Polityka transportowa
Unii Europejskiej
(tzw. Biała Księga)
”White paper”:
European transport policy
for 2010: time to decide
M.in. formułuje 12 wyzwań
(pakietów instrumentów)
realizujących, cele jakim mają służyć
Pakiety instrumentów polityki
Unii Europejskiej
1) Poprawa jakości transportu
drogowego
2) Rewitalizacja kolei
3) Kontrolowanie wzrostu przewozów
w transporcie lotniczym
4) Promowanie transportu morskiego
i wodnego śródlądowego
Pakiety instrumentów polityki
Unii Europejskiej
5. Realny rozwój transportu
intermodalnego
6. Tworzenie sieci transeuropejskich
7. Poprawa bezpieczeństwa ruchu
drogowego
8. Przyjęcie zasad efektywnych
opłat w transporcie
Pakiety instrumentów polityki
Unii Europejskiej
9. Uznawanie praw i określenie
obowiązków użytkowników
transportu
10. Rozwój transportu miejskiego
wysokiej jakości
11. Badania i technologie
ukierunkowanie na ekologiczny
i efektywny rozwój
transportu
12. Zarządzanie efektami globalizacji
Polityka Transportowa
Państwa
na lata 2006 – 2025
(
projekt uchwały Sejmu RP)
dokument przyjęty
przez Radę Ministrów
dnia 29 czerwca 2005 r.
Priorytety polityki
(wybrane)
Radykalna poprawa stanu dróg
(rehabilitacja i wzmocnienie
nawierzchni)
Rozwój sieci autostrad i dróg
ekspresowych na najbardziej
obciążonych kierunkach
Poprawa bezpieczeństwa w
transporcie, radykalne obniżenie
liczby śmiertelnych ofiar
Priorytety polityki
Poprawa jakości transportu w
miastach (konkurencyjność
publicznego wobec indywidualnego)
Poprawa warunków ruchu pieszego
i rowerowego,
potrzeby osób niepełnosprawnych
Rozwój systemów intermodalnych
(formy pomocy Państwa,
zachęty prawne i
podatkowe)
Priorytety polityki
Rozwój rynku usług lotniczych
(zniesienie barier, szczególnie
dla małych przewoźników i
lotnisk regionalnych)
Wzmocnienie roli portów morskich
i lotniczych, poprawa dostępu do
nich w skali regionów i kraju
Poprawa warunków funkcjonowania
transportu wodnego śródlądowego
przez modernizacje;
wsparcie przedsiębiorców w odnowie
floty
Priorytety polityki
Działania, gdzie efekty będą odczuwane
przez dużą liczbę użytkowników,
lub istotne z punktu widzenia
gospodarki kraju i regionu
usprawnienie transportu:
• w najważniejszych korytarzach
transportowych kraju
• w obszarach metropolitarnych
(węzły sieci krajowej,
samoistne systemy
transportowe,
kumulujące znaczące potoki ruchu)
Drogi - perspektywa 10 lat:
Spójny system
dróg szybkiego ruchu
(autostrad i dróg ekspresowych)
• główne korytarze transportowe
(w tym międzynarodowe)
• powiązania pomiędzy
największymi miastami w Polsce
Budowa
obwodnic
(obejść drogowych)
miejscowości
Wzmocnienie
nośności nawierzchni
na podstawowej sieci (do 115 kN na
oś)
POLITYKA TRANSPORTOWA
W OBSZARACH
ZURBANIZOWANYCH
Dokumenty jako uchwały rad miast:
Kraków - 1993 (pierwsza w
Polsce); aktualizacja - 2007
Istota polityki transportowej
zrównoważonego rozwoju
obszarów
zurbanizowanych
:
• przyjazna dla komunikacji zbiorowej
• przyjazna dla ruchu niezmotoryzowanego
• rozsądnie restrykcyjna dla samochodów
osobowych
przyjazna dla mieszkańców
i środowiska
funkcjonalna
oszczędna
Rozwój miast – fazy
(rola motoryzacji):
• Urbanizacja – skupianie się w miastach
• Suburbanizacja – posiadanie samochodu, dom
pod miastem, dojazdy do pracy w mieście
• Dezurbanizacja – wyludnianie się miast,
zwłaszcza śródmieść (utrudniony dostęp
samochodem, brak alternatywy komunikacji
zbiorowej)
• Reurbanizacja – powrót do miasta (ze względu
na rosnące straty czasu na w dojazdy)
Dlaczego ogranicza się ruch
samochodowy:
• Nieefektywnie wykorzystuje deficytową
przestrzeń komunikacyjną
• Utrudnia funkcjonowanie innych środków
lokomocji
• Stwarza zagorzenia wypadkowe i
środowiskowe
• Degraduje przestrzeń publiczną
Samochód osobowy 10-krotnie większe
zajęcie powierzchni transportowej
niż komunikacja zbiorowa
20-krotnie krotnie większe – niż ruch pieszy
Pragmatyczny cel polityki
- przeciwstawianie się
niekorzystnym trendom w ruchu
miejskim
(głównie zatłoczenie motoryzacyjne
oraz degradacja
transportu zbiorowego)
Niesprawny transport:
obniża atrakcyjność miasta i jakość życia
degraduje wartościowe obszary,
w tym przestrzeń publiczną
hamuje rozwój miasta
Kreowanie
zrównoważonego
systemu transportowego
w aspektach
:
• wewnętrznym: zapewnienie strukturze
gałęziowej systemu stanu równowagi
(motoryzacja indywidualna
nie degraduje komunikacji zbiorowej i
niezmotoryzowanej)
• zewnętrznym: utrzymanie harmonii
z otoczeniem (środowiskiem
naturalnym i cywilizacyjnym)
Instrumenty polityki w
miastach
w zakresie
:
• planowania rozwoju miasta
• transportu zbiorowego
• układu drogowego i organizacji ruchu
• organizacji i zarządzania
• polityki ekonomiczno-finansowej i fiskalnej
• ochrony środowiska
• informacji i komunikowania się
z mieszkańcami, oddziaływania na
zachowania transportowe
• standaryzacji technicznej
Transport zbiorowy –
instrumenty
Integracja przestrzenna, funkcjonalna
i taryfowa systemu
Odnowa taboru i torowisk
Wprowadzanie priorytetów w ruchu
Racjonalizacja układu linii i rozkładów
jazdy
Rozwój komunikacji tramwajowej
Przystosowanie kolei do obsługi miasta
i strefy podmiejskiej
Systemy sterowania dyspozytorskiego
Układ drogowy i organizacja
ruchu –
instrumenty
Zahamowanie degradacji nawierzchni
i obiektów
Poprawa wydajności infrastruktury
(drobne modernizacje)
Systemy sterowania ruchem
Selektywna rozbudowa sieci ulic
(nie każda rozbudowa jest
korzystna)
Strefowanie dostępności dla samochodu
Obszary ruchu uspokojonego
Budowa sieci dróg rowerowych
Parkowanie –
instrumenty
Normatywy o dopuszczalnej liczbie miejsc
postojowych dla obiektów
Równowaga między pojemnością układu
ulicznego i podażą miejsc
parkingowych
Opłaty parkingowe (racjonalizacja
wykorzystania miejsc postojowych)
Budowa parkingów w śródmieściu
z eliminacją parkowania na ulicach
Budowa parkingów przesiadkowych (P&R)
Polityka ekonomiczno-
finansowa i fiskalna
Budżety wieloletnie (stabilizacja
wydatków na transport - infrastruktura,
eksploatacja)
Rachunek efektywności ekonomicznej
Obciążenia fiskalne użytkownika
samochodu (powszechne płacenie za
korzystanie z infrastruktury)
Zmiana proporcji nakładów finansowych
na budowę/remonty oraz
drogi/transport zbiorowy
Ochrona środowiska –
instrumenty
Zwiększanie udziału komunikacji zbiorowej
oraz ruchu niezmotoryzowanego
Analizy oddziaływania na środowisko
Przenoszenie stanów zatłoczenia na
obszary o mniejszej wrażliwości
Promowanie pojazdów czystych
ekologicznie
Środki ochrony akustycznej oraz przeciw
drganiom
Informacja i komunikowania
się z
mieszkańcami -
instrumenty
Procedury udziału społeczności lokalnej
w konsultowaniu i opiniowaniu
Monitorowanie zmian zachowań
komunikacyjnych
Multimodalna platforma informacyjna
(zindywidualizowanie planowanie podróży)
Promowanie kultury mobilności
Konstruktywna rola mediów w wyjaśnianiu
celów, zasad, instrumentów i istoty polityki
Planowanie rozwoju miasta -
instrumenty
Przeciwdziałanie dekoncentracji osadnictwa
Rozwój osadnictwa z powiązaniu z koleją
Zbilansowanie oferty miejsc pracy z liczbą
zawodowo-czynnych mieszkańców
Decyzje lokalizacyjne a dostępność
komunikacyjna
Ochrona rezerw terenowych dla potrzeb
transportowych
Ogólne priorytety
inwestycyjne
Inwestowanie w transport zbiorowy
i w ruch niezmotoryzowany
wyprzedzające w stosunku do
dróg
Bardziej - miękkie środki technologie ITS
niż ciężka infrastruktura budowlana
(np. węzły wielopoziomowe)
Rozwój układu drogowo-ulicznego od zewnątrz
do wewnątrz (priorytet obwodnic)
Inwestycje wzmacniające integrację systemu
(dworce, węzły przesiadkowe, Park and Ride)
Poprawa skuteczności
realizacji przyjętej polityki
Procedury oceny zgodności z polityką
(budżety, plany miejscowe, projekty
inwestycyjne i organizacyjne)
Monitorowanie realizacji polityki
Okresowa ocena i aktualizacja polityki
ZAGROŻENIA DLA POLITYKI
ZRÓWNOWAŻONEGO
ROZWOJU
• rezygnacja z zarządzania popytem
(oddziaływanie na samoograniczenie się
w użytkowaniu samochodu)
• partykularyzm sektorowy
• złe przygotowanie i niewłaściwe
prowadzenie inwestycji
negatywne opinie
społeczne i polityczne
• niespójność z polityką przestrzenną,
w tym lokalizacyjną
(np. dopuszczenie do
obudowy dróg wysokich klas)