Połączenia stolarskie

Stolarskie połączenia

Połączenia dwóch lub większej liczby elementów graniakowych (sortymentów tarcicy o
przekroju   poprzecznym   zbliżonym   do   kwadratu,   mających   niewielkie   wymiary   w
stosunku   do   długości)   lub   płytowych   (sortymentów   tarcicy   albo   materiałów
drewnopochodnych mających długość i szerokość wielokrotnie większą od grubości),
stosowane   przy   wykonywaniu   konstrukcji   meblarskich,   galanterii   drzewnej,   okładzin
ściennych i stolarki budowlanej.

Połączenia stolarskie dzielą się na:

a) równoległe
b) kątowe
c) wzdłużne
d) czołowe
e) płaskie
f) ścienne (rys. I i II)

rys. I. Połączenia stolarskie
równoległe:
a) wzdłużne; b) czołowe

rys. II. Połączenia stolarskie
kątowe:
a1) narożnikowe płaskie;   a2)
narożnikowe ścienne
wzdłużne;   a3) narożnikowe
ścienne czołowe;   b1)
półkrzyżowe płaskie;   b2)
półkrzyżowe ścienne;   c1)
krzyżowe płaskie;   c2)
krzyżowe ścienne

Uzyskiwanie   odpowiednich   połączeń   stolarskich   umożliwiają   różnego   rodzaju   złącza,
zazwyczaj   wzmacniane   klejem,   niekiedy   klejem   i   dodatkowymi   elementami,   tzw.
łącznikami.   Wykonuje   się   również   połączenia   rozłączne   (bez   użycia   kleju),   stosując
okucia   metalowe   (np.  wkręty z  nakrętkami   wałeczkowymi)   lub  łączniki  ruchome   (np.
zatyczki). Złącza mają odpowiednio wyprofilowane elementy własne (rys. III a–h) i obce
(rys. III i–m). Wybór rodzaju połączenia i typu złącza zależy od charakteru i wielkości
przenoszonych   przez   daną   konstrukcję   obciążeń,   obciążeń   także   od   rodzaju
wzajemnego usytuowania łączonych elementów.

rys. III. Elementy złączy: a) styk bezprofilowy; b) ucios bezprofilowy; c) zakładka; d) wpust i wypust; e) czop i widlica;
f) płetwa; g) wręg; h) wczepy; i) kołek; j) wpustka, wklejka (obce pióro); k) nakładka; l) listwa wzmacniająca; m)
zatyczka

Charakterystyka wybranych połączeń stolarskich.
Połączenia kątowe narożnikowe – połączenia elektów pozwalające uzyskać

konstrukcję ramową lub skrzyniową. Do łączenia graniaków stosuje się najczęściej
złącza prostopadłe czopowe lub łącznikowe, rzadziej złącza uciosowe, trudniejsze
od poprzednio wymienionych w obróbce oraz charakteryzujące się mniejszą

wytrzymałością (rys. IV a–j). W p.k.n. płyt z drewna litego przeważają złącza
wczepowe, wręgowe, wpustowe i łącznikowe, w połączeniach płyt z materiałów
drewnopochodnych – złącza łącznikowe, często z kątową listwą z kątową listwą
wzmacniającą (rys. IV k–x).

rys.   IV.   Złącza   stosowane   w
połączeniach   stolarskich   kątowych
narożnikowych:
a)   czopowe   zakładkowe   proste;       b)
czopowe   pojedyncze;       c)   czopowe
podwójne   przelotowe;       d)   czopowe
pojedyncze   kryte;       e)       kołkowe
prostopadłe;   f) uciosowe zakładkowe;
g) uciosowe czopowe pojedyncze;    h)
uciosowe   wpustkowe;       i)   uciosowe
kołkowe   okrągłe;       j)   uciosowe
kołkowe płaskie;   k) wczepowe proste;
l)   wczepowe   skośne   odkryte;       m)
wczepowe   skośne   półkryte;       n)
wczepowe skośne ukryte;   o) kołkowe
prostopadłe;   p) kołkowe uciosowe;   r)
wpustkowe   proste;       s)   wpustkowe
uciosowe;   t) uciosowe z kątową listwą
wzmacniającą;       u)   wręgowe   proste;
w)   wręgowe   skośne;       x)   wpustowe
pojedyncze proste

a–j) złącza stosowane w połączeniach
garniaków

k–x) złącza stosowane w połączeniach
płyt

Połączenia kątowe półkrzyżowe – połączenia elementów zewnętrznych z elementami

wewnętrznymi   w   celu   otrzymania   podzespołów   konstrukcji   ramowych   i
skrzyniowych.   Do   łączenia   graniaków   stosuje   się   najczęściej   złącza   czopowe
pojedyncze lub łącznikowe kołkowe (rys. V a–f). W celu wzmocnienia złącza czopy
przelotowe   mogą   być   od   zewnątrz   klinowe.   W   p.k.p.   nierozbieralnych   kierunek
wprowadzania klina powinien być zgodny z kierunkiem przebiegu włókien czopu, w
rozbieralnych   –   kliny   (zatyczki)   umieszcza   się   w   otworach   usytuowanych
poprzecznie  do  przebiegu  włókien. W  p.k.p.  płyt  z  drewna litego  do  najczęściej
stosowanych   należą   złącza   wpustowe,   płetwowe,   wieloczopowe   i   łącznikowe

kołkowe (rys. V g–l), a płyt z materiałów drewnopochodnych – złącza łącznikowe
wpustowe z jedną lub dwiema kątowymi listwami wzmacniającymi (rys. V m–s).

rys. V. Złącza stosowane w połączeniach stolarskich
kątowych

półkrzyżowych:

a) czopowe pojedyncze przelotowe;   b) czopowe pojedyncze
przelotowe z odsadkami;   c) czopowe pojedyncze kryte;   d)
czopowe   podwójne   przelotowe;       e)   zatyczkowe;       f)
kołkowe;     g) wpustowe pełne;     h)     wpustowe ścięte;     i)
wpustowo–wręgowe;       j)   płetwowe;       k)   wieloczopowe
przelotowe;       l)   kołkowe;       m)   stykowe   z   kątową   listwą
wzmacniającą;       n)  stykowe   z  dwiema  kątowymi listwami
wzmacniającymi;   o)   pełnowpustowe   (z   jedną   lub   dwiema
kątowymi wzmacniającymi);     p)  wręgowe wpustowe;     r)
kołkowe (z jedną  lub  dwiema kątowymi wzmacniającymi);
s)   wpustkowe   (z   jedną   lub   dwiema   kątowymi
wzmacniającymi)

a–f) złącza stosowane w połączeniach graniaków
g–l) złącza stosowane w połączeniach płyt z drewna litego
m–s) ) złącza stosowane w połączeniach płyt z materiałów
drewnopochodnych

Połączenia równoległe czołowe – połączenia elementów, zawsze wzmacniane klejem,

pozwalające uzyskać zwiększenie długości danej konstrukcji. Wybór złącza jest
uzależniony od żądanej wytrzymałości połączenia i długości łączonych elementów.
Graniak długości do 1000 mm łączy się zazwyczaj za pomocą złączy zakładkowych
i zastrzałowych (rys. VI a–e), długości większej niż 1000 mm – za pomocą złączy
widlicowychi łącznikowych kołkowych (rys. VI f–h).

rys.   VI.   Złącza   stosowane   w   połączeniach
stolarskich   równoległych   czołowych   przy
łączeniu graniaków:
a)  stykowe skośne;      b) zakładkowe  skośne;
c)zakładkowe proste;     d) zakładkowe ścięte;
e)   zastrzałowi;       f)   widlicowe   proste;       g)
kołkowe okrągłe;   h) kołkowe płaskie

Połączenia równoległe wzdłużne – połączenia elementów pozwalające uzyskać

zwiększenie grubości lub szerokości danej konstrukcji. Graniaki albo płyty ułożone
obok siebie łączy się złączami wpustowo–wypustowymi bądź łącznikowymi (rys. VII
a–h), elementy płytowe z drewna litego wzmacnia się dodatkowo listwami
płaszczyznowymi lub czołowymi (rys. VII i–j).Nie zaleca się stosowania p.r.w.
łącznikowych do łączenia elementów z płyt drewnopochodnych.