NIESPRAWCZE

formy 

współdziałania 

przestępnego 

(sprawstwo sensu largo)

18 § 2

Odpowiada za podżeganie, 

kto chcąc

, aby inna osoba dokonała 

czynu zabronionego, 

nakłania ją

do tego.

18 § 3

Odpowiada za pomocnictwo, kto 

w zamiarze

, aby inna osoba 

dokonała czynu zabronionego, 

swoim zachowaniem ułatwia 

jego popełnienie, 

w szczególności 

dostarczając narzędzie, środek przewozu, 

udzielając rady lub informacj

i; 

odpowiada za pomocnictwo także ten, kto 

wbrew prawnemu, 

szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia 

czynu zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie 

jego popełnienie

.

Podżeganie i pomocnictwo 

• na gruncie polskiego k.k. stanowią odrębne 

czyny zabronione o samodzielnych 
znamionach,

• nie są technicznymi sposobami wykonania 

czynu zabronionego określonego w przepisie 
części szczególnej lub przepisie 
pozakodeksowym,

• nie są nastawione na realizację znamion 

poszczególnych typów czynów zabronionych,

odczytanie znamion podżegania albo pomocnictwa

: 

art. 18§2 k.k. 

albo 

art. 18§3 k.k. 

+

odpowiedni przepis części szczególnej 

albo 

przepis pozakodeksowy

I. PODŻEGANIE

nakłanianie

innej osoby do dokonania czynu

zabronionego w zamiarze aby zrealizowała
ona znamiona

określonego typu

czynu

zabronionego.

opis znamion podżegania: 

1.podmiot podżegania,
2. strona przedmiotowa,
3. strona podmiotowa, 
4. przedmiot podżegania ,

Ad. 1 podmiot podżegania 

zawsze przestępstwo 

powszechne

- przypisanie odpowiedzialności karnej za podżeganie ekstraneusowi

nakłaniającemu do popełnienia przestępstwa indywidualnego

Art. 21 k.k.

§ 1. Okoliczności osobiste, wyłączające lub łagodzące albo zaostrzające 

odpowiedzialność karną, uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą.

§ 2. Jeżeli okoliczność osobista dotycząca sprawcy, wpływająca chociażby 

tylko na wyższą karalność, 

stanowi znamię czynu zabronionego

, 

współdziałający podlega odpowiedzialności karnej przewidzianej za ten 

czyn zabroniony, gdy o tej 

okoliczności wiedział, chociażby go nie 

dotyczyła.

§ 3. Wobec współdziałającego, którego nie dotyczy okoliczność określona w §

2, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

Ad. 2 strona przedmiotowa 

nakłanianie innej osoby do popełnienia czynu 

zabronionego 

Podżeganie 

nie jest techniczną formą wykonania 

czynu zabronionego poprzez nakłonienie innej 
osoby do jego popełnienia;

odrębny typ czynu zabronionego 

charakteryzujący 

się własnymi znamionami;

dokonanie podżegania 

jest uniezależnione od 

podjęcia przez osobę nakłanianą czynności 
zmierzających do dokonania czynu, do którego 
była nakłaniana.

Nakłanianie:

- tylko do

konkretnego typu czynu zabronionego

(nie : podżeganie do przestępstwa in abstracto),

- tylko

zindywidualizowanej

osoby/kręgu osób (nie:

ad incertam personam),

- możliwe zarówno w stosunku do przestępstw

umyślnych

, jak i

nieumyślnych

,

- możliwe tylko w formie

działania,

ad. 3 strona podmiotowa

ustawa wymaga, aby podżegacz działał z

zamiarem bezpośrednim

podżeganie do przestępstw o 

mieszanej stronie podmiotowej

a) podżegacz obejmuje zamiarem zarówno 

umyślny czyn wyjściowy jak i nieumyślne 
następstwo,

a) podżegacz obejmuje zamiarem tylko umyślny 

czyn wyjściowy, a nie obejmuje nim 
nieumyślnego następstwa ,

Ad. 4 przedmiot podżegania 

podżegacz nie atakuje tego dobra w sposób 

określony w przepisie części szczególnej, lecz 

inicjuje proces, którego rezultatem może być 

zamach na dobro chronione przez dany typ

Możliwe jest podżeganie do: 

sprawstwa pojedynczego,
współsprawstwa, 
sprawstwa kierowniczego, 
sprawstwa polecającego, 
pomocnictwa.

II. POMOCNICTWO

a) pomocnictwo z działania ,

kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu 

zabronionego, swoim zachowaniem 

ułatwia jego 

popełnienie

, w szczególności dostarczając 

narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub 
informacji

b) pomocnictwo przez zaniechanie, 

kto wbrew prawnemu, szczególnemu obowiązkowi 

niedopuszczenia do popełnienia czynu 
zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej 
osobie jego popełnienie.

1. podmiot pomocnictwa

a) pomocnictwo z działania ,

* por. podżeganie,

b) pomocnictwo przez zaniechanie,

przestępstwo indywidualne

2. strona przedmiotowa pomocnictwa

ułatwianie innej osobie popełnienia czynu 

zabronionego, uzupełnione 

przykładowym

wyliczeniem czynności pomocniczych 

(…)w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, 

udzielając rady lub informacji(…)

*Por. podżeganie

odmiany pomocnictwa:

a) pomocnictwo fizyczne,

b) pomocnictwo psychiczne,

3. strona podmiotowa pomocnictwa

a) zamiar bezpośredni, 

b) zamiar wynikowy,

*Por. podżeganie