Zaburzenia 

Zaburzenia 

gospodarki wodno-

gospodarki wodno-

elektrolitowej 

elektrolitowej 

 

 

 

 

Homeostaza ustrojowa

Homeostaza ustrojowa



Izowolemia

Izowolemia

 – fizjologiczna wielkość 

 – fizjologiczna wielkość 

przestrzeni   

przestrzeni   

                wodnej

                wodnej



Izotonia

Izotonia

 –  fizjologiczne ciśnienie osmotyczne

 –  fizjologiczne ciśnienie osmotyczne



Izojonia

Izojonia

 – fizjologiczny skład jonowy

 – fizjologiczny skład jonowy



Izohydria

Izohydria

 – niezmienne stężenie jonów 

 – niezmienne stężenie jonów 

wodorowych

wodorowych

 

 

 

 

Izowolemia

Izowolemia



RAA

RAA



Wazopresyna (ADH)

Wazopresyna (ADH)



Przedsionkowy peptyd 

Przedsionkowy peptyd 

natriuretyczny

natriuretyczny



Regulacja nerwowa

Regulacja nerwowa

 

 

 

 

Ogólna zawartość wody:

 u mężczyzn wynosi 60%

u kobiet 50%

u noworodków 75% masy ciała

2/3 wody ogólnoustrojowej występuje śródkomórkowo, a 
1/3 pozakomórkowo

Płyn transcelularny (tzw. trzecia przestrzeń) obejmuje: 
płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn zawarty w jamach 
opłucnej, otrzewnej oraz soki trawienne w świetle 
przewodu pokarmowego.

 

 

 

 

Izotonia

Izotonia



Zależy od ilości substancji 

Zależy od ilości substancji 

rozpuszczonych

rozpuszczonych



Osmolalność

Osmolalność

 – liczba moli substancji 

 – liczba moli substancji 

osmotycznie czynnych, nie 

osmotycznie czynnych, nie 

przenikających przez błonę komórkową, 

przenikających przez błonę komórkową, 

zawartych w 1000g rozpuszczalnika

zawartych w 1000g rozpuszczalnika



ADH

ADH



Uczucie pragnienia

Uczucie pragnienia

 

 

 

 

Izojonia

Izojonia



Kationy

Kationy

-

sód

sód

-

potas

potas

-

wapń

wapń

-

magnez

magnez



Aniony

Aniony

-

chlor

chlor

-

wodorowęglany

wodorowęglany

-

fosforany

fosforany

-

siarczany

siarczany

-

kwasy 

kwasy 

nieorganiczne

nieorganiczne

 

 

 

 

 

 

Głównymi elektrolitami płynu pozakomórkowgo są 
kationy sodowe i aniony chlorkowe, a płynu 
śródkomórkowego jony potasowe i fosforanowe.

 

 

 

 

Bilans wodny

Bilans wodny



Dowóz wody

Dowóz wody

-

pokarmy płynne 

pokarmy płynne 

(1500ml)

(1500ml)

-

pokarmy stałe 

pokarmy stałe 

(700ml)

(700ml)

-

woda oksydacyjna 

woda oksydacyjna 

(300ml)

(300ml)



Utrata wody

Utrata wody

-

nerki (1500ml)

nerki (1500ml)

-

skóra (500ml)

skóra (500ml)

-

płuca (400ml)

płuca (400ml)

-

jelita (100ml)

jelita (100ml)

 

 

 

 

W warunkach chorobowych straty wodne mogą 
znacznie wzrosnać. 

W warunkach fizjologicznych utrata wody przez 
skórę i układ oddechowy wynosi prawie 1 litr. 

U osób gorączkujących straty te wzrastają o dalsze 
0,5-1,0 litra przy wzroąście temperatury o 1° 
powyżej 37°C.

 

 

 

 

Zaburzenia przestrzeni 

Zaburzenia przestrzeni 

wodnej pozakomórkowej

wodnej pozakomórkowej



Stany odwodnienia

Stany odwodnienia

-

Odwodnienie 

Odwodnienie 

izotoniczne

izotoniczne

-

Odwodnienie 

Odwodnienie 

hipotoniczne

hipotoniczne

-

Odwodnienie 

Odwodnienie 

hipertoniczne

hipertoniczne



Stany 

Stany 

przewodnienia

przewodnienia

-

Przewodnienie 

Przewodnienie 

izotoniczne

izotoniczne

-

Przewodnienie 

Przewodnienie 

hipotoniczne

hipotoniczne

-

Przewodnienie 

Przewodnienie 

hipertoniczne

hipertoniczne

 

 

 

 

Odwodnienie izotoniczne

Odwodnienie izotoniczne



Oznacza utratę wody i sodu w takim 

Oznacza utratę wody i sodu w takim 

stosunku, który nie powoduje zmian 

stosunku, który nie powoduje zmian 

izotonii osocza

izotonii osocza



Może być spowodowane:

Może być spowodowane:

 

 

- utratą Na i H2O przez nerki

- utratą Na i H2O przez nerki

  

  

- utratą pozanerkową

- utratą pozanerkową

 

 

 

 

Odwodnienie izotoniczne

Odwodnienie izotoniczne



Objawy kliniczne:

Objawy kliniczne:

-

pragnienie

pragnienie

-

tachycardia

tachycardia

-

skłonność do zapaści

skłonność do zapaści

-

skąpomocz

skąpomocz



Badanie laboratoryjne:

Badanie laboratoryjne:

      

      

w

w

zrost wartości hematokrytowej, hemoglobiny, białka 

zrost wartości hematokrytowej, hemoglobiny, białka 

w surowicy

w surowicy

          

          

Prawidłowa natremia i osmolalność osocza

Prawidłowa natremia i osmolalność osocza

 

 

 

 

Odwodnienie 

Odwodnienie 

hipotoniczne

hipotoniczne



Charakteryzuje się nieproporcjonalnie 

Charakteryzuje się nieproporcjonalnie 

większą utratą sodu niż wody, przez co 

większą utratą sodu niż wody, przez co 

dochodzi do odwodnienia pozakomórkowego 

dochodzi do odwodnienia pozakomórkowego 

i przewodnienia komórkowego

i przewodnienia komórkowego



Etiologia podobna jak w odwodnieniu 

Etiologia podobna jak w odwodnieniu 

izotonicznym, hipotonia u tych chorych 

izotonicznym, hipotonia u tych chorych 

wywołana jest podaniem płynów 

wywołana jest podaniem płynów 

bezelektrolitowych.

bezelektrolitowych.

 

 

 

 

Odwodnienie 

Odwodnienie 

hipotoniczne

hipotoniczne



Obraz kliniczny:

Obraz kliniczny:

-

objawy hypowolemii

objawy hypowolemii

-

objawy mózgowe (odurzenie, stany 

objawy mózgowe (odurzenie, stany 

majaczeniowe, drgawki)

majaczeniowe, drgawki)



Badanie laboratoryjne:

Badanie laboratoryjne:

      

      

w

w

zrost wartości hematokrytowej, hemoglobiny, białka 

zrost wartości hematokrytowej, hemoglobiny, białka 

w surowicy

w surowicy

          

          

Spadek stężenia sodu i osmolalnosci osocza

Spadek stężenia sodu i osmolalnosci osocza

 

 

 

 

Odwodnienie 

Odwodnienie 

hypertoniczne

hypertoniczne



Charakteryzuje się niedoborem wolnej wody i 

Charakteryzuje się niedoborem wolnej wody i 

zmniejszeniem się wielkości przestrzeni 

zmniejszeniem się wielkości przestrzeni 

wodnej zarówno pozakomórkowej, jak i 

wodnej zarówno pozakomórkowej, jak i 

śródkomórkowej

śródkomórkowej



Etiolgia:

Etiolgia:

   

   

Niedostateczna podaż wody

Niedostateczna podaż wody

   

   

Utrata wody przez: skórę, płuca, nerki, przewód 

Utrata wody przez: skórę, płuca, nerki, przewód 

pokarmowy

pokarmowy

   

   

Czynniki jatrogenne (nadmierna podaż czynników 

Czynniki jatrogenne (nadmierna podaż czynników 

osmotycznie czynnych)

osmotycznie czynnych)

 

 

 

 

Odwodnienie 

Odwodnienie 

hypertoniczne

hypertoniczne



Obraz kliniczny:

Obraz kliniczny:

 

 

silne pragnienie

silne pragnienie

 

 

suche błony śluzowe

suche błony śluzowe

 

 

gorączka

gorączka

 

 

majaczenia, dezorientacja

majaczenia, dezorientacja

 

 

skąpomocz

skąpomocz



Badanie laboratoryjne:

Badanie laboratoryjne:

      

      

w

w

zrost wartości hematokrytowej, hemoglobiny, białka w 

zrost wartości hematokrytowej, hemoglobiny, białka w 

surowicy

surowicy

          

          

wzrost stężenia sodu i osmolalności osocza

wzrost stężenia sodu i osmolalności osocza

 

 

 

 

Przewodnienie

Przewodnienie



Może być spowodowane nadmierną 

Może być spowodowane nadmierną 

podażą wody i/lub chlorku sodu 

podażą wody i/lub chlorku sodu 

chorym:

chorym:

 

 

- 

- 

z niewydolnością nerek

z niewydolnością nerek

-

z niewydolnością serca

z niewydolnością serca

-

z hipoproteinemią

z hipoproteinemią

-

z zaburzeniami hormonalnej regulacji gospodarki 

z zaburzeniami hormonalnej regulacji gospodarki 

wodno-elektrolitowej (hiperaldosteronizm, SIADH)

wodno-elektrolitowej (hiperaldosteronizm, SIADH)

 

 

 

 

Przewodnienie

Przewodnienie



przyrost masy ciała

przyrost masy ciała



obrzęki

obrzęki



obrzęk płuc

obrzęk płuc



hydrothorax

hydrothorax



ascites

ascites



zaburzenia czynności OUN

zaburzenia czynności OUN



wzrost ciśnienia tętniczego

wzrost ciśnienia tętniczego

 

 

 

 

     Na podstawie oceny osmolalności lub 

stężenia sodu w surowicy wyróżnia się trzy 
rodzaje przewodnienia:

a) Izotoniczne

b)Hipotoniczne

c) Hipertoniczne

 

 

 

 

Zaburzenia gospodarki 

Zaburzenia gospodarki 

potasowej

potasowej



Hipokalemia

Hipokalemia

-

senność

senność

-

adynamia mięśni

adynamia mięśni

-

zaparcia

zaparcia

-

zaburzenia rytmu  

zaburzenia rytmu  

serca

serca

-

wielomocz

wielomocz

-

zasadowica 

zasadowica 

metaboliczna

metaboliczna



Hiperkalemia

Hiperkalemia

-

parestezje

parestezje

-

porażenia mięśni

porażenia mięśni

-

zaburzenia rytmu 

zaburzenia rytmu 

serca (bloki 

serca (bloki 

przewodzenia, 

przewodzenia, 

asystolia)

asystolia)

-

kwasica 

kwasica 

metaboliczna

metaboliczna

 

 

 

 

Zaburzenia gospodarki 

Zaburzenia gospodarki 

wapniowej

wapniowej



Hipokalcemia

Hipokalcemia

-tężyczka

-tężyczka

-równoważniki tężyczki

-równoważniki tężyczki

-objawy 

-objawy 

Trousseau/Chwostka

Trousseau/Chwostka

-niepokój, depresja, 

-niepokój, depresja, 

psychoza

psychoza

-łamliwość włosów i 

-łamliwość włosów i 

paznokci

paznokci

-zaćma

-zaćma

-zahamowanie wzrostu i 

-zahamowanie wzrostu i 

niedorozwój umysłowy 

niedorozwój umysłowy 

[dzieci]

[dzieci]



Hiperkalcemia

Hiperkalcemia

-poliuria

-poliuria

-zaburzone zagęszczanie

-zaburzone zagęszczanie

 

 

moczu

moczu

-kamica nerek

-kamica nerek

-nudności, wymioty, 

-nudności, wymioty, 

zaparcia

zaparcia

-tachycardia, skurcze

-tachycardia, skurcze

  

  

dodatkowe

dodatkowe

-adynamia mięśniowa

-adynamia mięśniowa

-osłabienie odruchów

-osłabienie odruchów

 

 

ścięgnistych

ścięgnistych