Programy Terapeutyczne 2007 

Leczenie glejaków mózgu temozolomidem

 

 

1

1. 

Nazwa programu: 

LECZENIE GLEJAKÓW MÓZGU TEMOZOLOMIDEM 

2. 

Dziedzina medycyny: 

Onkologia kliniczna 

 

3.  

Dane dotyczące substancji czynnej, która będzie finansowana w ramach programu: 

1) nazwa substancji czynnej  

 

 

temozolomid 

2) postać farmaceutyczna, dawka:  

 

kapsułki twarde 5mg,20mg,100mg,250mg 

3) 

dawkowanie: 

 

    200mg/m

2

 powierzchni ciała 

Lek podaje się przez 5 dni, po których następuje 23 dniowa przerwa. 

 

Dawka temozolomidu w cyklu dla pacjenta o powierzchni ciała 1,75m

2 

wynosi 1750mg 

Osoby, u których wcześniej stosowano chemioterapię początkowa dawka wynosi 150mg/m

2

 

powierzchni ciała na dobę i może być zwiększona do 200mg/m

2

 powierzchni ciała w kolejnym 

cyklu o ile całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych wynosi 

≥ 1,5 x 10

9

/l, a liczba płytek 

krwi jest 

≥ 100 x 10

9

. 

 

Leczenie temozolomidem prowadzone jest zwykle do 6 cykli, o ile wcześniej nie wystąpi progresja 

lub do wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności leczenia (najczęściej jest to małopłytkowość). 

  

4.  

Opis problemu zdrowotnego 

C71 – nowotwór złośliwy mózgu 

  Pierwotne guzy mózgu stanowią ok. 2% wszystkich nowotworów złośliwych w Polsce (w 2002r 

ok. 2500 nowych zachorowań). Ponad 50% nowotworów ośrodkowego układu nerwowego 

stanowią nowotwory złośliwe pochodzące z tkanki glejowej. Nieznacznie częściej występują u 

mężczyzn. 

Rozpoznanie glejaka złośliwego powinno być postawione w oparciu o rozpoznanie 

histopatologiczne na podstawie materiału uzyskanego w wyniku zabiegu operacyjnego lub biopsji 

stereotaktycznej.  

Współczesne standardy leczenia glejaków złośliwych obejmują leczenie operacyjne i 

radioterapię. Nowotwory te cechuje wysoka tendencja do nawrotów po leczeniu pierwotnym, 

Programy Terapeutyczne 2007 

Leczenie glejaków mózgu temozolomidem

 

 

2

stwierdzenie to szczególnie dotyczy glejaka wielopostaciowego, w którym leczenia chirurgiczne z 

założenia ma na celu uzyskanie rozpoznania i usunięcie głównej masy guza. Uzyskanie 

radykalności zabiegu ze względu na sposób naciekania tego glejaka jest praktycznie niemożliwe.  

Chemioterapia stosowana jest jako leczenie paliatywne w przypadku nawrotów, które nie 

mogą być ponownie leczone chirurgicznie lub napromieniane. Rokowanie w tej grupie chorych jest 

złe, a leczenie ma na celu przedłużenie przeżycia oraz poprawę jego komfortu. Wśród dostępnych 

chemioterapeutyków temozolomid w badaniach III fazy okazał się jednym z najskuteczniejszych 

zarówno, jeżeli chodzi o czas przeżycia jak i wpływ na jego jakość. Leczenie tego typu zalecane 

jest jedynie w wybranych przypadkach: korzyść z tego typu leczenia odnoszą chorzy w dobrym 

stanie ogólnym, z prawidłowymi wartościami hematologicznymi, rokujący przeżycie przynajmniej 

3 miesiące. 

Rokowanie. 

Przeżycie 5-letnie w glejakach anaplastycznych wynosi 20-45%. Szczególnie złe rokowanie 

dotyczy chorych z glejakiem wielopostaciowym. Przeżycie 5-letnie chorych po radioterapii 

pooperacyjnej jest kazuistyką, a mediana przeżycia wynosi 7-12 miesięcy. 

Epidemiologia(dane dla Polski za rok 2002) . 

W populacji polskiej zachorowalność na glejaki szacowana jest obecnie na ok. 1300 

przypadków rocznie, w tym na glejaki złośliwe GIII i GIV (glejak wielopostaciowy- glioblastoma 

multiforme, glejak anaplastyczny- astrocytoma anaplasticum) 500 - 600 przypadków. Złośliwe 

glejaki mózgu cechuje naciekający charakter wzrostu i szybki przebieg kliniczny. 

5.  Opis działania leku 

 Temozolomid 

należy do cytostatyków z grupy leków alkilujących. Lek ten przenika przez 

barierę krew-mózg. Jest to doustny prolek, który w zasadowym środowisku glejaków ulega 

hydrolizie (samoistnie - bez udziału enzymów wątrobowych) do metabolitu pośredniego – 

(metylotriazen-1-ylo)imidazolo-4-karboksyamid – MTIC. Ten związek jest analogiczny do 

metabolitu DTIC (dakarbazyny), która jednak nie przenika do mózgu, a jej metabolizm wymaga 

udziału enzymów wątrobowych. Produkt rozpadu MTIC, stanowi właściwy lek 

przeciwnowotworowy, który hamuje replikację DNA.  

 

W badaniach u chorych na glejaki złośliwe uzyskano odsetek obiektywnych odpowiedzi na 

leczenie (całkowita lub częściowa odpowiedź na leczenie) wynoszący 11-47%. W większości badań 

odsetek obiektywnych remisji glejaków o wysokim stopniu złośliwości wynosi około 20%. Odsetek 

6-miesięcznych przeżyć wolnych od progresji choroby we wszystkich badaniach wynosił >20%. 

Wyniki badania III fazy wykazały wyższą skuteczność temozolomidu 

 

Programy Terapeutyczne 2007 

Leczenie glejaków mózgu temozolomidem

 

 

3

w stosunku do prokarbazyny (w glioblastoma mutliforme). 

U chorych leczonych temozolomidem w ramach badań klinicznych z powodu nawrotu 

gwiaździaka anaplastycznego, odsetek obiektywnych odpowiedzi na leczenie oraz odsetek 6-

miesięcznych przeżyć wolnych od progresji choroby wynosił odpowiednio 11-35% i 22-49%.  

W Polsce temozolomid został zarejestrowany ze wskazaniem do leczenia chorych z glejakiem 

złośliwym (glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny) wykazujących wznowy lub 

progresję po leczeniu standardowym.   

6. Zamierzony efekt terapeutyczny, 

•  wydłużenie całkowitego czasu przeżycia ; 
•  wydłużenie czasu do progresji choroby; 
•  poprawa jakości życia chorych. 

7. Kryteria włączenia do programu, 

•  rozpoznanie: potwierdzony histologicznie glejak złośliwy GIII i GIV (glioblastoma 

multiforme lub astrocytoma anaplasticum); 

•  nawrót po wcześniejszym leczeniu chirurgicznym i/lub radioterapii z udokumentowanymi 

przeciwwskazaniami do ponownego zastosowania leczenia chirurgicznego i radioterapii 

oraz chemioterapii pochodnymi nitrozomocznika. 

•  stan sprawności wg WHO 0 -2; 

•  zachowana prawidłowa czynność szpiku; 

•  prawidłowa czynność nerek i wątroby (wskaźniki biochemiczne); 

•  wykluczona ciąża. 

8. Kryteria wykluczenia z programu, 

•  wystąpienie objawów nadwrażliwości na temozolomid; 

•  toksyczność wg WHO >= 3 (zwłaszcza wystąpienie objawów zahamowania czynności 

szpiku); 

•  stan sprawności 3 – 4 wg WHO; 

•  brak skuteczności leku po 2 cyklach stosowania leku; 

•  progresja choroby w trakcie stosowania leku. 

9. Monitorowanie wyników leczenia, 

Programy Terapeutyczne 2007 

Leczenie glejaków mózgu temozolomidem

 

 

4

Obejmuje ocenę odpowiedzi na leczenie (według skali WHO dla zmian mierzalnych) oraz stanu 

ogólnej sprawności, zapotrzebowania na kortykosteroidy (konieczność zwiększenia dawki 

kortykosteroidów jest jednym ze wskaźników braku skuteczności leczenia) i ocenę stanu 

neurologicznego.  

•  badania obrazowe (tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny) należy 

przeprowadzać – najpierw przed leczeniem temozolomidem w celu oceny stanu 

wyjściowego, następne po 2 cyklach leczenia, kolejne po następnych 2 cyklach;  

•  RTG klp; 

•  badanie neurologiczne, przed każdym kolejnym cyklem leczenia;  

•  ocena stopnia zapotrzebowania na kortykosteroidy - należy wykonywać przed ewentualnym 

podaniem każdego kursu (w razie pogorszenia wyników w/w badań, należy wykonać 

badanie obrazowe – nie przewidziane wymienionym wyżej rytmem ich wykonania co 2 

kursy). 

10. Monitorowanie wyników programu 

W dokumentacji pacjenta zarówno ambulatoryjnej jak i szpitalnej należy umieścić następujące 

informacje dotyczące programu: 

•  informację dotyczącą wyników monitorowania leczenia; 
•  informację na temat zakończenia leczenia i osiągniętego efektu terapeutycznego. 

Monitorowanie wyników programu obejmuje zbieranie i przekazywanie do oddziału 

wojewódzkiego Funduszu następujących danych: 

•  PESEL chorego; 

•  rozpoznanie choroby podstawowej; 

•  wskazania do leczenia temozolomidem; 

•  datę rozpoczęcie leczenia; 

•  datę zakończenia leczenia; 

•  informację o przyczynie zakończenia leczenia; 

•  zastosowane dawkowanie temozolomidu; 

•  informację o sumarycznej dawce temozolomidu wykorzystanej w leczeniu (ilość leku 

podana w rachunku narastającym od początku leczenia); 

Programy Terapeutyczne 2007 

Leczenie glejaków mózgu temozolomidem

 

 

5

•  ocenę wyników leczenia (wg skali WHO dla zmian mierzalnych) ; 

•  stopień nasilenia działań niepożądanych (toksyczność wg skali WHO); 

•  ocenę osiągniętych punktów końcowych : 

•  uzyskany czas przeżycia (podany w pełnych miesiącach od rozpoczęcia terapii w 

programie); 

•  uzyskany czas do progresji (podany w pełnych miesiącach od rozpoczęcia terapii w 

programie); 

Powyższe dane należy przekazywać po każdych kolejnych 2 cyklach leczenia (co 8 tygodni) oraz 

na zakończenie leczenia. 

określenie czasu leczenia w programie. 

Kryteria wyłączenia pacjenta z programu wyznaczają czas leczenia. 

11. Warunki Realizacji Programu: 

Oddział/pododdział onkologii klinicznej lub poradnia onkologiczna/chemioterapii z możliwością 

stałego monitorowania skuteczności stosowanej terapii oraz diagnozowania i leczenia powikłań i 

działań niepożądanych (ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do konsultacji neurochirurgicznej 

i neurologicznej); 

● 

zaplecze laboratoryjne z możliwością przeprowadzenia następujących badań: 

● 

morfologia z rozmazem; 

● 

badania biochemiczne krwi;  

● 

pracownia tomografii komputerowej lub zapewniony dostęp; 

● 

pracowania rezonansu magnetycznego lub zapewniony dostęp. 

Kwalifikacje personelu 

● 

co najmniej 2 lekarzy specjalistów z zakresu onkologii klinicznej;

 

● 

co najmniej 2 pielęgniarki przeszkolone w zakresie podawania cytostatyków; 

● 

Sugerowana współpraca z psychologiem klinicznym, neurologiem, neurochirurgiem.