PUBLIC
Conseil UE
14823/06
1
DG E V
LIMITE
PL
RADA
UNII EUROPEJSKIEJ
Bruksela, 6 listopada 2006 r. (10.11)
(OR. en)
14823/06
LIMITE
COASI 145
PESC 1058
ASIE 101
COMER 196
WTO 201
PISMO PRZEWODNIE
od:
Sekretarz Generalny Komisji Europejskiej,
podpisano przez pana dyrektora Jordiego AYETA PUIGARNAUA
data otrzymania:
30 października 2006 r.
do:
Pan Javier SOLANA, Sekretarz Generalny/Wysoki Przedstawiciel
Dotyczy:
Dokument programowy w sprawie handlu i inwestycji UE - Chiny:
Konkurencja i partnerstwo
Delegacje otrzymują w załączeniu dokument Komisji COM(2006) 632 wersja ostateczna .
________________________
Zał.: COM(2006) 632 wersja ostateczna
PL
PL
KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH
Bruksela, dnia 24.10.2006
KOM(2006) 632 wersja ostateczna
DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI
Towarzyszący KOM(2006) 631 wersja ostateczna: BliŜsze partnerstwo, Większa
odpowiedzialność
Dokument programowy w sprawie handlu i inwestycji UE - Chiny
Konkurencja i partnerstwo
{KOM(2006) 631 wersja ostateczna}
PL
2
PL
SPIS TREŚCI
1.
OŜywienie gospodarcze w Chinach ............................................................................. 5
2.
Stosunki handlowe i gospodarcze UE - Chiny............................................................. 6
2.1.
Korzyści płynące z otwarcia ........................................................................................ 6
2.2.
Wpływ konkurencji ...................................................................................................... 8
2.3.
Przeszkody w dostępie do rynku.................................................................................. 9
2.4.
Warunki konkurencji.................................................................................................. 11
3.
Odpowiedź UE i obszary działań priorytetowych ..................................................... 12
3.1.
DąŜenie do otwartości rynku...................................................................................... 12
3.2.
Równe reguły gry....................................................................................................... 13
3.3.
Wspieranie europejskich przedsiębiorstw.................................................................. 14
3.4.
Obrona interesów UE: nadanie pierwszeństwa dialogowi......................................... 14
3.5.
Nawiązywanie mocniejszych globalnych stosunków ................................................ 16
Podsumowanie ......................................................................................................................... 18
PL
3
PL
Konkurencja i partnerstwo
Polityka dotycząca handlu i inwestycji UE - Chiny
Streszczenie
Chiny są najwaŜniejszym wyzwaniem stojącym przed polityką handlową UE. W ostatnich
kilku latach obroty handlowe między UE i Chinami osiągnęły wyjątkowo wysoki poziom,
zwiększając się dwukrotnie między 2000 i 2005 r. Chiny są najwaŜniejszym źródłem importu
dla Europy. Niniejszy dokument programowy dotyczy wyzwań z dziedziny gospodarki i
konkurencji, które wynikają z powyŜszych zmian oraz rozwiązań, jakie UE powinna przyjąć
w obszarze handlu i inwestycji. Stanowi to część szerszego partnerstwa z Chinami oraz
podejścia przedstawionego przez Komisję w komunikacie na temat stosunków z Chinami:
„BliŜsze partnerstwo, Większa odpowiedzialność”.
Otwarty rynek UE przyczynił się w istotny sposób do wzrostu gospodarczego Chin
napędzanego przez eksport. Wzrost chińskiego rynku przyniósł równieŜ korzyści UE: Eksport
UE do Chin zwiększył się ponad dwukrotnie w ostatnich pięciu latach. Konkurencyjne ceny
chińskich produktów pomogły w utrzymaniu inflacji i stóp procentowych w Europie na
niskim poziomie. Inwestycje w Chinach zapewniły zyski europejskim przedsiębiorstwom.
JednakŜe konkurencja ze strony Chin przyczyniła się do powstania powaŜnych trudności w
kilku europejskich sektorach wytwórczych.
JeŜeli odnajdziemy właściwą równowagę, istnieją duŜe moŜliwości nawiązania stałego i
opartego na wzajemnych korzyściach partnerstwa handlowego między Europą i Chinami.
Przywódcy obu stron powinni nadal opowiadać się za zaangaŜowaniem na rzecz otwartych
stosunków gospodarczych. Europa powinna nadal stwarzać warunki otwartego i
sprawiedliwego dostępu dla chińskiego eksportu oraz dostosować się do wyzwań związanych
z konkurencją, prowadząc krajowe polityki wspomagające podmioty, na których spoczywa
cięŜar gospodarczych dostosowań Chiny powinny ze swojej strony wyraźniej zobowiązać się
do otwarcia i przeprowadzenia reform rynkowych. Kraj ten powinien zwiększyć ochronę
prawną przedsiębiorstw zagranicznych i poprawić egzekwowanie takiej ochrony oraz
odrzucić antykonkurencyjne praktyki i polityki handlowe.
Komisja Europejska, chcąc zacieśniać takie partnerstwo, będzie mocno bronić zasady
otwartości w europejskim handlu z Chinami. Będzie równieŜ czuwać nad tym aby Chiny
wypełniły zobowiązania w ramach WTO i kontynuowały liberalizację dostępu do rynku
towarów, usług, inwestycji i zamówień publicznych. Celem działań Komisji będzie połoŜenie
kresu przymusowemu transferowi technologii w przypadku inwestorów europejskich oraz
narzuconym wymogom eksportowym. UE, będzie działać na rzecz zwiększenia ochrony praw
przedsiębiorstw europejskich, w szczególności w obszarze własności intelektualnej i skłaniać
Chiny do zaprzestania nieuczciwych praktyk związanych z subsydiowaniem lub ochroną
strategicznych sektorów przemysłu. Starania UE mają równieŜ zapewnić, Ŝe powyŜsze
kwestie zostaną uwzględnione podczas ogólnego procesu dialogu i współpracy między
Europą i Chinami oraz wyraźnie i w sposób wyczerpujący objęte w nowej umowie o
partnerstwie i współpracy, włącznie z aktualizacją umowy o handlu i współpracy z 1985 r.
Aby wspomagać rozwój europejskiej przedsiębiorczości w Chinach, Komisja będzie
nadzorować ustanawianie nowych zasobów handlowych w Chinach i w Europie w celu
zapewnienia pomocy europejskim przedsiębiorstwom i promowania nauki języków.
PL
4
PL
1.
O
śYWIENIE GOSPODARCZE W CHINACH
Rozkwit
gospodarczy
Chin
Dwieście lat temu, Chiny były największą gospodarką na świecie. JednakŜe
do 1978 r. ich udział w ogólnym PKB spadł do 0,5 %. Od tego czasu
chińska polityka reform i otwarcia gospodarczego umoŜliwiła osiągnięcie
niespotykanego do tej pory poziomu wzrostu i rozwoju. Reformy
przyczyniły się do zwiększenia roli sektora prywatnego, skierowania
oszczędności na cele związane z inwestycjami, poprawy poziomu edukacji,
przeniesienia nakładów z sektora rolniczego do sektora produkcji oraz
uwolnienia ogromnych zasobów chińskiej siły roboczej liczącej 700
milionów pracowników. Od 1980 r. średni roczny wzrost w Chinach
wynosi 9 %, a udział w światowym PKB zwiększył się dziesięciokrotnie do
poziomu 5 % ogólnego PKB.
Korzyści
płynące ze
wzrostu
Wzrost Chin spowodował największy odnotowany w historii świata spadek
ubóstwa. Dochód na mieszkańca zwiększył się dwukrotnie, następnie
znowu podwoił swoją wartość osiągając jedną piątą obecnego poziomu w
UE wyraŜonego jako parytet siły nabywczej. Między 1990 i 2000 r. w
Chinach zmniejszyła się liczba ludzi Ŝyjących za jednego dolara dziennie o
170 milionów. W tym samym okresie, pojawiła się liczna klasa średnia o
rosnącej sile nabywczej.
Nowa potęga
handlowa
Stopniowa integracja Chin z międzynarodowym systemem handlu, dla
której bodźcem było przystąpienie do WTO w 2001 r., zapewniła Chinom
bezpieczne, otwarte i przewidywalne rynki eksportowe. Kraj ten stał się
trzecim
największym
eksporterem
na
świecie.
Poziom
handlu
zagranicznego Chin jest ponad trzy razy większy od połączonych wielkości
handlu Indii i Brazylii. Eksport stanowi ponad jedną trzecią chińskiej
gospodarki. JednakŜe większa cześć chińskiego eksportu jest skupiona na
handlu towarami przetworzonymi o niskiej wartości dodanej.
Główny
odbiorca
inwestycji
zagranicznyc
h
Chiny są jednym z największych odbiorców bezpośrednich inwestycji
zagranicznych (BIZ) i podejmują wysiłki aby je przyciągnąć. W 2005 r.
przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym stanowiły ponad połowę
łącznego chińskiego eksportu.
PL
5
PL
Stabilne i
dobrze
prosperujące
Chiny
przyniosą
korzyści
Europie
Transformacja Chin w stabilną, dobrze prosperującą i otwartą gospodarkę
leŜy w szeroko pojętym interesie Europy. Chiny przyznają, Ŝe otwarty dla
ich eksportu rynek UE będzie podstawowym czynnikiem dalszego rozwoju
chińskiej gospodarki. Europa równieŜ oczekuje na korzyści płynące z
rozwijającego się rynku chińskiego w zakresie zaawansowanych
technologii, towarów o wysokiej wartości i złoŜonych usług. Konsumenci
w Europie nadal będą korzystać z konkurencyjnych cenowo towarów
importowanych z Chin. Makroekonomiczne korzyści wynikające z siły
chińskiego eksportu dla konkurencyjności Europy są znaczące. Korzyści te
są wyŜsze od strat poniesionych w poszczególnych obszarach.
Jedynym podejściem, jakie Europa moŜe przyjąć w długim okresie, jest
wyraŜenie zadowolenia z chińskiego wzrostu i wyciągnięcie z niego
korzyści w ramach otwartego handlu. Aby zbudować i utrzymać polityczne
poparcie w Europie dla tego rodzaju polityki i związanych z nią
dostosowań, korzyści płynące z zasady otwartości i zmian muszą zostać w
pełni osiągnięte. Oznacza to, Ŝe Chiny muszą wykazać swoją determinację
w postrzeganiu globalizacji jako procesu dwukierunkowego. Chiny
powinny wykorzystać swój rosnący wpływ, aby promować otwarty rynek i
uczciwy handel.
Wyzwania
związane ze
zrównowaŜon
ym wzrostem
Pomimo sukcesów gospodarczych Chiny stawiają czoła powaŜnym
wyzwaniom. Ich konkurencyjność jako eksportera nie jest wystarczająca
aby przysłonić problemy strukturalne. Szybkiemu wzrostowi towarzyszyły
koszty środowiskowe, problemy związane z nierównością społeczną i
ochroną zdrowia ludzkiego. Aby kontynuować wzrost, Chiny będą musiały
utrzymać tempo reform krajowych i zrównowaŜyć model rozwoju,
skupiając się w większym stopniu na popycie krajowym niŜ na sektorze
eksportowym. Chiny powinny kontynuować swoje wysiłki zmierzające ku
opracowaniu bardziej zrównowaŜonego podejścia do wykorzystania
zasobów naturalnych. W dziedzinach tych Europa powinna okazać uznanie
dla skali wyzwań oraz wspierać chińskie reformy mające na celu sprostanie
uzasadnionym wymaganiom związanym z postawą Chin w stosunku do ich
partnerów handlowych i międzynarodowego systemu.
2.
S
TOSUNKI HANDLOWE I GOSPODARCZE
UE
-
C
HINY
2.1.
Korzyści płynące z otwarcia
Korzyści
wzajemne
Integracja Chin z globalnym systemem handlu i inwestycji przyniosła
korzyści dla Europy i Chin. Rynek UE stanowi ponad 19 % chińskiego
handlu zagranicznego. Przedsiębiorstwa europejskie handlujące w Chinach
wniosły dobra inwestycyjne, wiedzę i technologię, które pomogły temu
krajowi rozwinąć moce produkcyjne. Ze swojej strony, handel z Chinami
przyczynia się do promocji wzrostu i zatrudnienia w Europie poprzez
zwiększony eksport, dalszą specjalizację w produktach i usługach o
wysokiej
wartości
oraz
wzmacnianie
ogólnej
konkurencyjności
przedsiębiorstw z UE.
PL
6
PL
Eksport UE Eksport UE do Chin wzrósł o ponad 100 % między 2000 i 2005 r., o wiele
szybciej niŜ eksport UE do reszty świata. W sektorze usługowym eksport
UE do Chin wzrósł sześciokrotnie w okresie 1994-2004 r., opierając się w
szczególności na sile sektora finansowego, budowlanego, dystrybucji i usług
edukacyjnych.
Inwestycje UE
w Chinach
Inwestycje UE w Chinach umoŜliwiły firmom z UE utrzymanie
konkurencyjności poprzez uzyskanie dostępu do tanich czynników
produkcji.
Znacząca
część
wartości
dodanej
produktów,
które
„wyprodukowano w Chinach” przypada na przedsiębiorstwa europejskie.
Inwestycje pomogły równieŜ firmom europejskim utrzymać zatrudnienie i
rentowne rodzaje działalności gospodarczej w UE, tj. badania,
projektowanie, marketing, zarządzanie globalne i zaawansowaną produkcję.
Niektóre inwestycje w Chinach umoŜliwiły przedsiębiorstwom europejskim
zdobycie udziałów w chińskim rynku i wspierały nasz eksport.
Chińskie
inwestycje w
Europie
Chińskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne są nieznaczne aczkolwiek
szybko rosną. Łączne chińskie inwestycje zagraniczne w 2004 r. wyniosły 3
miliardy EUR z wyraźnym uwzględnieniem zabezpieczania dostępu do
surowców naturalnych. Na Europę przypada jedynie ułamek tej wielkości (2
%). JednakŜe, z uwagi na to, Ŝe inwestycje zwiększają się wraz z chińską
ekspansją handlową poza rynek krajowy, przedsiębiorstwa europejskie
skorzystają z odpłatnego udostępnienia doświadczenia i wiedzy w
dziedzinie dystrybucji, sprzedaŜy i sieci logistycznych.
Wpływ na ceny Konkurencyjne ceny towarów importowanych z Chin wpłynęły na obniŜenie
cen czynników produkcji przedsiębiorstw europejskich i niŜsze ceny
wytworzonych produktów w Europie, co w ogólnym ujęciu przełoŜyło się
na niŜsze ceny płacone przez konsumentów. Ogólny wpływ na inflację
oszacowany przez OECD wyniósł – 0,2 % dla strefy euro w okresie 2001-
2005. Taka sytuacja umoŜliwiła utrzymanie ogólnych stóp procentowych na
niskim poziomie. Oszczędności wynikające z tańszych towarów i
czynników produkcji zostały zainwestowane w inne dziedziny gospodarki
europejskiej.
PL
7
PL
Ramka 1: MoŜliwości konkurowania przez przedsiębiorstwa z UE w Chinach
• Zmiany zachodzące w handlu UE – Chiny odzwierciedlają ogólny rozwój handlu UE z
krajami wschodzącymi. Podczas gdy wskazane kraje, a w szczególności Chiny, zdobywają
znaczne udziały w rynku produktów o zaawansowanej technologii (laptopy, telefony
komórkowe, odtwarzacze DVD), UE umacnia swoją specjalizację raczej w zakresie
produktów o wysokiej jakości niŜ towarów o niskiej lub średniej jakości.
• Analiza Komisji wskazuje, Ŝe rozwój rynku chińskiego nadal będzie przynosić istotne
korzyści podmiotom gospodarczym z UE. ChociaŜ chińskie przedsiębiorstwa staną się
bardziej konkurencyjne w coraz większej ilości segmentów rynku (np. podstawowe
chemikalia lub niektóre rodzaje pojazdów), inne segmenty będą szybko rozwijać się (np.
produkty chemiczne specjalnego przeznaczenia, popyt na kapitałochłonne części do
samochodów) stwarzając nowe moŜliwości dla podmiotów gospodarczych z UE.
• UE specjalizuje się w eksporcie maszyn i pojazdów, który stanowi dwie trzecie wszystkich
eksportowanych przez UE towarów i jedną trzecią chińskiego importu maszyn. Wywóz
chemikaliów z UE do Chin zwiększył się podwójnie w ostatnich pięciu latach, sprawiając,
Ŝe Chiny stały się drugim rynkiem eksportowym UE. Udział rynku UE w Chinach w 2005 r.
wynosił 16 % i był na zbliŜonym poziomie do udziału w Japonii i krajach ASEAN, lecz
niŜszym niŜ udział w rynku USA (20 %), Indii (21 %) lub Brazylii (31 %). Istnieje
potencjalna moŜliwość wzrostu udziału rynku UE na wzór wyników osiąganych przez UE
na innych rynkach. Równocześnie z rozwojem Chin, wzrośnie popyt tego kraju na
europejskie produkty konsumenckie o zaawansowanej technologii.
• Aby odnieść sukces, podmioty gospodarcze z UE powinny dokładnie poznać chiński rynek i
wykorzystać swoją przewagę komparatywną. Podstawowym atutem Europy w jej
stosunkach z Chinami są innowacje, specjalizacja, jakość, powiązane usługi i toŜsamość
marki. Wysokie jednostkowe koszty pracy nie są koniecznie przeszkodą w odnoszeniu
sukcesów eksportowych: Europejscy przedsiębiorcy osiągający najlepsze wyniki w
eksporcie do Chin ponoszą jedne z najwyŜszych kosztów pracy w Europie.
2.2.
Wpływ konkurencji
Dostosowania
w Europie
Konkurencyjne ceny towarów importowanych z Chin zwiększyły nacisk na
dostosowanie gospodarki europejskiej do nowych źródeł globalnej
konkurencji – w szczególności w zakresie tradycyjnych produktów o niskiej
wartości dodanej. Chińskie produkty konkurują z produktami UE nie tylko
na rynku krajowym, ale równieŜ na rynkach wschodzących w Azji, Afryce i
Ameryce Łacińskiej. Taka konkurencja jest nieuniknionym i stanowi waŜny
bodziec dla konkurencyjności europejskiej. Europa powinna przede
wszystkim rozwijać i umacniać dziedziny projektowania i produkcji
towarów o wysokiej wartości i zaawansowanych technologicznie, w których
posiada przewagę komparatywną, powinna sprzyjać innowacji i wspomagać
pracowników w dostosowaniu i przekwalifikowaniu. Tym pilniejsze staje się
dokonanie dalszych postępów w realizacji agendy reform lizbońskich oraz
prowadzenie właściwej polityki konkurencji i dostosowawczej.
PL
8
PL
Delokalizacja Przenoszenie działalności do Chin wywarło negatywny wpływ na niektóre
sektory i regiony. Skala tego zjawiska nie jest jednakŜe duŜa. Obecne
inwestycje UE w Chinach stanowią niewielką część całkowitych
zagranicznych inwestycji UE (jedynie 1 % ogólnej kwoty, z wyłączeniem
inwestycji pośrednich). Ogół bezpośrednich inwestycji UE w Chinach
stanowi 5,5 % łącznych zagranicznych inwestycji w Chinach.
Wyzwania
technologiczne
Chińskie nakłady na badania zwiększają się szybko i Chiny dysponują
potencjałem aby dogonić UE w tradycyjnych dziedzinach jej specjalizacji.
JednakŜe, Chiny nie opracowały jeszcze spójnej polityki dotyczącej
innowacji, a ich wysiłki są ograniczane przez nieodpowiednią ochronę
własności intelektualnej. O ile Chiny stały się pierwszym światowym
eksporterem produktów technologii informacyjnych, duŜa część tego
eksportu jest realizowana przez przedsiębiorstwa zlokalizowane w Chinach,
które importują części składowe o wysokiej wartości dodanej i wymagające
duŜych nakładów badawczych. Europa musi jednakŜe pozostać czujna.
Deficyt
handlowy
Europejski deficyt w handlu z Chinami pogłębia się: w 2005 r., wartość
chińskiego eksportu do UE wyniosła 158 miliardów EUR, a eksport UE do
Chin osiągnął poziom 52 miliardów EUR, wynika z tego, Ŝe deficyt w
handlu wyniósł 106 miliardów EUR. JednakŜe ograniczanie deficytu
handlowego w stosunkach UE - Chiny poprzez izolację na stanowi
właściwego rozwiązania. W ubiegłym dziesięcioleciu udział Azji w imporcie
UE pozostawał na względnie stabilnym poziomie wynoszącym 20-25%.
Deficyt w handlu z Chinami kryje w sobie fakt, iŜ chiński eksport częściowo
zastąpił eksport z innych krajów azjatyckich.
O ile wyzwania związane z konkurencją ze strony Chin muszą zostać
wyraźnie określone w perspektywie długoterminowej, pozostają one
rzeczywiste i wywierają znaczący wpływ na przedsiębiorstwa i
pracowników w Europie. Dlatego teŜ kwestią podstawową jest
zabezpieczenie wzajemnego dostępu do wolnego i uczciwego chińskiego
rynku. NaleŜy zwrócić szczególną uwagę w tym zakresie na szereg
przeszkód w dostępie do rynku oraz nieuczciwe warunki konkurencji.
2.3.
Przeszkody w dostępie do rynku
ChociaŜ w wyniku przystąpienia Chin do WTO chińskie cła zostały znacznie
obniŜone, eksport UE wciąŜ napotyka liczne handlowe bariery taryfowe i
pozataryfowe oraz ograniczenia dotyczące inwestycji w zakresie produkcji i
usług. Niepełna realizacja zobowiązań w ramach WTO i bariery w dostępie
do rynku są coraz bardziej postrzegane jako przeszkoda dla rzeczywiście
wzajemnych stosunków handlowych między Europą a Chinami.
PL
9
PL
Stawki celne Podczas procesu związanego z przystąpieniem do WTO, chińskie stawki
celne zostały obniŜone do poziomu wynoszącego średnio 8,8 % w przypadku
produktów nierolnych. JednakŜe Chiny utrzymały liczne szczyty taryfowe w
niektórych sektorach przemysłu o szczególnym znaczeniu dla UE takich jak
wyroby włókiennicze i ubrania, skóra oraz futra, obuwie, ceramika, stal i
pojazdy.
Bariery
pozataryfowe
Europejscy eksporterzy i inwestorzy stawiają czoła powiększającej się ilości
nieuzasadnionych barier pozataryfowych przyjmujących formę certyfikacji
produktów, norm etykietowania, wymogów dotyczących zezwoleń
przywozowych i terminów odpraw celnych. Stosowanie przepisów nie jest
często jednolite, a regionalne róŜnice w procedurach celnych wywierają
negatywny wpływ na handel. Nieuzasadnione wymogi sanitarne i zdrowotne
mogą równieŜ stanowić przeszkodę utrudniającą eksport do Chin, w
szczególności w zakresie produktów rolnych. Chińskie normy krajowe
często
róŜnią
się
znacznie
od
tych
przyjętych
na
poziomie
międzynarodowym. WiąŜe się to z wysokimi kosztami dotyczącymi
zapewnienia zgodności i wydłuŜonymi terminami dla podmiotów, w
szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, które mają wpływ na ich
zdolność do dokonywania sprzedaŜy na rynku chińskim.
Zamówienia
rządowe
Chiny zobowiązały się do otwarcia rynku zamówień publicznych i do jak
najszybszego podpisania wielostronnego Porozumienia w sprawie zamówień
rządowych po przystąpieniu do WTO. W chwili obecnej Chiny zobowiązały
się do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych w 2008 r. JednakŜe wiele
sektorów rynku zamówień publicznych jest wciąŜ zamkniętych dla
europejskich przedsiębiorstw. W niektórych sektorach transfer technologii
jest warunkiem uczestnictwa zagranicznych przedsiębiorstw w przetargach
międzynarodowych.
Nowe rodzaje
polityki
dyskryminując
e zagraniczne
podmioty
gospodarcze
W najwaŜniejszych sektorach takich jak przemysł samochodowy, stalowy,
półprzewodników lub stoczniowy pojawiają się nowe rodzaje polityki, które
zdają się był oparte na podejściu przyznającym „pierwszeństwo Chinom”,
naruszając zasadę niedyskryminacji ustanowioną w ramach WTO. W wielu
sektorach przemysłu Chiny narzuciły wymagania związane z lokalnym
czynnikiem, poprzez bezpośrednie prawodawstwo lub zezwolenia na
inwestycje, ograniczając eksport UE i nieuczciwie wspierając lokalny
przemysł. Istnieje coraz większe ryzyko, Ŝe polityka konkurencji zostanie
wykorzystana przeciwko zagranicznym podmiotom gospodarczym, a brak
niezaleŜności lub przejrzystości wielu organów prawnych prowadzi do
podejmowania decyzji sprzyjających chińskim podmiotom.
PL
10
PL
Ograniczenia
inwestycji
W sektorze wytwórczym i usługowym inwestorzy europejscy wciąŜ nie
mogą zakładać przedsiębiorstw wyłącznie z kapitałem zagranicznym i
nakłada się na nich wymóg tworzenia wspólnych przedsiębiorstw z
chińskimi partnerami. W sektorze telekomunikacji i finansowym firmy z UE
nie były zdolne do znaczącego rozszerzenia działalności ze względu na
wysoki próg wymaganego kapitału i złoŜone procedury zatwierdzeń. W
sektorze wytwórczym Chiny nadal utrzymują ograniczenia dotyczące
inwestycji w zakresie kilku istotnych dla UE dziedzin przemysłu takich jak
samochody, paliwa i ropa naftowa lub stal.
2.4.
Warunki konkurencji
Często okazuje się, Ŝe przedsiębiorstwa z UE konkurują w Chinach na
nieuczciwych zasadach. Brak warunków uczciwej konkurencji rynkowej
oraz niewłaściwa ochrona prawna stwarza powaŜne problemy. Chińska
polityka w dziedzinie ochrony środowiska, norm społecznych, wyceny walut
i zasobów naturalnych moŜe zakłócać rozwój handlu.
Prawo
własności
intelektualnej,
ochrona
prawna,
przymusowy
transfer
technologii.
Odpowiednia ochrona praw własności intelektualnej tj. patentów, praw
autorskich,
znaków
towarowych
jest
podstawowym
warunkiem
wykorzystania europejskiej przewagi komparatywnej w dziedzinie
innowacji, projektowania i produkcji o wysokiej wartości. Niewystarczająca
ochrona własności intelektualnej jest pilnym wyzwaniem, któremu muszą
sprostać przedsiębiorcy z UE w Chinach. Chiny są głównym źródłem
pochodzenia towarów podrabianych oraz pirackich, które zostały
przechwycone na granicach UE. O ile Chiny poczyniły postępy w
opracowaniu systemu własności intelektualnej, wciąŜ występują luki prawne,
a skuteczne wdraŜanie i egzekwowanie przepisów jest nadal nierównomierne
lub niedostateczne. Przedsiębiorstwa z UE stawiają równieŜ czoła
niejasnemu i uciąŜliwemu systemowi prawnemu i sądowniczemu, który nie
zapewnia odpowiedniej ochrony prawnej podmiotom gospodarczym z UE.
Dotacje Chiny skierowały znaczne subsydia do uprzywilejowanych sektorów
przemysłu krajowego, w szczególności na rzecz przedsiębiorstw, które mają
odgrywać najwaŜniejszą rolę na poziomie krajowym lub regionalnym. Takie
przedsiębiorstwa skorzystały równieŜ z preferencyjnej polityki związanej np.
z łatwiejszym dostępem do sektora bankowego. W niektórych przypadkach,
takich jak sektor samochodowy lub stalowy, całe gałęzie przemysłu
korzystają ze zintegrowanej polityki przemysłowej mającej na celu
wspieranie produkcji krajowej i rozwój eksportu. Chiny wprowadziły
równieŜ system podatkowy przewidujący preferencje podatkowe w
przypadku wykorzystania czynnika lokalnego lub dobrych wyników
eksportowych.
Elastyczny
kurs wymiany
walut
Chiński eksport do UE skorzystał równieŜ z walutowego dostosowania
chińskiego juana renminbi do dolara, zyskując istotną przewagę
konkurencyjną. Chiny zmierzają obecnie ku większej elastyczności systemu
walutowego, która moŜe przyczynić się do zmiany ogólnej równowagi na
korzyść konsumpcji krajowej.
PL
11
PL
NadwyŜki
oszczędności
osłabiają
popyt
importowy
Popyt na produkty UE w Chinach jest równieŜ tłumiony przez niski popyt
krajowy wynikający z wysokiego poziomu oszczędności spowodowanego
ograniczoną podaŜą publicznych usług zdrowotnych i ochrony socjalnej.
Oszczędności przedsiębiorstw są równieŜ istotne i stanowią około połowy
ogólnej wartości chińskich oszczędności. Czynniki te ograniczają popyt
krajowy, równieŜ na towary i usługi z UE, oraz sprawiają, Ŝe większa cześć
produkcji krajowej jest eksportowana.
Ochrona
środowiska
oraz warunki
socjalne i
bezpieczeństwa
Chiński system regulacyjny w dziedzinie ochrony środowiska pozostaje
niepełny, a wdraŜanie w terenie jest nieodpowiednie lub dyskryminujące,
poniewaŜ sprzyja lokalnym producentom. Ma to wpływ na szybkie
pogarszanie się jakości środowiska w Chinach. Chiny utrzymują równieŜ
ograniczenia inwestycji lub przywozu niektórych produktów lub usług
przyjaznych dla środowiska. Chiny muszą nadal ratyfikować, dokonać
transpozycji i wdroŜyć do krajowego porządku prawnego cztery spośród
ośmiu podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy
(MOP) odnoszących się do swobody zrzeszania się, prawa do rokowań
zbiorowych i pracy przymusowej oraz inne waŜne konwencje na temat
inspekcji pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony socjalnej.
Chińskie przedsiębiorstwa często nie spełniają norm bezpieczeństwa
dotyczących produktów; połowa sytuacji alarmowych w Europie związanych
z niebezpiecznymi produktami nieŜywnościowymi dotyczy produktów
wytworzonych w Chinach. NiŜszy poziom norm środowiskowych,
socjalnych i bezpieczeństwa obowiązujący w Chinach sprawia, Ŝe produkcja
w tym kraju korzysta z przewagi konkurencyjnej.
Zakłócenia
rynku w
zakresie
handlu
globalnego
zasobami
naturalnymi
Pogoń Chin za zagranicznymi zasobami naturalnymi stała się waŜnym
zjawiskiem. Chiny są obecnie drugim największym światowym importerem
paliw: Wskazuje to wyraźnie, Ŝe poziom globalnej konkurencji w zakresie
zasobów naturalnych będzie wzrastać. Chińskie wyniki eksportowe równieŜ
opierają się na imporcie zasobów z wielu rozwijających się krajów. W
niektórych
przypadkach
kraj
ten
subsydiuje
import
surowców
zapewniających
przewagę
jego
przemysłowi.
Jednocześnie
Chiny
ograniczają wywóz niektórych obficie występujących na rynku krajowym
zasobów naturalnych takich jak węgiel, koks, ziemie rzadkie, skóry i jedwab,
moŜe to zakłócić dostępność i ceny surowców na rynkach światowych.
3.
O
DPOWIEDŹ
UE
I OBSZARY DZIAŁAŃ PRIORYTETOWYCH
3.1.
DąŜenie do otwartości rynku
Europa powinna prowadzić uczciwą i zdecydowaną politykę w odniesieniu
do Chin. Powinna nalegać, by zasada otwartości przynosiła korzyści Europie
i Chinom oraz podkreślać, Ŝe silne gospodarczo Chiny leŜą w interesie
Europy. Europa nie moŜe wzywać Chin do otwarcia, podczas gdy sama
buduje bariery.
PL
12
PL
Realizacja
chińskich
zobowiązań w
ramach WTO
UE nadal uwaŜnie monitoruje realizację chińskich zobowiązań wynikających
z przystąpienia do WTO. Kraj ten musi jeszcze dokonać znaczących
postępów. Będzie to stanowić główny priorytet UE w nadchodzących latach.
Fakt, Ŝe Chiny nie przystąpiły do Porozumienia w sprawie zamówień
rządowych w ramach WTO sprawia, Ŝe znaczna część chińskiego rynku
pozostaje niedostępna. Chiny powinny dotrzymać zobowiązania do otwarcia
negocjacji w 2008 r. i podjąć wysiłki w celu ich szybkiego zakończenia. W
2007 r. Komisja przeprowadzi szczegółowy przegląd stopnia otwartości
rynku w Chinach i realizacji chińskich zobowiązań w ramach WTO.
Komisja umocni swoje więzi z przedsiębiorstwami UE w celu określenia
podstawowych problemów.
Liberalizacja
poza
zobowiązania
mi w ramach
WTO
UE będzie nadal nakłaniać Chiny do podjęcia działań wykraczających poza
zobowiązania w ramach WTO dotyczące poprawy dostępu do rynku dla
przedsiębiorstw z UE. Rynek UE jest jednym z najbardziej otwartych
rynków na świecie. UE będzie działać na rzecz szerszego otwarcia rynku
chińskiego w celu stworzenia wzajemnych korzyści dla podmiotów z UE i
Chin. UE będzie współpracować z władzami chińskimi na wszystkich
szczeblach aby osiągnąć ten cel. W 2007 r. UE nada nowy kształt ogólnej
strategii w zakresie dostępu do rynku. Zacieśni równieŜ współpracę z
państwami członkowskimi, aby zwiększyć eksport UE do Chin.
3.2.
Równe reguły gry
UE będzie nadal wpływać na Chiny aby poprawiły swoje notowania w
zakresie ochrony praw przedsiębiorstw z UE poprzez wprowadzenie
przejrzystego systemu prawnego i sądowniczego, w ramach którego organy
są w pełni niezaleŜne.
Zwalczanie
przymusowego
transferu
technologii,
piractwa i
podrabiania
W wyniku sondaŜu przeprowadzonego w tym roku na skalę światową, Chiny
stały się głównym obszarem priorytetowym dla UE w zakresie
przestrzegania prawa własności intelektualnej. Chiny powinny zrealizować
zobowiązania w ramach WTO zarówno w odniesieniu do prawodawstwa jaki
i w terenie oraz nałoŜyć skuteczne kary odstraszające za podrabianie i
piractwo. UE opracuje zestaw konkretnych wskaźników słuŜących
pomiarowi
postępów
dokonywanych
przez
Chiny.
UE
będzie
współpracować z Chinami w zakresie utworzenia specjalnego systemu oceny
ryzyka na potrzeby kontroli celnej w celu skutecznej walki z podrabianymi
towarami i nawiązania kontaktów między portami i lotniskami w Chinach i
UE. Priorytetem działań UE będą kwestie dotyczące transferu technologii,
który nie opiera się na dobrowolnej decyzji przedsiębiorstw oraz problem
nieuiszczania opłat licencyjnych posiadaczom praw autorskich z UE. W
Chinach Unia rozpocznie realizację waŜnego programu mającego na celu
poprawę ochrony praw własności intelektualnej oraz ograniczenie produkcji
i handlu dotyczących towarów podrabianych i pirackich oraz ich eksportu do
Europy. UE będzie ściśle współpracować z głównymi międzynarodowymi
partnerami w tej dziedzinie.
PL
13
PL
Subsydia,
reforma
sektora
bankowego i
ograniczenia w
handlu
surowcami i
produktami
energetycznym
i
Komisja będzie wywierać nacisk na Chiny aby poprawiły przejrzystość
systemów subsydiowania oraz aby zgodnie ze zobowiązaniami w ramach
WTO zakończyły przyznawanie niedozwolonych subsydiów. Chiński system
bankowy powinien zostać tak zreformowany, aby mógł działać na zasadach
komercyjnych, a udzielanie uprzywilejowanych i innych rodzajów poŜyczek
powinno zostać zakończone. Komisja będzie nalegać, aby Chiny umoŜliwiły
działanie sił rynkowych w zakresie handlu surowcami i produktami
energetycznymi takimi jak węgiel, koks lub ziemie rzadkie.
3.3.
Wspieranie europejskich przedsiębiorstw
Komisja podejmie działania mające na celu wspomaganie w terenie
przedsiębiorstw z UE, w szczególności dotyczy to małych i średnich
przedsiębiorstw. Działania Komisji powinny raczej uzupełniać niŜ powielać
inicjatywy podjęte przez państwa członkowskie lub podmioty prywatne.
Ochrona
europejskich
praw
własności
intelektualnej
(PWI)
Działając w ramach istniejących struktur, takich jak IPR helpdesk (punkt
pomocy w zakresie ochrony praw własności intelektualnej) i sieć
europejskich ośrodków informacyjnych, UE rozszerzy i wzmocni istniejący
IPR helpdesk o moŜliwości związane ze szkoleniami i doradztwem w
zakresie ochrony i obrony europejskich praw własności intelektualnej w
Chinach. UE będzie równieŜ działać na rzecz nawiązania publiczno-
prywatnego partnerstwa z federacjami przemysłu UE i innymi podmiotami w
celu poprawy ochrony PWI w Chinach.
Wspomaganie
przedsiębiorst
w z UE w
Chinach
Komisja będzie poszukiwać partnerów w celu utworzenia Centrum
Europejskiego w Pekinie aby zapewnić pomoc przedsiębiorstwom
pragnącym
eksportować
do
Chin
lub
tam
inwestować.
Prace
przygotowawcze powinny rozpocząć się w 2006 r. w celu przeprowadzenia
studium wykonalności i zbadania ewentualnych struktur dotyczących takiej
pomocy.
Szkolenia
językowe
W lipcu 2006 r. Komisja zapoczątkowała program wymiany i szkolenia
kadry kierowniczej UE-Chiny, który zapewni 200 europejskim kierownikom
moŜliwość nauki języka chińskiego w nadchodzących pięciu latach. Komisja
będzie nalegać aby program ten został przedłuŜony poza 2010 r.
Wzmocnienie
działań
Komisji w
terenie
Komisja będzie coraz bardziej skupiać się na działalności swojego
przedstawicielstwa w Pekinie w dziedzinie związanej z handlem. Będzie
zmierzać ku wzmocnieniu działalności w Szanghaju i Guangzhou, aby
zbliŜyć się do chińskich władz i przedsiębiorstw UE w głównych ośrodkach
handlowych.
PL
14
PL
3.4.
Obrona interesów UE: nadanie pierwszeństwa dialogowi
Rozstrzyganie
sporów w
ramach WTO
W przypadku sporów powstałych między Chinami i UE, UE zawsze stara się
znaleźć rozwiązanie poprzez dialog i negocjacje. JednakŜe jeŜeli nie
przynosi to skutku, Komisja wykorzystuje mechanizm rozstrzygania sporów
w ramach WTO aby rozwiązać problemy w stosunkach z Chinami i
zapewnić zgodność z ustalonymi na poziomie międzynarodowym zasadami i
obowiązkami. Nie chodzi tutaj o zastąpienie współpracy konfrontacją, lecz o
stworzenie mocnych powiązań opartych na obiektywnym stosowaniu
ustalonych wielostronnych zasad.
Stosowanie
środków
antydumpingo
wych i
antysubsydyjny
ch
Środki ochrony handlu pozostaną instrumentem zapewniającym uczciwe
warunki handlu między Chinami i UE, jak równieŜ z innymi krajami. UE
będzie stosować te środki ostroŜnie, aczkolwiek rygorystycznie jeŜeli są
uzasadnione. W chwili obecnej, warunki przyznania statusu gospodarki
rynkowej (MES) Chinom, w przypadku dochodzeń antydumpingowych, nie
są spełnione. UE aktywnie współpracuje z Chinami w celu ustanowienia
warunków umoŜliwiających wcześniejsze przyznanie MES. Niedawno
odnotowano postępy w zakresie kilku warunków. Komisja kontynuuje prace
z chińskimi władzami w ramach ustanowionych przez nas mechanizmów i
będzie gotowa do szybkiego działania w momencie gdy wszystkie warunki
zostaną spełnione. Poprawa dwustronnych stosunków handlowych powinna
pomóc w tworzeniu otoczenia, w jakim odbywa się taka działalność.
Chińska polityka reform będzie odgrywać podstawowe znaczenie w
wypełnianiu technicznych kryteriów związanych z przyznaniem MES.
Ramka 2: Rola dialogu
W minionych latach Komisja Europejska nawiązała wiele waŜnych z gospodarczego punktu
widzenia rodzajów dialogu z Chinami, które mają wpływ na handel. Komisja, Parlament
Europejski i Komitet Ekonomiczno-Społeczny odgrywały główną rolę w tym zakresie.
Wymienione rodzaje dialogu obejmowały kwestie takie jak własność intelektualna, dostęp do
rynku, zagadnienia makroekonomiczne i związane z sektorem finansowym, rolnictwo,
konkurencja, polityka przemysłowa i regulacyjna oraz ogólne bezpieczeństwo produktów i
Ŝywności. UE zawarła równieŜ sektorowe porozumienia z Chinami, np. umowę o współpracy
celnej, która przewiduje bliską współpracę UE z Chinami w dziedzinie kontroli PWI i
bezpieczeństwa łańcucha dostaw.
Dialog, o którym mowa, wzmacnia współpracę w dziadzienie prawodawczej oraz spójność, a
takŜe odgrywa waŜna rolę w coraz bardziej złoŜonych stosunkach. MoŜe równieŜ być istotny
w zapobieganiu problemom, zanim urosną one do rangi sporów handlowych. Komisja nadal
będzie skupiać swoje działania na kwestiach handlowych i gospodarczych. Obszary, w
których istnieje potrzeba pogłębionego dialogu to m.in.: godziwa praca, zrównowaŜony
handel, chińska polityka w dziadzienie surowców i energii, nielegalny wyrąb lasów, ochrona
środowiska i statystyki w Chinach.
W przypadkach, w których moŜe się to okazać przydatne i właściwe, przedsiębiorstwa z UE i
PL
15
PL
Chin, związki zawodowe, organizacje pozarządowe oraz inne zainteresowane strony powinny
uczestniczyć w posiedzeniach technicznych i wysokiego szczebla. Przedsiębiorstwa
europejskie powinny odgrywać aktywną rolę w realizacji agendy dotyczącej godziwej pracy
oraz poprawie norm społecznych i środowiskowych stosując europejskie normy,
ekotechnologie i normy odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw w trakcie prowadzenia
działalności w Chinach.
Programy współpracy, które wspomagają wymieniony dialog powinny być kontynuowane.
Program dotyczący handlu UE - Chiny, dysponujący budŜetem w wysokości 15 milionów
EUR na lata 2004-2009, który wspiera budowę chińskiego potencjału w zakresie kwestii
związanych z handlem, powinien zostać przedłuŜony po 2009 r. Jego zakres naleŜy
rozszerzyć tak by oprócz centralnej administracji rządowej objął równieŜ władze lokalne i
regionalne.
3.5.
Nawiązywanie mocniejszych globalnych stosunków
Partnerstwo UE z Chinami powinno zostać wykorzystane w celu zbliŜenia
obu gospodarek i zwiększenia zaangaŜowania Chin w sprawy o znaczeniu
międzynarodowym.
Zawarcie
nowej
dwustronnej
umowy między
UE i Chinami
Istotą tego partnerstwa będzie nowa Umowa o partnerstwie i współpracy z
Chinami. Uwzględni ona w szczególności kwestie związane z handlem i
inwestycjami. Podstawowym celem tej umowy będzie usunięcie przeszkód
w inwestowaniu i obecności kapitału zagranicznego w Chinach na podstawie
chińskich zobowiązań w ramach WTO, uzyskanie lepszej ochrony własności
intelektualnej i wynegocjowanie uznania oznaczeń geograficznych. UE
będzie równieŜ starać się podejmować bardziej intensywne działania w
zakresie zagadnień dotyczących zrównowaŜonego rozwoju oraz aspektów i
wpływu środowiskowego jej stosunków handlowych z Chinami. Będzie
takŜe wzmacniać współpracę w dziedzinie norm bezpieczeństwa i zdrowia.
Większe
zaangaŜowanie
Chin w system
wielostronny
Chiny stały się juŜ głównym beneficjentem międzynarodowego systemu
handlowego i mogą osiągnąć nawet więcej korzyści w wyniku pomyślnego
zakończenia negocjacji WTO w sprawie Dauhańskiej agendy rozwoju, w
szczególności w dziedzinie handlu towarami przemysłowymi. JednakŜe aby
negocjacje zakończyły się sukcesem, niezbędne jest większe zaangaŜowanie
Chin. UE wzywa Chiny do przyjęcia na siebie odpowiedzialności
proporcjonalnej do korzyści płynących z międzynarodowego systemu
handlowego oraz do wniesienia istotnego wkładu w oŜywienie i zakończenie
rundy dauhańskiej w ramach WTO. Chiny powinny dać przykład oferując
lepszy dostęp do rynku, w tym dla podstawowych rodzajów przywozu z
krajów rozwijających się, takich jak wyroby włókiennicze i czynniki
produkcji. UE i Chiny powinny zacieśnić współpracę w ramach WTO i w
innych organizacjach odpowiedzialnych za opracowywanie wielostronnych
przepisów.
PL
16
PL
Sprostanie
makroekonomi
cznym
wyzwaniom
Podstawową kwestią związaną ze stabilnością gospodarki światowej jest
odpowiednie zapewnienie zrównowaŜenia rachunków obrotów bieŜących
głównych obszarów gospodarczych. Deficyt na rachunku obrotów bieŜących
w USA osiągnął niespotykany do tej pory poziom wynoszący 6,4 % PKB w
2005 r., podczas gdy wciąŜ rosną nadwyŜki na rachunku obrotów bieŜących
w Azji i krajach Bliskiego Wschodu będących eksporterami ropy. NadwyŜki
na chińskim rachunku obrotów bieŜących wyniosły 7,2 % PKB w 2005 r.
Unia Europejska, czerpiąc z własnych doświadczeń, będzie nadal zachęcać
Chiny do wdraŜania polityki fiskalnej, monetarnej i strukturalnej, która
zrównowaŜyłaby chiński model rozwoju i zapewniła długotrwały
zrównowaŜony wzrost.
PL
17
PL
Podsumowanie
Rozkwit Chin nadal będzie wywierać duŜy wpływ na wszystkie elementy globalnej
gospodarki. Fakt ten odczujemy w codziennym Ŝyciu, począwszy od kosztu paliwa po ceny
płacone za odzieŜ. Pociąga on za sobą waŜne wyzwania związane z globalnym
zrównowaŜonym rozwojem. Dostosowanie się do wyzwań dotyczących konkurencji i
prowadzenie uczciwego handlu z Chinami będzie stanowić główne polityczne i ekonomiczne
wyzwanie dla polityki handlowej UE w nadchodzącym dziesięcioleciu. Europa i Chiny będą
coraz bardziej zmuszone do współpracy w kwestiach globalnych jako odpowiedzialni
globalni liderzy w dziedzinie handlu i gospodarki.
Przystąpienie Chin do WTO w 2001 r. zapewniło im szeroki i stabilny dostęp do rynków
zagranicznych, w tym do rynku europejskiego. JednakŜe przedsiębiorstwa europejskie,
korzystając ze wzrostu Chin, wciąŜ napotykają powaŜne przeszkody w dostępie do chińskiego
rynku. Istnieje powiększające się ryzyko, Ŝe stosunki handlowe UE - Chiny nie będą
postrzegane jako rzeczywiście wzajemne. Opierając się na przykładzie Stanów
Zjednoczonych, moŜna stwierdzić, Ŝe jeŜeli wymienione problemy nie zostaną rozwiązane,
naciski polityczne w UE zmierzające ku zablokowaniu dalszego otwarcia na chińską
konkurencję prawdopodobnie zwiększą się.
Europejska polityka handlowa w stosunku do Chin będzie mieć na celu promowanie
otwartości i współpracy na rzecz wzajemnych korzyści, uwzględniając istotne wewnętrzne
problemy jakim muszą sprostać Chiny. Europa, traktując Chiny jako równego partnera
handlowego, pragnie aby kraj ten przyjął postawę opartą na zasadzie wzajemności. Takiemu
partnerstwu powinna towarzyszyć solidna polityka wspierająca tych, którzy ponoszą cięŜar
dostosowań gospodarczych w Europie. Europa musi pogodzić się z zaostrzoną konkurencją.
Chiny powinny zagwarantować, Ŝe jest to uczciwa konkurencja.