MSZAKI

MSZAKI

org. lądowe, ale żyją koło wody (do rozmnażania płciowego)
pokolenie ustępujące: sporofit (ginie po wysypaniu zarodników)
połączony setą zakończoną zarodnią z gametofitem, tworzy na drodze mejozy zarodniki

pokolenie dominujące: gametofit (samodzielny, zielony)
wyróżnia się: łodyżkę, liście, chwytniki,
posiada tkanki: okrywającą, miękiszową, prymitywną przewodzącą,
gametangia żeńskie – rodnie, gametangia męskie – plemnie,
rozmn.anie bezpłciowe – rozmnóżki.

Mchy

Gametofit:
- nie żyją tylko w morzu,
- listki maja blaszki i nerwy,
- wiązki przewodzące (leptoidy i hydroidy)
Sporofit:
- dobrze wykształcona seta,
-  zarodnia z ozębnią
- u płonników jest trwały (ma wiązki przewodzące)

Torfowce

Gametofit:
- ma nieograniczony wzrost (rodnie i plemnie wyrastają bocznie),
- brak chwytników,
- listki asymilacyjne i wodonośne,
- brak tkanki przewodzącej
Sporofit:
- krótka seta,
- brak ozębni (wieczko odrywa się pod wpływem ciśnienia)

Wątrobowce

Gametofit:
- plechowaty, ulistniony
- brak splątka (zarodniki kiełkują w bryłowatą masę komórek)
- listki bez nerwu środkowego
Sporofit:
- delikatny i nietrwały,
- zarodniki połączone sprężycami (elaterami)

Glewiki

Cechami przystosowującymi mchy do życia na lądzie są:

• obecność chwytników - umożliwia to pobieranie wody z gleby,

• obecność liści o dużej powierzchni asymilującej, ułożonych skrętolegle, zwróconych

powierzchnią do światła,

• utworzenie tkanek (okrywającej, przewodzącej, wzmacniającej),

• rozsiewanie zarodników podczas suszy.

PAPROTNIKI

Sporofit:
- dominujący, samodzielny, zielony,
- składa się z łodygi, liści, korzenia,
  Łodyga- Epiderma – pokryta kutikulą
  Liście – trofofile (l. asymilacyjne) i sporofile (l. zarodnionośne)
- zarodnie – na powierzchni liści, skupione w kłosy zarodnionośne (sporofilostany)
- typowe wiązki przewodzące (część sitowa i część naczyniowa)
Gametofit:
- zwany przedroślem (plechowaty lub bulwiasty)
- obupłciowy lub rozdzielnopłciowy
- po zapłodnieniu, które zachodzi w wodzie, ginie

Widłakowate

Sporofit:
- wiecznie zielony, nieduży,
- dychotomiczne rozgałęzienie pędów,
- drobne lancetowate liście
- brak wtórnego przyrostu na grubość,
- zarodnie zebrane w kłosy skupione na wierzchniej stronie rośliny,
- kiełkuje po kilku latach
Gametofit:
- przedrośla małe i bulwowate,
- często wchodzi w symbiozę z grzybami.

Skrzypowe

Sporofit:
- pęd podzielony na węzły i międzywęźla,
- liście silnie zredukowane (bez chlorofilu), wyrastające okółkowo,
- sprofilostany na szczytach pędów,
- zarodniki wytwarzają haptery (sprężyce)
Gametofit:
- przedrośla o nieregularnym kształcie,
- rozdzielnopłciowe,
- niepozorne wiązki przewodzące.

Paprociowe

Sporofit:
- liście duże, zróżnic. na ogonek i blaszkę, pierzaste lub całobrzegie,
- zarodnie po spodniej stronie, kubkowato zebrane (u różnozarodnikowych: makrofile i mikrofile)
- wiązki przewodzące nieregularne o koncentrycznej budowie.
Gametofit:
- niepozorny,
-  plechowaty,
-  krótkotrwały,
-  kształt sercowaty (pod spodem rodnie i plemnie)

Rhyna – psylofit

- niejasna pozycja systematyczna,
-

tropikalne rośliny zielne

gatunki jednakozarodnikowe

część podziemna – przyczepiona do podłoża chwytnikami,

część nadziemna – rozgałęziony

dychotomicznie pęd

Przystosowania do opanowania środowiska lądowego roślin nasiennych

- wytworzenie nasion (f. przetrwalna sporofitu)
- tkanka zapasowa – pozostałość gametofity żeńskiego (1n u nagonasiennych, bielmo 3n –

powstaje w wyniku podwójnego zapłodnienia i/lub obielmo 2n – u okrytonasiennych)

- młody sporofit – powstaje po zapłodnieniu
- łupina – powstaje z integumentu.

•  związanie młodego zarodka z org. matczynym
•  wykształcenie b. dobrze rozwiniętych organów wegetatywnych
•  wykształcenie organu generatywnego (kwiatu) – do rozmnażania płciowego
•  uniezależnienie pr. płciowego od wody dzięki wykształceniu łagiewki pyłkowej

(nieruchliwe komórki plemnikowe)

•  silna redukcja gametofitu (wielkość mikroskopijna)
•  powstanie silnie wykształconych tkanek stałych i twórczych
•  powstanie owocu – okrytonasienne

Nagonasienne – kwiat żeński

• Nowy nabytek ewolucyjny – zalążek (osłonki, ośrodek - przekształcone mikrosporangium i

żeńskie przedrośle z 2 rodniami i 2 komórkami jajowymi)

•   2 zalążki + łuska nasienna  = owocolistek (= kwiat żeński = makrosporofil)
•  Wiele owocolistków = kwiatostan żeński
•  Redukcja gametofitu żeńskiego
-  komórka  macierzysta makrospor (2n) dzieli się mejotycznie na cztery makrospory (1n), z

których 3 degenerują, a jedna dzieli się mitotycznie na wiele komórek i daje gametofit ♀

Nagonasienne – kwiat męski

• kwiatostan męski – u sosny to żółta szyszeczka zbud. z wielu pręcików (2n =

mikrosporofili)

• pręcik zawiera 2 woreczki pyłkowe = mikrosporangia = komórki macierzyste mikrospor, z

których po mejozie powstają mikrospory (1n)

• mikrospora rozwija się w ziarnko pyłku (1n), które dojrzałe staje się gametofitem męskim
• ziarnko pyłku składa się głównie z komórki generatywnej i komórki wegetatywnej

cecha

NAGONASIENNE

OKRYTONASIENNE

formy życiowe

drzewa i krzewy

rośliny zielne (jednoroczne,
wieloletnie), krzewinki, krzewy,
drzewa

tkanka
przewodząca

cewki - drewno
komórki sitowe - łyko

naczynia - drewno
rurki sitowe - łyko

łodyga

przyrasta na grubość

przyrasta (dwuliścienne) lub nie
przyrasta (jednoliścienne) na
grubość

korzeń

przyrasta na grubość

liście

zimozielone (wyj. modrzew)
wieloletnie, silna nerwacja
lub wąskie, grube (igły,
szpilki) u drobnolistnych

szerokie o dużej powierzchni
silnie unerwione

kwiaty

zwykle rozdzielnopłciowe,
bez lub ze słabo rozwiniętą
okrywą kwiatową

obupłciowe, dobrze rozwinięta
okrywa kwiatowa, często zebrane w
kwiatostany

cecha

NAGONASIENNE

OKRYTONASIENNE

zapylenie

wiatropylne

owadopylne

zapłodnienie

pojedyncze z udziałem łagiewki

podwójne

nasienie

leży nieosłonięte na owocolistku
(łusce nasiennej) zawiera zarodek z
kilkoma liścieniami

powstaje wewnątrz owoców zawiera
zarodek z jednym lud dwoma liścieniami

owoc

nie wykształca się

wykształca się z zalążni słupka (owoc
prawdziwy) i/lub z dna kwiatowego
(owoc rzekomy)

gametofit męski

jedna lub dwie kom. przedroślowe i
k. wegetatywna (łagiewkowa)
zamknięta w ziarnku pyłku

k. wegetatywna (łagiewkowa) i dwie
komórki plemnikowe

gametofit żeński

wielokomórkowy (nawet setki
komórek)

wykształca się w zalążni słupka
(8 komórek, w tym dwie zlewają się we
wtórne jądro woreczka zalążkowego)

przemiana pokoleń heteromorficzna z wyraźną dominacją sporofitu, silna redukcja gametofitu

Kwiatostany dzielimy na dwie grupy:

Kwiatostany  groniaste  -  wyraźna  oś  główna,  kwiaty  rozwijają  się  w  kolejności  od  nasady  ku
szczytowi. Przykłady: grono, kłos, kolba, baldach, główka, koszyczek.

Kwiatostany wierzchotkowate - oś macierzysta przedwcześnie przestaje się rozwijać, gdyż na jej
szczycie  powstaje  kwiat,  pod  którym  z  pachwin  liści  wyrastają  osie  drugiego  rzędu
i każda kończy się kwiatem, itd. Przykłady: sierpik, wachlarzyk, wierzchotka dwuramienna.