Joanna Śliwińska
radca prawny

Emerytury mieszane wprowadzono wraz 

z podwyższeniem wieku emerytalnego do-

kładnie rok temu, ale pierwsze tego typu 

świadczenia mogą zostać przyznane dopie-

ro od stycznia tego roku. 

Wynika to z tego, że emerytura częścio-

wa przysługuje osobom, które nie osiągnę-

ły jeszcze ustawowego (podwyższonego) 

wieku emerytalnego, ale ukończyły 62. 

(kobiety)  lub  65.  (mężczyźni)  rok  życia. 

Najstarsze osoby, które będą mogły sko-

rzystać z nowej instytucji, to mężczyźni 

urodzeni w I kwartale 1949 r. (ukończą oni 

65 lat w I kwartale 2014 r.) i kobiety uro-

dzone w I kwartale 1959 r. (ukończą 62 lata 

w I kwartale 2021 r.). Różnica wynika ze 

stopniowego zwiększania wieku emery-

talnego dla kobiet ponad obowiązujące 

dotychczas 60 lat. Dopiero kobiety, które 

urodziły się w okresie 1 stycznia – 31 marca 

1959 r., będą mogły przejść na emeryturę 

w wieku starszym niż 62 lata. 

Emerytura częściowa dla niektórych osób 

może się okazać korzystna. Decydując się jed-

nak na złożenie wniosku o nią, trzeba zdawać 

sobie sprawę, że podstawa do obliczenia eme-

rytury przyznawanej w powszechnym wie-

ku będzie pomniejszona o kwotę pobranych 

emerytur częściowych, i to w wysokości przed 

obliczeniem zaliczki na podatek dochodowy 

oraz składki zdrowotnej. 

Warunki

Wymagane jest także posiadanie odpowied-

niej długości okresów składkowych i nie-

składkowych. W przypadku kobiet jest to 

35 lat, a w przypadku mężczyzn – 40 lat. Do 

okresów składkowych zalicza się m.in. okres 

ubezpieczenia (jako pracownik, przedsię-

biorca itd.) i okres pobierania zasiłku macie-

rzyńskiego. Za okres nieskładkowy uważa się 

m.in. czas pobierania zasiłku chorobowego 

i przebywania na urlopie wychowawczym. 

Proporcja między tymi okresami jest z góry 

określona. Okres nieskładkowy nie może sta-

nowić więcej niż 1/3 udowodnionych okre-

sów składkowych. Jeżeli warunek dotyczą-

cy okresów nie jest spełniony, a osoba taka 

posiada także okres pracy lub ubezpieczenia 

jako prowadząca gospodarstwo rolne lub też 

w nim pracująca, może doliczyć sobie ten 

czas do wymaganych 35–40 lat. Ubezpie-

czenie rolnicze traktowane jest wtedy jako 

okres składkowy.

Przyznanie  emerytury  wcześniej  niż 

ustalony  powszechny  wiek  emerytalny 

nie oznacza faktycznego jego obniżenia, 

gdyż jak sama nazwa wskazuje, emerytu-

ra częściowa jest świadczeniem w niepeł-

nej wysokości. Stanowi ona bowiem tylko 

50 proc. emerytury obliczonej wg nowych 

zasad (kapitałowej). 

Podstawą obliczenia emerytury kapita-

łowej jest zwaloryzowana na indywidual-

nym koncie ubezpieczonego kwota składek 

na ubezpieczenie emerytalne oraz kwota 

kapitału początkowego podzielona przez 

przewidywane dalsze trwanie życia liczone 

w miesiącach. Średnia długość życia ogła-

szana jest corocznie w formie komunikatu 

przez prezesa GUS. Dopiero połowa tak wy-

liczonej kwoty będzie stanowiła faktyczną 

wysokość miesięcznego świadczenia. Na-

wet jeśli będzie to bardzo niska kwota, nie 

ulegnie podwyższeniu do najniższej gwa-

rantowanej emerytury, która obecnie wy-

nosi 831,15 zł. Będzie jednak waloryzowana 

zgodnie z zasadami obowiązującymi dla 

zwykłych emerytur.

Z wnioskiem o przyznanie emerytury czę-

ściowej może wystąpić także osoba, która 

ma na tę chwilę status bezrobotnej. Pobie-

rający to świadczenie może także zawrzeć 

nową umowę o pracę, umowę cywilnopraw-

ną lub prowadzić działalność gospodarczą. 

Niezależnie od dochodu jaki emeryt uzyska, 

świadczenie nie ulegnie zawieszeniu ani 

zmniejszeniu. Uprawnieni do emerytury 

częściowej będą się znajdować więc w tym 

zakresie w korzystniejszej sytuacji w stosun-

ku do emerytów pobierających emeryturę 

na zasadach ogólnych wynikających z art. 24 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. 

Osoby te nie mogą bowiem uzyskiwać przy-

chodu wyższego niż 130 proc. przeciętne-

go miesięcznego wynagrodzenia. W przy-

padku uzyskiwania przychodu poniżej tego 

progu, ale powyżej 70 proc. przeciętnego 

miesięcznego wynagrodzenia świadczenie 

ulega zmniejszeniu o kwotę przekrocze-

nia, nie większą jednak niż 24 proc. kwoty 

bazowej. Kwota bazowa to przeciętne mie-

sięczne wynagrodzenie w poprzednim roku 

kalendarzowym po pomniejszeniu o składki 

na ubezpieczenie społeczne. Jest ona ogła-

szana w formie komunikatu przez prezesa 

GUS i obowiązuje zawsze do 1 marca na-

stępnego roku. Obecnie wynosi 3080,84 zł. 

Ograniczenia te nie dotyczą pobierających 

emeryturę częściową.

Następnie w normalnym trybie

Po ukończeniu ustawowego wieku emerytal-

nego osoba pobierająca emeryturę częściową 

ma prawo zwrócić się do ZUS o przyznanie 

świadczenia w normalnym trybie. Będzie ono 

wyliczane podobnie do sposobu obliczania 

świadczenia częściowego. Istnieją jednak 

różnice, o których warto pamiętać. Od pod-

stawy obliczenia emerytury odjęta zostanie 

zsumowana kwota już pobranego w formie 

emerytury częściowej świadczenia. Zasadą 

jest, że składki i kapitał na koncie ubezpie-

czonego ulegają co kwartał waloryzacji. Jed-

nak przy ustalaniu podstawy obliczenia eme-

rytury z art. 24 nie zostaną uwzględnione 

kwoty zwiększeń składek na ubezpieczenie 

emerytalne oraz kapitału początkowego uzy-

skanych w wyniku waloryzacji kwartalnej, 

przeprowadzonej w celu obliczenia emery-

tury częściowej. Oznacza to, że osoba pobie-

rająca wcześniej emeryturę częściową będzie 

otrzymywać mniejszą emeryturę przyznaną 

na zasadach ogólnych, niż gdyby nigdy nie 

pobierała emerytury częściowej.

Przejście  na  emeryturę  na  podstawie 

art. 24 nie jest jednak obowiązkowe. Nie 

będzie ona przyznawana automatycznie 

po ukończeniu wieku emerytalnego, ale 

tylko na wniosek uprawnionego. Decyzji 

o przejściu na taką emeryturę nie trzeba 

będzie jednak podejmować od razu w mie-

siącu, w którym ukończy się 67 lat. Wniosek 

o zmianę typu emerytury na powszechną 

będzie mógł być złożony w każdym czasie. 

Warunkiem jest jednak rozwiązanie sto-

sunku pracy. Po otrzymaniu świadczenia na 

zasadach ogólnych nic nie stoi na przeszko-

dzie, aby zostać ponownie zatrudnionym. 

Może się więc okazać, że wbrew pozorom 

bardziej opłacalne finansowo jest pozosta-

nie przy emeryturze częściowej i zarabianie 

bez ograniczeń.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach 

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i niektó-

rych innych ustaw (Dz.U. poz. 637).

Art. 6, 7, 10, 24, 26b, 103, 103a, 104 ustawy z 17 grudnia 

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 

Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Czas na emerytury częściowe

Nie warto jednak ubiegać się o to świadczenie pochopnie. 

Przyznana później emerytura powszechna będzie 

pomniejszona o jego wartość, i to przed pobraniem zarówno zaliczki na podatek, jak i składki zdrowotnej

prenumerata

Czwartek  30 stycznia 2014, nr 20 (3661) 

gazetaprawna.pl

UBEZPIECZENIA 

i ŚWIADCZENIA

Dokumenty ubezpieczeniowe za styczeń 

już tylko w nowym Płatniku

Za grudzień rozliczaliśmy się w starym systemie. Od lutego korzystamy z 

nowej wersji 

programu

 i nowych kodów dla świadczeń związanych z rodzicielstwem

Michał Jarosik
ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Dokumenty rozliczeniowe za grudzień 2013 r. 

płatnicy składek zobowiązani byli złożyć 

w terminie do 5 (sfera budżetowa) lub do 

15 stycznia (pozostali płatnicy). Do 10 stycz-

nia dokumenty rozliczeniowe musieli nato-

miast przekazać płatnicy opłacający składki 

wyłącznie za siebie, o ile nie są zwolnieni 

z tego obowiązku. Rozliczenie to mogło zostać 

sporządzone jeszcze w starej wersji programu 

Płatnik, tj. 8.01.001A. Nowa jego wersja będzie 

stosowana, począwszy od dokumentów skła-

danych za styczeń 2014 r. Dokumenty za ten 

miesiąc powinny zostać sporządzone w lutym 

wyłącznie w nowym Płatniku. 

Nowy program Płatnik wersja 9.01.001 za-

wiera zmiany, jakie wprowadzone zostały od 

1 listopada 2013 r. w formularzach ZUS oraz 

kodach wykorzystywanych przy ich wypełnia-

niu. Poza tym ma on nowe funkcje i uspraw-

nienia. Funkcjonalności zawarte w progra-

mie będą udostępniane płatnikom etapowo. 

W imiennych raportach rozliczeniowych 

składanych do ZUS rozszerzone zostały źró-

dła fi nansowania składek o budżet państwa 

i Fundusz Kościelny. W raportach rozliczenio-

wych wprowadzono odrębne pole dotyczące 

podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie 

chorobowe. Ta zmiana ma znaczenie dla osób, 

które ubezpieczeniu temu podlegają dobro-

wolnie i ich podstawa wymiaru składki jest 

miesięcznie ograniczona do kwoty 250 proc. 

przeciętnego wynagrodzenia (np. zleceniobior-

cy). Dotychczas z uwagi na to, że podstawa na 

wypadkowe nie jest ograniczona, to gdy wy-

nagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru 

składek w danym miesiącu było wyższe od 

kwoty 250 proc., płatnicy naliczając składkę na 

dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, musie-

li pamiętać o tym ograniczeniu. Stara wersja 

programu zawierała bowiem jedno wspólne 

pole na podstawę na wypadkowe i chorobowe. 

Nowa  wersja  programu  zawiera  także 

nowe kody świadczenia/przerwy związane 

z rodzicielstwem. W starej wersji programu 

wszystkie wypłacane przez płatników zasiłki 

macierzyńskie były wykazywane z jednym ko-

dem (311) bez względu na to, z jakiego tytułu 

(urlopu macierzyńskiego, dodatkowego ma-

cierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego) 

świadczenie to przysługiwało.

Nowa wersja programu Płatnik zawiera 

także zmienione opisy niektórych tytułów 

do ubezpieczeń.

Obowiązujące kody

n

  319 – zasiłek macierzyński za okres usta-

lony jako okres urlopu rodzicielskiego,

n

  320 – wyrównanie zasiłku macierzyń-

skiego za okres ustalony jako okres 

urlopu rodzicielskiego,

n

  325 – zasiłek macierzyński za okres 

ustalony jako okres dodatkowego 

urlopu macierzyńskiego lub dodatko-

wego urlopu na warunkach urlopu ma-

cierzyńskiego,

n

  326 – wyrównanie zasiłku macierzyń-

skiego za okres ustalony jako okres do-

datkowego urlopu macierzyńskiego 

lub dodatkowego urlopu na warunkach 

urlopu macierzyńskiego,

n

  327 – zasiłek macierzyński za okres 

ustalony jako okres urlopu ojcowskiego,

n

  328 – wyrównanie zasiłku macierzyń-

skiego za okres ustalony jako okres 

urlopu ojcowskiego.

WAŻNE

   

 Aby otrzymać emeryturę 

częściową, nie jest konieczne rozwią-

zanie umowy o pracę z obecnym 

pracodawcą

WAŻNE

   

 Emerytura częściowa jest przy-

znawana tylko na wniosek. ZUS po ukoń-

czeniu przez ubezpieczonego wieku 

uprawniającego do uzyskania tej emery-

tury nie wyliczy jej sam

Wyższa składka 

zdrowotna dla 

przedsiębiorców

Sładka  zdrowotna  przedsiębiorców 

w 2014 r. nie może być niższa niż 270,40 zł. 

Minimalna wysokość podstawy wymia-

ru należności na Fundusz Ubezpieczenia 

Zdrowotnego, jaką mogą zadeklarować 

prowadzący działalność, określona zosta-

ła na 3004,48 zł. Ustala się ją na podsta-

wie wysokości przeciętnego miesięczne-

go  wynagrodzenia  w  sektorze  przed-

siębiorstw  włącz-

nie  z  wypłatami 

z zysku obowiązu-

jącego w czwartym 

kwartale 2013 r. 

Podstawa  wy-

miaru  należno-

ści na ubezpiecze-

nie zdrowotne dla 

przedsiębiorców oraz osób z nimi współ-

pracujących  nie  może  być  niższa  niż 

75 proc. przeciętnego miesięcznego wy-

nagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw 

włącznie z wypłatami z zysku w czwartym 

kwartale roku poprzedniego. Wysokość 

składki na ubezpieczenie zdrowotne wy-

nosi 9 proc. jej podstawy. 

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie 

w  sektorze  przedsiębiorstw  ogłoszone 

przez prezesa GUS włącznie z wypłatami 

z zysku w czwartym kwartale 2013 r. wy-

niosło 4005,97 zł. 

 270,40 

zł

wynosi najniższa 
składka na FUZ 
dla prowadzących 
działalność

Joanna Śliwińska
radca prawny

Emerytury mieszane wprowadzono wraz 

z podwyższeniem wieku emerytalnego do-

kładnie rok temu, ale pierwsze tego typu 

świadczenia mogą zostać przyznane dopie-

ro od stycznia tego roku. 

Wynika to z tego, że emerytura częścio-

wa przysługuje osobom, które nie osiągnę-

ły jeszcze ustawowego (podwyższonego) 

wieku emerytalnego, ale ukończyły 62. 

(kobiety)  lub  65.  (mężczyźni)  rok  życia. 

Najstarsze osoby, które będą mogły sko-

rzystać z nowej instytucji, to mężczyźni 

urodzeni w I kwartale 1949 r. (ukończą oni 

65 lat w I kwartale 2014 r.) i kobiety uro-

dzone w I kwartale 1959 r. (ukończą 62 lata 

w I kwartale 2021 r.). Różnica wynika ze 

stopniowego zwiększania wieku emery-

talnego dla kobiet ponad obowiązujące 

dotychczas 60 lat. Dopiero kobiety, które 

urodziły się w okresie 1 stycznia – 31 marca 

1959 r., będą mogły przejść na emeryturę 

w wieku starszym niż 62 lata. 

Emerytura częściowa dla niektórych osób 

może się okazać korzystna. Decydując się jed-

nak na złożenie wniosku o nią, trzeba zdawać 

sobie sprawę, że podstawa do obliczenia eme-

rytury przyznawanej w powszechnym wie-

ku będzie pomniejszona o kwotę pobranych 

emerytur częściowych, i to w wysokości przed 

obliczeniem zaliczki na podatek dochodowy 

oraz składki zdrowotnej. 

Warunki

Wymagane jest także posiadanie odpowied-

niej długości okresów składkowych i nie-

składkowych. W przypadku kobiet jest to 

35 lat, a w przypadku mężczyzn – 40 lat. Do 

okresów składkowych zalicza się m.in. okres 

ubezpieczenia (jako pracownik, przedsię-

biorca itd.) i okres pobierania zasiłku macie-

rzyńskiego. Za okres nieskładkowy uważa się 

m.in. czas pobierania zasiłku chorobowego 

i przebywania na urlopie wychowawczym. 

Proporcja między tymi okresami jest z góry 

określona. Okres nieskładkowy nie może sta-

nowić więcej niż 1/3 udowodnionych okre-

sów składkowych. Jeżeli warunek dotyczą-

cy okresów nie jest spełniony, a osoba taka 

posiada także okres pracy lub ubezpieczenia 

jako prowadząca gospodarstwo rolne lub też 

w nim pracująca, może doliczyć sobie ten 

czas do wymaganych 35–40 lat. Ubezpie-

czenie rolnicze traktowane jest wtedy jako 

okres składkowy.

Przyznanie  emerytury  wcześniej  niż 

ustalony  powszechny  wiek  emerytalny 

nie oznacza faktycznego jego obniżenia, 

gdyż jak sama nazwa wskazuje, emerytu-

ra częściowa jest świadczeniem w niepeł-

nej wysokości. Stanowi ona bowiem tylko 

50 proc. emerytury obliczonej wg nowych 

zasad (kapitałowej). 

Podstawą obliczenia emerytury kapita-

łowej jest zwaloryzowana na indywidual-

nym koncie ubezpieczonego kwota składek 

na ubezpieczenie emerytalne oraz kwota 

kapitału początkowego podzielona przez 

przewidywane dalsze trwanie życia liczone 

w miesiącach. Średnia długość życia ogła-

szana jest corocznie w formie komunikatu 

przez prezesa GUS. Dopiero połowa tak wy-

liczonej kwoty będzie stanowiła faktyczną 

wysokość miesięcznego świadczenia. Na-

wet jeśli będzie to bardzo niska kwota, nie 

ulegnie podwyższeniu do najniższej gwa-

rantowanej emerytury, która obecnie wy-

nosi 831,15 zł. Będzie jednak waloryzowana 

zgodnie z zasadami obowiązującymi dla 

zwykłych emerytur.

Z wnioskiem o przyznanie emerytury czę-

ściowej może wystąpić także osoba, która 

ma na tę chwilę status bezrobotnej. Pobie-

rający to świadczenie może także zawrzeć 

nową umowę o pracę, umowę cywilnopraw-

ną lub prowadzić działalność gospodarczą. 

Niezależnie od dochodu jaki emeryt uzyska, 

świadczenie nie ulegnie zawieszeniu ani 

zmniejszeniu. Uprawnieni do emerytury 

częściowej będą się znajdować więc w tym 

zakresie w korzystniejszej sytuacji w stosun-

ku do emerytów pobierających emeryturę 

na zasadach ogólnych wynikających z art. 24 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. 

Osoby te nie mogą bowiem uzyskiwać przy-

chodu wyższego niż 130 proc. przeciętne-

go miesięcznego wynagrodzenia. W przy-

padku uzyskiwania przychodu poniżej tego 

progu, ale powyżej 70 proc. przeciętnego 

miesięcznego wynagrodzenia świadczenie 

ulega zmniejszeniu o kwotę przekrocze-

nia, nie większą jednak niż 24 proc. kwoty 

bazowej. Kwota bazowa to przeciętne mie-

sięczne wynagrodzenie w poprzednim roku 

kalendarzowym po pomniejszeniu o składki 

na ubezpieczenie społeczne. Jest ona ogła-

szana w formie komunikatu przez prezesa 

GUS i obowiązuje zawsze do 1 marca na-

stępnego roku. Obecnie wynosi 3080,84 zł. 

Ograniczenia te nie dotyczą pobierających 

emeryturę częściową.

Następnie w normalnym trybie

Po ukończeniu ustawowego wieku emerytal-

nego osoba pobierająca emeryturę częściową 

ma prawo zwrócić się do ZUS o przyznanie 

świadczenia w normalnym trybie. Będzie ono 

wyliczane podobnie do sposobu obliczania 

świadczenia częściowego. Istnieją jednak 

różnice, o których warto pamiętać. Od pod-

stawy obliczenia emerytury odjęta zostanie 

zsumowana kwota już pobranego w formie 

emerytury częściowej świadczenia. Zasadą 

jest, że składki i kapitał na koncie ubezpie-

czonego ulegają co kwartał waloryzacji. Jed-

nak przy ustalaniu podstawy obliczenia eme-

rytury z art. 24 nie zostaną uwzględnione 

kwoty zwiększeń składek na ubezpieczenie 

emerytalne oraz kapitału początkowego uzy-

skanych w wyniku waloryzacji kwartalnej, 

przeprowadzonej w celu obliczenia emery-

tury częściowej. Oznacza to, że osoba pobie-

rająca wcześniej emeryturę częściową będzie 

otrzymywać mniejszą emeryturę przyznaną 

na zasadach ogólnych, niż gdyby nigdy nie 

pobierała emerytury częściowej.

Przejście  na  emeryturę  na  podstawie 

art. 24 nie jest jednak obowiązkowe. Nie 

będzie ona przyznawana automatycznie 

po ukończeniu wieku emerytalnego, ale 

tylko na wniosek uprawnionego. Decyzji 

o przejściu na taką emeryturę nie trzeba 

będzie jednak podejmować od razu w mie-

siącu, w którym ukończy się 67 lat. Wniosek 

o zmianę typu emerytury na powszechną 

będzie mógł być złożony w każdym czasie. 

Warunkiem jest jednak rozwiązanie sto-

sunku pracy. Po otrzymaniu świadczenia na 

zasadach ogólnych nic nie stoi na przeszko-

dzie, aby zostać ponownie zatrudnionym. 

Może się więc okazać, że wbrew pozorom 

bardziej opłacalne finansowo jest pozosta-

nie przy emeryturze częściowej i zarabianie 

bez ograniczeń.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach 

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i niektó-

rych innych ustaw (Dz.U. poz. 637).

Art. 6, 7, 10, 24, 26b, 103, 103a, 104 ustawy z 17 grudnia 

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 

Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Czas na emerytury częściowe

Nie warto jednak ubiegać się o to świadczenie pochopnie. 

Przyznana później emerytura powszechna będzie 

pomniejszona o jego wartość, i to przed pobraniem zarówno zaliczki na podatek, jak i składki zdrowotnej

prenumerata

Czwartek  30 stycznia 2014, nr 20 (3661)

gazetaprawna.pl

Dokumenty ubezpieczeniowe za styczeń 

już tylko w nowym Płatniku

Za grudzień rozliczaliśmy się w starym systemie. Od lutego korzystamy z 

nowej wersji 

programu

 i nowych kodów dla świadczeń związanych z rodzicielstwem

Michał Jarosik
ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Dokumenty rozliczeniowe za grudzień 2013 r. 

płatnicy składek zobowiązani byli złożyć 

w terminie do 5 (sfera budżetowa) lub do 

15 stycznia (pozostali płatnicy). Do 10 stycz-

nia dokumenty rozliczeniowe musieli nato-

miast przekazać płatnicy opłacający składki 

wyłącznie za siebie, o ile nie są zwolnieni 

z tego obowiązku. Rozliczenie to mogło zostać 

sporządzone jeszcze w starej wersji programu 

Płatnik, tj. 8.01.001A. Nowa jego wersja będzie 

stosowana, począwszy od dokumentów skła-

danych za styczeń 2014 r. Dokumenty za ten 

miesiąc powinny zostać sporządzone w lutym 

wyłącznie w nowym Płatniku. 

Nowy program Płatnik wersja 9.01.001 za-

wiera zmiany, jakie wprowadzone zostały od 

1 listopada 2013 r. w formularzach ZUS oraz 

kodach wykorzystywanych przy ich wypełnia-

niu. Poza tym ma on nowe funkcje i uspraw-

nienia. Funkcjonalności zawarte w progra-

mie będą udostępniane płatnikom etapowo. 

W imiennych raportach rozliczeniowych 

składanych do ZUS rozszerzone zostały źró-

dła fi nansowania składek o budżet państwa 

i Fundusz Kościelny. W raportach rozliczenio-

wych wprowadzono odrębne pole dotyczące 

podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie 

chorobowe. Ta zmiana ma znaczenie dla osób, 

które ubezpieczeniu temu podlegają dobro-

wolnie i ich podstawa wymiaru składki jest 

miesięcznie ograniczona do kwoty 250 proc. 

przeciętnego wynagrodzenia (np. zleceniobior-

cy). Dotychczas z uwagi na to, że podstawa na 

wypadkowe nie jest ograniczona, to gdy wy-

nagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru 

składek w danym miesiącu było wyższe od 

kwoty 250 proc., płatnicy naliczając składkę na 

dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, musie-

li pamiętać o tym ograniczeniu. Stara wersja 

programu zawierała bowiem jedno wspólne 

pole na podstawę na wypadkowe i chorobowe. 

Nowa  wersja  programu  zawiera  także 

nowe kody świadczenia/przerwy związane 

z rodzicielstwem. W starej wersji programu 

wszystkie wypłacane przez płatników zasiłki 

macierzyńskie były wykazywane z jednym ko-

dem (311) bez względu na to, z jakiego tytułu 

(urlopu macierzyńskiego, dodatkowego ma-

cierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego) 

świadczenie to przysługiwało.

Nowa wersja programu Płatnik zawiera 

także zmienione opisy niektórych tytułów 

do ubezpieczeń.

Obowiązujące kody

n

  319 – zasiłek macierzyński za okres usta-

lony jako okres urlopu rodzicielskiego,

n

  320 – wyrównanie zasiłku macierzyń-

skiego za okres ustalony jako okres 

urlopu rodzicielskiego,

n

  325 – zasiłek macierzyński za okres 

ustalony jako okres dodatkowego 

urlopu macierzyńskiego lub dodatko-

wego urlopu na warunkach urlopu ma-

cierzyńskiego,

n

  326 – wyrównanie zasiłku macierzyń-

skiego za okres ustalony jako okres do-

datkowego urlopu macierzyńskiego 

lub dodatkowego urlopu na warunkach 

urlopu macierzyńskiego,

n

  327 – zasiłek macierzyński za okres 

ustalony jako okres urlopu ojcowskiego,

n

  328 – wyrównanie zasiłku macierzyń-

skiego za okres ustalony jako okres 

urlopu ojcowskiego.

WAŻNE

 Aby otrzymać emeryturę 

częściową, nie jest konieczne rozwią-

zanie umowy o pracę z obecnym 

pracodawcą

WAŻNE

 Emerytura częściowa jest przy-

znawana tylko na wniosek. ZUS po ukoń-

czeniu przez ubezpieczonego wieku 

uprawniającego do uzyskania tej emery-

tury nie wyliczy jej sam

Wyższa składka 

zdrowotna dla 

przedsiębiorców

Sładka  zdrowotna  przedsiębiorców 

w 2014 r. nie może być niższa niż 270,40 zł. 

Minimalna wysokość podstawy wymia-

ru należności na Fundusz Ubezpieczenia 

Zdrowotnego, jaką mogą zadeklarować 

prowadzący działalność, określona zosta-

ła na 3004,48 zł. Ustala się ją na podsta-

wie wysokości przeciętnego miesięczne-

go  wynagrodzenia  w  sektorze  przed-

siębiorstw  włącz-

nie  z  wypłatami 

z zysku obowiązu-

jącego w czwartym 

kwartale 2013 r. 

Podstawa  wy-

miaru  należno-

ści na ubezpiecze-

nie zdrowotne dla 

przedsiębiorców oraz osób z nimi współ-

pracujących  nie  może  być  niższa  niż 

75 proc. przeciętnego miesięcznego wy-

nagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw 

włącznie z wypłatami z zysku w czwartym 

kwartale roku poprzedniego. Wysokość 

składki na ubezpieczenie zdrowotne wy-

nosi 9 proc. jej podstawy. 

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie 

w  sektorze  przedsiębiorstw  ogłoszone 

przez prezesa GUS włącznie z wypłatami 

z zysku w czwartym kwartale 2013 r. wy-

niosło 4005,97 zł. 

 270,40 

zł

wynosi najniższa 
składka na FUZ 
dla prowadzących 
działalność

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               1 / 4

 

ubezpieczenia

Dziennik  Gazeta  Prawna,    30  stycznia  2014  nr  20  (3661)   

   

gazetaprawna.pl

ii

Represjonowani 

dostaną wyższe 

emerytury

Katarzyna Tomczyk
ekspert od ubezpieczeń społecznych

Od  2008  r.  pobieram  emeryturę.  ZUS,  przy-
znając  mi  to  świadczenie,  uwzględnił  okres 
niewykonywania pracy przed 1989 r. na skutek 
represji  politycznych.  Ograniczył  jednak  ten 
czas (8-letni w moim przypadku) do 5 lat. Od-
wołałem się od decyzji, ale sąd uznał, że dzia-
łania ZUS były prawidłowe. Mam jednak ciągle 
wątpliwość  co  do  ograniczenia  tego  okresu. 
Czy postępowanie ZUS i sądu było słuszne? 

Tak, do 31 grudnia 2013 r. obowiązujące 

przepisy nie dawały możliwości uwzględ-

nienia okresu niewykonywania pracy przed 

4 czerwca 1989 r. na skutek represji poli-

tycznych w wymiarze wyższym niż 5 lat. 

Od 1 stycznia 2014 r. zmieniły się przepisy. 

ZUS dokona ponownego obliczenia wyso-

kości emerytury na pana wniosek.

Zmiana przepisów ustawy emerytalnej 

dotycząca katalogu okresów składkowych 

i nieskładkowych jest bardzo korzystna 

dla ubezpieczonych. Okresy niewykony-

wania pracy przed 4 czerwca 1989 r. na 

skutek represji politycznych od 1 stycznia 

2014 r. są okresami składkowymi. Są także 

przyjmowane w pełnym udowodnionym 

wymiarze, bez żadnych ograniczeń.

Jeżeli wniosek o świadczenie został zgło-

szony przed 1 stycznia 2014 r., a ZUS nie wy-

dał decyzji w sprawie do 31 grudnia 2013 r., 

a także w przypadku zgłoszenia wniosku 

o świadczenie po 31 grudnia 2013 r., ZUS 

w decyzji uwzględni ten okres jako skład-

kowy w pełnym udowodnionym wymiarze. 

Podkreślenia wymaga, że przy ustalaniu 

prawa i wysokości świadczeń okres ten pod-

lega uwzględnieniu jako składkowy, ale nie 

wcześniej niż od 1 stycznia 2014 r. Zatem 

w przypadku gdy ZUS będzie ustalał pra-

wo do świadczenia za okres przypadający 

przed 1 stycznia 2014 r., czas niewykony-

wania pracy z powodu represji politycznych 

przed 4 czerwca 1989 r. będzie ustalany jako 

nieskładkowy i ograniczony do 5 lat, a wy-

miar, w jakim może być on uwzględnio-

ny, podlega ograniczeniu do 1/3 okresów 

składkowych. Od 1 stycznia 2014 r. zostanie 

natomiast uwzględniony jako okres skład-

kowy. Dla wniosków złożonych, począwszy 

od 1 stycznia 2014 r., będzie on traktowany 

jako składkowy i bez żadnego ograniczenia. 

W przypadku zgłoszenia wniosku do 

ZUS o uwzględnienie omawianego okre-

su na warunkach określonych w ustawie 

zmieniającej  ZUS  dokona  ponownego 

ustalenia wysokości świadczenia od mie-

siąca zgłoszenia wniosku, nie wcześniej 

jednak niż od 1 stycznia 2014 r. Oznacza 

to, że jeśli wniosek zostanie zgłoszony do 

31 stycznia 2014 r., ZUS ponownie ustali 

wysokość świadczenia od 1 stycznia 2014 r. 

Natomiast w przypadku zgłoszenia takie-

go wniosku przykładowo 1 lutego 2014 r., 

ponowne ustalenie wysokości nastąpi od 

1 lutego 2014 r.

Okres niewykonywania pracy z powo-

du represji politycznych przed 4 czerwca 

1989 r. jest tym, który ma wpływ także na 

ustalenie wysokości kapitału początko-

wego. W sprawach, w których został on 

uwzględniony przy ustalaniu nowej eme-

rytury, ponowne jego obliczenie, a tym sa-

mym ponowne ustalenie emerytury ob-

liczonej na nowych zasadach nastąpi na 

wniosek osoby zainteresowanej. 

W omawianym przypadku dla przelicze-

nia emerytury z uwzględnieniem okresu 

niewykonywania pracy przed 1989 r. jako 

składkowego niezbędne jest zgłoszenie 

wniosku do ZUS. W interesie świadcze-

niobiorcy jest, aby został on zgłoszony jak 

najszybciej. ZUS bowiem ponownie prze-

liczy emeryturę, ale od miesiąca zgłosze-

nia wniosku.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r. 

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 

Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Art. 2 ustawy z 22 listopada 2013 r. o zmianie przepisów 

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

czeń Społecznych (Dz.U. poz. 1734).

Czy od każdej karty żywieniowej   

trzeba opłacić ZUS

Od bonów bądź talonów 

na zakup produktów spożywczych

 zapłacimy składki,  

ale od tych na posiłki w restauracji już nie

Adam Jagiełło
ekspert od ubezpieczeń społecznych

Otrzymywanie  tego  rodzaju  świadczeń 

w pewnym przypadkach może wiązać się 

z obowiązkiem opłacania składek na ubez-

pieczenia społeczne i zdrowotne. Podsta-

wę należności ZUS zatrudnionego stanowi 

przychód ze stosunku pracy w rozumieniu 

przepisów o podatku dochodowym od osób 

fizycznych, a więc wszelkie świadczenia, które 

pracownik otrzymuje z uwagi na łączący go 

z pracodawcą stosunek pracy. 

Tak rozumianym przychodem są także 

otrzymane od pracodawcy karty (bony, ta-

lony) żywieniowe (lunchowe), które upraw-

niają pracownika do uzyskania na ich pod-

stawie posiłku w restauracji, barze lub innym 

punkcie gastronomicznym. Okoliczność ta 

nie przesądza jednak jeszcze o tym, że od 

takiego przychodu ze stosunku pracy ko-

nieczne jest rozliczenie i opłacenie składek 

na ubezpieczenia społeczne i ubezpiecze-

nie zdrowotne. Trzeba bowiem zauważyć, że 

z podstawy wymiaru składek na ubezpiecze-

nia pracownika wyłączone są przychody ze 

stosunku pracy wymienione w par. 2 ust. 1 

rozporządzenia w sprawie szczegółowych za-

sad ustalania podstawy wymiaru składek na 

ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dalej: 

rozporządzenie składkowe).

Do przychodów, które na mocy omawia-

nego rozporządzenia są wolne od składek 

na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie 

zdrowotne, należy m.in. wartość finansowa-

nych przez pracodawcę posiłków udostęp-

nianych pracownikom do spożycia bez prawa 

do ekwiwalentu z tego tytułu. To znaczy do 

wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 

kwoty 190 zł.

Zgodnie z przyjętą przez ZUS oraz Mini-

sterstwo Pracy i Polityki Społecznej inter-

pretacją par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia 

składkowego zwolnieniem objęte są zarówno 

posiłki, które pracodawca udostępnia pracow-

nikom w zakładowej stołówce, jak również 

karty (bony, talony) żywieniowe (lunchowe), 

które uprawniają zatrudnionego do uzyskania 

na ich podstawie posiłku w restauracji, barze 

lub też innym punkcie gastronomicznym.

Omawianym wyłączeniem z podstawy wy-

miaru składek nie są jednak objęte bony, ta-

lony czy kupony, które uprawniają pracow-

nika  do  nabycia  artykułów  spożywczych 

w sklepach. ZUS przyjmuje, że tego rodzaju 

świadczenia mają w istocie charakter bonów 

towarowych. Poza tym nie uprawniają do 

uzyskania posiłku, lecz do nabycia artyku-

łów spożywczych. 

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1–2, art. 20 ust. 1 i art. 21 ustawy 

z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz-

nych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442).

Art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r.  

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych  

ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164,  

poz. 1027 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia ministra pracy  

i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szcze-

gółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na 

ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 

z późn. zm.). 

Symboliczna złotówka 

metodą na niższe składki

Paweł Ziółkowski
specjalista w zakresie podatków 
i prawa pracy

W  przypadku  pracowników 

podstawę wymiaru składek na 

ubezpieczenia społeczne stano-

wi przychód w rozumieniu podatkowym. Są 

nim pieniądze, wartości pieniężne, wartość 

świadczeń w naturze (rzeczowych) i innych 

nieodpłatnych korzyści otrzymanych przez 

pracownika od pracodawcy w związku z wy-

konywaniem zatrudnienia. Za przychody ze 

stosunku pracy uważa się bowiem wszel-

kiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz war-

tość pieniężną świadczeń w naturze bądź 

ich ekwiwalenty, bez względu na źródło ich 

finansowania. W szczególności są to: wy-

nagrodzenie zasadnicze, za godziny nad-

liczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagro-

dy, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop 

i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, 

czy ich wysokość została z góry ustalona. 

Poza tym są to świadczenia pieniężne po-

noszone za pracownika, jak również war-

tość innych nieodpłatnych lub częściowo 

odpłatnych należności.

Jedno ze zwolnień ubezpieczeniowych 

mówi, że podstawy wymiaru składek ZUS 

nie stanowią korzyści materialne wynika-

jące z układów zbiorowych pracy, regulami-

nów wynagradzania lub przepisów o wyna-

gradzaniu, a polegające na uprawnieniu do 

zakupu po cenach niższych niż detaliczne 

niektórych artykułów, przedmiotów lub 

usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub 

częściowo odpłatnych przejazdów środka-

mi lokomocji. 

Odpłatna korzyść

Powyższe zwolnienie składa się z dwóch części. 

Pierwsza wymaga stosownego zapisu w ukła-

dzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagra-

dzania lub w przepisach o wynagradzaniu. 

Zapisem tym można wprowadzić odpłatność 

pracownika za dane świadczenie. A jakakol-

wiek jego część, do której zapłaty zobowiązany 

będzie zatrudniony, pozwala uciec od skła-

dek ZUS. Zwolnienie to wykorzystywane jest 

np. w przypadku abonamentów medycznych, 

które w części niedotyczącej BHP powinny 

być opodatkowane i oskładkowane. Jeżeli pra-

cownik nie będzie otrzymywał abonamentu, 

tylko go kupował, to nie powstanie koniecz-

ność płacenia składek także w odniesieniu do 

świadczeń medycznych niemieszczących się 

w zakresie BHP (pracownik uzyska korzyść 

materialną z tytułu zakupu usług medycznych 

po cenach niższych niż detaliczne).

Zwolnienie to nie ma ograniczeń, wobec 

czego można je wykorzystać także w innych 

sytuacjach. Przykładem mogą być chociażby 

noclegi handlowców na terenie wskazanym 

jako ich miejsce pracy. Organy podatkowe 

uznają wartość takich noclegów za przychód 

podatkowy, co przekłada się na konieczność 

zapłaty podatku i składek ZUS. Abstrahując 

w tym momencie od tego, czy faktycznie po-

wstaje przychód w takiej sytuacji, wprowa-

dzenie odpłatności (nawet na poziomie 1 zł 

miesięcznie) pozwala uciec od składek. 

Przejazdy

Druga część zwolnienia dotyczy przejazdów. 

Także w tym przypadku potrzebny jest zapis 

w układzie zbiorowym pracy, regulaminie 

wynagradzania lub w przepisach o wynagra-

dzaniu zapewniający pracownikom prawo 

do korzystania z bezpłatnych lub częścio-

wo odpłatnych przejazdów. Zwolnienie to 

jest wykorzystywane w przypadku biletów 

miesięcznych, ale także w przypadku samo-

chodów służbowych. Co prawda swego czasu 

próbowano ograniczyć zwolnienie wyłącz-

nie do środków komunikacji publicznej, ale 

ostatecznie zostało po staremu,  w przepisie 

jest mowa o środkach lokomocji, a to ozna-

cza, że zwolnienie może być stosowane także 

w przypadku używania samochodów służ-

bowych do prywatnych celów pracowników. 

Wystarczy zasady używania samochodów 

określić w układzie zbiorowym lub regulami-

nie wynagradzania, a problemem pozostanie 

jedynie rozliczanie podatku dochodowego od 

tego świadczenia. 

Podstawa prawna

Art. 11 i 12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym 

od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o syste-

mie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, 

poz. 1585 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia ministra pracy  

i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szcze-

gółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na 

ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 

z późn. zm.).

O tym, czy i jaka odpłatność uchroni  

przed płaceniem podatków – czytaj 

w poniedziałek w tygodniku  

Podatki i księgowość na str. C2

Niektóre bonusy, jak np. pakiety medyczne, mogą być wolne od należności ZUS. 

Wystarczy wprowadzić odpłatność

 za ich użytkowanie

Oskładkowane czy nie

Otrzymywane przez pracowników świad-

czenia domyślnie podlegają opodatko-

waniu i oskładkowaniu. Zarówno jednak 

w przypadku podatku dochodowego jak 

i składek ZUS przewidziane są obszer-

ne katalogi zwolnień. Przy czym niektóre 

z nich pozwalają na znaczne oszczędno-

ści. Podkreślenia wymaga, że nie są to ka-

talogi identyczne, wobec czego możemy 

mieć do czynienia np. ze świadczeniami 

zwolnionymi od podatku, ale oskładkowa-

nymi albo nieoskładkowanymi, ale podle-

gającymi z kolei opodatkowaniu.

WAżne

   

 Trzeba pamiętać, że karty ży-

wieniowe uprawniające pracownika do 

uzyskania posiłku w restauracji, barze 

bądź innym punkcie gastronomicznym są 

wolne od składek tylko do kwoty nieprze-

kraczającej miesięcznie 190 zł. Oznacza 

to, że jeżeli wartość takiej karty w skali 

miesiąca przekracza 190 zł, to kwota nad-

wyżki powinna być uwzględniona w pod-

stawie wymiaru składek na ubezpieczenia 

społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pra-

cownika

WAżne

   

 Podstawy wymiaru składek nie 

stanowią korzyści materialne przewidzia-

ne w wewnętrznych przepisach zakładu 

pracy uprawniające do zakupu po cenach 

niższych niż detalicznych niektórych ar-

tykułów, przedmiotów lub usług

ubezpieczenia

Dziennik  Gazeta  Prawna,    30  stycznia  2014  nr  20  (3661)   

   

gazetaprawna.pl

ii

Represjonowani 

dostaną wyższe 

emerytury

Katarzyna Tomczyk
ekspert od ubezpieczeń społecznych

Od  2008  r.  pobieram  emeryturę.  ZUS,  przy-
znając  mi  to  świadczenie,  uwzględnił  okres 
niewykonywania pracy przed 1989 r. na skutek 
represji  politycznych.  Ograniczył  jednak  ten 
czas (8-letni w moim przypadku) do 5 lat. Od-
wołałem się od decyzji, ale sąd uznał, że dzia-
łania ZUS były prawidłowe. Mam jednak ciągle 
wątpliwość  co  do  ograniczenia  tego  okresu. 
Czy postępowanie ZUS i sądu było słuszne? 

Tak, do 31 grudnia 2013 r. obowiązujące 

przepisy nie dawały możliwości uwzględ-

nienia okresu niewykonywania pracy przed 

4 czerwca 1989 r. na skutek represji poli-

tycznych w wymiarze wyższym niż 5 lat. 

Od 1 stycznia 2014 r. zmieniły się przepisy. 

ZUS dokona ponownego obliczenia wyso-

kości emerytury na pana wniosek.

Zmiana przepisów ustawy emerytalnej 

dotycząca katalogu okresów składkowych 

i nieskładkowych jest bardzo korzystna 

dla ubezpieczonych. Okresy niewykony-

wania pracy przed 4 czerwca 1989 r. na 

skutek represji politycznych od 1 stycznia 

2014 r. są okresami składkowymi. Są także 

przyjmowane w pełnym udowodnionym 

wymiarze, bez żadnych ograniczeń.

Jeżeli wniosek o świadczenie został zgło-

szony przed 1 stycznia 2014 r., a ZUS nie wy-

dał decyzji w sprawie do 31 grudnia 2013 r., 

a także w przypadku zgłoszenia wniosku 

o świadczenie po 31 grudnia 2013 r., ZUS 

w decyzji uwzględni ten okres jako skład-

kowy w pełnym udowodnionym wymiarze. 

Podkreślenia wymaga, że przy ustalaniu 

prawa i wysokości świadczeń okres ten pod-

lega uwzględnieniu jako składkowy, ale nie 

wcześniej niż od 1 stycznia 2014 r. Zatem 

w przypadku gdy ZUS będzie ustalał pra-

wo do świadczenia za okres przypadający 

przed 1 stycznia 2014 r., czas niewykony-

wania pracy z powodu represji politycznych 

przed 4 czerwca 1989 r. będzie ustalany jako 

nieskładkowy i ograniczony do 5 lat, a wy-

miar, w jakim może być on uwzględnio-

ny, podlega ograniczeniu do 1/3 okresów 

składkowych. Od 1 stycznia 2014 r. zostanie 

natomiast uwzględniony jako okres skład-

kowy. Dla wniosków złożonych, począwszy 

od 1 stycznia 2014 r., będzie on traktowany 

jako składkowy i bez żadnego ograniczenia. 

W przypadku zgłoszenia wniosku do 

ZUS o uwzględnienie omawianego okre-

su na warunkach określonych w ustawie 

zmieniającej  ZUS  dokona  ponownego 

ustalenia wysokości świadczenia od mie-

siąca zgłoszenia wniosku, nie wcześniej 

jednak niż od 1 stycznia 2014 r. Oznacza 

to, że jeśli wniosek zostanie zgłoszony do 

31 stycznia 2014 r., ZUS ponownie ustali 

wysokość świadczenia od 1 stycznia 2014 r. 

Natomiast w przypadku zgłoszenia takie-

go wniosku przykładowo 1 lutego 2014 r., 

ponowne ustalenie wysokości nastąpi od 

1 lutego 2014 r.

Okres niewykonywania pracy z powo-

du represji politycznych przed 4 czerwca 

1989 r. jest tym, który ma wpływ także na 

ustalenie wysokości kapitału początko-

wego. W sprawach, w których został on 

uwzględniony przy ustalaniu nowej eme-

rytury, ponowne jego obliczenie, a tym sa-

mym ponowne ustalenie emerytury ob-

liczonej na nowych zasadach nastąpi na 

wniosek osoby zainteresowanej. 

W omawianym przypadku dla przelicze-

nia emerytury z uwzględnieniem okresu 

niewykonywania pracy przed 1989 r. jako 

składkowego niezbędne jest zgłoszenie 

wniosku do ZUS. W interesie świadcze-

niobiorcy jest, aby został on zgłoszony jak 

najszybciej. ZUS bowiem ponownie prze-

liczy emeryturę, ale od miesiąca zgłosze-

nia wniosku.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r. 

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 

Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Art. 2 ustawy z 22 listopada 2013 r. o zmianie przepisów 

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

czeń Społecznych (Dz.U. poz. 1734).

Czy od każdej karty żywieniowej  

trzeba opłacić ZUS

Od bonów bądź talonów 

na zakup produktów spożywczych

 zapłacimy składki, 

ale od tych na posiłki w restauracji już nie

Adam Jagiełło
ekspert od ubezpieczeń społecznych

Otrzymywanie  tego  rodzaju  świadczeń 

w pewnym przypadkach może wiązać się 

z obowiązkiem opłacania składek na ubez-

pieczenia społeczne i zdrowotne. Podsta-

wę należności ZUS zatrudnionego stanowi 

przychód ze stosunku pracy w rozumieniu 

przepisów o podatku dochodowym od osób 

fizycznych, a więc wszelkie świadczenia, które 

pracownik otrzymuje z uwagi na łączący go 

z pracodawcą stosunek pracy. 

Tak rozumianym przychodem są także 

otrzymane od pracodawcy karty (bony, ta-

lony) żywieniowe (lunchowe), które upraw-

niają pracownika do uzyskania na ich pod-

stawie posiłku w restauracji, barze lub innym 

punkcie gastronomicznym. Okoliczność ta 

nie przesądza jednak jeszcze o tym, że od 

takiego przychodu ze stosunku pracy ko-

nieczne jest rozliczenie i opłacenie składek 

na ubezpieczenia społeczne i ubezpiecze-

nie zdrowotne. Trzeba bowiem zauważyć, że 

z podstawy wymiaru składek na ubezpiecze-

nia pracownika wyłączone są przychody ze 

stosunku pracy wymienione w par. 2 ust. 1 

rozporządzenia w sprawie szczegółowych za-

sad ustalania podstawy wymiaru składek na 

ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dalej: 

rozporządzenie składkowe).

Do przychodów, które na mocy omawia-

nego rozporządzenia są wolne od składek 

na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie 

zdrowotne, należy m.in. wartość finansowa-

nych przez pracodawcę posiłków udostęp-

nianych pracownikom do spożycia bez prawa 

do ekwiwalentu z tego tytułu. To znaczy do 

wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 

kwoty 190 zł.

Zgodnie z przyjętą przez ZUS oraz Mini-

sterstwo Pracy i Polityki Społecznej inter-

pretacją par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia 

składkowego zwolnieniem objęte są zarówno 

posiłki, które pracodawca udostępnia pracow-

nikom w zakładowej stołówce, jak również 

karty (bony, talony) żywieniowe (lunchowe), 

które uprawniają zatrudnionego do uzyskania 

na ich podstawie posiłku w restauracji, barze 

lub też innym punkcie gastronomicznym.

Omawianym wyłączeniem z podstawy wy-

miaru składek nie są jednak objęte bony, ta-

lony czy kupony, które uprawniają pracow-

nika  do  nabycia  artykułów  spożywczych 

w sklepach. ZUS przyjmuje, że tego rodzaju 

świadczenia mają w istocie charakter bonów 

towarowych. Poza tym nie uprawniają do 

uzyskania posiłku, lecz do nabycia artyku-

łów spożywczych. 

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1–2, art. 20 ust. 1 i art. 21 ustawy 

z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz-

nych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442).

Art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. 

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych 

ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, 

poz. 1027 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia ministra pracy 

i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szcze-

gółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na 

ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 

z późn. zm.). 

Symboliczna złotówka 

metodą na niższe składki

Paweł Ziółkowski
specjalista w zakresie podatków 
i prawa pracy

W  przypadku  pracowników 

podstawę wymiaru składek na 

ubezpieczenia społeczne stano-

wi przychód w rozumieniu podatkowym. Są 

nim pieniądze, wartości pieniężne, wartość 

świadczeń w naturze (rzeczowych) i innych 

nieodpłatnych korzyści otrzymanych przez 

pracownika od pracodawcy w związku z wy-

konywaniem zatrudnienia. Za przychody ze 

stosunku pracy uważa się bowiem wszel-

kiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz war-

tość pieniężną świadczeń w naturze bądź 

ich ekwiwalenty, bez względu na źródło ich 

finansowania. W szczególności są to: wy-

nagrodzenie zasadnicze, za godziny nad-

liczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagro-

dy, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop 

i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, 

czy ich wysokość została z góry ustalona. 

Poza tym są to świadczenia pieniężne po-

noszone za pracownika, jak również war-

tość innych nieodpłatnych lub częściowo 

odpłatnych należności.

Jedno ze zwolnień ubezpieczeniowych 

mówi, że podstawy wymiaru składek ZUS 

nie stanowią korzyści materialne wynika-

jące z układów zbiorowych pracy, regulami-

nów wynagradzania lub przepisów o wyna-

gradzaniu, a polegające na uprawnieniu do 

zakupu po cenach niższych niż detaliczne 

niektórych artykułów, przedmiotów lub 

usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub 

częściowo odpłatnych przejazdów środka-

mi lokomocji. 

Odpłatna korzyść

Powyższe zwolnienie składa się z dwóch części. 

Pierwsza wymaga stosownego zapisu w ukła-

dzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagra-

dzania lub w przepisach o wynagradzaniu. 

Zapisem tym można wprowadzić odpłatność 

pracownika za dane świadczenie. A jakakol-

wiek jego część, do której zapłaty zobowiązany 

będzie zatrudniony, pozwala uciec od skła-

dek ZUS. Zwolnienie to wykorzystywane jest 

np. w przypadku abonamentów medycznych, 

które w części niedotyczącej BHP powinny 

być opodatkowane i oskładkowane. Jeżeli pra-

cownik nie będzie otrzymywał abonamentu, 

tylko go kupował, to nie powstanie koniecz-

ność płacenia składek także w odniesieniu do 

świadczeń medycznych niemieszczących się 

w zakresie BHP (pracownik uzyska korzyść 

materialną z tytułu zakupu usług medycznych 

po cenach niższych niż detaliczne).

Zwolnienie to nie ma ograniczeń, wobec 

czego można je wykorzystać także w innych 

sytuacjach. Przykładem mogą być chociażby 

noclegi handlowców na terenie wskazanym 

jako ich miejsce pracy. Organy podatkowe 

uznają wartość takich noclegów za przychód 

podatkowy, co przekłada się na konieczność 

zapłaty podatku i składek ZUS. Abstrahując 

w tym momencie od tego, czy faktycznie po-

wstaje przychód w takiej sytuacji, wprowa-

dzenie odpłatności (nawet na poziomie 1 zł 

miesięcznie) pozwala uciec od składek. 

Przejazdy

Druga część zwolnienia dotyczy przejazdów. 

Także w tym przypadku potrzebny jest zapis 

w układzie zbiorowym pracy, regulaminie 

wynagradzania lub w przepisach o wynagra-

dzaniu zapewniający pracownikom prawo 

do korzystania z bezpłatnych lub częścio-

wo odpłatnych przejazdów. Zwolnienie to 

jest wykorzystywane w przypadku biletów 

miesięcznych, ale także w przypadku samo-

chodów służbowych. Co prawda swego czasu 

próbowano ograniczyć zwolnienie wyłącz-

nie do środków komunikacji publicznej, ale 

ostatecznie zostało po staremu,  w przepisie 

jest mowa o środkach lokomocji, a to ozna-

cza, że zwolnienie może być stosowane także 

w przypadku używania samochodów służ-

bowych do prywatnych celów pracowników. 

Wystarczy zasady używania samochodów 

określić w układzie zbiorowym lub regulami-

nie wynagradzania, a problemem pozostanie 

jedynie rozliczanie podatku dochodowego od 

tego świadczenia. 

Podstawa prawna

Art. 11 i 12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym 

od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o syste-

mie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, 

poz. 1585 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia ministra pracy 

i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szcze-

gółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na 

ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 

z późn. zm.).

O tym, czy i jaka odpłatność uchroni 

przed płaceniem podatków – czytaj 

w poniedziałek w tygodniku 

Podatki i księgowość na str. C2

Niektóre bonusy, jak np. pakiety medyczne, mogą być wolne od należności ZUS. 

Wystarczy wprowadzić odpłatność

 za ich użytkowanie

Oskładkowane czy nie

Otrzymywane przez pracowników świad-

czenia domyślnie podlegają opodatko-

waniu i oskładkowaniu. Zarówno jednak 

w przypadku podatku dochodowego jak 

i składek ZUS przewidziane są obszer-

ne katalogi zwolnień. Przy czym niektóre 

z nich pozwalają na znaczne oszczędno-

ści. Podkreślenia wymaga, że nie są to ka-

talogi identyczne, wobec czego możemy 

mieć do czynienia np. ze świadczeniami 

zwolnionymi od podatku, ale oskładkowa-

nymi albo nieoskładkowanymi, ale podle-

gającymi z kolei opodatkowaniu.

WAżne

 Trzeba pamiętać, że karty ży-

wieniowe uprawniające pracownika do 

uzyskania posiłku w restauracji, barze 

bądź innym punkcie gastronomicznym są 

wolne od składek tylko do kwoty nieprze-

kraczającej miesięcznie 190 zł. Oznacza 

to, że jeżeli wartość takiej karty w skali 

miesiąca przekracza 190 zł, to kwota nad-

wyżki powinna być uwzględniona w pod-

stawie wymiaru składek na ubezpieczenia 

społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pra-

cownika

WAżne

 Podstawy wymiaru składek nie 

stanowią korzyści materialne przewidzia-

ne w wewnętrznych przepisach zakładu 

pracy uprawniające do zakupu po cenach 

niższych niż detalicznych niektórych ar-

tykułów, przedmiotów lub usług

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               2 / 4

 

Dziennik  Gazeta  Prawna,    30  stycznia  2014  nr  20  (3661)   

   

gazetaprawna.pl

świadczenia

iii

  

Nabyłam w całości jako jedyny spad-

kobierca spadek po zmarłym mężu na 

podstawie postanowienia sądu z 11 wrze-

śnia 2013 r. Nie wiedząc o istniejących 

długach wobec ZUS, przyjęłam spadek 

wprost. Wczoraj otrzymałam pismo 

o wszczęciu przez organ rentowy po-

stępowania mającego na celu ustalenie 

mojej odpowiedzialności jako spadko-

biercy za zobowiązania męża z tytułu 

nieopłaconych składek na ubezpiecze-

nia społeczne z prowadzonej działal-

ności w okresie od 1 stycznia 2005 r. 

do 31 stycznia 2009 r. Jest to ogromna 

kwota, ponieważ obejmuje także nie-

opłacone składki za 11 pracowników. Co 

mam zrobić w tej sytuacji? Czy jest jakiś 

sposób, żeby ZUS nie dochodził tej kwoty 

albo przynajmniej jej części?

Mikołaj Kokosiński
ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Na podstawie art. 98 par. 1 ordynacji po-

datkowej, który do składek stosowany jest 

w związku z art. 31 ustawy o systemie ubez-

pieczeń społecznych, do odpowiedzialności 

spadkobierców za zobowiązania z tytułu 

nieopłaconych składek stosuje się przepisy 

kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu 

spadku oraz o odpowiedzialności za dłu-

gi spadkowe. Z uwagi na proste przyjęcie 

spadku (a nie z dobrodziejstwem inwen-

tarza) za długi spadkowe odpowiada pani 

bez ograniczenia. 

W omawianej sytuacji ZUS wyda decyzję 

przenoszącą odpowiedzialność za zobowią-

zania męża z tytułu nieopłaconych składek. 

W związku z ustawą o umorzeniu należno-

ści powstałych z tytułu nieopłaconych skła-

dek przez osoby prowadzące pozarolniczą 

działalność (dalej: ustawa abolicyjna) zobo-

wiązania wobec ZUS określone ww. decyzją 

mogą zostać umorzone, ale tylko w części 

dotyczącej składek na ubezpieczenie spo-

łeczne męża. Abolicja nie obejmie jednak 

nieopłaconych składek za zatrudnionych 

pracowników. 

Pamiętać trzeba, że postępowanie w spra-

wie umorzenia należności będzie możliwe 

dopiero po uprawomocnieniu się decyzji 

o odpowiedzialności pani jako spadkobier-

cy za zobowiązania składkowe męża. 

W celu umorzenia należności złożyć trzeba 

wniosek oraz uregulować te z nich, które nie 

podlegają umorzeniu. A więc w omawianym 

przypadku należności z tytułu nieopłaco-

nych składek za zatrudnionych pracowników. 

Osoby, którym ZUS po dniu wejścia w życie 

ustawy abolicyjnej wyda decyzję o przenie-

sieniu odpowiedzialności na nich jako na 

spadkobierców, mogą złożyć wniosek o umo-

rzenie składek w terminie 12 miesięcy od 

daty uprawomocnienia się decyzji, chyba że 

termin 24-miesięczny wynikający z ustawy 

jest dłuższy.

Podstawa prawna 

Art. 98 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatko-

wa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubez-

pieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1443 z późn. 

zm.).

Art. 1 ust. 1–6, art. 2 ustawy z 9 listopada 2012 r. 

o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopła-

conych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą 

działalność (Dz.U. poz. 1551).

 

 W listopadzie 2013 r. zatrudniliśmy na 

podstawie umowy-zlecenia osobę, która 

pracuje w innej firmie na 1/2 etatu za 

wynagrodzeniem w wysokości 1800 zł. 

Poinformowała ona nas, że z uwagi na 

problemy finansowe zatrudniający ją pra-

codawca od grudnia 2013 r. nie wypłaca 

należnej pensji. Czy z uwagi na to, że 

obecnie podstawa wymiaru składek na 

pracownicze ubezpieczenia społeczne jest 

niższa od minimalnego wynagrodzenia, 

powinniśmy zgłosić zleceniobiorcę do obo-

wiązkowych ubezpieczeń społecznych?

Adam Jagiełło
ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Nie. Jeżeli umowa o pracę gwarantuje pra-

cownikowi co najmniej minimalne wyna-

grodzenie, to z tytułu wykonywania pracy na 

podstawie umowy-zlecenia nie podlega on 

obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. 

Nawet jeżeli pracodawca wbrew ciążącemu 

na nim obowiązkowi nie wypłaca należnego 

za dany okres wynagrodzenia.

Pracownik,  który  jednocześnie  speł-

nia warunki do podlegania obowiązkowo 

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym 

z wykonywania pracy na podstawie umowy-

-zlecenia, jest objęty tymi ubezpieczeniami 

tylko ze stosunku pracy (art. 9 ust. 1 ustawy 

o systemie ubezpieczeń społecznych). Nie 

dotyczy to jednak sytuacji, gdy podstawa wy-

miaru składek na ubezpieczenia emerytalne 

i rentowe z zatrudnienia w przeliczeniu na 

okres miesiąca jest niższa od kwoty mini-

malnego wynagrodzenia. W takim przypad-

ku także wykonywanie pracy na podstawie 

umowy-zlecenia stanowi tytuł do obowiązko-

wych ubezpieczeń społecznych (art. 9 ust. 1a 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Okoliczność, że pomimo wykonywania przez 

zatrudnionego pracy firma nie wypłaca mu 

należnego za dany okres wynagrodzenia, nie 

sprawia, że z tytułu jednocześnie wykonywa-

nej umowy-zlecenia podlega on obowiązkowo 

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. 

To pod warunkiem, że umowa o pracę gwa-

rantuje co najmniej minimalne wynagrodze-

nie. Trafność takiego stanowiska potwierdza 

orzecznictwo sądowe. W wyroku SN z 4 lutego 

2013 r., sygn. akt I UK 484/12 (OSNP 2013/23-

24/282), wskazano, że jeżeli pracownik podlega 

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym 

na podstawie ważnego stosunku pracy, którego 

elementem jest wynagrodzenie w wysokości co 

najmniej minimalnego wynagrodzenia w prze-

liczeniu na okres jednego miesiąca, i praca ta 

jest wykonywania (co nakłada na pracodawcę 

obowiązek wypłaty za nią uzgodnionego wy-

nagrodzenia), to uznać trzeba, że nie podlega 

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu 

i rentowym z innych tytułów na podstawie art. 

9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń spo-

łecznych. Nawet w sytuacji gdy nie dochodzi 

do wypłaty należnego mu wynagrodzenia za 

pracę za dany miesiąc. Także ZUS i Minister-

stwo Pracy i Polityki Społecznej stoją na sta-

nowisku, że jeżeli umowa o pracę gwarantuje 

pracownikowi co najmniej minimalne wyna-

grodzenie, z pozapracowniczych tytułów może 

on podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu 

i rentowym tylko dobrowolnie.

Podstawa prawna 

Art. 9 ust. 1 i 1a ustawy z 13 października 1998 r. o syste-

mie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 

z późn. zm.).

  

Żona naszego pracownika urodziła dziecko 

2 listopada 2013 r. Korzysta z urlopu 

i zasiłku macierzyńskiego. W jego trakcie 

od 10 grudnia 2013 r. przebywa w szpitalu 

i pracownik musi zająć się dzieckiem. Czy 

w tym przypadku może on zamiast matki 

dziecka korzystać z urlopu i zasiłku macie-

rzyńskiego?

Aneta Maj
ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Tak. Po wykorzystaniu przez matkę dziecka 

8 tygodni urlopu i zasiłku macierzyńskie-

go. Do tego czasu może skorzystać z zasiłku 

opiekuńczego przysługującego w razie poby-

tu matki dziecka w szpitalu w pierwszych 

8 tygodniach korzystania przez nią z urlopu 

i zasiłku macierzyńskiego.

Matka nie może zrezygnować z urlopu 

macierzyńskiego przed upływem 8 tygodni 

od dnia, w którym rozpoczęła korzystanie 

z niego. Jeżeli jej pobyt w szpitalu przypada 

na ten czas, to opiekę nad dzieckiem może 

wtedy sprawować ubezpieczony ojciec dziec-

ka lub też inny ubezpieczony członek naj-

bliższej rodziny. Za okres sprawowania tej 

opieki przysługuje zasiłek opiekuńczy. Jest 

to świadczenie, którego maksymalny wymiar 

określono na 56 dni. 

Po wykorzystaniu przez matkę dziecka 

8 tygodni urlopu, gdy nadal przebywa ona 

w szpitalu, może ten urlop przerwać na czas 

leczenia szpitalnego. Wówczas to ubezpie-

czony ojciec dziecka, który jest pracowni-

kiem, skorzystać może z urlopu i zasiłku ma-

cierzyńskiego. A jeżeli nie jest pracownikiem, 

ma prawo przerwać pracę zarobkową na czas 

pobytu matki dziecka w szpitalu i wniosko-

wać o zasiłek macierzyński za ten okres. 

Pamiętać  trzeba,  że  czas  korzystania 

z urlopu i zasiłku macierzyńskiego przez 

matkę i ojca dziecka nie może łącznie prze-

kraczać okresu przysługującego matce dziec-

ka. Oznacza to, że nie wydłuża się go o czas, 

w którym matka przebywa w szpitalu.

W omawianej sytuacji pracownica korzysta 

z urlopu macierzyńskiego z tytułu urodze-

nia jednego dziecka przy jednym porodzie od 

2 listopada do 21 marca 2014 r. (20 tygodni), 

a od 10 grudnia 2013 r. przebywa w szpitalu. 

Pobyt matki dziecka w szpitalu rozpoczął się 

w trakcie korzystania przez nią z pierwszych 

8 tygodni urlopu i zasiłku macierzyńskiego. 

Zatem do czasu wykorzystania tego okresu, 

który mija 27 grudnia 2013 r. (56 dni licząc od 

2 listopada 2013 r.), pracownik ojciec dziecka 

albo inny ubezpieczony członek rodziny może 

otrzymać zasiłek opiekuńczy (od 10 do 27 grud-

nia 2013 r.). Od 28 grudnia 2013 r. pracownica 

może przerwać korzystanie z urlopu i zasiłku 

macierzyńskiego, ponieważ wykorzystany zo-

stał 8-tygodniowy okres tego urlopu. Pracow-

nik ojciec dziecka może wtedy wystąpić do 

swojego pracodawcy o udzielenie urlopu ma-

cierzyńskiego i wypłatę zasiłku macierzyńskie-

go za okres pobytu matki dziecka w szpitalu. 

W celu wypłaty zasiłku opiekuńczego za 

czas opieki nad dzieckiem w trakcie poby-

tu matki dziecka w szpitalu w pierwszych 

8 tygodniach korzystania przez nią z zasił-

ku macierzyńskiego zatrudniony powinien 

swojemu pracodawcy przedstawić:

 

■

zaświadczenie wystawione przez szpital 

na zwykłym druku o okresie pobytu matki 

dziecka w szpitalu,

 

■

oświadczenie ubezpieczonego o pobieraniu 

przez matkę dziecka zasiłku macierzyńskie-

go w okresie 8 tygodni po porodzie,

 

■

oświadczenie na druku ZUS Z-15.

W celu skorzystania z zasiłku macierzyń-

skiego musi przedłożyć następujące doku-

menty:

 

■

skrócony odpis aktu urodzenia dziecka 

lub jego kopię potwierdzoną za zgodność 

z oryginałem przez płatnika zasiłku,

 

■

zaświadczenie o dacie przyjęcia do szpitala 

ubezpieczonej matki dziecka, wystawione 

przez szpital,

 

■

zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie 

przysługującego oraz wypłaconego matce 

dziecka zasiłku macierzyńskiego, zawiera-

jące informacje o wysokości procentowej 

przysługującego jej zasiłku, imię, nazwi-

sko oraz PESEL matki dziecka albo serię 

i numer dowodu osobistego lub innego 

dokumentu stwierdzającego tożsamość, 

jeżeli nie został nadany,

 

■

zaświadczenie o dacie wypisania ze szpi-

tala ubezpieczonej matki dziecka wysta-

wione przez szpital.

Podstawa prawna 

Art. 180 par. 6

1

–6

3

 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks 

pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 29a, art. 32a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadcze-

niach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie 

choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 

z późn. zm.).

Par. 9, par. 16, par. 24 rozporządzenia ministra pracy i poli-

tyki społecznej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia 

dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypła-

ty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (Dz.U. poz. 444).

 

 Zatrudniony na podstawie umowy-zle-

cenia handlowiec ma wypłacane, oprócz 

stałego comiesięcznego wynagrodzenia 

w wysokości 1800 zł, także prowizyjne 

raz na kwartał jako procent od zawartych 

z jego udziałem umów. W lutym będzie-

my mu wypłacali to wynagrodzenie za 

styczeń, luty i grudzień. Wraz z bieżącym 

zarobkiem za luty wypłata wyniesie ok. 

16 000 zł. Czy w takiej sytuacji podstawa 

na dobrowolne ubezpieczenie chorobo-

we powinna zostać ograniczona do kwoty 

9365 zł?

Michał Jarosik
ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Zleceniobiorca, który podlega obowiązkowo 

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, 

może przystąpić do dobrowolnego ubezpie-

czenia chorobowego.

Składki emerytalno-rentowe za zlecenio-

biorcę są naliczane od przychodu w rozu-

mieniu przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. 

o podatku dochodowym od osób fizycznych 

(t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Chodzi 

więc o przychód, jaki ubezpieczony uzyskuje, 

wykonując pracę, o ile odpłatność w umowie 

została ustalona kwotowo, w kwotowej stawce 

godzinowej, akordowej albo prowizyjnie. Gdy 

odpłatność ustalono w inny sposób, to podsta-

wę wymiaru stanowi zadeklarowana kwota nie 

niższa jednak niż kwota minimalnego wyna-

grodzenia. W omawianym przypadku podsta-

wę wymiaru będzie stanowił więc przychód. 

Przy naliczaniu składek za zleceniobiorcę, 

który przystąpił do dobrowolnego ubezpie-

czenia chorobowego, pamiętać trzeba o tym, 

że podstawa składki na to ubezpieczenie nie 

może być wyższa w danym miesiącu od kwoty 

250 proc. prognozowanego przeciętnego mie-

sięcznego wynagrodzenia przyjętego do usta-

lenia kwoty trzydziestokrotności. W 2014 r. 

kwota ta wynosi 9365 zł miesięcznie. W kon-

sekwencji, gdy wynagrodzenie zleceniobiorcy 

w danym miesiącu będzie wyższe od tej kwo-

ty, to składka na ubezpieczenie chorobowe 

zostanie naliczona oraz opłacona od 9365 zł. 

Naliczając składki na ubezpieczenia społecz-

ne za zleceniobiorcę, pamiętać jednak trzeba, 

że przy stosowaniu ograniczenia przy nali-

czaniu składki na dobrowolne ubezpieczenie 

chorobowe znaczenie ma także, za jaki okres 

to wynagrodzenie zostało wypłacone. Jeżeli 

jest ono wypłacane za 3 miesiące, to trzeba 

ustalić, jaka kwota ograniczenia przy nali-

czaniu składki na dobrowolne ubezpieczenie 

chorobowe obowiązywała w każdym z tych 

miesięcy i tą zsumowaną kwotę porównać 

z wypłacanym wynagrodzeniem. 

W grudniu 2013 r. maksymalna podstawa 

wymiaru składki na dobrowolne ubezpiecze-

nie chorobowe wynosiła 9129,30 zł. Wobec 

tego zsumowana podstawa wymiaru składek 

na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie 

może być wyższa za te 3 miesiące od 27 859 zł 

(9365 zł + 9365 zł + 9129,30 zł). Z uwagi na to, 

że wypłacona w lutym kwota wynagrodzenia 

(oraz wypłacone wynagrodzenie za grudzień 

i luty) jest niższa od tej sumy, składka na do-

browolne ubezpieczenie chorobowe powin-

na zostać w lutym naliczona od 16 000 zł, 

jeżeli takie wynagrodzenie w tym miesiącu 

zostanie wypłacone.

Podstawa prawna 

Komunikat prezesa ZUS w sprawie kwoty 250 proc. 

prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia stosowa-

nej w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. 

przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpiecze-

nie chorobowe osób, które ubezpieczeniu chorobowemu 

podlegają dobrowolnie (MP z 2014 r. poz. 4).

Art. 11 ust. 2, art. 20 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 13 październi-

ka 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.).

  Czy 

spadkobierca może się ubiegać o umorzenie składek

 w związku z ustawą abolicyjną

  Czy do organu rentowego trzeba zgłosić zleceniobiorcę, który z umowy o pracę dostaje 

wynagrodzenie niższe 

niż minimalne

  W jakiej sytuacji 

ojciec dziecka ma prawo do świadczeń

 związanych z opieką nad dzieckiem

  Jakie są 

zasady ograniczenia podstawy dobrowolnej składki chorobowej 

przy wypłacaniu premii

PORADNIA UBEZPIECZENIOWA

Dziennik  Gazeta  Prawna,    30  stycznia  2014  nr  20  (3661)   

   

gazetaprawna.pl

świadczenia

iii

Nabyłam w całości jako jedyny spad-

kobierca spadek po zmarłym mężu na 

podstawie postanowienia sądu z 11 wrze-

śnia 2013 r. Nie wiedząc o istniejących 

długach wobec ZUS, przyjęłam spadek 

wprost. Wczoraj otrzymałam pismo 

o wszczęciu przez organ rentowy po-

stępowania mającego na celu ustalenie 

mojej odpowiedzialności jako spadko-

biercy za zobowiązania męża z tytułu 

nieopłaconych składek na ubezpiecze-

nia społeczne z prowadzonej działal-

ności w okresie od 1 stycznia 2005 r. 

do 31 stycznia 2009 r. Jest to ogromna 

kwota, ponieważ obejmuje także nie-

opłacone składki za 11 pracowników. Co 

mam zrobić w tej sytuacji? Czy jest jakiś 

sposób, żeby ZUS nie dochodził tej kwoty 

albo przynajmniej jej części?

Mikołaj Kokosiński
ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Na podstawie art. 98 par. 1 ordynacji po-

datkowej, który do składek stosowany jest 

w związku z art. 31 ustawy o systemie ubez-

pieczeń społecznych, do odpowiedzialności 

spadkobierców za zobowiązania z tytułu 

nieopłaconych składek stosuje się przepisy 

kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu 

spadku oraz o odpowiedzialności za dłu-

gi spadkowe. Z uwagi na proste przyjęcie 

spadku (a nie z dobrodziejstwem inwen-

tarza) za długi spadkowe odpowiada pani 

bez ograniczenia. 

W omawianej sytuacji ZUS wyda decyzję 

przenoszącą odpowiedzialność za zobowią-

zania męża z tytułu nieopłaconych składek. 

W związku z ustawą o umorzeniu należno-

ści powstałych z tytułu nieopłaconych skła-

dek przez osoby prowadzące pozarolniczą 

działalność (dalej: ustawa abolicyjna) zobo-

wiązania wobec ZUS określone ww. decyzją 

mogą zostać umorzone, ale tylko w części 

dotyczącej składek na ubezpieczenie spo-

łeczne męża. Abolicja nie obejmie jednak 

nieopłaconych składek za zatrudnionych 

pracowników. 

Pamiętać trzeba, że postępowanie w spra-

wie umorzenia należności będzie możliwe 

dopiero po uprawomocnieniu się decyzji 

o odpowiedzialności pani jako spadkobier-

cy za zobowiązania składkowe męża. 

W celu umorzenia należności złożyć trzeba 

wniosek oraz uregulować te z nich, które nie 

podlegają umorzeniu. A więc w omawianym 

przypadku należności z tytułu nieopłaco-

nych składek za zatrudnionych pracowników. 

Osoby, którym ZUS po dniu wejścia w życie 

ustawy abolicyjnej wyda decyzję o przenie-

sieniu odpowiedzialności na nich jako na 

spadkobierców, mogą złożyć wniosek o umo-

rzenie składek w terminie 12 miesięcy od 

daty uprawomocnienia się decyzji, chyba że 

termin 24-miesięczny wynikający z ustawy 

jest dłuższy.

Podstawa prawna 

Art. 98 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatko-

wa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubez-

pieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1443 z późn. 

zm.).

Art. 1 ust. 1–6, art. 2 ustawy z 9 listopada 2012 r. 

o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopła-

conych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą 

działalność (Dz.U. poz. 1551).

W listopadzie 2013 r. zatrudniliśmy na 

podstawie umowy-zlecenia osobę, która 

pracuje w innej firmie na 1/2 etatu za 

wynagrodzeniem w wysokości 1800 zł. 

Poinformowała ona nas, że z uwagi na 

problemy finansowe zatrudniający ją pra-

codawca od grudnia 2013 r. nie wypłaca 

należnej pensji. Czy z uwagi na to, że 

obecnie podstawa wymiaru składek na 

pracownicze ubezpieczenia społeczne jest 

niższa od minimalnego wynagrodzenia, 

powinniśmy zgłosić zleceniobiorcę do obo-

wiązkowych ubezpieczeń społecznych?

Adam Jagiełło
ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Nie. Jeżeli umowa o pracę gwarantuje pra-

cownikowi co najmniej minimalne wyna-

grodzenie, to z tytułu wykonywania pracy na 

podstawie umowy-zlecenia nie podlega on 

obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. 

Nawet jeżeli pracodawca wbrew ciążącemu 

na nim obowiązkowi nie wypłaca należnego 

za dany okres wynagrodzenia.

Pracownik,  który  jednocześnie  speł-

nia warunki do podlegania obowiązkowo 

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym 

z wykonywania pracy na podstawie umowy-

-zlecenia, jest objęty tymi ubezpieczeniami 

tylko ze stosunku pracy (art. 9 ust. 1 ustawy 

o systemie ubezpieczeń społecznych). Nie 

dotyczy to jednak sytuacji, gdy podstawa wy-

miaru składek na ubezpieczenia emerytalne 

i rentowe z zatrudnienia w przeliczeniu na 

okres miesiąca jest niższa od kwoty mini-

malnego wynagrodzenia. W takim przypad-

ku także wykonywanie pracy na podstawie 

umowy-zlecenia stanowi tytuł do obowiązko-

wych ubezpieczeń społecznych (art. 9 ust. 1a 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Okoliczność, że pomimo wykonywania przez 

zatrudnionego pracy firma nie wypłaca mu 

należnego za dany okres wynagrodzenia, nie 

sprawia, że z tytułu jednocześnie wykonywa-

nej umowy-zlecenia podlega on obowiązkowo 

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. 

To pod warunkiem, że umowa o pracę gwa-

rantuje co najmniej minimalne wynagrodze-

nie. Trafność takiego stanowiska potwierdza 

orzecznictwo sądowe. W wyroku SN z 4 lutego 

2013 r., sygn. akt I UK 484/12 (OSNP 2013/23-

24/282), wskazano, że jeżeli pracownik podlega 

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym 

na podstawie ważnego stosunku pracy, którego 

elementem jest wynagrodzenie w wysokości co 

najmniej minimalnego wynagrodzenia w prze-

liczeniu na okres jednego miesiąca, i praca ta 

jest wykonywania (co nakłada na pracodawcę 

obowiązek wypłaty za nią uzgodnionego wy-

nagrodzenia), to uznać trzeba, że nie podlega 

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu 

i rentowym z innych tytułów na podstawie art. 

9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń spo-

łecznych. Nawet w sytuacji gdy nie dochodzi 

do wypłaty należnego mu wynagrodzenia za 

pracę za dany miesiąc. Także ZUS i Minister-

stwo Pracy i Polityki Społecznej stoją na sta-

nowisku, że jeżeli umowa o pracę gwarantuje 

pracownikowi co najmniej minimalne wyna-

grodzenie, z pozapracowniczych tytułów może 

on podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu 

i rentowym tylko dobrowolnie.

Podstawa prawna 

Art. 9 ust. 1 i 1a ustawy z 13 października 1998 r. o syste-

mie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 

z późn. zm.).

Żona naszego pracownika urodziła dziecko 

2 listopada 2013 r. Korzysta z urlopu 

i zasiłku macierzyńskiego. W jego trakcie 

od 10 grudnia 2013 r. przebywa w szpitalu 

i pracownik musi zająć się dzieckiem. Czy 

w tym przypadku może on zamiast matki 

dziecka korzystać z urlopu i zasiłku macie-

rzyńskiego?

Aneta Maj
ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Tak. Po wykorzystaniu przez matkę dziecka 

8 tygodni urlopu i zasiłku macierzyńskie-

go. Do tego czasu może skorzystać z zasiłku 

opiekuńczego przysługującego w razie poby-

tu matki dziecka w szpitalu w pierwszych 

8 tygodniach korzystania przez nią z urlopu 

i zasiłku macierzyńskiego.

Matka nie może zrezygnować z urlopu 

macierzyńskiego przed upływem 8 tygodni 

od dnia, w którym rozpoczęła korzystanie 

z niego. Jeżeli jej pobyt w szpitalu przypada 

na ten czas, to opiekę nad dzieckiem może 

wtedy sprawować ubezpieczony ojciec dziec-

ka lub też inny ubezpieczony członek naj-

bliższej rodziny. Za okres sprawowania tej 

opieki przysługuje zasiłek opiekuńczy. Jest 

to świadczenie, którego maksymalny wymiar 

określono na 56 dni. 

Po wykorzystaniu przez matkę dziecka 

8 tygodni urlopu, gdy nadal przebywa ona 

w szpitalu, może ten urlop przerwać na czas 

leczenia szpitalnego. Wówczas to ubezpie-

czony ojciec dziecka, który jest pracowni-

kiem, skorzystać może z urlopu i zasiłku ma-

cierzyńskiego. A jeżeli nie jest pracownikiem, 

ma prawo przerwać pracę zarobkową na czas 

pobytu matki dziecka w szpitalu i wniosko-

wać o zasiłek macierzyński za ten okres. 

Pamiętać  trzeba,  że  czas  korzystania 

z urlopu i zasiłku macierzyńskiego przez 

matkę i ojca dziecka nie może łącznie prze-

kraczać okresu przysługującego matce dziec-

ka. Oznacza to, że nie wydłuża się go o czas, 

w którym matka przebywa w szpitalu.

W omawianej sytuacji pracownica korzysta 

z urlopu macierzyńskiego z tytułu urodze-

nia jednego dziecka przy jednym porodzie od 

2 listopada do 21 marca 2014 r. (20 tygodni), 

a od 10 grudnia 2013 r. przebywa w szpitalu. 

Pobyt matki dziecka w szpitalu rozpoczął się 

w trakcie korzystania przez nią z pierwszych 

8 tygodni urlopu i zasiłku macierzyńskiego. 

Zatem do czasu wykorzystania tego okresu, 

który mija 27 grudnia 2013 r. (56 dni licząc od 

2 listopada 2013 r.), pracownik ojciec dziecka 

albo inny ubezpieczony członek rodziny może 

otrzymać zasiłek opiekuńczy (od 10 do 27 grud-

nia 2013 r.). Od 28 grudnia 2013 r. pracownica 

może przerwać korzystanie z urlopu i zasiłku 

macierzyńskiego, ponieważ wykorzystany zo-

stał 8-tygodniowy okres tego urlopu. Pracow-

nik ojciec dziecka może wtedy wystąpić do 

swojego pracodawcy o udzielenie urlopu ma-

cierzyńskiego i wypłatę zasiłku macierzyńskie-

go za okres pobytu matki dziecka w szpitalu. 

W celu wypłaty zasiłku opiekuńczego za 

czas opieki nad dzieckiem w trakcie poby-

tu matki dziecka w szpitalu w pierwszych 

8 tygodniach korzystania przez nią z zasił-

ku macierzyńskiego zatrudniony powinien 

swojemu pracodawcy przedstawić:

■

zaświadczenie wystawione przez szpital 

na zwykłym druku o okresie pobytu matki 

dziecka w szpitalu,

■

oświadczenie ubezpieczonego o pobieraniu 

przez matkę dziecka zasiłku macierzyńskie-

go w okresie 8 tygodni po porodzie,

■

oświadczenie na druku ZUS Z-15.

W celu skorzystania z zasiłku macierzyń-

skiego musi przedłożyć następujące doku-

menty:

■

skrócony odpis aktu urodzenia dziecka 

lub jego kopię potwierdzoną za zgodność 

z oryginałem przez płatnika zasiłku,

■

zaświadczenie o dacie przyjęcia do szpitala 

ubezpieczonej matki dziecka, wystawione 

przez szpital,

■

zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie 

przysługującego oraz wypłaconego matce 

dziecka zasiłku macierzyńskiego, zawiera-

jące informacje o wysokości procentowej 

przysługującego jej zasiłku, imię, nazwi-

sko oraz PESEL matki dziecka albo serię 

i numer dowodu osobistego lub innego 

dokumentu stwierdzającego tożsamość, 

jeżeli nie został nadany,

■

zaświadczenie o dacie wypisania ze szpi-

tala ubezpieczonej matki dziecka wysta-

wione przez szpital.

Podstawa prawna 

Art. 180 par. 6

1

–6

3

 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks 

pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 29a, art. 32a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadcze-

niach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie 

choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 

z późn. zm.).

Par. 9, par. 16, par. 24 rozporządzenia ministra pracy i poli-

tyki społecznej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia 

dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypła-

ty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (Dz.U. poz. 444).

Zatrudniony na podstawie umowy-zle-

cenia handlowiec ma wypłacane, oprócz 

stałego comiesięcznego wynagrodzenia 

w wysokości 1800 zł, także prowizyjne 

raz na kwartał jako procent od zawartych 

z jego udziałem umów. W lutym będzie-

my mu wypłacali to wynagrodzenie za 

styczeń, luty i grudzień. Wraz z bieżącym 

zarobkiem za luty wypłata wyniesie ok. 

16 000 zł. Czy w takiej sytuacji podstawa 

na dobrowolne ubezpieczenie chorobo-

we powinna zostać ograniczona do kwoty 

9365 zł?

Michał Jarosik
ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Zleceniobiorca, który podlega obowiązkowo 

ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, 

może przystąpić do dobrowolnego ubezpie-

czenia chorobowego.

Składki emerytalno-rentowe za zlecenio-

biorcę są naliczane od przychodu w rozu-

mieniu przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. 

o podatku dochodowym od osób fizycznych 

(t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Chodzi 

więc o przychód, jaki ubezpieczony uzyskuje, 

wykonując pracę, o ile odpłatność w umowie 

została ustalona kwotowo, w kwotowej stawce 

godzinowej, akordowej albo prowizyjnie. Gdy 

odpłatność ustalono w inny sposób, to podsta-

wę wymiaru stanowi zadeklarowana kwota nie 

niższa jednak niż kwota minimalnego wyna-

grodzenia. W omawianym przypadku podsta-

wę wymiaru będzie stanowił więc przychód. 

Przy naliczaniu składek za zleceniobiorcę, 

który przystąpił do dobrowolnego ubezpie-

czenia chorobowego, pamiętać trzeba o tym, 

że podstawa składki na to ubezpieczenie nie 

może być wyższa w danym miesiącu od kwoty 

250 proc. prognozowanego przeciętnego mie-

sięcznego wynagrodzenia przyjętego do usta-

lenia kwoty trzydziestokrotności. W 2014 r. 

kwota ta wynosi 9365 zł miesięcznie. W kon-

sekwencji, gdy wynagrodzenie zleceniobiorcy 

w danym miesiącu będzie wyższe od tej kwo-

ty, to składka na ubezpieczenie chorobowe 

zostanie naliczona oraz opłacona od 9365 zł. 

Naliczając składki na ubezpieczenia społecz-

ne za zleceniobiorcę, pamiętać jednak trzeba, 

że przy stosowaniu ograniczenia przy nali-

czaniu składki na dobrowolne ubezpieczenie 

chorobowe znaczenie ma także, za jaki okres 

to wynagrodzenie zostało wypłacone. Jeżeli 

jest ono wypłacane za 3 miesiące, to trzeba 

ustalić, jaka kwota ograniczenia przy nali-

czaniu składki na dobrowolne ubezpieczenie 

chorobowe obowiązywała w każdym z tych 

miesięcy i tą zsumowaną kwotę porównać 

z wypłacanym wynagrodzeniem. 

W grudniu 2013 r. maksymalna podstawa 

wymiaru składki na dobrowolne ubezpiecze-

nie chorobowe wynosiła 9129,30 zł. Wobec 

tego zsumowana podstawa wymiaru składek 

na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie 

może być wyższa za te 3 miesiące od 27 859 zł 

(9365 zł + 9365 zł + 9129,30 zł). Z uwagi na to, 

że wypłacona w lutym kwota wynagrodzenia 

(oraz wypłacone wynagrodzenie za grudzień 

i luty) jest niższa od tej sumy, składka na do-

browolne ubezpieczenie chorobowe powin-

na zostać w lutym naliczona od 16 000 zł, 

jeżeli takie wynagrodzenie w tym miesiącu 

zostanie wypłacone.

Podstawa prawna 

Komunikat prezesa ZUS w sprawie kwoty 250 proc. 

prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia stosowa-

nej w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. 

przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpiecze-

nie chorobowe osób, które ubezpieczeniu chorobowemu 

podlegają dobrowolnie (MP z 2014 r. poz. 4).

Art. 11 ust. 2, art. 20 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 13 październi-

ka 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.).

Czy 

spadkobierca może się ubiegać o umorzenie składek

 w związku z ustawą abolicyjną

Czy do organu rentowego trzeba zgłosić zleceniobiorcę, który z umowy o pracę dostaje 

wynagrodzenie niższe 

niż minimalne

W jakiej sytuacji 

ojciec dziecka ma prawo do świadczeń

 związanych z opieką nad dzieckiem

Jakie są 

zasady ograniczenia podstawy dobrowolnej składki chorobowej 

przy wypłacaniu premii

PORADNIA UBEZPIECZENIOWA

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               3 / 4

 

Dziennik  Gazeta  Prawna,    30  stycznia  2014  nr  20  (3661)   

   

gazetaprawna.pl

IV

orzecznIctwo

Sąd Najwyższy 

o zaległościach składkowych

TEZA 

Bezskuteczność egzekucji jest stanem obiektywnym, 

a przyczyny, jakie doprowadziły do jego powstania, pozosta-

ją bez znaczenia dla stwierdzenia jego zaistnienia. Przepis 

art. 116 par. 1 ordynacji podatkowej uzależnia bowiem odpo-

wiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych wyłącz-

nie od zaistnienia bezskuteczności egzekucji w stosunku do 

spółki, nie odnosząc się do przyczyn takiego stanu rzeczy. Są 

one więc prawnie obojętne dla stwierdzenia braku możliwości 

zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki.

STAn fAkTycZny 

Decyzjami z 31 grudnia 2009 r. ZUS orzekł 

o solidarnej odpowiedzialności dwojga członków zarządu 

sp. z o.o. działającej w branży budowlanej za zaległości z ty-

tułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, 

ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz 

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwo-

cie 2 311 643,13 zł. Organ rentowy po przeprowadzeniu po-

stępowania wyjaśniającego ustalił, że w okresie pełnienia 

przez nich funkcji członków zarządu (od 13 lutego 2002 r.) 

spółka nie uiściła obowiązkowych składek na ubezpieczenia 

społeczne za okres od listopada 2004 r. do czerwca 2005 r. 

Odwołania od tych decyzji zostały oddalone wyrokiem sądu 

okręgowego. Ustalił on, że spółka zajmowała się świadcze-

niem usług budowlanych na terenie kraju i poza jego grani-

cami, zatrudniając początkowo 10–20 osób, a w szczytowym 

okresie ponad 300. Nie opłaciła składek na ubezpieczenie 

społeczne za okres i w kwocie stwierdzonej przez organ ren-

towy. Na przełomie lat 2004 i 2005 nastąpiła drastyczna 

podwyżka cen materiałów budowlanych w Niemczech. Do-

prowadziła ona do tego, że partnerzy niemieccy, dla których 

spółka świadczyła usługi, przestali za nie płacić. Początko-

wo główny kontrahent spółki wpłacał niewielkie zaliczki, 

obiecując że wkrótce uiści całość należności. Spowodowało 

to, że jej zadłużenia kumulowały się. Największe trudności 

finansowe powstały w marcu i kwietniu 2005 r. Po upływie 

około 3 miesięcy członkowie zarządu uznali, że nie ma szans 

na uregulowanie zaległości i dalsze funkcjonowanie firmy 

i 1 lipca 2005 r. spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadło-

ści. Złożenie wniosku w tej dacie było podyktowane tym, że 

odwołujący się mieli nadzieję, że dojdą do porozumienia ze 

swoimi dłużnikami i odzyskają należności. Poza tym wyli-

czyli, że mają duże środki finansowe w niemieckiej kasie 

urlopowej ULAK. Uważali także, że w dniu składania wnio-

sku o ogłoszenie upadłości majątek spółki był wystarczający 

na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. 

Postanowieniem sądu rejonowego z 27 lipca 2005 r. została 

ogłoszona upadłość spółki obejmująca likwidację jej majątku. 

Wyznaczono także syndyka. Organ rentowy 8 sierpnia 2005 r. 

przeprowadził kontrolę w spółce ustalając, że nie posiada ona 

nieruchomości, a majątek został zabezpieczony przez nad-

zorcę. ZUS zgłosił swoje wierzytelności do masy upadłości. 

Postanowieniem sądu rejonowego z 27 marca 2009 r. postę-

powanie upadłościowe wobec spółki zostało umorzone, ponie-

waż pozostały majątek nie wystarczył nawet na zaspokojenie 

kosztów postępowania. Wierzyciele nie zostali zaspokojeni, 

gdyż pozostały w masie upadłości majątek nie gwarantował 

pokrycia wymagalnego zadłużenia. Syndyk z wpływających 

środków pokrywał w pierwszej kolejności wynagrodzenia pra-

cowników. Nie dokonał żadnych wpłat na poczet zaległości 

składkowych z okresu przed ogłoszeniem upadłości. Decyzję 

o prowadzeniu postępowania upadłościowego syndyk podjął 

na podstawie dokumentów złożonych przez odwołujących 

się przy wniosku o upadłość. Dopiero w trakcje postępowa-

nia okazało się, że może ono zostać umorzone wobec braku 

środków. Oprócz należności z kasy urlopowej spółka miała 

wierzytelności do firm niemieckich na kwotę około miliona 

euro oraz majątek trwały w postaci samochodów, elektro-

narzędzi i mebli. Nie wystarczyły one jednak na pokrycie 

długów składkowych spółki. Należności od firm niemieckich 

okazały się niemożliwe do uzyskania. I to pomimo działań 

podjętych przez syndyka, któremu udało się odzyskać tylko 

te, które nie były kwestionowane przez niemieckich kontra-

hentów. Pozostałe były albo kwestionowane przy zarzutach 

nieprzeprowadzenia prawidłowego rozliczenia budów, zejścia 

z budów przed ukończeniem prac i konieczności zastępcze-

go wykonania części robót oraz usuwania usterek za opłatą 

bądź też istniała konieczność ich dochodzenia na drodze 

sądowej, na co z kolei brak było środków. 

W zakresie roszczeń wobec państwa niemieckiego z tytułu 

zwrotu kosztów zezwoleń za pracę oraz zasadności uiszcza-

nia składek na rzecz kasy urlopowej, sąd pierwszej instancji 

ustalił, że sąd w Niemczech oddalił wniosek syndyka o zwol-

nienie od kosztów procesu wobec oczywistej bezzasadności 

roszczenia. Wobec tego syndyk odstąpił od procesu. Dodat-

kowo niemiecki Trybunał Konstytucyjny wydał niekorzyst-

ne orzeczenie w kwestii składek na rzecz kasy urlopowej.

Przy takich ustaleniach faktycznych sąd okręgowy oddalił 

odwołanie członków zarządu wskazując, iż zaległości z tytułu 

składek powstały w okresie piastowania przez nich funkcji. 

Z zebranego materiału dowodowego wynika zaś, że odwo-

łujący się nie złożyli w odpowiednim czasie wniosku o ogło-

szenie upadłości. Nie wykazali też, że nie zawinili w niezło-

żeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie. Odwołujący 

się nie wskazali przy tym majątku spółki, z którego możliwe 

byłoby przeprowadzenie egzekucji.

Sąd apelacyjny oddalił apelację od powyższego wyroku. 

Wskazał on na art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o sys-

temie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 

z późn. zm.; dalej: ustawa systemowa) oraz art. 116 usta-

wy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 

z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: jako ordynacja podatko-

wa) w brzmieniu ustalonym po 1 stycznia 2003 r. Sąd doko-

nał analizy przesłanek odpowiedzialności odwołujących się. 

Uznał, że bezspornie pełnili oni funkcje członków zarządu 

spółki w okresie, w którym powstały zaległości spółki z tytułu 

nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, za które 

odpowiedzialność została na nich przeniesiona. W odniesie-

niu do drugiej z przesłanek przeniesienia odpowiedzialności, 

tj. bezskuteczności egzekucji z majątku spółki sąd wskazał, 

że w orzecznictwie przyjmuje się (uchwała składu siedmiu 

sędziów SN z 13 maja 2009 r., sygn. akt I UZP 4/09, OSNP 

z 2009/23-24/319), iż jest ona spełniona jeżeli przed wydaniem 

decyzji obciążającej członka zarządu za zaległości składkowe 

spółki dojdzie do umorzenia postępowania upadłościowego 

na podstawie art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Pra-

wo upadłościowe i naprawcze (t.j Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 

z późn. zm.; dalej: Prawo upadłościowe i naprawcze) względ-

nie do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości na podsta-

wie art. 13 ust. 1 albo ust. 2 tej ustawy. Upadłość określana 

w nauce prawa jako egzekucja uniwersalna, w odróżnieniu 

od egzekucji singularnej, prowadzonej przez poszczególnych 

wierzycieli ma na celu równomierne, chociażby częściowe 

zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku nie-

wypłacalnego dłużnika w trybie i na zasadach określonych 

w Prawie upadłościowym i naprawczym. Niemożliwość re-

alizacji tego celu z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wy-

starczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania jest 

równoznaczna z bezskutecznością egzekucji uniwersalnej. 

Odnosi się ona do wszystkich zobowiązań niewypłacalnego 

dłużnika i wszystkich jego wierzycieli. 

Wobec tego sąd apelacyjny uznał, iż wystąpienie 1 lipca 

2005 r. przez spółkę z wnioskiem o ogłoszenie upadłości było 

spóźnione w rozumieniu art. 116 ordynacji podatkowej. Wnio-

sek złożony został dopiero 1 lipca 2005 r., a więc po upływie 

2 miesięcy od zaprzestania płacenia długów. Bez znaczenia 

jest przy tym subiektywne przekonanie członków zarządu, 

że zobowiązania zostałyby zaspokojone w przyszłości, kiedy 

poprawi się sytuacja finansowa. Sąd apelacyjny stwierdził, 

że wystarczające jest to, iż spółka nie płaciła samych tylko 

wymagalnych należności publicznoprawnych. Zdaniem sądu 

na podstawie okoliczności sprawy nie można przyjąć, że nie-

zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłość spółki nastąpiło 

w sposób niezawiniony przez odwołujących się. Podstawy do 

uwolnienia się od odpowiedzialności za składki nie stanowi 

okoliczność, iż odwołujący się spodziewali się poprawy sy-

tuacji finansowej spółki wskutek spłaty zobowiązań przez 

kontrahentów niemieckich oraz otrzymania środków z kasy 

urlopowej ULAK. Należności te nie były bowiem bezsporne 

i nigdy nie zostały w całości otrzymane, co zostało potwier-

dzone przeprowadzonym na etapie apelacji postępowaniem 

dowodowym. 

Sąd drugiej instancji uznał, że odwołujący się dla uwol-

nienia się od odpowiedzialności nie wskazali mienia spółki, 

z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości po-

datkowych spółki w znacznej części. Masa upadłości spółki 

nie pozwala bowiem nawet na prowadzenie postępowania 

upadłościowego, a wskazywane przez odwołujących się na-

leżności są sporne lub też nie zostały przez dłużników za-

akceptowane. 

Wskazując sporne należności spółki, członek zarządu nie uwolni 

się od odpowiedzialności za składki

komEnTArZ

 

EkSpErTA

Marcin Wilczyński

asystent sędziego w sądzie najwyższym

N

a tle przedstawionego wyroku przypomnieć trzeba, 

że w orzecznictwie podkreśla się, iż właściwym 

czasem w rozumieniu art. 116 par. 1 ordynacji 

podatkowej nie jest ani krótkotrwałe wstrzymanie 

płacenia długów na skutek przejściowych trudności, ani 

też całkowite zaprzestanie płacenia długów w następstwie 

wyzbycia się przez podmiot gospodarczy całego (lub prawie 

całego) majątku. Jest to chwila, kiedy wiadomo już, że 

dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swych 

zobowiązań. W ocenie SN uwolnienie się od odpowiedzial-

ności nie może także nastąpić poprzez wskazanie 

należności spornych czy niezaakceptowanych przez 

dłużnika. Wskazanie mienia spółki umożliwiającego 

zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych 

(odpowiednio składkowych) wymaga bowiem wskazania 

takiego mienia, z którego egzekucja jest faktycznie 

możliwa. W praktyce oznacza to, iż egzekucja ta musi być 

realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem 

wierzyciela, a więc za majątek w powyższym rozumieniu 

nie mogą być uznane wierzytelności sporne (wyrok NSA 

z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 899/10, LEX nr 1082301, 

i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2426/10, 

LEX nr 1218972). 

UZASAdniEniE

 

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. 

W uzasadnieniu wskazał, że z ustaleń faktycznych w niniej-

szej sprawie wynika, że spółka już w 2004 r. miała trudności 

w regulowaniu swoich zobowiązań. A od listopada 2004 r. 

nie opłacała składek na ubezpieczenia społeczne. W marcu 

i kwietniu 2005 r. zła sytuacja finansowa była wyraźnie wi-

doczna, co związane było z wstrzymaniem płatności przez 

niemieckich kontrahentów. Spółka nie wywiązywała się ze 

swoich wymagalnych zobowiązań. Nie posiadała też innych 

środków finansowych pozwalających na dokonanie płatno-

ści. A należności ze strony kontrahentów niemieckich nie 

były bezsporne. Trudności spółki nie były zatem przejścio-

we. SN uznał tym samym za nietrafny zarzut błędnej wy-

kładni art. 116 par. 1 ordynacji podatkowej przez uznanie, 

że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna. Zarzut 

ten skarżący uzasadniali tym, że ocenie ich zdaniem stan 

bezskuteczności egzekucji powstał na skutek działania 

syndyka masy upadłości. A skoro tak, to można twierdzić, 

iż przesłanka odpowiedzialności w postaci bezskuteczności 

egzekucji nie została wykazana ze względu na doprowadze-

nie do takiego stanu przez osoby trzecie. W cenie SN brak 

jest podstaw do wysuwania takich twierdzeń, a w szcze-

gólności do wywiedzenia, że jakiekolwiek względy mogą 

obiektywnie stwierdzalny stan bezskuteczności egzekucji 

z majątku spółki niejako unieważnić. Podnieść trzeba, że 

organ rentowy decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności 

za składki niezapłacone przez spółkę na członków zarządu 

może wydać na podstawie art. 116 ordynacji podatkowej 

w związku z art. 31 i 32 ustawy systemowej aż do upływu 

terminu przedawnienia prawa do jej wydania. 

Ocena bezskuteczności egzekucji następuje na datę wy-

dania decyzji w tym przedmiocie. Bezskuteczność tę, jak 

wskazał SN w powołanej uchwale z 13 maja 2009 r., sygn. 

akt I UZP 4/09, należy rozumieć jako sytuację, w której nie 

ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna moż-

liwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiej-

kolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji 

jest więc stanem obiektywnym, a przyczyny jakie dopro-

wadziły do jego powstania są bez znaczenia dla stwier-

dzenia jego wystąpienia. Przepis art. 116 par. 1 ordynacji 

podatkowej uzależnia bowiem odpowiedzialność członków 

zarządu spółek kapitałowych wyłącznie od zaistnienia bez-

skuteczności egzekucji w stosunku do spółki, nie odnosząc 

się do przyczyn takiego stanu rzeczy. Są one więc prawnie 

obojętne dla stwierdzenia braku możliwości zaspokojenia 

egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki.

Wyrok Sn

 z 2 października 2013 r., sygn. akt ii Uk 66/13

ZAMÓW: bok@in

for.pl, 22 761 

30  30

P I S

Z E M Y   O D P O

W I E

D Z I

A L N I E

P A T R Z Y M Y  

O B I E K T Y W N

I E 

               

Liczba

 st

ron: 2

08

|

cen

a: 29 zł

Kodeks

 

pracy

•  ujednolicony tekst ustawy z komentarzem ekspertów

•  jak firma może otrzymać dopłaty do wynagrodzeń 

•  jak skorzystać na elastycznym czasie pracy

    AUTOPROMOCJA

Dziennik  Gazeta  Prawna,    30  stycznia  2014  nr  20  (3661)   

   

gazetaprawna.pl

IV

orzecznIctwo

Sąd Najwyższy 

o zaległościach składkowych

TEZA 

Bezskuteczność egzekucji jest stanem obiektywnym, 

a przyczyny, jakie doprowadziły do jego powstania, pozosta-

ją bez znaczenia dla stwierdzenia jego zaistnienia. Przepis 

art. 116 par. 1 ordynacji podatkowej uzależnia bowiem odpo-

wiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych wyłącz-

nie od zaistnienia bezskuteczności egzekucji w stosunku do 

spółki, nie odnosząc się do przyczyn takiego stanu rzeczy. Są 

one więc prawnie obojętne dla stwierdzenia braku możliwości 

zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki.

STAn fAkTycZny 

Decyzjami z 31 grudnia 2009 r. ZUS orzekł 

o solidarnej odpowiedzialności dwojga członków zarządu 

sp. z o.o. działającej w branży budowlanej za zaległości z ty-

tułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, 

ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz 

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwo-

cie 2 311 643,13 zł. Organ rentowy po przeprowadzeniu po-

stępowania wyjaśniającego ustalił, że w okresie pełnienia 

przez nich funkcji członków zarządu (od 13 lutego 2002 r.) 

spółka nie uiściła obowiązkowych składek na ubezpieczenia 

społeczne za okres od listopada 2004 r. do czerwca 2005 r. 

Odwołania od tych decyzji zostały oddalone wyrokiem sądu 

okręgowego. Ustalił on, że spółka zajmowała się świadcze-

niem usług budowlanych na terenie kraju i poza jego grani-

cami, zatrudniając początkowo 10–20 osób, a w szczytowym 

okresie ponad 300. Nie opłaciła składek na ubezpieczenie 

społeczne za okres i w kwocie stwierdzonej przez organ ren-

towy. Na przełomie lat 2004 i 2005 nastąpiła drastyczna 

podwyżka cen materiałów budowlanych w Niemczech. Do-

prowadziła ona do tego, że partnerzy niemieccy, dla których 

spółka świadczyła usługi, przestali za nie płacić. Początko-

wo główny kontrahent spółki wpłacał niewielkie zaliczki, 

obiecując że wkrótce uiści całość należności. Spowodowało 

to, że jej zadłużenia kumulowały się. Największe trudności 

finansowe powstały w marcu i kwietniu 2005 r. Po upływie 

około 3 miesięcy członkowie zarządu uznali, że nie ma szans 

na uregulowanie zaległości i dalsze funkcjonowanie firmy 

i 1 lipca 2005 r. spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadło-

ści. Złożenie wniosku w tej dacie było podyktowane tym, że 

odwołujący się mieli nadzieję, że dojdą do porozumienia ze 

swoimi dłużnikami i odzyskają należności. Poza tym wyli-

czyli, że mają duże środki finansowe w niemieckiej kasie 

urlopowej ULAK. Uważali także, że w dniu składania wnio-

sku o ogłoszenie upadłości majątek spółki był wystarczający 

na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. 

Postanowieniem sądu rejonowego z 27 lipca 2005 r. została 

ogłoszona upadłość spółki obejmująca likwidację jej majątku. 

Wyznaczono także syndyka. Organ rentowy 8 sierpnia 2005 r. 

przeprowadził kontrolę w spółce ustalając, że nie posiada ona 

nieruchomości, a majątek został zabezpieczony przez nad-

zorcę. ZUS zgłosił swoje wierzytelności do masy upadłości. 

Postanowieniem sądu rejonowego z 27 marca 2009 r. postę-

powanie upadłościowe wobec spółki zostało umorzone, ponie-

waż pozostały majątek nie wystarczył nawet na zaspokojenie 

kosztów postępowania. Wierzyciele nie zostali zaspokojeni, 

gdyż pozostały w masie upadłości majątek nie gwarantował 

pokrycia wymagalnego zadłużenia. Syndyk z wpływających 

środków pokrywał w pierwszej kolejności wynagrodzenia pra-

cowników. Nie dokonał żadnych wpłat na poczet zaległości 

składkowych z okresu przed ogłoszeniem upadłości. Decyzję 

o prowadzeniu postępowania upadłościowego syndyk podjął 

na podstawie dokumentów złożonych przez odwołujących 

się przy wniosku o upadłość. Dopiero w trakcje postępowa-

nia okazało się, że może ono zostać umorzone wobec braku 

środków. Oprócz należności z kasy urlopowej spółka miała 

wierzytelności do firm niemieckich na kwotę około miliona 

euro oraz majątek trwały w postaci samochodów, elektro-

narzędzi i mebli. Nie wystarczyły one jednak na pokrycie 

długów składkowych spółki. Należności od firm niemieckich 

okazały się niemożliwe do uzyskania. I to pomimo działań 

podjętych przez syndyka, któremu udało się odzyskać tylko 

te, które nie były kwestionowane przez niemieckich kontra-

hentów. Pozostałe były albo kwestionowane przy zarzutach 

nieprzeprowadzenia prawidłowego rozliczenia budów, zejścia 

z budów przed ukończeniem prac i konieczności zastępcze-

go wykonania części robót oraz usuwania usterek za opłatą 

bądź też istniała konieczność ich dochodzenia na drodze 

sądowej, na co z kolei brak było środków. 

W zakresie roszczeń wobec państwa niemieckiego z tytułu 

zwrotu kosztów zezwoleń za pracę oraz zasadności uiszcza-

nia składek na rzecz kasy urlopowej, sąd pierwszej instancji 

ustalił, że sąd w Niemczech oddalił wniosek syndyka o zwol-

nienie od kosztów procesu wobec oczywistej bezzasadności 

roszczenia. Wobec tego syndyk odstąpił od procesu. Dodat-

kowo niemiecki Trybunał Konstytucyjny wydał niekorzyst-

ne orzeczenie w kwestii składek na rzecz kasy urlopowej.

Przy takich ustaleniach faktycznych sąd okręgowy oddalił 

odwołanie członków zarządu wskazując, iż zaległości z tytułu 

składek powstały w okresie piastowania przez nich funkcji. 

Z zebranego materiału dowodowego wynika zaś, że odwo-

łujący się nie złożyli w odpowiednim czasie wniosku o ogło-

szenie upadłości. Nie wykazali też, że nie zawinili w niezło-

żeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie. Odwołujący 

się nie wskazali przy tym majątku spółki, z którego możliwe 

byłoby przeprowadzenie egzekucji.

Sąd apelacyjny oddalił apelację od powyższego wyroku. 

Wskazał on na art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o sys-

temie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 

z późn. zm.; dalej: ustawa systemowa) oraz art. 116 usta-

wy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 

z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: jako ordynacja podatko-

wa) w brzmieniu ustalonym po 1 stycznia 2003 r. Sąd doko-

nał analizy przesłanek odpowiedzialności odwołujących się. 

Uznał, że bezspornie pełnili oni funkcje członków zarządu 

spółki w okresie, w którym powstały zaległości spółki z tytułu 

nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, za które 

odpowiedzialność została na nich przeniesiona. W odniesie-

niu do drugiej z przesłanek przeniesienia odpowiedzialności, 

tj. bezskuteczności egzekucji z majątku spółki sąd wskazał, 

że w orzecznictwie przyjmuje się (uchwała składu siedmiu 

sędziów SN z 13 maja 2009 r., sygn. akt I UZP 4/09, OSNP 

z 2009/23-24/319), iż jest ona spełniona jeżeli przed wydaniem 

decyzji obciążającej członka zarządu za zaległości składkowe 

spółki dojdzie do umorzenia postępowania upadłościowego 

na podstawie art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Pra-

wo upadłościowe i naprawcze (t.j Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 

z późn. zm.; dalej: Prawo upadłościowe i naprawcze) względ-

nie do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości na podsta-

wie art. 13 ust. 1 albo ust. 2 tej ustawy. Upadłość określana 

w nauce prawa jako egzekucja uniwersalna, w odróżnieniu 

od egzekucji singularnej, prowadzonej przez poszczególnych 

wierzycieli ma na celu równomierne, chociażby częściowe 

zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku nie-

wypłacalnego dłużnika w trybie i na zasadach określonych 

w Prawie upadłościowym i naprawczym. Niemożliwość re-

alizacji tego celu z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wy-

starczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania jest 

równoznaczna z bezskutecznością egzekucji uniwersalnej. 

Odnosi się ona do wszystkich zobowiązań niewypłacalnego 

dłużnika i wszystkich jego wierzycieli. 

Wobec tego sąd apelacyjny uznał, iż wystąpienie 1 lipca 

2005 r. przez spółkę z wnioskiem o ogłoszenie upadłości było 

spóźnione w rozumieniu art. 116 ordynacji podatkowej. Wnio-

sek złożony został dopiero 1 lipca 2005 r., a więc po upływie 

2 miesięcy od zaprzestania płacenia długów. Bez znaczenia 

jest przy tym subiektywne przekonanie członków zarządu, 

że zobowiązania zostałyby zaspokojone w przyszłości, kiedy 

poprawi się sytuacja finansowa. Sąd apelacyjny stwierdził, 

że wystarczające jest to, iż spółka nie płaciła samych tylko 

wymagalnych należności publicznoprawnych. Zdaniem sądu 

na podstawie okoliczności sprawy nie można przyjąć, że nie-

zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłość spółki nastąpiło 

w sposób niezawiniony przez odwołujących się. Podstawy do 

uwolnienia się od odpowiedzialności za składki nie stanowi 

okoliczność, iż odwołujący się spodziewali się poprawy sy-

tuacji finansowej spółki wskutek spłaty zobowiązań przez 

kontrahentów niemieckich oraz otrzymania środków z kasy 

urlopowej ULAK. Należności te nie były bowiem bezsporne 

i nigdy nie zostały w całości otrzymane, co zostało potwier-

dzone przeprowadzonym na etapie apelacji postępowaniem 

dowodowym. 

Sąd drugiej instancji uznał, że odwołujący się dla uwol-

nienia się od odpowiedzialności nie wskazali mienia spółki, 

z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości po-

datkowych spółki w znacznej części. Masa upadłości spółki 

nie pozwala bowiem nawet na prowadzenie postępowania 

upadłościowego, a wskazywane przez odwołujących się na-

leżności są sporne lub też nie zostały przez dłużników za-

akceptowane. 

Wskazując sporne należności spółki, członek zarządu nie uwolni 

się od odpowiedzialności za składki

komEnTArZ

EkSpErTA

Marcin Wilczyński

asystent sędziego w sądzie najwyższym

N

a tle przedstawionego wyroku przypomnieć trzeba, 

że w orzecznictwie podkreśla się, iż właściwym 

czasem w rozumieniu art. 116 par. 1 ordynacji 

podatkowej nie jest ani krótkotrwałe wstrzymanie 

płacenia długów na skutek przejściowych trudności, ani 

też całkowite zaprzestanie płacenia długów w następstwie 

wyzbycia się przez podmiot gospodarczy całego (lub prawie 

całego) majątku. Jest to chwila, kiedy wiadomo już, że 

dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swych 

zobowiązań. W ocenie SN uwolnienie się od odpowiedzial-

ności nie może także nastąpić poprzez wskazanie 

należności spornych czy niezaakceptowanych przez 

dłużnika. Wskazanie mienia spółki umożliwiającego 

zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych 

(odpowiednio składkowych) wymaga bowiem wskazania 

takiego mienia, z którego egzekucja jest faktycznie 

możliwa. W praktyce oznacza to, iż egzekucja ta musi być 

realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem 

wierzyciela, a więc za majątek w powyższym rozumieniu 

nie mogą być uznane wierzytelności sporne (wyrok NSA 

z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 899/10, LEX nr 1082301, 

i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2426/10, 

LEX nr 1218972). 

UZASAdniEniE

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. 

W uzasadnieniu wskazał, że z ustaleń faktycznych w niniej-

szej sprawie wynika, że spółka już w 2004 r. miała trudności 

w regulowaniu swoich zobowiązań. A od listopada 2004 r. 

nie opłacała składek na ubezpieczenia społeczne. W marcu 

i kwietniu 2005 r. zła sytuacja finansowa była wyraźnie wi-

doczna, co związane było z wstrzymaniem płatności przez 

niemieckich kontrahentów. Spółka nie wywiązywała się ze 

swoich wymagalnych zobowiązań. Nie posiadała też innych 

środków finansowych pozwalających na dokonanie płatno-

ści. A należności ze strony kontrahentów niemieckich nie 

były bezsporne. Trudności spółki nie były zatem przejścio-

we. SN uznał tym samym za nietrafny zarzut błędnej wy-

kładni art. 116 par. 1 ordynacji podatkowej przez uznanie, 

że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna. Zarzut 

ten skarżący uzasadniali tym, że ocenie ich zdaniem stan 

bezskuteczności egzekucji powstał na skutek działania 

syndyka masy upadłości. A skoro tak, to można twierdzić, 

iż przesłanka odpowiedzialności w postaci bezskuteczności 

egzekucji nie została wykazana ze względu na doprowadze-

nie do takiego stanu przez osoby trzecie. W cenie SN brak 

jest podstaw do wysuwania takich twierdzeń, a w szcze-

gólności do wywiedzenia, że jakiekolwiek względy mogą 

obiektywnie stwierdzalny stan bezskuteczności egzekucji 

z majątku spółki niejako unieważnić. Podnieść trzeba, że 

organ rentowy decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności 

za składki niezapłacone przez spółkę na członków zarządu 

może wydać na podstawie art. 116 ordynacji podatkowej 

w związku z art. 31 i 32 ustawy systemowej aż do upływu 

terminu przedawnienia prawa do jej wydania. 

Ocena bezskuteczności egzekucji następuje na datę wy-

dania decyzji w tym przedmiocie. Bezskuteczność tę, jak 

wskazał SN w powołanej uchwale z 13 maja 2009 r., sygn. 

akt I UZP 4/09, należy rozumieć jako sytuację, w której nie 

ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna moż-

liwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiej-

kolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji 

jest więc stanem obiektywnym, a przyczyny jakie dopro-

wadziły do jego powstania są bez znaczenia dla stwier-

dzenia jego wystąpienia. Przepis art. 116 par. 1 ordynacji 

podatkowej uzależnia bowiem odpowiedzialność członków 

zarządu spółek kapitałowych wyłącznie od zaistnienia bez-

skuteczności egzekucji w stosunku do spółki, nie odnosząc 

się do przyczyn takiego stanu rzeczy. Są one więc prawnie 

obojętne dla stwierdzenia braku możliwości zaspokojenia 

egzekwowanej wierzytelności z majątku spółki.

Wyrok Sn

 z 2 października 2013 r., sygn. akt ii Uk 66/13

    AUTOPROMOCJA

    AUTOPROMOCJA

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               4 / 4