background image

Komisja Enzymowa w 1961 roku opracowała sprawozdanie zawierające: definicję 
standardowej jednostki enzymu i wielkości pochodnych /symbole kinetyki enzymatycznej, 
/zasady klasyfikacji i nomenklatury enzymów /systematyczny wykaz enzymów. Zgodnie ze 
wskazaniami KE, po nazwie zwyczajowej enzymu należy podać jego 4-cyfrowy symbol/numer 
klasyfikacyjny. 
 
Pierwsza cyfra określa przynależność do głównej klasy: 
1. Oxydoreduktazy (enzymy katalizujące reakcje oxydo-redukcyjne) 
2. Transferazy (katalizują przenoszenie określonych grup między poszczególnymi zw.) 
3. Hydrolazy (e.katalizujące rozkład różnych wiązań z udziałem cząsteczki wody) 
4. Liazy (e.kat. odłączenie grup od substratu bez udziału cz. wody) 
5. Izomerazy (e.kat. reakcje izomeryzacji) 
6. Ligazy (e.kat. wytwarzanie wiązań pomiędzy at. w cz. substratów) 
 
Klasy główne dzielą się na podklasy (2.cyfra), różniące się rodzajem rozrywanych/tworzonych 
wiązań, przenoszonych grup lub katalizowanej izomeryzacji. 
Podklasy dzielą się na pod-podklasy (3.cyfra nr klasyfikacyjnego) grupujące enzymy na: 
- działające na określone grupy substratów./ - działające w obecności określonych 
akceptorów. 
4a cyfra symbolu klasyfikacyjnego jest numerem porządkowym. 
 
Cechą odróżniającą enzymy od katalizatorów nieorganicznych jest ich wysoka swoistość. 
Każdy z enzymów katalizuje wyłącznie (lub głównie) tylko 1 reakcję 1  substratu lub reakcję 
zachodzącą pomiędzy ściśle określonymi substratami. Tzn.: gdy związek „X” ulega różnym 
reakcjom (np.utlenianie, dehydrogenacja, terminacja) to każdą z nich katalizuje inny enzym. 
Pierwsza część nazw enzymów zakończona jest na –aza i wskazu jena rodzaj katalizowanej 
reakcji. Druga część nazwy zawiera nazwę substratu. 
 
KOENZYMY – drobnocząsteczkowe zw.org. lub jony nieorg., których obecność w centrum 
aktywnym jest niezbędna do katalitycznego działania enzymu. 
Holoenzym = Co + apoenzym (cz.białkowa). 
Koenzym i apoenzym współdziałają ze sobą w akcie katalitycznym. Żadna z tych części 
enzymu z osobna nie wykazuje aktywności. Koenzymy uczestniczą w reakcji katalitycznej, 
pomagając we właściwym usytuowaniu substratów w centrum aktywnym lub reagując z 
substratami. Ten sam Co może wchodzić w skład (holo)enzymów katalizujących różne 
reakcje chemiczne. Podobnie swoistość enzymu może zależeć od rodzaju Co. 
Koenzymy mogą sprzęgać 2 reakcje katalityczne współdziałając z dwoma enzymami, np.NAD. 
NAD pełni rolę: (1) akceptora wodorów / (2) donora wodorów 
(1) alkohol + NAD –1.1.1.1 aldehyd + zredukowany NAD 
(2) L-cystyna + zredukowany NAD –1.6.4.1 2 L-cysteina + NAD 
Stężenie NAD pozostaje niezmienione w czasie, gdyż NAD współdziała z 2 enzymami. 
 
*CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA AKTYWNOŚĆ 
W warunkach optymalnych dla enzymów prowadzi się oznaczanie enzymów i w takich 
właśnie wyznacza się stałe – charakteryzujące enzym jako katalizator, to jest: Km, k cat, Ga, 
aktywność właściwą i molekularną. 
 

background image

Czynnikami wpływającymi na katalityczne działanie enzymów są: -temp./ -stęż.jonów 
wodorowych/ -potencjał redukcyjno-oxydacyjny/ -obecność zw. drobnocząsteczkowych 
niezbędnych dla aktywności/ -siła jonowa/ -stała dielektryczna środowiska. 
TEMP. – wraz ze wzrostem temp.rośnie szybkość reakcji chemicznych ale po przekroczeniu 
określonej temp.zaczyna maleć  na skutek inaktywacji enzmu. 
 
 
 
STĘŻ.pH – większość enzymów wykazuje maxymalną aktywność w środowisku o określonym 
pH 
 
 
 
 
 
POTENCJAŁ RED-OX – niektóre en. ulegają nieodwracalnej inaktywacji w środowisku o 
niodpowiednim dla nich potencjale red-ox. 
- szybkość reakcji zależy od potencjału r-o. Obniżenie POT. Zmniejsza aktywność enzymu (tu:) 
tyrozynazy, zaś podwyższenie wzmaga ją. 
OBECNOŚĆ ZW.DROBNOCZ. – jony metali mogą być niezbędne do działania enzymów. Często 
usztywniają i stabilizują struktury wielu enzymów. 
RODZAJE INHIBICJI 
INHIBITORY – substancje zmniejszające szybkość reakcji enzymatycznej 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

Komisja Enzymowa w 1961 roku opracowała 
sprawozdanie zawierające: definicję standardowej 
jednostki enzymu i wielkości pochodnych /symbole 
kinetyki enzymatycznej, /zasady klasyfikacji i 
nomenklatury enzymów /systematyczny wykaz 
enzymów. Zgodnie ze wskazaniami KE, po nazwie 
zwyczajowej enzymu należy podać jego 4-cyfrowy 
symbol/numer klasyfikacyjny. 

 

Pierwsza cyfra określa przynależność do głównej klasy: 
1. Oxydoreduktazy (enzymy katalizujące reakcje oxydo-
redukcyjne) 
2. Transferazy (katalizują przenoszenie określonych grup 
między poszczególnymi zw.) 
3. Hydrolazy (e.katalizujące rozkład różnych wiązań z udziałem 
cząsteczki wody) 
4. Liazy (e.kat. odłączenie grup od substratu bez udziału cz. 
wody) 
5. Izomerazy (e.kat. reakcje izomeryzacji) 
6. Ligazy (e.kat. wytwarzanie wiązań pomiędzy at. w cz. 
substratów) 

Klasy główne dzielą się na podklasy (2.cyfra), różniące się 
rodzajem rozrywanych/tworzonych wiązań, przenoszonych 
grup lub katalizowanej izomeryzacji. 
Podklasy dzielą się na pod-podklasy (3.cyfra nr 
klasyfikacyjnego) grupujące enzymy na: 
- działające na określone grupy substratów./ - działające w 
obecności określonych akceptorów. 
4a cyfra symbolu klasyfikacyjnego jest numerem 
porządkowym. 
 

Cechą odróżniającą enzymy od katalizatorów nieorganicznych 
jest ich wysoka swoistość. Każdy z enzymów katalizuje 
wyłącznie (lub głównie) tylko 1 reakcję 1  substratu lub 
reakcję zachodzącą pomiędzy ściśle określonymi substratami. 
Tzn.: gdy związek „X” ulega różnym reakcjom (np.utlenianie, 
dehydrogenacja, terminacja) to każdą z nich katalizuje inny 
enzym. 
Pierwsza część nazw enzymów zakończona jest na –aza i 
wskazu jena rodzaj katalizowanej reakcji. Druga część nazwy 
zawiera nazwę substratu. 

KOENZYMY – drobnocząsteczkowe zw.org. lub jony nieorg., 
których obecność w centrum aktywnym jest niezbędna do 
katalitycznego działania enzymu. 
Holoenzym = Co + apoenzym (cz.białkowa). 
Koenzym i apoenzym współdziałają ze sobą w akcie 
katalitycznym. Żadna z tych części enzymu z osobna nie 
wykazuje aktywności. Koenzymy uczestniczą w reakcji 
katalitycznej, pomagając we właściwym usytuowaniu 
substratów w centrum aktywnym lub reagując z substratami.  

Ten sam Co może wchodzić w skład (holo)enzymów 
katalizujących różne reakcje chemiczne. Podobnie swoistość 
enzymu może zależeć od rodzaju Co. 
Koenzymy mogą sprzęgać 2 reakcje katalityczne 
współdziałając z dwoma enzymami, np.NAD. 
NAD pełni rolę: (1) akceptora wodorów / (2) donora wodorów 
(1) alkohol + NAD –1.1.1.1 aldehyd + zredukowany NAD 
(2) L-cystyna + zredukowany NAD –1.6.4.1 2 L-cysteina + 
NAD 
Stężenie NAD pozostaje niezmienione w czasie, gdyż NAD 
współdziała z 2 enzymami. 

*CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA AKTYWNOŚĆ 
W warunkach optymalnych dla enzymów prowadzi się 
oznaczanie enzymów i w takich właśnie wyznacza się 
stałe – charakteryzujące enzym jako katalizator, to jest: 
Km, k cat, Ga, aktywność właściwą i molekularną. 
Czynnikami wpływającymi na katalityczne działanie 
enzymów są: -temp./ -stęż.jonów wodorowych/ -
potencjał redukcyjno-oxydacyjny/ -obecność zw. 
drobnocząsteczkowych niezbędnych dla aktywności/ -
siła jonowa/ -stała dielektryczna środowiska. 
Obniżenie POT. Zmniejsza aktywność enzymu (tu:) 
tyrozynazy, zaś podwyższenie wzmaga ją. 
OBECNOŚĆ ZW.DROBNOCZ. – jony metali mogą być 
niezbędne do działania enzymów. Często usztywniają i 
stabilizują struktury wielu enzymów. 

TEMP. – wraz ze wzrostem temp.rośnie szybkość reakcji 
chemicznych ale po przekroczeniu określonej temp.zaczyna 
maleć  na skutek inaktywacji enzmu. 
 
 
 
 
 
STĘŻ.pH – większość enzymów wykazuje maxymalną 
aktywność w środowisku o określonym pH 
 
 
 
 
 
POTENCJAŁ RED-OX – niektóre en. ulegają nieodwracalnej 
inaktywacji w środowisku o niodpowiednim dla nich 
potencjale red-ox. 
- szybkość reakcji zależy od potencjału r-o. 

RODZAJE INHIBICJI 
INHIBITORY – substancje zmniejszające szybkość reakcji 
enzymatycznej. Zahamowanie aktywności 
enzymatycznej jest 1 ze sposobów regulacji różnych 
procesów w żywej komórce. Inhibitory enzymów należą 
do narkotyków, antybiotyków, środków 
konserwujących, trucizn i toxyn. 
 
Aktywność enzymatyczną nieodwracalnie hamują: 
zw.chem. powodujące denaturację cząsteczki białkowej 
i utlenianie grup – SH lub ich alkilowanie, tworzenie 
merkapeptydów , czy czynniki fizyczne powodujące 
denaturację. W inhibicji nieodwracalnej inhibitor wiąże 
się kowalencyjnie z enzymem lub wiąże się z nim tak 
silnie, że jego dysocjacja jest powolna. W 
przeciwieństwie do inhibicji nieodwracalnej inhibicję 
odwracalną charakteryzuje zdolność do dysocjacji 
kompleksu enzym – substrat. Wyróżnia się główne typy 
inhibicji odwracalnej: kom petycyjną, akompetycyjną, 
niekompetycyjną, mieszaną. 
 

Inhibitory kompetycyjne (współzawodniczące) mogą być to 
związki wykazujące analogie strukturalne do substratu, które 
konkurują z nimi o centrum katalityczne enzymu z powodu 
braku absolutnej specyficzności grup czynnych tego centrum 
np. hamowanie dehydrogenazy bursztynianowej przez 
malonian. Inhibitor kom petycyjny powoduje wzrost wartości 
Km ale bez zwiększania Vmax danej reakcji enzymatycznej. 
    

    

  

     

   
  

   

   [I] – stężenie inhibitora 

 
Inhibitory niekompetycyjne -  
związki hamujące szybkość 
reakcji enzymatycznej przez działanie na wolny enzym lub na 
kompleks ES. Nie zależy od stężenia substratu lecz od stężenia 
inhibitora i jego wartości Ki.  

  

 

 

  

        

 

Vi -  szybkość reakcji w obecności inhibitora; V- szybkość 
reakcji bez inhibitora  

    

    

   

   
  

   

  

 

 

       

   

  

 

 

WARTOŚĆ Km nie ulega zmianie! 
 

 

Klasycznym inhibitorem akompetycyjnym  
jest związek, który wiąże się odwracalnie z kompleksem 
ES tworząc nieaktywny katalitycznie kompleks ES1. Taki 
inhibitor nie wiąże się z wolnym enzymem. Zmniejsza się 
wartość Km.  

    

         

   
  

       

   
   

 

   

 

       

     

       

 

Inhibicja mieszana – hamowanie częściowo kom 
petycyjne i niekompetycyjne. Inhibitor może wiązać się 
zarówno z wolnym enzymem jak i kompleksem  ES 
zmniejszając szybkość maksymalną, ale zwiększając 
wartość Km.  

AKTYWNOŚĆ ENZYMAT. 
Miarą aktywności en.jest: ilościowa zmiana substratów 
lub produktów w warunkach standardowych (tj. przy 
określonym stężeniu substr, wartości pH, temp. i czasie 
działania enzymu). 
Aktywności enzymów wyrażane są w kilku jednostkach. 
Według zaleceń KE z 1961 jednostką stand.en. jest [U] 
jest ta jego ilość, która katalizuje przekształcenie 1 
qmola substratu w 1 min w optymalnych warunkach 
reakcji przy stęż.gwarantującym pełne wysycenie 
enzymu. Mianem jednostki stand.enzymu jest 
qmol/min. Stęż.en. w r-rze wyraża się liczbą jednostek w 
1 ml r-ru (U/ml). 

KE w 1972 wprowadził zamiast jednostki en. – 
jedn.aktywności enzymatycznej (ilość lub wielkość 
aktywności, która powoduje przekształcenie 1 mol substratu 
w 1 sek.) Nowa jedn. ma miano mol/s – KATAL. 
Aktywność r-ru enzymatycznego wyraża się w qkat/litr. 

 
1 kat = 1 mol/s = 60 mol/min = 60*10(6) qmol/min = 
6*10(7) U 
1 U = 1 qmol/min = 1:60 qkat = 16,67*10(-9) kat 

LAKTAZA 
Należy do keto reduktaz. Katalizują utlenianie 
szerokiego spektrum zw.org. i nie-, któremu towarzyszy 
redukcja tlenu cząsteczkowego do wody. 
Aktywność LAC oznaczamy metodą 
spektrofotometryczną z syryngaldazą jako substratem. 
Aktywność obliczamy według odp. wzoru