1

 

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

I

II

III

IV

ilość
czas
koszt

 

 

Koszty 

standardowe to:

• koszty na jednostkę działalności
• tworzą część podstawy, na której 

konstruowany jest cały budżet

• powinny reprezentować 

przewidywane koszty docelowe 

 

 

Podział standardów na 

3 kategorie:

• Standard podstawowy – koszty standardowe 

zazwyczaj nie zmieniają się przez długi czas i 

są wykorzystywane jako narzędzie planowania 

do wyznaczania trendów wydajności

• Standard idealny – minimalne koszty 

operacyjne, jakich się oczekuje przy założeniu 

warunków produkcji przynoszących najwyższą 

wydajność

• Standard bieżąco osiągalny – wyraża cele 

trudne do osiągnięcia, które jednak 

kierownictwo powinno być w stanie osiągnąć

 

 

Wyrażenia na których opiera się 

podstawowy model dla wszystkich 

analiz odchyleń

Wzory

Koszt 
standardowy(SC)

Cena 
standardowa(SP)*iloś
ć standardowa(SQ)

Koszt 
rzeczywisty(AC)

Cena 
rzeczywista(AP)*ilość 
faktyczna(AQ)

Odchylenie całkowite (SP*SQ)-(AP*AQ)
Odchylenie 
ceny/wskaźnika

(SP-AP)*AQ

Odchylenie ilości

(SQ-AQ)*SP

 

 

Porównanie faktycznych 

wyników z wynikami 

standardowymi

•

Dostarcza informacji 

kontrolnych o tych 

aspektach działalności, 

w przypadku których 

wykonanie nie 

przebiega zgodnie z 

planem

•

Ocenia wyniki 

poszczególnych funkcji 

w przedsiębiorstwie

•

Dostarcza informacji 

przydatnych w 

przyszłym planowaniu

-20000

0

20000

40000

60000

80000

100000

120000

wykonanie

budżet

różnica

zakup

produkcja

przychody

 

 

Tworzenie okresowych 

raportów

•

Powinny mieć solidne 
ugruntowanie 
behawioralne

•

Powinny być 
odpowiednio 
przygotowane

•

Powinny być oparte na 
zasadach budżetowania 
elastycznego, 
odzwierciedlającego 
rzeczywiste poziomy 
działalności

 

 

Ustalanie standardów po to, aby zachęcić 

menedżerów do lepszego rozumienia 

struktur kosztów tych działów 

przedsiębiorstwa, którymi zarządzają, i 

przez to zwiększenie ich skuteczności przez:

 Oszczędzanie 

cennego czasu 
menedżerów ten 
sposób, że zwraca 
się ich uwagę na 
obszary 
działalności, w 
których planowane 
wyniki nie są 
osiągane

   ułatwianie 

„zarządzania przez 
wyjątki”, skoro 
wiele systemów 
skupia się na 
uwzględnieniu 
tylko 
najważniejszych 
odchyleń 

 

 

4 przyczyny odchyleń

 Nieudolne operacje
 Nieprawidłowe plany i założenia początkowe
 Niedostatecznie jasne przekazywanie informacji o 

standardach i celach budżetu

 Nieuwzględnienie wzajemnych zależności w 

momencie ustanawiania standardów i 

przygotowywania budżetu