Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Dr Wacław
Pawliszyn
Małopolska
Wyższa
Szkoła
Zawodowa
w Krakowie
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Dr Wacław
Pawliszyn
Małopolska
Wyższa
Szkoła
Zawodowa
w Krakowie
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Rogowacenie starcze
(słoneczne)
Najczęstszy stan przedrakowy skóry,
zazwyczaj o typowym wyglądzie:
Dobrze ograniczone ogniska, lekko
wyniosłe nad otoczenie
Powierzchnia nierówna, brodawkowata, z
czopami rogowymi wnikającymi w podłoże
Zmniejszona sprężystość skóry
Żółty lub brunatny kolor zmian
Grube fałdy i bruzdy skóry
Rozszerzenie powierzchownych naczyń
krwionośnych („pajączki”)
Skłonności do urazów skóry, nawet drobne
urazy łatwo krwawią
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Rogowacenie starcze
(słoneczne) 2
Wyraźne powiązanie z wcześniejszą
ekspozycją na promieniowanie słoneczne:
Zazwyczaj po
50 r. życia
Częściej u opalających się
Zwykle zmiany na odsłoniętych częściach
skóry
Zwykle dość liczne
Częściej u ludzi narażonych (zawodowo,
zwyczajowo..) na nadmierne
nasłonecznienie
Nie występuje u rasy czarnej
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Rogowacenie starcze
(słoneczne) 3
Najczęstszą przyczyną jest pojawiające
się kilka lat wcześniej zwyrodnienie
starcze skóry
Częste lokalizacje:
– Czoło
– Małżowiny uszne
– Skóra głowy (tylko, gdy łysina)
– Rzadziej na przedramionach, rękach i
podudziach
Uwaga praktyczna:
gdy zmiana staje się
bardziej nacieczona, pojawia się czerwona
obwódka, nasila się rogowacenie lub
pojawia się owrzodzenie lub krwawienie,
może to być oznaką
zezłośliwienia
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Rogowacenie starcze
(słoneczne) 4
Najczęstsze leczenie:
– Elektrokoagulacja
– Krioterapia
– Naświetlania promieniowaniem X
– Duże dawki witaminy A
– Ewentualne leczenie chirurgiczne
Profilaktyka:
– Unikać słońca
– Stosować filtry UV
– Dbać o należyte nawilżanie skóry
– Odpowiednie ubranie: długie rękawy
ewentualnie też rękawiczki, parasolka
przeciwsłoneczna lub kapelusz z szerokim
rondem itp..
Uszkodzenie świetlne
skóry
Przewlekłe uszkodzenie
świetlne skóry
Uszkodzenie skóry przez
promieniowanie UVB z
ogniskami rogowacenia
słonecznego. Pogłębione
bruzdowanie skóry z
żółtawym rogowaceniem
naskórka. Zmiana na
lewym policzku
zrakowiała (rak
kolczystokomórkowy)
Uszkodzenie świetlne
skóry
Ostre świetlne
zapalenie skóry w
miejscach
naświetlonych
Zmian nie widać w
miejscach
osłoniętych (klapki
sandałów). Zmiany
wystąpiły po wyjściu
na słońce w czasie
kuracji tetracykliną
Uszkodzenia świetlne
skóry
Utrwalona
reakcja
świetlna
Pogłębione
zmarszczki,
z ogniskami
zaczerwień
i otrębiastym
złuszczaniem
naskórka
Uszkodzenia świetlne
skóry
Wielopostaciowe
osutki świetlne
Małe, plamiste,
okrągłe zmiany
pojawiające się
zwykle przy
pierwszych
ekspozycjach na
słońce (na
wiosnę)
•Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Róg skórny
Występuje pojedynczo i zwykle jest skutkiem
intensywnego miejscowego rogowacenia
naskórka
Występuje zarówno u dorosłych, jak i u dzieci
U dorosłych
może być
stanem
przedrakowym
, u dzieci nie ma takiego
zagrożenia
Czynniki sprzyjające występowaniu rogu
skórnego:
– Długotrwałe stany zapalne, zwłaszcza u ludzi
młodych
– Długotrwałe drażnienie tych samych okolic ciała
– Skóra starcza
– Uszkodzenie skóry przez słońce
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Róg skórny
2
Najczęstsza lokalizacja:
– Czoło
– Twarz
– Owłosiona skóra głowy
– Odsłonięte części kończyn
Wygląd: żółtobrunatne, stożkowate lub
chropowate, nieregularne, wzniesione
ponad poziom skóry
Uwaga: nacieczona, wyraźnie zaznaczona
podstawa u ludzi starszych może
świadczyć o przechodzeniu zmiany w
nowotwór
Leczenie – wycięcie lub elektrokoagulacja
Zmiany pod wpływem
nasłonecznienia
Zmiany na powierzchni słońca maja wpływ na ilość i jakość
promieniowania docierającego do powierzchni Ziemi
Zmiany pod wpływem
promieniowania
Rogowacenie
porentgenowskie
Pod wpływem przewlekle stosowanych
naświetlań promieniowaniem „twardym”
(rentgenowskim lub ) – zwykle u ludzi
leczonych takim promieniowaniem lub
narażonych na takie promieniowanie
Obraz:
– Odbarwienia lub przebarwienia skóry
– Zmniejszona elastyczność skóry z ogniskami
nierównomiernego twardnienia
– Prześwitujące naczynia krwionośne
– Nadmierne rogowacenie
– Częste bliznowacenie skóry
– Zmiany zanikowe
– Czasami stany zapalne i pęknięcia
Rogowacenie porentgenowskie jest ważnym
stanem przedrakowym!
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Rogowacenie białe
(leukoplakia)
Zwykle na błonach śluzowych jamy ustnej
lub narządów płciowych
Najczęstsze przyczyny: długotrwałe
drażnienie(na przykład źle dobrane
protezy, zęby próchnicze, zaniedbania
higieniczne, nadmierne palenie tytoniu i
inne)
Najczęstsza lokalizacja: • język, czerwień
wargowa, pobliże kąta ust • wargi
sromowe większe i mniejsze, napletek
Postępowanie: unikać czynników
drażniących, czasem krioterapia
Rogowacenie białe może być stanem
przedrakowym!
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Rogowacenie białe
(leukoplakia)
Zmiana
(typowa
lokalizacja)
na języku –
klasyczny
przykład
rogowacen
ia białego
na błonach
śluzowych
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Skóra pergaminowa i
barwnikowa
Bardzo rzadkie schorzenie, występujące rodzinnie,
dziedziczone recesywnie
Przyczyną jest nadwrażliwość na światło λ = 290-
320 nm (promieniowanie UV)
Powstawanie plam, odbarwień, zaników i zmian
naczyniowych („pajączków”) itp.
Objawy:
Nasilone piegi i większe plamy barwnikowe
Zaniki i odbarwienia skóry
Prześwitujące naczynia krwionośne
„Pstry wygląd” skóry
Zwykle na twarzy i odsłoniętych okolicach ciała,
ale także oczy: spojówki, rogówki, nawet soczewka
Ważny stan przedrakowy
Często niekorzystne rokowanie (średni okres życia
20 lat)
Zmiany pod wpływem innych
czynników
nadmierne rogowacenie
• Rybia łuska
wrodzona
(ichthyosis
congenita)
• Zaburzenie
rogowacenia polega
na oddzielaniu się
łusek rogowych od
reszty naskórka
• Ciężka choroba
genetyczna
ujawniajaca się po
1-szym roku życia
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Rogowacenie chemiczne
Zmiany podobne do rogowacenia słonecznego
Zazwyczaj wieloletni przebieg
Ważny stan przedrakowy – zmiany te często są
punktem wyjścia choroby nowotworowej
Arsenowe:
zatrucia arsenem, woda
zanieczyszczona arsenem, kontakty z arsenem w
pracy zawodowej. Zmiany zwykle na rękach i
stopach
Smołowcowe:
kontakt ze źle oczyszczoną
parafiną, smołą i jej przetworami, produktami
rafinacji ropy. Zlokalizowane na rękach, twarzy i
błonach śluzowych narządów płciowych. Zwykle
zmiany zawodowe.
Leczenie:
– Pochodne wit. A (głownie w maściach)
– Lokalna krioterapia (zamrażanie płynnym azotem)
– Czasem leczenie chirurgiczne
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Rogowacenie chemiczne
Stan po ciężkim poparzeniu chemicznym
(kwasem) skóry obu rąk. Widoczne liczne
zbliznowacenia i zniekształcenia
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Bliznowiec (keloid)
Guz w tkance łącznej, nieregularny, miękki, rodzaj
włókniaka
Rozwój bardzo powolny
Nie ulega zezłośliwieniu (chyba, że pacjent jest
eksponowany dodatkowo na czynniki potencjalnie
rakotwórcze)
Często w okolicy mostkowej
Najczęstsze przyczyny:
– Urazy (oparzenie, zranienie, zabieg)
– Po szczepieniach
– Po zastrzykach podskórnych
– Jako skutek trądziku
W powstawaniu ważną rolę odgrywają:
– Drobne ciała obce, pyły, cząsteczki opatrunku
– Indywidualne skłonności; u ludzi starszych rzadko
– Częsty u rasy czarnej
Leczenie: wyciągi z cebuli (Cepan, Contratubex) –
krioterapia – opatr. okluzyjne – raczej nie wycinać
Zmiany pod wpływem innych
czynników
Bliznowiec (keloid)
•Typowy
bliznowiec:
•Zmiana należąca
do łagodnych
nowotworów
skóry
•Guz
łącznotkankowy
pojawiający się w
miejscach urazów
i uszkodzeń skóry
•Z upływem
czasu pogrubia
się i staje się
błyszczący