkim kontrolowanie zachowania skazanego w czasie 
próby. 
Kontrola zachowania skazanego, który pozostał w społeczeństwie jest konieczna, 
ponieważ wynika z niej jedna z podstawowych funkcji społecznych jaką jest utrzymanie 
porządku prawnego w państwie. Kontrola taka powinna być wykonywana przez kuratora 
zgodnie z jej celem a także zachowaniem godności dla osoby poszkodowanej tak by 
wykonywane przez nią obowiązki i zastosowany środek probacyjny nie był bardziej 

dolegliwy niż wynika to z orzeczenia sądu.

 

 

 

Dokumentacja związana z kontrolą skazanego w okresie próby
„W sprawach, w których właściwy do wykonania orzeczenia jest kurator sądowy, 
odpis orzeczenia należy przesłać do zespołu kuratorskiej służby sadowej wraz z 
zarządzeniami sądu dotyczącymi sposobu wykonania orzeczenia” (§ 358 ust. 2 
r.u.p.) – co oznacza, że sąd wydaje zarządzenie wraz z dyspozycjami w jaki sposób 
ma kurator wykonać to orzeczenie. 

W zespole kuratorskiej służby sądowej w kontrolce „P” rejestruje się nazwiska i 
imiona osób, względem których zaszła konieczność zastosowania kontroli próby w 
związku z:
- warunkowym przedterminowym zwolnieniem
- warunkowym zawieszeniem kary
- grzywny
- ograniczenia wolności
- warunkowym umorzeniem postępowania karnego lub udzieloną przerwą w karze

Każdy skazany posiada założoną obwolutę , w której są gromadzone uzyskane przez 
kuratora informacje o zachowaniu skazanego i realizacji obowiązków w okresie 
próby. 
Sąd powinien wskazać czy i z jaką częstotliwością należy przedstawiać mu 
zgromadzoną dokumentację, jeśli zaś nie wyda takiego zarządzenia to kurator 
powinien przedstawić zebrane informacje np. gdy będzie składał wniosek o 
wszczęcie postępowania incydentalnego. 
Gdy upłynie okres próby, kierownik zespołu kuratorskiego wydaje polecenie 
odnotowania sposobu zakończenia kontroli zachowania skazanego w okresie próby 
w kontrolce „P” a także przekazuje zgromadzoną dokumentacje w obwolucie 

sądowi.

 

 

 

INFORMACYJNO – KONTROLNA FUNKCJA KURATORA W 
PRZEPROWADZANIU WYWIADÓW ŚRODOWISKOWYCH

Jednym z istotnych elementów należących do zadań kuratora 
sądowego jest przeprowadzanie przez niego wywiadów 
środowiskowych, gdyż stanowią one źródło informacji o 
skazanym lub oskarżonym (podejrzanym – jeżeli wywiad został 
zlecony na etapie postępowania prokuratorskiego), informacje 
dotyczą najczęściej zachowania, mają one niejednokrotnie 
znaczny wpływ na treść orzeczenia sądu lub decyzję organu 
zlecającego wywiad.
Wyróżniamy dwa rodzaje wywiadów środowiskowych 
przeprowadzanych przez kuratorów dla dorosłych: wywiad 
zarządzony na podstawie art. 14 & 1 k.k.w. I zarządzony na 
podstawie art. 214 & 1 lub & 1 i 2 k.p.k.

 

 

1. WYWIAD ZARZĄDZONY NA PODSTAWIE ART. 14 & 1 
K.K.W.
Wywiad środowiskowy przeprowadzany przez kuratora 
sądowego w postępowaniu wykonawczym jest określany 
jako "wywiad z art. 14 k.k.w."
Organem uprawnionym do zarządzenia zebrania informacji o 
skazanym w drodze wywiadu środowiskowego (z brzmienia 
art. 14 & 1 k.k.w. ) jest każdy organ wykonujący orzeczenie. 
Organami tymi są (art. 2 k.k.w.) 
- sąd pierwszej instancji, 
- sąd penitencjarny, 
- prezes sądu lub upoważniony sędzia, 
- sędzia penitencjarny, 
- dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także 
dyrektor  

- okręgowy i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo 
osoba –
  kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach 
prawa   
  karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna, 
- sądowy kurator zawodowy, 
- sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny, 
- urząd skarbowy, 

-odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub 
samorządu  
 terytorialnego, 
- inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania 
orzeczeń. 

 

 

Każdy z tych organów w związku z wykonywaniem orzeczenia sądu, ma uprawnienie do zarządzenia zebrania 
informacji o skazanym w tym także w drodze wywiadu środowiskowego. Ważny jest także cel zlecenia wywiadu, 
jeżeli wywiad nie jest niezbędny dla danego organu, albo obejmowałby informacje, które dany organ sam jest 
zobowiązany ustalić, to wówczas nie ma podstawy do wydania takiego zarządzenia. 
Art. 14 k.k.w. Daje podstawę do zbierania informacji dotyczących tylko i wyłącznie skazanego (osoby skazanej 
prawomocnym wyrokiem sądu na jedną z kar przewidzianych przez Kodeks karny). 
Kuratorzy zawodowi dla dorosłych, począwszy od stycznia 2007 roku, w związku ze zmianą zarządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych 
oraz innych działów administracji sądowej, mają obowiązek prowadzenia kontroli okresu próby w stosunku do osób, 
którym sąd warunkowo umorzył postępowanie karne. 
Organ wykonujący orzeczenie sądu, wydając zarządzenie na podstawie art. 14 & 1 k.k.w. O zebraniu informacji o 
skazanym w formie wywiadu środowiskowego wskazuje także podmiot, który powinien go wykonać. Minister 
Sprawiedliwości w porozumieniu z właściwym ministrem do spraw wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej 
określił inne organy uprawnione do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i tak na podstawie rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z 26 sierpnia 2003 roku w sprawie określenia innych niż kurator sądowy organów 
powołanych do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jego zakresu oraz trybu przeprowadzania (Dz. U. Nr 
152, poz. 1495) wskazano, że innymi organami do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego są: komenda 
powiatowa lub komenda rejonowa policji, właściwa ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu skazanego, w 
przypadku żołnierza czynnej służby wojskowej, takim organem jest dowódca jednostki wojskowej lub terenowa 
jednostka organizacyjna Żandarmerii Wojskowej, właściwi ze względu na miejsce położenia jednostki wojskowej, w 
której skazany pełni służbę. Zatem wywiad nie musi być zlecony kuratorowi sądowemu i również kurator sądowy 
może zarządzić, aby taki wywiad został przeprowadzony przez odpowiednia jednostkę.
Jeżeli kurator sądowy został wo wskazany do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez organ zarządzający, 
to wywiad taki może wykonać zarówno kurator społeczny na zlecenie kuratora zawodowego. 
Nie zarządza sie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w postępowaniu wykonawczym dotyczącym ścigania 
należności sądowych czy wykonywania kary grzywny. Przepisy Kodeksu Karnego Wykonawczego regulują tryb 
postępowania przy wykonywaniu tego rodzaju orzeczeń, w związku z tym sąd ma odpowiednie instrumenty prawne 
do ustalenia sytuacji materialnej skazanego. 
Przeprowadzający wywiad powinien zebrać informacje dotyczące: 
- sytuacji rodzinnej i majątkowej skazanego, 
- źródeł utrzymania skazanego, 
- zachowań skazanego, zwłaszcza świadczących o naruszeniu przez niego porządku prawnego, a w przypadku 
żołnierza czynnej służby wojskowej – również o naruszeniu dyscypliny wojskowej, 
- wykonywania przez skazanego obowiązków nałożonych przez sąd, 
Wynik wywiadu powinien także zawierać imię i nazwisko skazanego, datę jego urodzenia i adres zamieszkania, 
oznaczenie organu i osoby, która wywiad przeprowadziła, źródła uzyskania informacji oraz datę sporządzenia i 
podpis osoby sporządzającej. 

 

 

2. WYWIAD ZARZĄDZONY NA PODSTAWIE ART. 214 K.P.K

Art. 214. § 1. W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub 
Policja, zarządza w stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego 
przez zawodowego kuratora sądowego.

§ 2. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obowiązkowe:

  1)   w stosunku do oskarżonego o zbrodnię, który w chwili czynu nie ukończył 21 roku 
życia,

  2)   gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co do poczytalności oskarżonego,

  3)   w sprawie o umyślne przestępstwo przeciwko życiu.

Jest to jedyny rodzaj wywiadu, który może zostać przeprowadzony przez kuratora sądowego 
w postępowaniu karnym prowadzonym przed wydaniem przez sąd orzeczenia. Wywiad taki 
powinien zostać zarządzony szczególnie w celu ustalenia danych co do właściwości i 
warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego. 
Do wydania zarządzenia o przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego na podstawie art. 
214 k.p.k. Uprawniony jest sąd i prokurator. 
Wywiad środowiskowy może przeprowadzić przede wszystkim kurator sadowy, ale też inny 
podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, a w szczególnie uzasadnionych 
przypadkach także policja. 
Wynik wywiadu środowiskowego powinien zawierać: 
- imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad, 
- imię i nazwisko oskarżonego, 
- zwięzły opis dotychczasowego życia oskarżonego oraz dokładne informacje o jego 
środowisku, w tym rodzinnym, szkolnym lub zawodowym, ponadto informacje o jego stanie 
majątkowym i źródłach dochodów, 
- informacje dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, o nadużywaniu przez niego alkoholu, 
środków odurzających, środków zastępczych lub substancji psychotropowych, 
- własne spostrzeżenia i konkluzje osoby przeprowadzającej wywiad, zwłaszcza dotyczące 
właściwości i warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia (art. 214 & 4 
k.p.k.) 

 

 

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 11 czerwca 2003 roku 
w sprawie regulaminu czynności w zakresie przeprowadzania 
wywiadu środowiskowego oraz wzoru kwestionariusza tego 
wywiadu wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w 
art. 214 & 9 k.p.k. W & 5 ust. 1 określiło, że wywiad powinien 
obejmować:
- informacje dotyczące:
- zachowania oskarżonego, 
- warunków środowiskowych oskarżonego, 
- sytuacji bytowej oskarżonego i jego rodziny, 
- sposobu spędzania przez oskarżonego wolnego czasu, 
- przebiegu i oceny pracy zawodowej lub nauki oskarżonego, 
- kontaktów oskarżonego ze środowiskowymi grupami patologii 
społecznej z uwzględnieniem nadużywających alkoholu lub 
środków odurzających, 
- stanu zdrowia oskarżonego, z uwzględnieniem stanu zdrowia 
psychicznego, uzależnienia od alkoholu lub środków 
odurzających 

 

 

Przeprowadzający wywiad zbiera informacje o oskarżonym (podejrzanym) od jego 
rodziny i sąsiadów, od przełożonych w jego miejscu pracy, nauczycieli lub 
wychowawców w szkole oraz os innych osób lub instytucji, które mogą mieć 
niezbędną wiedzę o nim. 
Kuratorem właściwym do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest kurator, w 
którego rejonie działania mieszka oskarżony. W zdecydowanej większości sądów 
rejonowych kuratorzy zawodowi mają wyznaczony dany rejon, w którym pracują. 
Jeżeli oskarżony mieszka poza rejonem kuratora wówczas powinien on zwrócić się do 
innego odpowiedniego podmiotu o przeprowadzenie wywiadu w określonym zakresie 
( np wniosek do szkoły czy zakładu pracy o wystawienie pisemnej opinii). 
Istnieją dwa wyjątki odnoszące się do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na 
podstawie art. 214 k.p.k. Dotyczą one nieletniego, który odpowiada przed sądem i 
żołnierza w czynnej służbie wojskowej. W przypadku nieletniego do przeprowadzenia 
wywiadu stosuje się przepisy dotyczące wywiadów środowiskowych 
przeprowadzanych w sprawach nieletnich. Należy zatem zastosować art. 24 ustawy z 
26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz. U. 
z 2002 r. Nr 11, poz. 109 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 16 
sierpnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania 
wywiadów środowiskowych o nieletnich ( Dz. U. Nr 90, poz. 1010) wydanego na 
podstawie art. 24 & 6 powołanej ustawy. W sytuacji, jeżeli prowadzona jest sprawa 
przeciwko żołnierzowi w czynnej służbie, podmiot przeprowadzający wywiad w 
szczególnie uzasadnionych przypadkach może zwrócić się o nadesłanie o nadesłanie 
niezbędnych informacji do dowódcy jednostki. W sytuacji gdy przestępstwo, o 
popełnienie którego żołnierz jest oskarżany podlega rozpoznaniu przez sąd 
powszechny, wówczas sąd lub prokurator mogą zarządzić przeprowadzenie wywiadu 
środowiskowego przez kuratora sądowego, w drugim przypadku żołnierz podlega 
właściwości sądu wojskowego, a podmiotem uprawnionym do zebrania informacji o 
żołnierzu jest wojskowy kurator społeczny. 
W określonych przypadkach kurator sądowy podlega wyłączeniu i e tym zakresie 
zgodnie z art. 214 & 8 k.p.k. - w sposób odpowiedni stosuję się przepisy o wyłączeniu 
sędziego. 

 

 

METODYKA PROWADZENIA WYWIADU ŚRODOWISKOWEGO 

Wywiady środowiskowe podlegają wpisowi do kontrolki "Du" w wydziale 
wykonawczym, a jeżeli nie ma takiego wydziału, to w odpowiednim wydziale karnym 
lub grodzkim. Jednak wywiady zarządzone na podstawie art. 14 k.k.w. podlegają 
rejestracji w kontrolce "Du" tylko wtedy, kiedy zostały zlecone przez sąd, w przypadku 
wywiadów zarządzonych na podstawie art. 214 k.p.k. rejestracji w kontrolce "Du" 
podlegają wszystkie bez względu na podmiot jaki zarządził jego przeprowadzenie. W 
zespole kuratorskim z kolei wszystkie wywiady podlegają rejestracji w kontrolce "W". 
Wpisuje sie w niej nazwiska i imiona osób wobec których został zarządzony wywiad 
środowiskowy, tryb zarządzenia wywiadu (art. 14 k.k.w., art.214 k.p.k.), organ 
zarządzający przeprowadzenie wywiadu i numer sprawy, datę wpływu, nazwisko 
kuratora sądowego, któremu przydzielono do przeprowadzenia wywiad, oraz datę 
przesłania wywiadu środowiskowemu organowi zarządzającemu. 
Po dokonanej rejestracji zlecenie wywiadu powinno trafić do kuratora zawodowego, 
który po jego otrzymaniu powinien podjąć decyzję czy przeprowadzi wywiad 
samodzielnie, czy przekaże zlecenie do wykonania kuratorowi społecznemu. Termin 
wykonania wywiadu zarówno dla zarządzonego na podstawie art. 14 & 1 k.k.w jaki 214 
k.p.k. wynosi 14 dni. Termin może być określony odmiennie przez organ zarządzający i 
może wynosić zarówno 10 dni jak i 21 dni. Odnosi się on do kuratora zawodowego i 
dlatego gdy wywiad zostanie przekazany kuratorowi społecznemu ma on krótszy 
termin na jego wykonanie. Wywiad środowiskowy może być przeprowadzany w 
godzinach od 6.00 do 22.00. Przed przystąpieniem do zbierania informacji kurator jest 
zobowiązany okazać legitymację i oraz poinformować osoby udzielające informacji o 
nazwie i adresie organu zarządzającego przeprowadzenie wywiadu oraz o jego celu. 
Wynik wywiadu musi zawierać informacje wiarygodne, sprawdzone, dlatego tez osoba 
przeprowadzająca wywiad powinna uzyskać informacje z wielu źródeł.
W trakcie wywiadu środowiskowego kurator powinien wykazać się umiejętnością 
prowadzenia rozmowy w taki sposób, aby uzyskać od rozmówcy potrzebne informacje. 
Wynik wywiadu powinien być uj ety w formie pisemnego sprawozdania, w przypadku 
wywiadu zarządzonego na podstawie art. 214 k.p.k. ustawodawca przewidział 
kwestionariusz, który należy wypełnić.

 

 

Udział sądowego kuratora zawodowego w wykonywaniu kary 

pozbawienia wolności poza zakładem karnym 

w systemie dozoru elektronicznego

Sejm uchwalił 7 września 2007 roku ustawę o wykonywaniu kary 
pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru 
elektronicznego. jest ona ustawą wprowadzająca niestosowany 
dotychczas w Polsce system odbywania kary pozbawienia wolności. 
Wymieniona ustawa została uchwalona na okres 5 lat, czyli do roku 
2013. Ten czas jest przeznaczony do przetestowania w Polsce 
dozoru elektronicznego. Ustawa ta przewiduje wiele różnorodnych 
zadań do wykonania przez sądowego kuratora zawodowego. System 
dozoru elektronicznego jest z powodzeniem stosowany w wielu 
państwach np. Wielkiej Brytanii (Anglii i Walii), Danii, Szwecji, 
Francji i USA. 

 

 

System dozoru elektronicznego jest jednym z systemów 
wykonywania kary pozbawienia wolności polegającym na kontrolowaniu 
zachowania skazanego przebywającego poza zakładem karnym za 
pomocą aparatury monitorującej. Aparaturą tą są: 
Nadajnik – jest to urządzenie, które umieszczone na ręce lub nodze 
skazanego będzie wysyłało sygnał do stacjonarnego urządzenia 
monitorującego
Elektroniczne urządzenie rejestrujące  (jest to stacjonarne 
urządzenie monitorujące i przenośne urządzenie monitorujące), 
stacjonarne urządzenie monitorujące umieszczone w miejscu stałego 
pobytu skazanego lub w miejscu wyznaczonym przez sąd, przenośne 
urządzenie monitorujące stosowane przez zawodowego kuratora 
sądowego, pracowników upoważnionego podmiotu dozorującego oraz 
przez osobę, do której skazanemu zakazano się zbliżać
Centrala monitorowania (jest to centrum komputerowe wyposażone w 
urządzenia do przetwarzania danych osobowych)

 

 

Zalety dozoru elektronicznego:
Odbywanie kary jest znacznie tańsze niż odbywanie tej 
samej kary w zakładzie karnym
Nie powoduje negatywnych konsekwencji dla 
skazanego takie jak: utrata pracy, osłabienie więzi 
rodzinnych, pogorszenie sytuacji materialnej rodziny, 
trudności z późniejszą readaptacją społeczną
Dozór elektroniczny spełnia również represyjny 
stawiany każdej karze

Sądem właściwym do rozpoznania wniosku o 
zezwolenie na odbywanie przez skazanego kary 
pozbawienia wolności w systemie dozoru 
elektronicznego jest sąd penitencjarny. Wniosek taki 
składa się do sądu na piśmie z uzasadnieniem. 

 

 

Systemem dozoru elektronicznego może zostać skazany który:
1. ma odbyć karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 6 miesięcy
2. odbywa karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku, jeżeli czas 
pozostały do odbycia tej kary nie przekracza 6 miesięcy
W obu przypadkach warunkiem do udzielenia przez sąd takiej zgody jest 
posiadanie przez skazanego określonego miejsca stałego pobytu.
3. ma do odbycia dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar 
pozbawienia     wolności 
4.względem którego orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności za 
przestępstwo lub przestępstwo skarbowe

Sąd penitencjarny, w terminie 7 dni od wpływu wniosku o zezwolenie na 
odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru 
elektronicznego, wydaje postanowienie. Sąd w postanowieniu:
- określa miejsce, czas, rodzaj, lub sposób wykonywania nałożonych 
obowiązków
- wyznacza termin i określa sposób zgłoszenia przez skazanego 
upoważnionemu podmiotowi dozorującemu gotowości do umieszczenia 
stacjonarnego urządzenia monitorującego i założenia nadajnika
- określa koszty postępowania wykonawczego związanego z 
wykonywaniem kary pozbawienia wolności w systemie dozoru 
elektronicznego oraz termin ich uiszczenia

 

 

Obowiązki kuratora w trakcie wykonywania wobec skazanego kary 
pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego polegają 
przede wszystkim na czynnościach związanych z organizowaniem i 
kontrolowaniem jej wykonywania, ale także na czynnościach 
wynikających z pełnionego nad skazanym dozoru kuratorskiego. W 
związku z tym kurator nie tylko kontroluje skazanego, ale również 
podejmuje w stosunku do niego działania o charakterze 
wychowawczym, resocjalizacyjnym i dąży do jego społecznej 
readaptacji. 

W okresie trwania kary sądowy kurator zawodowy ma także możliwość 
wpływania na sposób jej wykonywania. W związku z tym, że skazany 
ma nałożony obowiązek przebywania w określonych miejscach, sąd 
penitencjarny na wniosek sądowego kuratora zawodowego, nakłada na 
upoważniony podmiot dozorujący obowiązek umieszczenia we 
wskazanym miejscu, na określony czas przenośnego lub stacjonarnego 
urządzenia monitorującego.

 

 

Następną kategorią obowiązków są obowiązki określone przez omawianą ustawę i 
odnoszące się do powinności skazanego wynikających z charakteru systemu, w 
którym kara ta jest wykonywana. Są one wymienione w art. 8 ust. 1, na podstawie 
którego skazany jest w szczególności zobligowany do:
1. pozostawania we wskazanym przez sąd penitencjarny miejscu w wyznaczonym 
czasie, chyba że przepisy stanowią inaczej
2. udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary w systemie dozoru 
elektronicznego i wykonywania nałożonych na niego obowiązków a zwłaszcza 
kontaktowania się  z sądowym kuratorem zawodowym
3. noszenie nadajnika
4. dbania o powierzone mu stacjonarne urządzenie monitorujące i nadajnik, a 
zwłaszcza ich ochronę przed utratą, zniszczeniem, uszkodzeniem lub uczynieniem 
niezdatnymi do użytku
poddania się czynnościom kontrolnym upoważnionego podmiotu dozorującego 
mającym na celu 5. sprawdzenie prawidłowości funkcjonowania stacjonarnego 
urządzenia monitorującego
6. odbierania połączeń telefonicznych przychodzących do stacjonarnego urządzenia 
monitorującego
7. uiszczenie w określonym terminie równowartości kosztów postępowania 
wykonawczego związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności w systemie 
dozoru elektronicznego

 

 

W związku z realizacją obowiązku zawartego w pkt. 1, skazany jest 
zobowiązany pozostawać w miejscu stałego pobytu lub w innym wskazanym 
miejscu w wyznaczonym czasie. Jednocześnie sąd penitencjarny określa 
przedział czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których 
skazany ma prawo oddalić się z miejsca stałego pobytu lub innego 
wskazanego miejsca, na okres nieprzekraczający 12 godzin dziennie, w 
szczególności w celu:

świadczenia pracy

wykonywania praktyk religijnych lub korzystania z posług religijnych

sprawowania opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą

kształcenia lub samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej

korzystania z urządzeń lub zajęć kulturalno-oświatowych lub sportowych

komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem oraz wybranym przez 
siebie przedstawicielem

utrzymywania więzi z rodziną lub innymi bliskimi osobami

korzystania z opieki medycznej lub udziału w terapii

dokonania niezbędnych zakupów

 

 

W trakcie wykonywania dozory elektronicznego sędzia 
penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na 
oddalanie się poza miejsce, w którym zgodnie z 
postanowieniem sądu powinien przebywać. Taka zgoda 
musi być uzasadniona względami szczególnie ważnymi 
dla skazanego a wynikającymi z jego warunków 
zdrowotnych, rodzinnych lub osobistych. Może ona być 
wyrażona na 7 dni. Również za uprzednią zgodą sędziego 
penitencjarnego, może nastąpić usunięcie stacjonarnego 
urządzenia monitorującego lub nadajnika. Ustawa 
przewidziała jeszcze jedną okoliczność uzasadniającą 
udzielenie skazanemu przerwy w wykonywaniu kary 
pozbawienia wolności w systemie dozoru 
elektronicznego. dotyczy to sytuacji, gdy zostaną 
stwierdzone poważne uchybienia w funkcjonowaniu 
upoważnionego podmiotu dozorującego i ich 
nieusunięcie powoduje nieprawidłowe wykonywanie kary.

 

 

 

Zasady udzielania przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia 
wolności. 
Sad może udzielić skazanemu przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia 
wolności jeżeli przemawiają za tym ważne względy zdrowotne, rodzinne lub 
osobiste. Okres ten nie może łącznie przekroczyć jednego roku ,wyjątkiem są 
kobiety ciężarne lub w okresie 3 lat po urodzeniu dziecka i sprawowania nad 
nim opieki. 
      
Kurator zawodowy jest uprawniony do składania wniosków o przerwę w 
wykonywaniu kary pozbawienia wolności lub odwołania przerwy w 
wykonywaniu kary. Sporadycznie kurator zawodowy może wnieść wniosek o 
przerwę wykonywanej karze pozbawienia wolności gdy skazany odbywa karę 
pozbawienia wolności. Częściej jednak wnioski wnoszone są gdy skazany 
odbywa przerwę w wykonywaniu kary pozbawienia wolności i okres tej 
pierwszej przerwy mija i istnieją przesłanki do wystąpienia przez kuratora 
zawodowego o dalszą przerwę. Przesłanki te są zawężone do przypadku 
choroby psychicznej, innej ciężkiej choroby lub innego wypadku losowego. Inny 
wypadek losowy należy rozumieć jako zdarzenie przypadkowe, zaskakujące , 
niekorzystne w skutkach dla skazanego np. powódź, pożar. 

 

 

Kodeks Karny Wykonawczy w sposób praktyczny wiąże instytucje przerwy w 
wykonywaniu kary pozbawienia wolności z warunkowym zwolnieniem 
orzeczonym do 3 lat. Kurator zawodowy może wystąpić z wnioskiem o 
warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności skazanemu 
któremu wcześniej udzielono przerwy w karze.
Sąd który udziela skazanemu przerwe w wykonywaniu kary 
pozbawienia wolności może : 
–zobowiązać skazanego do utrzymywania kontaktu z kuratorem zawodowym w 
okresie przerwy w miejscu pobytu.
–niezmieniania miejsca pobytu bez zgody sądu .
–podjęcie starań o znalezienie pracy zarobkowej.
–meldowanie się we wskazanej jednostce policji.

Kurator zawodowy powinien : 
–Sprawdzać raz na 3 miesiące czy skazany wykorzystuje przerwę zgodnie z 
celem jej udzielenia i wykonuje nałożone obowiązki
–Żąda od skazanego niezbędnych informacji na temat przerwy w odbywaniu 
kary pozbawienia wolności 
–W przypadku niezgłoszenie się skazanego w ciągu 7 dni od zwolnienia z 
zakładu karnego lub stwierdzenia okoliczności o których mowa w art. 156 § 3 
k.k.w. Powiadamia niezwłocznie sąd penitencjarny lub składa wniosek o 
odwołanie odbywania przerwy w karze. 

 

 

Skazany który została przyznana przerwa w wykonywaniu kary 
pozbawienia wolności i któremu przyznano nadrzur kuratora 
jest zobowiązany sam utrzymywać kontakt z kuratorem nie 
odwrotnie. Spotkania mogą być odbywane w sądzie, w miejscu 
zamieszkania lub pobytu skazanego lub w przypadku złego 
stanu zdrowia skazanego tylko w miejscu jego zamieszkania lub 
pobytu. Czestotliwość tych spotkań nie jest określona jednak 
kurator zawodowy zobowiązany jest co 3 miesiące sprawdzać 
czy skazany wykorzystuje przerwę zgodnie z celem. Skazany 
który opuścił zakład karny i jest na przerwie w wykonywaniu 
kary ma prawo do uzyskiwania pomocy w społecznej 
readaptacji w ramach funduszu pomocy penitencjarnej. Sąd nie 
musi zobowiązać skazanego do utrzymywania kontaktów z 
kuratorem w czasie przerwy. Sąd może odwołać przerwe w 
wykonywaniu kary pozbawienia wolności z powodu nie 
wykonywania obowiązków określonych w art. 153 § 4 k.k.w. 

Dokumentacja związana z kontrolą skazanego w okresie 
próby
Zespół Kuratorskiej Służby Sądowej
Dokumentacja w formie notatek służbowych