background image

 

29.XI.2010 

ĆWICZENIE   NR   32 

 

WYZNACZENIE   STAŁEJ   STEFANA - BOLTZMANNA  

 

I. 

Zestaw przyrządów: 

1. 

Zasilacz 

Woltomierz 

3. 

Amperomierz 

4. 

Miernik temperatury 

5. 

Zestaw z ciałami: poczernionym i niepoczernionym 

6. 

Termos 

7. 

Termopara 

8. 

Przewody elektryczne 

 

II. 

Przygotowanie zestawu pomiarowego do pracy: 

1. 

Sprawdzić zgodność zestawu pomiarowego z powyższą listą. Zanotować klasy 
mierników. 

2. 

Połączyć układ pomiarowy. 

3. 

Napełnić termos mieszaniną wody z drobnymi kawałkami lodu. Umieścić końcówkę 
termopary wewnątrz termosu. Odczekać parę minut (2-3 min.) w celu ustabilizowania 
się temperatury wewnątrz termosu. 

4. 

Odczytać i zanotować temperaturę pokojową T

0

 

III. 

Przebieg pomiarów: 

1. 

Włączyć ogrzewanie ciała poczernionego i odczekać do momentu ustalenia się jego 

temperatury. 

2. 

Odczytać i zanotować wartości napięcia i natężenia prądu zasilającego oraz 

odpowiadającą im temperaturę równowagi T

c

. Obliczyć moc zasilania P  i jej 

niepewność  

3. 

Nie zmieniając wartości mocy zasilania, powtórzyć czynności z punktu 1 i 2 dla ciała 

niepoczernionego. Zanotować temperaturę równowagi T

n

.  

4. 

Wyznaczyć temperatury równowagi ( T

c 

T

n

 )  dla każdego z ciał przy innych 

wartościach mocy P. Proponowana moc zasilania  to 5-15 [W]. 

5. 

W czasie pomiarów metodą stałej temperatury należy wyregulować moc zasilania 

drugiego ciała tak, aby temperatura równowagi nie uległa zmianie. Moc zasilania 
dobiera się metodą kolejnych prób i jest to dość czasochłonne. Dla ułatwienia, można 
wykonać pomiary dla dwóch różnych mocy zasilania, odpowiadających temperaturom 
ciała drugiego bliskim temperaturze równowagi ciała pierwszego i dokonując 
ekstrapolacji, wyznaczyć temperaturę równowagi dla ciała drugiego. 

UWAGA: Nie dotykać ciała poczernionego, gdyż można  uszkodzić delikatną 
warstwę sadzy, którą zostało pokryte. 
 W czasie pomiarów zachować ostrożność aby 
nie poparzyć się rozgrzanymi ciałami. 

 

IV. 

Opracowanie wyników: 

1. 

Na podstawie przeprowadzonych pomiarów wyznaczyć wartość stałej Stefana– 
Boltzmanna 

.   

Powierzchnia każdego z badanych ciał wynosi:  

 S 

3

10

74

.

2

[m

2

], 

S

S

=2 % 

2. 

Dla pojedynczej wartości 

 otrzymanej na podstawie każdej z metod pomiarowych 

obliczyć jej niepewność bezwzględną 

 i względną

. Przeanalizować wyniki 

obliczeń. 

background image

 

3. 

Wyniki obliczeń porównać i na ich podstawie ocenić dokładność metod pomiarowych. 

4. 

Wielkości wartości średnich porównać z wartością stałej Stefana - Boltzmanna odczytaną z 
tablic.  

 

V. 

Schemat układu pomiarowego  

Poniżej przedstawiono jedynie rzut podstawki z badanymi ciałami, przełącznikiem i gniazdami 
elektrycznymi. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

      wyjście do układu 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

            termopara-miernik termopary 

 

 
 
                ciało    

 

 

 

 

 

                     ciało   

        niepoczernione 

 

 

 

 

 

 

 poczernione    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

                                                              przełącznik wyboru                                                                                                                                                              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

       ciała ogrzewanego 

 

 

 

 

 

 

 

                       (wspólny dla zasilania i termopary) 

 

Schemat układu do pomiaru stałej Stefana-Boltzmanna 

 

Szczegółowy schemat układu pomiarowego zamieszczono również w skrypcie „ Ćwiczenia 
laboratoryjne z fizyki- część II” w punkcie 32.3.  

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
       
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

VI. 

Proponowana tabela wyników 

T

O

 

T

C

 

T

n

 

 

 

[A] 

[A] 

[V] 

[V] 

[W] 

[W] 

[K] 

[K] 

[K] 





4

2

K

m

W

 





4

2

K

m

W

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

Ciało 

niepoczernione 

Zasilacz 

Woltomierz 

cyfrowy 

Przełącz

nik 

Izolator 

Grzałka 

Ciało czarne 

Termopara 

Mieszania wody z lodem