Teoria literatury
(ćw)
09. 12. 2011 r.
1
J. Łotman: Struktura tekstu artystycznego.
Pojęcie tekstu.
Tekst i struktury zewnątrztekstowe:
•
Dzieło sztuki, będąc pewnym komunikatem w języku sztuki nie istnieje poza tym
językiem jak i poza wszelkimi innymi językami komunikacji społecznej.
•
Aby dzieło zachowało sens musi być odbierane za pomocą określonego kodu. Oderwane
od związków zewnątrztekstowych dzieło nie mogłoby być nośnikiem żadnych znaczeń.
•
Zewnątrztekstowe związki dzieła można opisać jako relację zbioru elementów zawartych
w tekści do zbioru elementów, z którego wybrano użyty element.
Pojęcie tekstu:
•
Wyrażenie.
◦
Tekst utrwalony jest w określonych znakach i w tym sensie przeciwstawiony jest
strukturom zewnątrztekstowym.
◦
w. każe nam rozpatrywać tekst jako realizację pewnego systemu
◦
tekstowi zawsze toważyszy obecność elementów pozasystemowych
•
Ograniczenie
◦
struktury ograniczoności tekstu: ograniczenie przestrzeni konstrukcyjnej
◦
jedno tekstowe znaczenie (powieść, dokument, modlitwa)
◦
granica, ukazująca czytelnikowi, że ma on do czynienia z tekstem i wywołująca w jego
świadomości cały system odpowiednich kodów artystycznych
•
Strukturalizacja
◦
właściwa organizacja wewnętrzna tekstu przekształcająca go na poziomie
syntagmatycznym w strukturalną całość.
◦
Aby pewien zbiór zdań języka naturalnego uznać za tekst artystyczny należy upewnić
się, że tworzą one pewną strukturę wtórnego typu na poziomie organizacji artystycznej
Hierarchiczność pojęcia tekstu:
•
tekst artystyczny jest zbudowany jako forma organizacji, tzn określony system relacji
między składającymi się nań jednostkami materialnymi.
•
Między różnymi poziomami tekstu mogą ustalić się uzupełniające związki strukturalne –
relacje między typami systemów
•
tekst rozkłada się na podteksty (poz. Fonologiczny, graficzny) z których każdy może być
rozpatrywany jako samodzielnie zorganizowany.
•
Strukturalne relacje pomędzy tekstami stają się określoną charaktrystyką całego tekstu
•
warianty/ inwarianty. Warianty mogą być np na poziomie intonacji odczytu, tekst natomiast
jest zapisem inwariantnym
•
język opisu tekstu jest hierarchią. Konieczne jest dokładne omówienie na jakim poziomie
dokonuje się opisu
•
w granicach danego poziomu opis powinien być ustrukturyzowany i pełny
•
metajęzyki różnych poziomów opisów mogą być różne
Słowny znak przedstawiający:
•
znaki języka naturalnego z ich umownością stosunku tego, co oznaczane do tego, co
oznacza zrozumiałe jedynie w odniesieniu do określonego kodu, mogą stać się
niezozumiałe a tam gdzie kodujący system semantyczny wpleciony jest w życie społeczne –
