9
I .
O C H R O N A P R Z E C I W P O R A ś E N I O W A P O D S T A W O W A
1
jest zespołem środków technicznych chroniących przed zetknięciem się człowieka z częściami czynnymi
oraz przed udzieleniem się napięcia częściom przewodzącym dostępnym.
Ochrona podstawowa powinna, podczas uŜytkowania urządzeń elektrycznych przez osoby postronne
(niewykwalifikowane), chronić je przed umyślnym (zamierzonym) dotknięciem części czynnych
i powinna polegać na zastosowaniu co najmniej jednego z następujących środków:
a)
Izolacja podstawowa w postaci trwałego i całkowitego pokrycia części czynnych materiałem
izolacyjnym stałym, dającym się usunąć tylko przez zniszczenie. Powinna ona być odporna na naraŜe-
nia występujące podczas uŜytkowania (wilgoć, zapylenia, ciepło, drgania).
Powłok z emalii, lakieru, tlenku lub materiału włóknistego nie uwaŜa się za izolację podstawową; części tak
izolowane traktuje się jak części gołe.
b)
Obudowa o stopniu ochrony co najmniej IP2X lub IPXXB, tzn. zapobiegająca umyślnemu
(zamierzonemu) dotknięciu palcem części czynnych.
Łatwo dostępne górne poziome powierzchnie
obudowy powinny mieć stopień ochrony co najmniej IP4X (lub IPXXD tzn. ochrona przed dostępem drutem
o średnicy 1 mm i długości 10 cm).Obudowa powinna być trwale zamocowana, jej otwarcie ani usunięcie nie
powinno być moŜliwe bez uŜycia klucza lub narzędzia
.
W przypadku urządzeń instalowanych
w miejscach ruchu elektrycznego dostępnych dla persone-
lu wykwalifikowanego
, tj. dla osób mających odpowiednie uprawnienia stwierdzające kwalifikacje i odpowiednie
upowaŜnienia wydane przez pracodawcę dopuszcza się w uzasadnionych przypadkach, by ochrona podstawowa chroniła
tylko przed przypadkowym (niezamierzonym) dotknięciem części czynnych. Wobec tego obudowa moŜe dawać się
otworzyć lub usunąć bez uŜycia klucza lub narzędzia, a
zamiast izolacji podstawowej albo obudowy moŜna
zastosować
co najmniej jeden z następujących środków:
c)
odgrodzenie (przeszkoda),
czyli element konstrukcyjny o stopniu ochrony mniejszym niŜ IP2X, chroniący przed
przypadkowym (niezamierzonym) dotknięciem części czynnych i zbytnim zbliŜeniem do nich. Odgrodzenie powinno być za-
bezpieczone przed niezamierzonym usunięciem, ale moŜe dać się usunąć bez uŜycia klucza lub narzędzia. Odgrodzenie
tymczasowe – załoŜone na czas prac konserwacyjno-remontowych – naleŜy, a odgrodzenie stałe zaleca się, wykonywać
z elementów (poręczy, linek)
nieprzewodzących.
d)
uniedostępnienie, czyli umieszczenie części czynnych poza zasięgiem ręki z dostępnych
stanowisk, w sposób zapobiegający ich przypadkowemu dotknięciu.
JeŜeli podczas pracy na stanowisku dostępnym mają być w uŜyciu wydłuŜone przedmioty przewodzące, to granice
zasięgu ręki naleŜy odpowiednio zwiększyć o długość przedmiotów.
II.
O C H R O N A P R Z E C I W P O R A ś E N I O W A D O D A T K O W A
Ochrona dodatkowa (
przy uszkodzeniu
)
podczas uŜytkowania urządzeń elektrycznych
przez osoby
postronne
(
niewykwalifikowane
)
,
powinna polegać na zastosowaniu jednego z następujących środków:
a)
Samoczynne wyłączenie zasilania w wymaganym czasie
, realizowane w układzie:
TN – przez zabezpieczenia nadprądowe (
tj. wyłączniki, bezpieczniki
), zabezpieczenia róŜnicowoprądowe,
TT – przez wyłącznik róŜnicowoprądowy, a zabezpieczenia nadprądowe w ograniczonym zakresie,
I T – przez zabezpieczenia upływowe (wg PN-G-50003:2003 pkt. 2.6.2.4. [21]),
b)
Izolacja ochronna
,
c)
Separacja elektryczna obwodu pojedynczego odbiornika
, (
w skrócie: separacja
)
d)
Zasilanie napięciem bardzo niskim ze źródła bezpiecznego (
obwody
SELV
lub
PELV).
W miejscach ruchu elektrycznego dostępnych dla personelu wykwalifikowanego
dopuszcza się następujące
ś
rodki:
e )
Separacja
elektryczna
obwodu więcej niŜ jednego odbiornika UZUPEŁNIONA
nieuziemionymi połączeniami wyrównawczymi,
f )
Izolowanie stanowiska (środowisko nieprzewodzące) UZUPEŁNIONE nieuziemionymi
połączeniami wyrównawczymi w przypadku zasilania więcej niŜ jednego odbiornika.
1
prawie dosłownie za Musiał [11]