background image

Elementy chemii nieorganicznej
Tlen
 (O), - pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy tlenowców 
w układzie okresowym. Tlen w stanie czystym występuje w 
postaci cząsteczek dwuatomowych O

2

 oraz trójatomowych - 

ozonu O

3

. Szczególną jego odmianą jest niedawno odkryty 

czerwony tlen o wzorze O

4

. Jest najbardziej 

rozpowszechnionym pierwiastkiem na Ziemi - zawartość tlenu 
w jej skorupie wynosi 45%. Stanowi też 20,95% objętości 
atmosfery ziemskiej. W postaci związków z innymi 
pierwiastkami wchodzi w skład hydrosfery (woda) i litosfery 
(związki krzemu). W przyrodzie odbywa się obieg tlenu w cyklu 
zamkniętym. Większość tlenu w przyrodzie zawarta jest w 
związkach, takich jak woda (ok. 89% tlenu) czy krzemionka 
(53%). Organizm człowieka zawiera go około 65%. Alotropia - 
zjawisko występowania różnych odmian krystalograficznych 
tego samego pierwiastka chemicznego. Alotropia jest 
szczególnym przypadkiem polimorfizmu czyli 
różnopostaciowości substancji. Odmiany alotropowe nie są 
różnymi stanami skupienia materii, ale przejścia z jednej 
odmiany alotropowej do drugiej są przemianami fazowymi 
pierwszego rzędu. Nie zachodzą one jednak w ściśle 
określonych temperaturach lecz są zależne od termicznej 
historii próbek. Powoduje to, że dany pierwiastek może 
występować w dwóch różnych odmianach alotropowych w tej 
samej temperaturze. Wodór (H)– pierwiastek chemiczny, 
niemetal z bloku s układu okresowego. Jest to najprostszy 
możliwy pierwiastek o liczbie atomowej 1, rozpoczynający układ 
okresowy. Jest również podstawowym pierwiastkiem w szeregu 
aktywności metali. Występuje w postaci dwóch stabilnych 
izotopów 

1

H (prot) i 

2

H (deuter, oznaczany również symbolem 

D) oraz jednego niestabilnego – 

3

H (tryt, oznaczany również 

symbolem T). Ze względu na to, że jeden z izotopów stabilnych 
ma dwukrotnie większą masę od drugiego, różnią się one 
właściwościami fizycznymi. Wodór jest najpowszechniej 
występującym pierwiastkiem we Wszechświecie. Woda, tlenek 
wodoru - związek chemiczny o wzorze H

2

O, występujący w 

warunkach standardowych (pokojowych) w stanie ciekłym. W 
stanie gazowym wodę określa się mianem pary wodnej, a w 
stałym stanie skupienia - lodem. Słowo woda jako nazwa 
związku chemicznego może się odnosić do każdego stanu 
skupienia. Woda jest bardzo dobrym rozpuszczalnikiem dla 
substancji polarnych. Większość występującej w przyrodzie 
wody jest "słona" (około 97,38%), tzn. zawiera dużo 
rozpuszczonych soli, głównie chlorku sodu. W naturalnej 
wodzie rozpuszczone są gazy atmosferyczne, z których w 
największym stężeniu znajduje się dwutlenek węgla. Nadtlenek 
wodoru
 (H

2

O

2

) - nieorganiczny związek chemiczny z grupy 

nadtlenków, stosowany jako paliwo rakietowe, środek 
odkażający (w formie wody utlenionej) oraz silny utleniacz w 
wielu reakcjach chemicznych. Jego najnowsza nomenklaturowa 
nazwa według IUPAC to dioksydan. Metale alkaliczne 
(litowcepotasowce) - grupa pierwiastków I grupy układu 
okresowego bez wodoru o silnych własnościach metalicznych, 
tworzących z wodą silnie zasadowe (alkaliczne) wodorotlenki. 
Do metali alkalicznych zalicza się lit, sód, potas, rubid, cez i 
frans. Litowce to ciała stałe o najmniejszej spośród 
pierwiastków gęstości, z których lit, sód i potas mają mniejszą 
gęstość od wody. Wraz ze wzrostem liczby atomowej wzrasta 
ich gęstość i promień atomowy. Maleje zaś twardość, 
temperatura wrzenia i topnienia. Własności metaliczne 
litowców, ich zasadowość oraz ogólna reaktywność z wodą i 
powietrzem wzrastają ze wzrostem ich liczby atomowej (w dół 
układu okresowego), co związane jest z malejącą 
elektroujemnością. Wszystkie te metale, oprócz najmniej 
reaktywnego litu, reagują gwałtownie z wodą z wytworzeniem 
gazowego wodoru i wodorotlenku danego pierwiastka, według 
schematu: 2M + 2H

2

O → 2MOH + H

2

↑ 

bez-nauki.pl - ściągi, opracowania, testy...

background image

Fluorowce (inaczej halogeny) - pierwiastki chemiczne 
znajdujące się w grupie 17 układu okresowego - są to fluor, 
chlor, brom, jod, astat oraz nieodkryty jeszcze ununseptium. 
Nazwa halogeny pochodzi od greckich słów "sól" i "tworzyć". 
Fluorowce są pierwiastkami o wysokiej elektroujemności i dużej 
aktywności chemicznej. W stanie pierwiastkowym występują w 
formie dwuatomowych cząsteczek. W związkach chemicznych 
występują na stopniach utlenienia od -1 do +7. Do pełnego 
zapełnienia swojej powłoki walencyjnej potrzebują jednego 
elektronu, dlatego najczęściej tworzą jednoujemny anion. Ze 
związkami organicznymi wchodzą w reakcje addycji oraz 
podstawienia. Związki nieorganiczne fluorowców (w tym sole 
metali zawierające anion halogenkowy) oraz różne związki 
organiczne zawierające fluorowce noszą nazwę halogenków. 
Węgiel (C), pierwiastek chemiczny, niemetal z bloku p w 
układzie okresowym. Stabilne izotopy to 

12

C oraz 

13

C. Ważnym 

niestabilnym izotopem jest 

14

C powstający z 

14

N w górnych 

warstwach atmosfery, pod wpływem promieniowania 
kosmicznego. Izotop ten używany jest do datowania. Zawartość 
węgla w skorupie ziemskiej wynosi 0,018%. Cyjanki - związki 
chemiczne, sole kwasu cyjanowodorowego, które zawierają 
anion cyjankowy (CN

-

). W potocznym rozumieniu, "cyjankiem" 

określa się sól potasową kwasu cyjanowodorowego - cyjanek 
potasu: KCN, truciznę często opisywaną w powieściach 
kryminalnych. Związki organiczne zawierające grupę CN 
nazywane są nitrylami. Węglany są dość rozpowszechnione w 
przyrodzie, odgrywają również dużą rolę w gospodarce 
człowieka, np. w przemyśle chemicznym oraz w budownictwie.

bez-nauki.pl - ściągi, opracowania, testy...