background image

MIKROBIOLOGIA 

 
1.  Wpływ środowiska (pozytywny i negatywny) na pleśnie, drożdże i bakterie 

a.  Czynniki fizyczne 

 

Temperatura wpływa na wzrost i przeżywalność drobnoustrojów; temp. min poniżej niej wzrost nie występuje; temp. 
optymalna przyrost jest wtedy max; temp. max powyżej śmierć 

 

Woda wpływa na szybkość denaturacji białek im jej więcej tym denaturacja jest łatwiejsza; zwiększa skuteczność 
termicznego niszczenia d. 

 

Ciśnienie hydrostatyczne 1000 at. (10 m = 1at) hamuje całkowicie wzrost 

 

Ultradźwięki fale powyżej 20 000 Hz/s bakteriobójczo  

 

Napięcie powierzchniowe 

 

Promieniowanie elektromagnetyczne błędne podstwienie zasad w DNA; pękanie wiązań i wypadanie sałych odcinków DNA; 
radioliza wody; powstanie nadtlenków; pękanie wiązań peptydowych 

b.  Czynniki chemiczne 

 

Tłuszcz obniża skuteczność działania temp.; ochrona 

 

Węglowodany obniżają skuteczność działania temp.; osuszają środowisko, obniżając a

w

 

 

Białka ochrona d. 

 

pH  w optymalnym trudno zniszczyć; decyduje o przepuszczalności błony cytoplazmatycznej; decyduje o szybkości przebiegu 
procesów przemiany materii 

 

Potencjał oksydoredukcyjny zdolność oddawania lub przyjmowania e 

 

Elektrolity pobudzają lub hamują 

 

Jony Mg i Ca zmniejszają skuteczność działania temp.; ochrona 

 

Jony Na, K i fosforany zwiększają skuteczność działania temp.; obniżają aktywność wodną 

 

Antybiotyki i aseptyki zwiększają skuteczność działania temp. 

c.  Czynniki biologiczne 

 

Wzajemne relacje między drobnoustrojami 

 

Wpływ bakteriofagów i wirusów 

2.  Wyjaśnić pojęcie czasu generacji i jego znaczenie w przechowalnictwie i w technologii żywności 

Czas generacji jest to czas niezbędny do podwojenia liczby komórek 
Znacznie 

 

W technologii żywności –  poddając produkt odpowiednim metodom utrwalania żywności jak np.: chłodzenie, ogrzanie, 
suszenie itp. możemy wy 

 

dłużyć czas generacji. 

 

W przechowalnictwie – kiedy znamy czas generacji modyfikując temperaturę, wilgotność powietrza możemy skrócić lub 
wydłużyć ten czas co jest niezmiernie korzystne dla dobrego przechowywania żywności nie pogarszając jej jakości. 

3. Termiczne metody wyjaławiania i ich skuteczność 

Na mokro 

a.  Pasteryzacja – wyjaławianie w strumieniu pary wodnej w temperaturze nie przekraczającej 100; przeprowadza się je w 

pasteryzatorach 

 

Niska temp. 60 – 68; 80 min 

 

HTST temp. 70 – 80; 15s 

 

Momentalna temp. 85 – 90; natychmiastowe schłodzenie 

 

Wysoka temp. 85 – 100; 15s do kilku min 

Niszczy wszystkie formy wegetatywne z wyjątkiem b. ciepłoopornych i przetrwalników 

b.  Tyndalizacja – trzykrotna pasteryzacja; 30 min co 24h 

Niszczy wszystkie formy wegetatywne z wyjątkiem b. ciepłoopornych; niszczy przetrwalniki 

c.  Sterylizacja – wyjaławianie w strumieniu pary wodnej w autoklawach przy zwiększonym ciśnieniu i temperaturze powyżej 100;  

Niszczy wszystkie formy wegetatywne jak i najbardziej oporne przetrwalniki 

Na sucho 
a.  Wyżarzanie 
b.  Opalanie 
c.  Wyjaławianie w suszarkach – wyjaławianie za pomocą suchego powietrza temp. 160 przez 2 h dla szkła 

4.  Wpływ niskich temperatur na drobnoustroje 
Niska temperatura możę wpływać hamująco lub pobudzająco do wzrostu na drobnoustroje. Jeżeli temperatura będzie niższa od 
temp min dla danego gatunku wtedy wzrost będzie zahamowany lub zwolniony. Istnieją jednak grupy drobnoustrojów, które 
potrzebują do wzrostu niskiej temp. Zakres temperatury psychrofili tj. PseudomonasAcinetobacterFlavobacterium 
pozwalających na wzrost mieści się w przedziale od -10 do +30 max. 
5.  Charakterystyka metod zwalczania drobnoustrojów 

a.  Fizycze – spowolnienie wzrostu lub niszczenie 

 

zamrażanie, chłodzenie, ogrzewanie (pasteryzacja, sterylizacja, tyndalizacja),suszenie 

b.  Chemiczne – środki dezynfekujące niszczenie różnymi czynnikami chemicznymi 

background image

 

detergenty tj. sole kwasów żółciowych, czwartorzędowych zasad amonowych 

 

barwniki łączą się z lipoproteidami lub denaturują białko 

 

alkohole 

 

aldehyd mrówkowy 

 

chemoterapeutyki 

 

sulfonamidy 

 

konserwanty 

c.  Biologiczne 

 

Antybiotyki – swoiste metabolity wytwarzane przez drobnoustroje; działają hamująco 

 

Fitoncydy – antybiotyki roślinne działają bakteriobójczo, grzybobójczo 

6.  Praktyczne znaczenie znajomości faz wzrostu drobnoustrojów 

a.   

7.  Istota zmienności między drobnoustrojami typu komensalizm, synergizm i symbioza 

a.  Komensalizm – jeden gatunek odnosi korzyści, drugiemu jest to obojętne 
b.  Synergizm – współpracujące razem gatunki wynoszą większe korzyści współpracując niż gdyby działały osobno 
c.  Symbioza – oba współpracujące ze sobą gatunki odnoszą dodatkowe korzyści  

8.  Omówić na przykładzie zjawisko symbiozy, anabiozy i metabiozy 

a.  Symbioza – żwacz zwierząt przeżuwających i b. Clostridium. Zwierze dzięki temu może trawić celulozę a bakterie mają stały 

dostęp do pożywienia i mają odpowiednie warunki dla wzrostu 

b.  Anabioza – przetrwalniki mają przeżyć niekorzystne warunki nastałe w podłożu przy najniższej możliwej aktywności życiowej 
c.  Metabioza – B. właściwej fermentacji mlekowej produkując kwas mlekowy obniżają pH do ok 2 co uniemożliwi im dalszy rozwój 

natomiast pozwala na rozwijanie się bakterii masłowych 
9.  Pożyteczna i szkodliwa rola drożdży technologii żywności 

a.  Pożyteczna – procesy fermentacyjne, produkcja biomasy /struktura chleba/ 
b.  Szkodliwa – psucie się napojów, mętnienie piwa, zmiany smaku, fermentacja soków 

10.  Wymagania stawiane drożdżom rożnych gałęziach przemysłu  

a.  Gorzelnictwo – wysoka aktywność enzymatyczna, odporność na stężenie alkoholu oraz cukru, przeprowadzają szybką 

fermentację 

b.  Winiarstwo – wytrzymałe na SO

2

, garbniki, wysoką kwasowość. Wytrzymują związki o charakterze ketonów, estrów dające w 

procesie leżakowania „bukiet”, odporne na alkohol 18% 

c.  Piwowarstwo – drożdże dolnej fermentacji w temp 5-10, długi okres fermentacji, odporne na alkaloidy i alkohol 4,5% 
d.  Miody pitne – cechy osmofilne 
e.  Piekarstwo – drożdże górnej fermentacji, szybko rozmnażające się 
f.  Paszowe – słabe właściwości fermentacyjne, zawierające dużo białka, krótki czas generacji 

11.  Charakterystyka systematyczna, morfologiczna i fizjologiczna drożdży 

a.  Systematyka 

 

Klasa: Ascomycetes 

1.  Rodzina: Saccharomycetaceae 

a.  Rodzaj: Saccharomyces, Hansenula, Pichia, Deuteromycetes 

 

Fungi imperfecti 

a.  Rodzaj: Torolupis, Candida, Kloeckera, Rhodotorula 

b.  Morfologia 

 

Kształt i wielkość komórkeuzależniony od 

1.  gatunku 
2.  warunków hodowli 
3.  wieku hodowli 
4.  stanu odżywienia 

 

kształt komórki 

1.  okrągły 
2.  owalny 
3.  eliptyczny 
4.  cylindryczny 

 

przeciętne wymiary 

1.  2 – 3 mikro m szerokości 
2.  3 – 1- mikro m długości 

c.  Fizjologia 

 

Optymalna temp wzrostu 25 – 32 

 

pH 4 – 5 

 

przeprowadzają fermentację w warunkach beztlenowych 

 

w warunkach tlenowych utleniają cukry do CO

2

 i H

2

 

rozmnarzają się wegetatywnie przez pączkowanie lub podział poprzeczny lub przez zarodnikowanie lub płciowo przez 
koniugację 

background image

12.  Charakterystyka systematyczna, morfologiczna i fizjologiczna pleśni 

a.  Systematyka 

 

Typ: Fungi imperfecta – nie wytwarzające zarodników 

 

Ascomycetes - pleśnie należące do tej klasy mają zdolność do wytwarzania zarodników w drodze płciowej w workach  

 

Phycomycetec – tworzą jednokomórkową grzybnię, która u starszych kultur może przejść w wielokomórkową 

b.  Morfologia 

 

zbudowane ze strzępek - rurkowatych komórek o średnicy 5 - 10µm, często bardzo rozgałęzionych. 

 

Strzępki osiągają długość dochodzącą do wielu centymetrów, a czasami nawet wielu metrów - tworzą wówczas grzybnię.  

 

Struktura grzybni może być różna w zależności od gatunku, warunków wzrostu, obecności substancji pokarmowych w 
podłożu i innych czynników. 

c.  Fizjologia 

 

Tlenowce – spalają cukry, kw. organiczne i alkohole 

 

Bogaty układ enzymatyczny – rozkład celulozy, ligniny 

 

Hydrolizują tłuszcze i białka 

 

Odporne na niskie pH 

 

Mezofile 

 

Osmofile 

13.  Pożyteczna i szkodliwa rola pleśni w technologii żywności i przechowalnictwie 

a.  Technologia żywności 

 

Dojrzewanie serów pleśniowych 

 

Wykorzystywane do produkcji naturalnych barwników 

 

Produkcja antybiotyków 

 

Biosynteza tłuszczów 

 

Biosynteza witamin 

b.  Przechowalnictwo 

 

Psucie się surowców i produktów w wyniku działania enzymów 

 

Wytwarzanie mykotoksyn 

14.  Charakterystyka rodzaju Bacillus i Clostridium 

a.  Bacillus 

 

G(+) tlenowe pałeczki przetrwalnikujące K (+)  

 

Chorobotwórcze 

 

Niekorzystne zmiany w żywności 

 

Występuje w glebie, w wodzie, na roślinach 

 

Silne właściwości amylolityczne 

 

Temp optymalna dla wzrostu 28 – 40 

 

Rozkład węglowodanów i białek 

 

Redukcja azotanów do azotynów 

b.  Clostridium 

 

G(+) beztlenowe laseczki przetrwalnikujące K (-)  

 

Chorobotwórcze C. tetani, C. butylicum 

 

Niekorzystne zmiany w żywności 

 

Występuje w mięsie, rybach, przetworach, suszonych produktach oraz w drobiu 

 

Temp optymalna 37 – 45, pH 5,0 – 8,5 

 

Rozkład węglowodanów i białek 

15.  Rodzaj Staphyloccocus - charakterystyka systematyczna, morfologiczna i fizjologiczna, znaczenie w przechowalnictwie 

żywności 

 

G(+) ziarniaki tlenowe i względnie beztlenowe 

 

Redukują azotany do azotynów 

 

Temp optymalna 37 

 

Wytwarza kwas z glukozy, laktozy, sacharozy, glicerolu 

 

Wytwarzają ciepłoodporne toksyny S. aurerus 

16.  Rodzina Enterobacteriaceae - Charakterystyka systematyczna, morfologiczna i fizjologiczna, znaczenie w przechowalnictwie 

przechowalnictwie, jej przedstawiciele 

a.  Systematyka i fizjologia 

 

Rodzaj Escherichia – E. coli 

1.  Temp optymalna 37; nie hydrolizują żelatyny i skrobi; K(+); redukują azotany do azotynów; wytwarzają indol 

 

Rodzaj Proteus – P. vulgaris 

1.  tmp optymalna 37; hydrolizują żelatyme; produkują indol, ureazę i H

2

S; redukują azotany do azotynów; K(+); nie 

fermentują dekstryn 

 

Rodzaj Salmonella 

 

Rodzaj Shigella – pałeczki czerwonki 

background image

 

Rodzaj  Serratia – S. marcescens 

b.  Morfologia 

 

G(-) pałeczki względnie beztlenowe 

c.  Znaczenie 

 

Jeżeli b. z grupy coli występują w dużym stężeniu świadczy to o zanieczyszczeniu kałowym produktu 

17.  Bakterie G (-) i G(+) – z czego wynikają różnice w barwieniu i jakie SA konsekwencje fizjologiczne tego zróżnicowania? 

a.  G(-) – odbarwiaja się pod wpływem alkoholu 

 

2 – 3 warstwy mureny – za mało aby dobrze uszczelnić 

 

Sieć mureny jest jednowarstwowa 

 

Brak mostków miedzy peptydowych 

 

Przestrzeń peryplazmatyczna – enzymy ochronne 

 

Za zewnątrz komórki dodatkowa błona zewnętrzna lipidowo – biłakowa 

b.   G(+) – zatrzymują kompleks z jodem= barwa – za dużo warstw mureiny 

 

Ok. 40 warstw mureny 

 

Mostki peptydowe 

 

Kwasy tejchojowe – polimery glicerolu lub rybitolu ok. 8 – 50 monomerów 

 

18.  Charakterystyka właściwości bakterii patogennych 

 

Produkują toksyny chorobotwórcze 

 

Zazwyczaj zakażenie przez nosiciela 

 

Gronkowce – S. ureus, S. epiderminis 

 

Salmonella – S. typhi, S. paratyphi, S. euterica 

 

Shigella 

 

Enterokoki 

 

Pałeczki z grupy coli: Escherichia, Enterobacter, Klebsiella, Citrobacter 

 

Pseudomonas – P. aeruginosa 

 

Bacillus – B. subtilis, B. autracis 

 

Clostridium – C. botulinum, C. perfringens, C. teteni 

 

Mycobacterium 

 

Brucella 

19.  Zatrucia pokarmowe wywołane przez bakterie z rodzaju:  

a.  Staphyloccocus aureus 

 

Gronkowiec złocisty produkuje toksynę to ona powoduje zatrucie pokarmowe 

 

Źródłem zakażenia produktów są nosiciele 

b.  Clostridium 

 

Clostridium botulinum wytwarza jad kiełbasiany w konserwach o pH powyżej 4,5  

c.  Shigella – pałeczki czerwonki 
d.  Salmonella – zakażenie najczęściej przez wodę lub nosicieli 

20.  Pleśnie - Charakterystyka systematyczna, morfologiczna i fizjologiczna, znaczenie pleśni z rodzaju Ascomycetes 

a.  Systematyka – pleśnie należące do tej klasy mają zdolność do wytwarzania zarodników w drodze płciowej w workach  

 

Rodzina: Aspergilliaceae 

1.  Rodzaj: Penicillum, Aspergillus, Claviceps 

b.  Morfologia  

 

grzybnia wielokomórkowa 

c.  Fizjologia 

 

Hydrolizują tłuszcze i białka 

 

Odporne na niskie pH 

 

Mezofile 

 

Osmofile 

 

Tlenowce – spalają cukry, kw. organiczne i alkohole 

 

bogaty układ enzymatyyczny 

21.  Charakterystyka pleśni z rodzaju Fungi imperfecti (morfologiczna, fizjologiczna, sposób rozmnażania, przykłady) 

a.  Morfologia 

 

 

b.  Fizjologia 

 

Bardzo bogaty układ enzymatyczny 

 

Tlenowce 

 

Spalają cukry i kwasy organiczne i alkohole 

 

Hydrolizują tłuszcze i białka 

c.  Rozmnażanie najpowszechniej przez 

background image

 

Konidia – egzospory, tworzą się na trzonkach konidialnych, mogą tworzyć się bazypetalnie (nowe na dnie) lub akropetalnie 
(nowe na wierzchu) 

 

antrospory i oidia – są to koórki oderwane od strzępki pełniąc rolę zarodników 

d.  Przykłady 

 

Fusarium species 

 

Minilla sitophila 

 

Geotrichum candidum 

22.  Charakterystyka i znaczenie bakterii mlekowych 

a.  Charakterystyka 

 

Brak gazowania 

 

niewielki spadek gęstości 

 

znaczny wzrost kwasowości z czym wiąże się koniczność zobojętniania roztworu kredą aby zapobiec zatrzymaniu procesu 
fermentacji i rozwoju bakterii masłowych 

 

G(+), nieruchliwe, wymagają do wzrostu witamin (B

12

), aminokwasów 

 

Lactococcus, Lactobacillus, Leuconostoc, Pedicoccus, Bifidobacterium, Streptococcus 

 

Paciorkowce – pH 4,5; temp 25; wytworzony kwas 1% 

 

Pałeczki – pH 4,0; temp 35; wytworzony kwas 2% 

 

Laseczki – pH 3,5; temp 45; wytworzony kwas 3% 

Homofermentacja 

 

Lactococcus lactis, L. cremoris, Lactobacillus lactis, L. delbrucki 

 

C

6

H

12

O

6

 

2CH

3

-CHOH-COOH 

 

Bakterie te wytwarzają czysty albo prawie czysty kwas mlekowy  

 

Wykorzystują cukry proste 

 

Cykl glikolizy 

 

 

Heterofrrmentacja 

 

Bifidobacterium bifidum, Lactobacillus brevis 

 

C

6

H

12

O

6

 

 CH

3

-CHOH-COOH + CH

3

-CH

3

OH + CO

2

  

 

Wytwarzają oprócz kwasu mlekowego także CO

2

, kwas octowy, glicerynę, alkohol etylowy 

 

Cykl HMP heksozomonofosforanu 

 

Bakterie pseudomlekowe 

 

Pedicoccus, Microbacterium 

 

Szkodniki win, piwa 

 

Obniżają zawartość kwasu jabłkowego przez zmianę go na kwas mlekowy 

Kwas pirogronowy 

Kwas mlekowy 

Dehydrogenaza mleczanowa 

Glukoza 
 
Glukozo-6-fosforan 

utlenienie 

6-fosfoglukonian 

dekarboksylacja 

Rybulozo-5-fosforan 

izomeryzacja 

Ksylulozo-5-fosforan 

acetylofosforan 

Kwas octowty 

Gliceraldehydo-3-fosforan 

pirogronian 

Dehydrogenaza mleczanowa 
 

Kwas mlekowy 

2C 

3C 

5C 

CO

2

 

6C 

background image

 

b.  Znaczenie 

 

W przemyśle spożywczym: mleczne napoje, kiszenie kapusty, ogórków 

 

Otrzymywanie kwasu mlekowego 

 

Kiszenie pasz 

 

Kwas mlekowy nie jest szkodliwy i jest przyswajalny przez organizmczłowieka 

23.  Fermentacja alkoholowa - równanie reakcji, przebieg procesu, organizmy 

 

C

6

H

12

O

6

 

2C

2

H

5

OH + 2CO

2

 

 

Pleśnie: Rhizopus, Mucor, Oidium, Monilia 

 

Bakterie: Thermobacterium mobile, Zymomonas mobilis 

 

Drożdze: Sachcaromyces cerevisiae 

 

Gazująca 

 

Zmniejszenie s.m. 

 

Obniżenie gęstości 

 

Nieznaczny wzrost kwasowości 0,3 

24.  Pojęcie biosyntezy. Omówić ten proces na 2-3 przykładach 

 

ogół procesów zachodzących w organizmach żywych, w wyniku których powstają związki organiczne. 

 

Biosynteza aminokwasów 

 

Biosynteza antybiotyków – Penicillum notatum 

25.  Charakterystyka metod utrwalania żywności 

a.  Metody fizyczne 

 

Obniżenie temperatury 

 

Ogrzewanie 

 

Odwadnianie 

 

Dodatek substancji osmoaktywnych 

 

Stosowanie wysokich ciśnień 

 

Stosowanie gazów 

 

Stosowanie promieni jonizujących 

 

Dodatek stabilizatorów 

b.  Metody chemiczne 

 

Wędzenie 

 

Peklowanie 

 

Dodatek chemicznych środków konserwujących 

1.  Bakterie 

a.  Estry kwasu p-hydroksybenzoesowego 
b.  SO

2

 

c.  Azotyny 

2.  Pleśnie 

a.  SO

2

 

b.  HCOOH 
c.  Kwas sorbowy 

3.  Drożdże 

a.  HCOOH 
b.  Kwas sorbowy 
c.  Kwas benzoesowy i benzoesany 

c.  Metody biotechnologiczne 

 

Stosowanie fermentacji 

1.  mlekowa 
2.  alkoholowa 
3.  propioniowa 

 

CH

2

 

CHOH 

COOH 

CO

2

 

COOH 

COOH 

CHOH 

CH

3

 

Kwas jabłkowy 

Kwas mlekowy 

background image

26.  Zepsucia żywności o małej zawartości wody 

a.  Clostridium 

27.  Różnice miedzy genotypem a fenotypem 

a.  Fenotyp - najogólniej mówiąc zespół cech organizmu, jest ściśle powiązany z genotypem, ten sam genotyp może dać różne 

fenotypy w różnych środowiskach lub odwrotnie - mimo odmiennych genotypów uzyskać ten sam fenotyp. 

b.  Genotyp - zespół genów danego osobnika warunkujących jego właściwości dziedziczne. 

28.  Co to są mutacje indukowane? 

 

powstają przy udziale czynnika fizycznego lub chemicznego. 

 

promienie jonizujące, rentgenowskie (X) Promieniowanie takie niesie duże porcje energii, które są pochłaniane przez 
składniki DNA i cząsteczki te ulegają uszkodzeniu — najczęściej rozerwaniu 

 

promienie ultrafioletowe (UV).  

 

Najpoważniejsze skutki wywołują fale o długości ok. 260 nm, ponieważ w tym przedziale przypada maksimum absorpcji 
promieni przez DNA 

 

Promienie tego rodzaju stymulują powstawanie wiązań pomiędzy pirymidynami leżącymi obok siebie w jednym łańcuchu 
polinukleotydowym. Szczególnie często takie połączenia tworzą się pomiędzy cząsteczkami tyminy — powstają wówczas 
tzw. dimery tymidynowe. Zakłócają one odczyt DNA; 

 

wysoka temperatura — ma wpływ na tempo reakcji i jakość pracy enzymów; 

 

kwas azotowy (III) — powoduje oksydacyjną dezaminacje (grupy -C-NH2 przekształcane są w -C=O). W ten sposób adenina 
zmienia się w tzw. hipoksantynę, a cytozyna w uracyl. Ta pierwsza zachowuje się jak guanina. 

 

Ostatecznie: zamiast pary AT powstaje para GC, natomiast zamiast pary CG w cząsteczkach potomnych funkcjonuje para TA; 
— substancje zawarte w dymie papierosowym. 

29.  Wyjaśnij pojęcie osmoanabiozy 
 Jest to rodzaj anabiozy czyli zahamowanie rozwoju drobnoustrojów w żywności, wydłużenie lagfazy 

 

osmoaktywne utrwalanie przez wytworzenie ciśnienia osmotycznego przez zwiększoną zawartość soli lub cukru 

30.  Co to jest minimalne pH wzrostu drobnoustrojów? 

Jest to wartość graniczna pH przy którym drobnoustroje jeszcze są zdolne do wzrostu jedna ko przekroczeniu tego min 
wzrost zostanie zahamowany 

31.  Od czego zależy pH mięsa? 

 

Tuż po uboju powstaje glikogen z pH 7 spada do 5 

 

rodzaj mięsa 

 

przechowywanie – temperatura, dostęp światła, wilgotność 

32.  Zdefiniuj minimalną aktywność wody wzrostu drobnoustrojów 

Jest to stosunek prężności pary wodnej wdanym roztworze do prężności pary wodnej w czystej wodzie w tej samej 
temperaturze. 
Minimalna a

w

 jest określona dla każdego drobnoustroju, poniżej niej nie mają możliwości do rozwoju 

33.  Przykład szkodliwej antybiotycznej żywności 

a.  Uodparnianie się bakterii 

34.  Rola pokarmu 
35.  Co to jest oligotrofia 
36.  Przyczyny termogenezy 

 

odpowiednio wilgotne środowisko i izolacja termiczna pozwala na rozwinięcie się mezofili, które przez swój wzrost stwarzają 
warunki odp dla termofili – samonagrzewanie się siana 

37.  Skutki termogenezy 

a.  Temperatura gleby dzięki zachodzącym w niej procesom biologicznym jest nieco wyższa, niż powietrza nad powierzchnią 

38.  Różnica miedzy lagfazą a logfazą 

a.  Lag-faza 

 

pierwsza faza wzrostu drobnoustrojów 

 

przystosowanie 

 

chcemy aby była maksymalnie wydłużona 

b.  Log-faza 

 

Trzecia faza wzrostu drobnoustrojów 

 

Faza wzrostu logarytmicznego 

 

Największy stosunek powierzchni do objętości 

 

Szczególnie pożądana w mleczarstwie i winiarstwie – szybki wzrost nie pozwala na rozwinięcie się drożdży dzikich 

39.  Znaczenie pałeczki ropy błękitnej 

a.  P. aeruginosa 

 

oczyszczanie gleby ze związków ropopochodnych 

 

szybki wzrost w obecności ropy naftowej 

 

wysoka tolerancja na rosnące stężenie substratu.  

 

zdolne do rozkładu niektórych składników ropy naftowej –  n-alkanów 

 

 

BARDZO GROŹNA – SEPSA 

background image

40.  Co to są formy inwolucyjne 

a.  Występują w fazie zamierania drobnoustrojów 
b.  Są to komórki o zmienionych kształtach 
c.  powstają wskutek zaburzeń w mechanizmie wytwarzania błon podziałowych 
d.  nagromadzenia się w środowisku metabolitów lub produktów lizy komórek 
e.  niekorzystnych warunków rozwoju dla komórek –  pH, temperatura, natlenienia, braku substancji wzrostowych  

41.  Co to są pałeczki okrężnicy? 

a.  Escherichia coli 

 

Są naturalną mikroflorą zasiedlającą nasz układ pokarmowy 

 

Ich wystąpienie w żywności świadczy o zanieczyszczeniu feralnym 

 

Ma właściwości gnilne 

42.  Znaczenie rodzaju Leuconostoc 

a.  Fermentacja mlekowa 
b.  Bakterie właściwej fermentacji mlekowej 
c.  Zastosowanie w mleczarstwie, kiszeniu pasz, kapusty, ogórków oraz w produkcji kwasu mlekowego 

43.  Na czym polega ziemniaczana choroba chleba? 

a.  Powodowana rozwojem Bacillus subtilis 
b.  Powoduje śluzowacenie miękiszu 
c.  Zwalczany przez zakwaszenie środowiska 

44.  Podział rodzaju Clostridium 

a.  Clostridium butyricum – fermentacja masłowa 
b.  Clostridium perfringens – laseczka zgorzeli gazowej zatrucie pokarmowe 
c.  Clostridium sporogenes – psucie się konserw, gnicie serów 
d.  Clostridium tetani – laseczka tężca 
e.  Clostridium botulinum – laseczka jadu kiełbasianego 

45.  Różnice miedzy osmofilami i psychrofitami 

a.  Osmofile 

 

Drobnoustroje wymagają do rozwoju wysokich stęrzeń cukru nawet 60%  

 

Saccharomyces 

b.  Psychrofile 

 

Drobnoustroje rozwijające się w niskich temperaturach -10 

 

Pseudomonas, Achromobacter 

46.  Zastosowanie ultradźwięków w praktyce mikrobiologicznej 

a.  Zastosowanie w preparatyce biologicznie czynnych frakcji komórek 
b.  Kawitacja – mechaniczne rozerwanie komórki 
c.  Powodują śmierć komórki 

47.  Wpływ alkoholu na komórki drobnoustrojów 

a.  Wysokie stężenie alkoholu ma działanie dezynfekujące 

48.  Komensalizm 

a.  Escherichia coli w przewodzie pokarmowym 
b.  Jeden organizm korzysta a drugiemu jest to obojętne  

49.  Na czym polega udział drobnoustrojów w tworzeniu gleby 
50.  Znaczenie nitryfikacji 
51.  Różnice miedzy psychrofilami i psychrotrofami 

a.  Psychrofile 

 

Drobnoustroje rozwijające się w niskich temperaturach -10 

 

Pseudomonas, Achromobacter 

b.  Psychrotrofy 

 

optymalna temperatura wzrostu wynosi od 20 do 40°C 

 

przystosowane do zmiennych warunków środowiska i mogą rozwijać się w temperaturze poniżej 20°C. 

52.  Procariota i Eucariota 

a.  Eucariota organizmy zawierają wykształcone jądro komórkowe, zawieszone w cytoplazmie. Należą tu: rośliny, zwierzęta, 

człowiek, drożdże, pleśnie, grzyby 

 

Jądro  

1.  zawiera jądro otoczone dwiema błonami – otoczka jądrowa 
2.  kuliste 
3.  w nim chromatyna i jąderko 

 

Jąderko 

1.  Synteza RNA głównie rRNA 
2.  W trakcie podziału komórkowego znika 
3.  nieobłonione 

 

Chromatyna 

background image

1.  zbudowana z DNA, RNA, histonów i niehistonowych białek 
2.  Histony – proste białka zasadowe zawierające duż aminokwasów zasadowych 
3.  może kurczyć się i rozkurczać 
4.  składa się z fibryli  
5.  Fibryla – zbudowana z jednej długiej czasteczki DNA połączonej w charakterystyczny sposób z histonami 
6.  W czasie podziału chromatyna ulega zagęszczeniu 

a.  I   – Solenoid 
b.  II  – Domeny 
c.  III – Chromatyda – tworzą się pary zwane chromosomami, przewężenie –  centromery 

 

Cykl komórkowy 

1.  Interfaza – wzrost komórki 

a.  G1 – faza wzrostu komórki przed replikacją 
b.  S – replikacja DNA 
c.  G2 – faza poprzedzająca kariokinezę 

2.  Kariokineza – podział jądra 

a.  Profaza – otoczka jądrowa ulega rozpuszczeniu, rozszczepienie chromosomów na chromatydy 
b.  Metafaza – chromosomy układają się w płytkę równikową 
c.  Anafaza – rozszczepione chromosomy przeciągnięte ku biegunom 
d.  Telofaza – odtworzenie otoczek jądrowych, jądro przechodzi w postać czynną 

3.  Cytokineza – podział komórki 

a.  Mitoza 

1.  Cel: replikacja materiału genetycznego, rozdzielenie kompletu chromosomów do jąderek potomnych 
2.  Przebieg: 

 

Profaza 

 

Metafaza 

 

Anafaza 

 

Telofaza 

b.  Mejoza 

1.  Cel: rekombinacja rodzicielskich materiałów genowych, redukcja chromosomów o połowę z 2n do n 
2.  Przebieg: 

 

 I podział mejotyczny 

a.  Powstanie chromosomów 
b.  Zanika jąderko 
c.  Błona komórkowa 
d.  Crossing – over 

 

 II podział mejotyczny 

 

Cytoplazma 

1.  Otoczona  dwoma błonami 

a.  Plazmolema – ściana komórkowa 
b.  Tonoplast – wakuola  

2.  w niej inne organella tj. rybosomy, aparat Golgiego, lizosomy 
3.  zawartość wody do 90% 

 

Rybosomy 

1.  drobne ziarniaki o średnicy 20 nm 
2.  miejsce syntezy białek 
3.  80S – 40S, 60S 

 

Błona komórkowa 

1.  występuje we wszystkich komórkach 
2.  podwójna warstwa lipidowa połączona z białkami – pełnią funkcję kanałów jonowych i przenośników 

a.  białka integralne 
b.  białka powierzchniowe 

3.  wewnątrz hydrofobowa, na zewnątrz hydrofilna 
4.  utrzymuje integralność komórki 
5.  selektywna bariera dla substancji zawartych w środowisku 
6.  utrzymuje wewnątrz komórki optymalne środowisko 
7.  transport 

a.  przez błonę 

1.  związki chemiczne o odpowiednio małych cząsteczkach 
2.  dyfuzja – transport bierny 
3.  dyfuzja ułatwiona – z udziałem przenośników białkowych np. Mg/hydrofilne – błona/hydrofobowa  
4.  wbrew gradientowi stężeń z dostarczaniem energii – transport aktywny 

background image

5.  OSMOZA – ruch cząsteczek WODY ; przenika DO ROZTWORU O WIĘKSZYM STĘŻENIU, aż do wyrównania 

steżeń 

b.  wraz z fragmentem błony 

1.  związki wielkocząsteczkowe  
2.  na drodze egzocytozy lub endocytozy 

 

Retikulum endoplazmatyczne 

1.  zestaw cystern i kanałów oddzielonych od cytoplazmy pojedynczą błoną 

 

Lizosomy 

1.  biorą udział w procesie trawienia 
2.  enzymy proteolityczne uwalnianie w fazie wzrostu stacjonarnego 

 

Aparat Golgiego 

1.  diktiosomy – 7 – 5 cystern 
2.  sortowanie i dojrzewanie białek i lipidów; 
3.  modyfikacje reszt cukrowych glikoprotein i glikolipidów; 
4.  synteza polisacharydów oraz mukopolisacharydów: glikozoaminoglikanów, hemicelulozy, pektyny; 

 

Wakuola 

1.  sok komórkowy – cukry proste, aminokwasy, kwasy organiczne, sole mineralne 
2.  magazyn produktów przemiany materii 
3.  decyduje o kierunku transportu wody w komórce 

 

Mitochondria i chloroplasty 

1.  utlenianie biologiczne - ENERGIA 
2.  liczba zależy od aktywności metabolicznej komórki 
3.  otoczone błoną mitochondrialną lipidowo – białkową 
4.  wewnątrz błona mocno pofałdowana 
5.  wewnątrz matriks mitochondrialne 
6.  liczne rybosomy 70S, DNA 

 

Plastydy – BRAK 

 

Ściana komórkowa 

1.  30% - s.m. u drożdży 
2.  najbardziej zewnętrzna struktura 
3.  główny składnik 

a.  celuloza 
b.  chityna – u pleśni 
c.  mannan 40% 
d.  glukan 60% 

b.  Procariota - organizmy jednokomórkowe nie posiadające jądra komórkowego, podwójna nić kwasu nukleinowego bezpośrednio 

w cytoplazmie. Należą tu: bakterie, sinice, rykestje. 

 

Nukleoid 

1.  nie jest otoczony błoną jądrową 
2.  Replikacja DNA 

a.  Semikonserwatywna – nowa helisa zbudowana z jednaj nici matczynej i drugiej dobudowanej 
b.  Helikaza – enzym rozplątujący DNA 
c.  Topoizomeraza – nacina DNA likwidując napięcia 

3.  Synteza DNA 

a.  5’

3’ – polimeraza DNA 

b.  ORI 

 

Plazmidy  

1.  pozachromosomowe cząsteczki DNA, które replikują się niezależnie od bakteryjnego chromosomu 
2.  Replikacja plazmidów 

a.  Małe wykorzystują system replikacyjny gospodarza do wytwarzania własnych kopii do 50 

1.  replikacja typu sigma – szybkie powstanie ogromnej ilości komórek potomnych 

b.  Duże 1 – 3 kopie rozdzielane do komórek potomnych dzięki wiązaniu z powstającą błoną 

3.  zazwyczaj koliste 
4.  Funkcje 

a.  Niosą geny kodujące funkcje, które mogą być przydatne w pewnych okolicznościach 
b.  Nie są niezbędne 

5.  Rodzaje 

a.  Koniugacyjne ( plazmid F – E. coli) – umożliwia wytworzenie mostka koniugacyjnego między komórką 

macierzystą a komórką która go nie posiada 

b.  Odporności na antybiotyki (plazmid R – Ps. aeruginosa) – zdolne do przenoszenia się między różnymi gatunkami 
c.  Oporności na metale ciężkie (plazmid FP

2

 – Ps. aeruginosa) 

d.  Kodujące – E.coli wytwarzanie czynników toksycznych dla innych organizmów 

background image

e.  Kodujące wytwarzanie antybiotyków (plazmid ScP

1

 – Streptomyces coelicdor) 

f.  Oporności na promieniowanie UV (plazmid Cd16 – E.coli) 

6.  Episomy – plazmidy łączące się z chromosomem bakteryjnym 

 

Pile 

1.  Fibrie płciowe – organ za pomocą którego komórki męskie zawierające P.F+ rozpoznają komórki żeńskie pozbawione 

tego plazmidu i łączą się z nimi w procesie koniugacji 

a.  P.F zostaje przekazany do komórki F- (metoda toczącego się koła) i otrzymujemy potomną komórkę F+ 

 

Rybosomy 

1.  70S – 50S, 30S – 5S, 16S 

 

Błona cytoplazmatyczna 

1.  oddziela protoplast od ściany komórkowej 
2.  50% białka 
3.  30% lipidów 
4.  20% cukrów 
5.  miejsce aktywnego transportu 

a.  Uniportery – przenoszą przez błonę jeden rodzaj związków 
b.  Symportery – dwa związki w tym samym kierunku 
c.  Antyportery – dwa związki w odwrotnych kierunkach 

 

Mitochondria i chloroplasty – BRAK 

 

Ściana komórkowa  

1.  otacza komórkę na zewnątrz 
2.  całkowicie przepuszczalna dla wody, soli i licznych substancji drobnocząsteczkowych 
3.  G(+) 
4.  G(-) 

 

Rzęski 

1.  G(-) – dwie pary pierścieni w murenie i błonie cytoplazmatycznej 
2.  G(+) – w błonie cytoplazmatycznje 
3.  U ziarniaków – BRAK 
4.  nierozgałęzione sztywne nici cytoplazmatyczne 
5.  zbudowane z 2-3 pojedynczych heliakalnie skręconych jednostek białkowych – kurczliwe białka flagellina 
6.  Chemotaksja – celowy ruch organizmu 

 

Otoczki śluzowe 

1.  zbudowane z wielocukrów lub polipeptydów 
2.  Egzopolisacharydy – ściśle związane ze ścianą komórkową – otoczki 
3.  Endopolisacharydy – lużno związane ze ścieną komórkową – śluzy 

ROŻNICE prokariotów od eukariotów 

1.  słabiej zaznaczona kompartmentacja cytoplazmy 
2.  brak mitochondriów i chloroplastów – u bakterii fotosyntetyzujących występują tylakoidy  
3.  DNA nie otoczone błoną 
4.  Błona cytoplazmatyczna może tworzyć wpuklenia zwane mezosomami – procesy energetyczne 
5.  Rybosomy 70S u prokariotów, 80S u eukariotów 
6.  Obszar zajmowany przez cząsteczkę DNA nosi nazwę nukleoidu. Cząsteczka DNA znajdująca się w nukleoidzie nosi nazwę 

genoforu 

7.  Brak histonów 
8.  obecność DNA pozachromosomowego w postaci małych, koliście zwiniętych czastek DNA –Plazmidy 
9.  Podział komórki bakteryjnej poprzedzony jest replikacją DNA czyli podwojeniem chromosomu bakteryjnego 
10.  HAPLOIDY 
11.   Cykl komórkowy bakterii to sekwencja zdarzeń pomiędzy powstaniem pierwszej komórki a jej podziałem 

 

Faza C – 50% 

 

Faza C

1

 – 20% - zmienna, segregacja chromosomów 

 

Faza D – 30% - podział 

12.  otoczone są zewnętrzną warstwą mureny 
13.  otoczki śluzowe 
14.  organella ruchu 

53.  Wyjaśnij różnice zawartości drobnoustrojów drobnoustrojów serze i maśle 
54.  Podaj średnie czasy generacji bakterii 

a.  E. coli – 20 min 

55.  Definicja maksymalnej temperatury wzrostu drobnoustrojów 

a.  Jest to temperatura powyżej której nie są w stanie już wzrastać 

56.  Wyjaśnij pojęcia i różnice bakterii termofilnych ciepłoopornych, jałowość handlowa 

a.  Jałowość handlowa 

 

Pozostałe w produkcie drobnoustroje w warunkach przechowywania nie rozwijają się 

background image

 

Przetrwalniki bakterii tlenowych, pleśnie w warunkach konserw o pH poniżej pH 4,5, poddawane pasteryzacji 

b.  Termofile 

 

Bezwzględne – żyją w wąskim zakresie temperatur np. Campylobacter jejuni 42 – 45 powyżej 45 giną, poniżej 30 nie rosną 

c.  Ciepłoodporne – są to organizmy, których temperatura optymalna dla wzrostu leży w zakresie mezofili (20 - 37) jednak przy 

ogrzewaniu w temp 62,8 przeżywa 90% populacji 
57.  osobliwe cechy drobnoustrojów 

a.  małe rozmiary 

 

wirusy – 10 - 50 nm 

 

bakterie – 0,5 - 1 mikrom 

 

drożdże 10 mikrom 

b.  występują w dużych populacjach 

 

1g gleby – 500 mln kom 

 

1g masła – 60 mln kom 

 

1 ml mleka – 1 mld kom 

c.  Duży stosunek powierzchni do objętości 

 

1 ha gleby na głębokości 30 sm znajdują się 3 formy bakterii, których całkowita powierzchnia wynosi ok. 1800 ha.  

d.  Szybkość rozmnażania 

 

Bakterie – ok. 20 min 

 

Drożdże – 2 - 4 h 

 

Pleśnie – 2 - 3 doby 

e.  Szybkość wzrostu 
f.  Wszędobylskie 
g.  Mają zdolność do mineralizacji substancji organicznych – reducenci 
h.  Zdolność indukowania enzymów 
i. 

Przyswajają różne źródła węgla 
58.  schemat wzrostu drobnoustrojow 

a.  Lag – faza  

 

Zastój, przystosowanie 

 

Liczba komórek nie zmienia się 

 

Komórki rosną, dojrzewają 

b.  Młodość fizjologiczna 

 

Faza przyspieszenia, akceleracji 

 

Komórki są najbardziej wrażliwe na czynniki środowiska 

c.  Faza wzrostu logarytmicznego 

 

Największy stosunek powierzchni do objętości 

d.  Faza opóźnionego wzrostu 
e.  Faza stacjonarna 

 

Liczba komórek powstających jest równa liczbie komórek zamierających 

f.  Faza zamierania liczba komórek powstających jest mniejsza od liczby omórek zamierających 

 

59.  Ekstremalny termofil  

a.  Termus aquaticus 

60.  lizozym-co to?jak działa na G(+) i G(-) 

Lizozym  to  enzym  występujący  w  organizmach  żywych  –  łzy,  białko  jaja,  mleko.  Rozszczepia  w  mureinie  wiązanie 
glikozydowe powodując jej rozpad na dwusacharydy GlcNAc-MurNAc. Jest więc (N-acetylo)-muramidazą  

a.  G(-) – aby zadziałał należy związać jony Ca występujące na zewnętrzej błonie. Robi się to działając na komórkę EDTA – powstaje 

sferoplast – mają resztki sciany komórkowej 

lag-
faza 

młodość 
fizjologiczna 

log - 
faza 

wzrost 
opóźniony 

wzrost 
sacjonarny 

zamieranie 

background image

b.  G(+) – powoduje całkowite zniszczenie wszystkich warsty mureiny –  powstaje protoplast – pozbawione są całkowicie ściany 

komórkowej 
61.  Zadanie  
Ile biomasy Drożdż można uzyskać z 1 mola glukozy? 
1/3 – metabolizm komórkowy 
C

6

H

12

O

6

 – 180 g 

6 x 12 = 72 g C 
72 x 2/3 = 48 g C   

 

  

2/3 –  źródło węgla – produkcja biomasy 

48 x 2 = 96 g s.m. drożdży  

 

W komórce 50 % to węgiel!  

96 x 4 = 384g 

 

 

 

25% s.m. w drożdżach 

 

62.  Jakie drobnoustroje odpowiedzialne są za zmianę barwy? 

a.  Większość mikrokoków – Sarcina, Micrococcus 

 

Żółte i czerwone pigmenty 

b.  Serratia marcescens 

 

czerwone 

c.  Pseudomonas synxantha 

 

Żółte plamy na mięsie 

d.  Pseudomonoas cyanogenes 

 

Niebieskie plamy na mięsie 

e.  Paciorkowce zieleniejące –  

 

Zielone plamy na mięsie 

f.  Flavobacterium 

 

żółte 

g.  Lactobacillus viridescens 

 

Zielone mięso – utlenia hemoglobine przez tworzenie wody utlenionej 

h.  Rhodotorula rubra, Rhodotorula glutinis 

 

czerwone 

i. 

Monascus purpurens 

 

czerwone 

j. 

Penicillium roquefortii, Penicillum camembert 

 

Zielono – niebieskie 

63.  Priony 

a.  Zakaźne cząstki białkowe 
b.  Powodują degeneratywne schorzenia mózgu u owiec, bydła lub ludzi 
c.  Oporne na inaktywację 
d.  Czynnikiem patogennym jest białko 
e.  Białko pionowe PrP

CS

 powoduje zmianę konformacji białka PrP

C

w formę patologiczną PrP

CS

 

Nie infekcyjne białka, występujące powszechnie w każdym organizmie i całkowicie niegroźne. Dopiero w sytuacji, gdy 
zmieniają one swoją naturalną konformację, stają się białkiem prionowym infekcyjnym. 

64.  Riketsje 

 

Małe G(-) pałęczki 

 

Pasożyty – rozwijają się tylko w żywych organizmach 

 

Zawierają DNA i RNA 

65.  Chlamydia 

 

Kształt kulisty 

 

Pasożyty 

 

Patogeny ludzi 

 

DNA i RNA 

66.  Cykl rozwojowy Sachcaromyces cerevisiae 
Kiedy diploidalna komórka wegetatywna znajdzie się w niesprzyjających warunkach wytwarza zarodniki; są one haploidalne; gdy 
warunki podłoża się poprawią zarodniki kiełkują dając początek haploidalnym komórkom wegetatywnym, przy czym są to 
odmienne komórki typu „a” i 

 ; W błonie komórki typu „a” znajdują się receptory czynnika 

 

background image

 

 
 
 
 
67.  Rodzaje drożdzy 

a.  Drożdże zarodnikujące 

 

Klasa Ascomycetes 

1.  Rodzina: Saccharomycetaeae 

a.  Rodzaj: Saccharomyces 
b.  Rodzaj: Endomycopsis 
c.  Rodzaj: Pichia 
d.  Rodzaj: Hansenula 
e.  Rodzaj: Debaryomyces 
f.  Rodzaj: Schizosaccharomyces 

b.  Drożdże niezarodnikujące 

 

Klasa Fungi imperfecta 

a.  Rodzaj: Torulopsis 
b.  Rodzaj: Candida 
c.  Rodzaj: Kloeckera 
d.  Rodzaj: Rhodotorula 

68.  Cyk lizogenny 

a.  odmiana replikacji wirusów, polegająca na wnikaniu materiału genetycznego wirusa do komórki gospodarza i jego replikacji wraz 

z DNA gospodarza, która nie prowadzi do śmierci (lizy) komórki. 

1.  wniknięcie materiału genetycznego wirusa do komórki gospodarza 
2.  następnie wirusowy DNA integruje do genomu gospodarza 

a.  w przypadku wirusów, których materiałem genetycznym jest RNA, RNA musi najpierw zostać przepisane na DNA 

w procesie odwrotnej transkrypcji.  

b.  Wirus w genomie gospodarza nazywany jest prowirusem, w przypadku bakteriofagów mówi się o profagu

3.  Materiał genetyczny wirusa jest namnażany podczas replikacji genomu komórki i przekazywany do komórek 

potomnych.  

4.  W pewnych sytuacjach profag może zostać wycięty z genomu gospodarza i wejść w cykl lityczny – na podłoży 

powstają wtedy charakterystyczne łysinki 

69.  Cykl lityczny 

a.  cykl życiowy bakteriofaga polegający na zakażeniu bakterii, produkcji nowych cząstek fagowych, rozpadzie bakterii i uwolnieniu 

nowych bakteriofagów 

1.  adsorpcja – przyczepienie się bakteriofaga do ściany komórkowej bakterii. Aby przedostać się przez ścianę 

komórkową wirusy wykorzystują receptory obecne na powierzchni komórki albo za pomocą swoich białek przebijają 
ścianę komórkową 

2.  penetracja - kapsyd pozostaje na zewnątrz, a materiał genetyczny wirusa jest wstrzykiwany do cytoplazmy 

gospodarza 

a.  wstrzyknięty fagowy DNA powoduje natychmiastowe zmiany w metabolizmie zakażonej komórki bakteryjnej i 

zostaje zahamowana synteza DNA bakteryjnego 

b.  Fagowy DNA syntetyzowany kosztem degradowanego DNA bakteryjnego 
c.  DNA wirusa jest przepisywane na RNA, a następnie na jego matrycy powstają białka. Jedno z pierwszych białek, 

które ulega translacji służy do zniszczenia DNA bakterii 

d.  Retrowirusy wykorzystują enzym odwrotną transkryptazę do przepisania RNA na DNA, które następnie znów 

jest transkrybowane na RNA. 

3.  dojrzewanie - kopii wirionu, który zaatakował komórkę.  
4.  uwolnienie - komórka gospodarza ulega rozpadowi (lizie 0 stąd nazwa cykl lityczny), a kopie wirusa wydostają się na 

zewnątrz. Niektóre wirusy nie powodują rozpadu komórki, ale są uwalniane 

70.  Symbiotyk 

a.  Probiotyk + Prebiotyk 

(n)

 

GŁÓD 

a

(n)

 

2n 

2n pączkowanie 

mejoza 1n 

mitoza 

 

Linia diploidalna 

Linia haploidalna 

background image

b.  Połączenie żywych organizmów i substancji pobudzających ich do wzrostu 

71.  Probiotyki 

a.  Drobnoustroje probiotyczne 

 

żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystne działanie w organizmie gospodarza 

b.  Warunki jakie muszą spełniać 

 

Zdolność do atchezji – zasiedlanie się w ścianach jelita grubego 

 

Zdolność do wytwarzania bakteriocyn – niszczą bakterie chorobotwórcze – gronkowce 

 

Odporne na niskie pH 

 

Odporne na sole żółciowe – kwas cholowy i dezoksycholowy – bakteriobójcze 

 

Brak plazmidów odporności na antyybiotyki 

c.  Bakterie mlekowe 

 

wytwarzają kwas mlekowy zwiększają jego przydatność 

 

obniżają pH 

72.  Prebiotyki 

a.  Prebiotyki to nietrawione składniki żywności, które korzystnie oddziałują na gospodarza przez selektywną stymulację wzrostu 

i/lub aktywności jednego rodzaju lub ograniczonej liczby bakterii 

b.  poprawiają zdrowie gospodarza 
c.  Składniki żywności sprzyjające rozwojowi probiotyków  
d.  białka, tłuszcze, oligo- lub polisacharydy, które nie ulegają trawieniu i w formie niezmienionej docierają do światła jelita, by tam 

rozwijać swoje działanie. 
73.  Metody utrwalania zywności: Eubioza itd… 

a.  Eubioza 

 

Pełne warunku życiowe tkanek, umożliwiony normalny przebieg procesów życiowych 

 

Przechowywanie ryb w stawach, fermy drobiu 

b.  Hemibioza 

 

Przechowywanie w stanie osłabionych funkcji życiowych 

 

Przechowywanie zierna zbóż w elewatorach, ziemników w kopcach 

 

Zawsze możemy wrócić do pełnego życia 

c.  Anabioza 

 

Zahamowanie funkcji życiowych bez zniszczenia tkanek lub mikroflory – zahamowanie wzrostu, rozwoju drobnoustrojów 

 

Psychroanabioza – nieski temp, zahamowanie aktywności enzymów 

 

Chemoanabioza – środki konserwujące 

 

Acidoanabioza – kwasy dodawane z zwenątrz lub naturalnie wytworzone 

 

Alkoholoanabioza – dodawanie alkoholi 

 

Haloanabioza – dodawanie soli 

 

Anoksyanabioza – stworzenie warunków beztlenowych 

 

Fotoanabioza – działanie promieniowaniem 

 

Osmoanabioza – wysokie stężenia cukrów 

d.  Abioza 

74.  Wymienic patogeny 

a.  Roślinne 

 

Phytophtora infestans – zaraza ziemniaczana 

 

Synchtrium endobioticum – patogen roślin uprawnych 

 

 

b.  Zwierzęce 

 

Riketsje 

 

Chlamydie 

75.  Zatrucia pokarmowe: toksykacja, intoksykacja…. 

a.  Intoksykacja - celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). 

Potocznie zwana zatruciem. 

b.  Toksykacja -  

76.  Fagi 

a.   

77.  Plazmidy 

a.  pozachromosomowe cząsteczki DNA, które replikują się niezależnie od bakteryjnego chromosomu 

 

Replikacja plazmidów 

1.  Małe wykorzystują system replikacyjny gospodarza do wytwarzania własnych kopii do 50 

a.  replikacja typu sigma – szybkie powstanie ogromnej ilości komórek potomnych 

2.  Duże 1 – 3 kopie rozdzielane do komórek potomnych dzięki wiązaniu z powstającą błoną 

 

zazwyczaj koliste 

 

Funkcje 

background image

1.  Niosą geny kodujące funkcje, które mogą być przydatne w pewnych okolicznościach 
2.  Nie są niezbędne 

 

Rodzaje 

1.  Koniugacyjne ( plazmid F – E. coli) – umożliwia wytworzenie mostka koniugacyjnego między komórką macierzystą a 

komórką która go nie posiada 

2.  Odporności na antybiotyki (plazmid R – Ps. aeruginosa) – zdolne do przenoszenia się między różnymi gatunkami 
3.  Oporności na metale ciężkie (plazmid FP

2

 – Ps. aeruginosa) 

4.  Kodujące – E.coli wytwarzanie czynników toksycznych dla innych organizmów 
5.  Kodujące wytwarzanie antybiotyków (plazmid ScP

1

 – Streptomyces coelicdor) 

6.  Oporności na promieniowanie UV (plazmid Cd16 – E.coli) 

 

Episomy – plazmidy łączące się z chromosomem bakteryjnym 

 

78.  Jak działaja drobnoustroje na antybiotyki  

a.  Antybiotyki hamują syntezę białka na rybosomach 70S  natomiast nie wpływają na działanie rybosomów 80S w ten sposób 

działają na komórkę bakterii 

b.  Niektóre antybiotyki jak na przykład penicylina nie działa ja G(-) 

79.  Drobnoustroje przechodzące przez żywność  

a.  Enterokoki 

 

Enerococcus fecalis 

b.   

80.  Jakie drobnoustroje na truskawkach 

a.   

81.  Jakie drobnoustroje w zbożu, chlebie 

a.  Zboże 

 

Bakterie 

1.  Pseudomonas fluorescens 
2.  Lactobacillus delbrucki 
3.  Bacillus subtilis, B. cereus, B. mesentericus, B. mucoides 

 

Pleśnie  

1.  Penicillum 
2.  Aspergillus 
3.  Alternaria 
4.  Fusarium 

b.  Pieczywo 

 

Bakterie 

1.  Bacillus subtilis, B. cereus, B. mesentericus, B. mucoides 

 

Drożdże 

1.  Endomycopsis fibuliger 

 

Pleśnie 

1.  Serratia marcescens 
2.  Thamidium auntrantiacum 
3.  Monilia variabilis 
4.  Monilia sitophila 
5.  Fusarium 
6.  Rhizopus nigricans 

82.  Bakterie Kwaszące 

a.  Bakterie propionowe 

 

Propionibacterium freundenrichi, P. jenseni, P. shermanii, P. acnes 

 

G(+), K(+), nieruchliwe, nieprzetrwalnikujące, mikroaerofile 

 

Występują w żwaczu 

 

Biorą udział w syntezie kwasów tłuszczowych, syntetyzują witaminę B

12

, wytwarzają kwas propionowy 

 

Biorą udział w dojrzewaniu serów podpuszczkowych – małe oczka w serach 

b.  Bakterie mlekowe 

 

Lactococcus lactis, Lact. cremoris, Lactobacillus bulgaricus, L. casei, L. acidophilus, L. delbrucki 

 

Bifidobacterium bifidum 

 

Tetracoccus 

 

Synteza kwasu mlekowego 

 

Zakwaszanie produktów mlecznych, kapusty, ogórków, pasz 

c.  Bakterie octowe 

 

Gluconobacter suboxydans – nie utleniają kwasu octowego 

 

Acetobacterium aceti, A. mesoxydans, A. xylinum /nadoksydacja/ 

 

G(-), K(+), bezwzględne tlenowce, mezofile, urzęsione perytrichalnie lub lobotrichalnie – G. suboxydans 

Ascomycetes 

Fungi imperfecti 

background image

d.  Bakterie masłowe 

 

Clostridium pasteurianum 

 

Clostridium butyricum 

 

Clostridium butylicum 

 

G(+), K(-), beztlenowce, przetrwalnikujące, mezofile, bogaty układ enzymatyczny, posiadają zdolność niesymbiotycznego 
wiązania azotu 

83.  Różnica miedzy wirusami a bakteriami 

a.  Zawierają tylko jeden rodzaj kwasów nukleinowych (RNA lub DNA) 
b.  Nie mają budowy komórkowej 
c.  Kwas nukleinowy jest niezbędny, choć niewystarczający do rozmnażania 
d.  Nie posiadają własnych enzymów 
e.  Kwasy nukleinowe w otoczce białkowej – ochrona 
f.  Niezależne organizmy jednak do rozmnażania potrzebują żywego organizmu 

84.  Jak się rozwiają bakterie 

a.  Koniugacja 

 

Jedna komórka musi posiadać plazmid F 

 

Dawce przekazuje materiał genetyczny biorcy  

b.  Podział komórki 

 

Faza C – 50% 

 

Faza C

1

 – 20% - zmienna, segregacja chromosomów 

 

Faza D – 30% - podział 

c.  Przetrwalniki 

 
85.  Naryswoac DNA 

 

86.  Utrwalanie żywności 

a.  Metody fizyczne 

 

Strylizacja, pasteryzacja 

 

Filtracja 

 

Wirowanie 

 

Suszenie 

 

Napromieniowywanie 

 

Niskie temperatury 

b.  Metody chemiczne 

 

Zakwaszanie 

 

Wędzenie 

 

Solenie 

 

Środki chemiczne 

1.  Bakterie 

a.  Bezwodnik kwasu siarkowego 
b.  Kwas benzoesowy i benzoesany – masłowe 
c.  estry kwasu p-hydroksybenzoesowego 
d.  kwas sorbowy – NIE Clostridium 
e.  ester dwuetylowy kwasu węglowego - kwaszące 

2.  Pleśnie  

a.  Bezwodnik kwasu siarkowego 
b.  kwas mrówkowy 
c.  kwas sorbowy 
d.  kwas propionowy i propioniany 
e.  dwuoctan sodu 
f.  tlenek etylenu i propylenu 

3.  Drożdże 

a.  Kwas benzoesowy i benzoesany 

5’ 

3’ 

5’ 

3’ 

background image

b.  kwas mrówkowy 
c.  kwas sorbowy 
d.  tlenek etylenu i propylenu 

4.  kwas borowy  
5.  Azotyny 
6.  kwas salicylowy 
7.  formaldehyd 
8.  kwasy organiczne 
9.  antybiotyki nielecznicze 

87.  Przykłady G(+) i G(-) 

a.  G(-) 

 

Escherichia coli 

 

proteusz vulgaris 

 

Serratia marcescens 

 

Salmonella 

 

Sarcina 

 

Pseudomonas fluorescens 

b.  G(+) 

 

Lactobacillus lactis 

 

Bacillus subtilis 

 

Clostridium butyricum 

88.  Podział heterotrofow 

a.  Drapieżniki  
b.  Pasożyty – Riketsje 
c.  Symbionty – Clostridium w żwaczu 
d.  Saprobionty 

 

Saprofagi 

 

saprofity 

89.  Nowe patogeny w żywności 

a.  Listeria monocytogenes 

 

W 30 % śmiertelne 

 

G(+) pałeczka nieprzetrwalnikująca 

 

Wywołuje chorobę zwaną listeriozą 

b.  Campylobacter 

 

G(-) 

 

Spiralnie zgięta pałeczka 

 

Beztlenowa 

 

Nieprzetrwalnikująca 

 

Chorobotwórcza 

 

Optymalna temperatura 45 

 

Przenoszona przez drób 

 

Campylobacter jejuni, C. coli – odpowiedzialne z a zatrucia pokarmowe 

 
90.  Bakteriocyny 

a.  substancje antybiotyczne o charakterze białkowym wytwarzane przez bakterie, zdolne do zahamowania wzrostu organizmów 

pokrewnych, lub nawet do ich zabicia, są one kodowane przez plazmidy. 

b.  subst wytwarzana przez priobioteki:P 

91.  Zjawisko diauksji 

a.  Wzrost dwufazowy 
b.  Występuje w środowiskach zawierających mieszaniną substratów 
c.  Dwie fazy zastoju 
d.  Przykład: 

 

E. coli na podłożu z mieszaniną sorbitolu i głukozą w pierwszym rzędzie zużywa glukozę. Obecność glukozy indukuje syntezę 
enzymów niezbędnych do jej wykorzystania. Gdy glukoza się skończy wykorzystuje sorbitol. Następuje w tym momencie 
faza zastoju  

92.  Dymorfizm płciowy 

a.  Rozróżnienie płci męskiej i żeńskiej  

 

Różnice w morfologii 

b.  U protistów nie występuje 

93.  Obieg azotu w przyrodzie 

a.  Główny składnik azotu – amoniak – końcowy produkt degradacji białek i aminokwasów 
b.  Nitrosomonas i Nitrobacter utlenianiają amoniak do azotynów i azotanów – nitryfikacja  

background image

c.  Zarówno amoniak jak i azotany mogą być wykorzystywane przez rośliny jako źródło azotu 
d.  W warunkach beztlenowych w obecności azotanów zachodzi denitryfikacja – strata azotu w glebie 
e.  Inne bakterie są zdolne do wiązania wolnego azotu 

 

Clostridium 

 

Azotobakter 

 

Pseudomonas 

 

Bacillus 

f.  W obiegu azotu w przyrodzie uczestniczą przede wszystkim bakterie 
g.  Nitryfikacja 

 

NH

4

+

 

 NO

 NO

3

 

h.  Denitryfikacja 

 

NO

 NO

 N

2

 

1.  E.coli, Proteusz vulgaris, Micrcoccus denityficans 

94.  Wisus H5N1 

a.  Wywołuje ogniska choroby ptasiej grypy u ptaków 
b.  zakaża ludzi 

 

Kiedy ulegnie mutacji 

 

Gdy dojdzie Edo rekombinacji z wirusem grypy ludzkiej 

c.  Ma pojedynczą nić RNA - ssRNA 
d.  Genom złożony z 8 fragmentów niezależnych od siebie 
e.  Największe znaczenie dla wirulencji wirusa mają te fragmenty RNA, które zawierają geny kodujące białka odłonki 

95.  Wirulencja 

a.  zdolność wniknięcia, rozmnożenia/namnożenia się oraz uszkodzenia tkanek zainfekowanego organizmu przez określony typ 

patogenu. 

b.  Miarą zjadliwości jest dawka letalna 

96.  Przesunięcie antygenowe 

a.  Występowanie mutacji punktowej 
b.  Układ odpornościowy nie reaguje 

97.  skok antygenowy 

a.  wymiana fragmentów ssRNA między różnymi wirusami 
b.  komórka gospodarza musi być zakażona różnymi podtypami wirusa grypy 

98.  sycenie miodu 

a.  podgrzewanie wodnego roztworu w otwartych naczyniach aż do uzyskania odpowiedniego stężenia. Podczas warzenia brzeczki, 

przeważnie z dodatkiem przypraw, zdejmuje się z jej powierzchni szumowiny. 
99.  drobnoustroje w sałatce z majonezem 

 

Bakterie z grupy coli 

1.  Enterococcus 
2.  Citrobacter  
3.  Escherichia 
4.  Klebsiella 

 

Salmonella 

 

Staphylococcus ureus 

 

Drożdże i pleśnie 

100. Intoksykacja 

a.  celowe lub nieświadome wprowadzenie do organizmu żywego substancji o działaniu szkodliwym (trucizny). Potocznie zwana 

zatruciem. 
101. Promieniowanie Gurwitscha 

a.   

102. Antagonistyczne stosunki miedzy drobnoustrojami wymienic pozytywne stosunki. 

a.  Konkurencja  

 

Drobnoustroje saprofityczne zapobiegają rozwojowi patogenów 

b.  Amensalizam 

 

Antybiotyki, kwasy organiczne, alkohol 

c.  Pasożytnictwo 

 

Pasożyty fakultatywne – E. coli 

 

Pasożyty obligatoryjne – Riketsje 

 

Nadpasożytnictwo - bakteriofagi 

d.  Drapieżnictwo 

 

 Bakterie śluzowe rozpuszczają innedrobnoustroje z pomocą wytwarzanych enzymów – Bdellovibrio – bakteriowirus – 
atakują G(-) 

103. systamtyka Woese 

background image

a.  Woes wykazał, że Procariota i Eucariota powstały innymi drogami i nie są prostym następstwem ewolucji od organizmów niżej 

do organizmów bardziej zorganizowanych 

 

ARCHEBACTERIA 

1.  bakterie metanowe, halofilna, thermoacidofilne – warunki ekstremalne 
2.  Wykorzystywane do wytwarzania enzymów, które będą skuteczne w bardzo wysokich lub niskich temperaturach 

 

EUBACTERIA 

1.  wszystkie pozostałe bakterie + patogenne, glebowe, fotosyntetyzujące 

 

EUCARIOTA 

1.  pierwotniaki, algi, grzyby, rośliny, zwierzęta 

 
 
104. opisac clostridium 

 

G(+) beztlenowe laseczki przetrwalnikujące K (-)  

 

Chorobotwórcze C. tetani, C. butylicum 

 

Niekorzystne zmiany w żywności 

 

Występuje w mięsie, rybach, przetworach, suszonych produktach oraz w drobiu 

 

Temp optymalna 37 – 45, pH 5,0 – 8,5 

 

Rozkład węglowodanów i białek 

105. kawitacja 

a.  Mechaniczne rozerwanie komórki w wyniku powstania w jej wnętrzu pęcherzyków gazu pod wpływem ultradźwięków 

106. Budowa błony komórkowej 

a.   

107. Cechy mureny 

a.  Obecność N – acetylomuraiminy 
b.  Obecność D – aminokwasów 
c.  Różnice w budowie ścianie komórkowej G(+) i G(-) decydują o wrażliwości i odporności na czynniki zewnętrzne 
d.  G(-) wytwarzają mniej enzymów pozakomórkowych niż G(+) bardziej odporne na działanie lizozymu, antybiotyków, kwasów 

żółciowych, detergentów i barwników 
108. Osmotyczne środki konserwujące 

a.  Cukier 

 

Działanie konserwujące wykazuje przy stężeniu 60 – 70% 

 

Najmniej odporne na stężenia cukrów są bakterie a najbardziej  pleśnie 

 

Drożdże w ok. 30% roztworach czują się świetnie 

b.  Sól 

 

Odciągnięcie wody z powierzchni utrwalonej żywność jak i z komórek mikroorganizmów powodując plazmolizę a w 
rezultacie zahamowanie rozwoju komórki i śmierć 

 

Ma o wiele większą skuteczność hamowania rozwoju przez małą masę cząsteczkową i dysocjację elektrolityczną 

 

Stężenie 15 – 16% działą w pełni konserwująco 

 

W małych stężeniach dział pobudzająco 

109. Wpływ pH na wzrost drobnoustrojów 

a.  Neutrofile- rozwijają się w środowisku o pH obojętnym 
b.  Acidofile (kwasolubne)- zdolne do wzrostu w niskim pH (drożdże i grzyby, bakterie siarkowe – Acetobacter aceti) 
c.  Alkalifilne (zasadolubne)-wyrastające w pH zasadowym (Nitrosomonas, Nitrobacter) 
d.  Bakterie fermentacji mlekowej rosną dobrze w środowisku o niskim pH 
e.  Wrażliwość bakterii na pH zależy od składu podłoża, np. zwiększenie soli umożliwia wzrost bakteriom przy dość niskim pH. 

110. Charakterystyka enterokoków 

a.  G(+) 
b.  K(-) 
c.  Względne beztlenowce 
d.  Optymalna temperatura 10 – 45 
e.  pH – 4 - 9 
f.  ciepłooporne 
g.  występuje w środowisku o niskim poziomie higieny 
h.  mięso i jego przetwory, mleko, sery, warzywa 
i. 

objawy zatrucia – bóle brzucha i bóle głowy 

j. 

zasiedlają jelito grube człowieka na zasadzie komensalizu 

 

111. Substancje zapasowe  

a.  Gromadzone są w warunkach hodowlanych, gdy w środowisku znajdują się substraty potrzebne do ich syntezy 

 

Polisacharydy 

1.  granuloza – Clostridium, Acetobacter 
2.  glikogen – Bacillus, Salmonella, Escherichia, drożdże 

PROCARIOTA 

background image

 

Tłuszcze – w postaci kropli 

1.  kwas poli-

-hydroksymasłowy – bakterie przetrwalnikujące 

2.  trójgliceryd – drożdże 
3.  woski – promieniowce Mycobacterium 

 

Polifosforany 

1.  kwas fosforowy 

 

Siarka 

1.  wykorzystywana w procesie utleniania 

 

Ziarna cyjanoficyny 

1.  u sinic 
2.  źródło azotu 

112. Wzajemne oddziaływanie na siebie mikroorganizmów 

a.  Neutralizm 
b.  Komensalizm – E.coli w przewodzie pokarmowym 
c.  Protokooperacja – bakterie mlekowe w zakwasie 
d.  Symbioza – Clostridium w żwaczu 
e.  Współzawodnictwo 
f.  Amensalizm - antybiotyki 
g.  Pasożytnictwo – Riketsje, E.coli, bakteriofagi 

113. Metody wyjaławiania 

a.  Metody termiczne 

 

Na sucho 

1.  wyżarzanie 
2.  opalanie 
3.  wyjaławianie w suszarkach 

 

Na mokro 

1.  sterylizacja 
2.  pasteryzacja 
3.  tyndalizacja 

b.  Metody chemiczne 

 

Zasady i kwasy 

 

Środki utleniające 

 

Sole metali ciężkich 

 

Alkohole 

 

Formalina 

 

Czwartorzędowe związki amonowe 

c.  Wyjaławianie przez filtrację 

 

Mechaniczne zatrzymanie drobnoustrojów na filtrze 

d.  Wyjaławianie przez promieniowanie 

 

Promieniowanie ultrafioletowe 

114. Pożywki 

a.  Podział pożywek 

 

Dobór składników 

1.  naturalne – mleko, bulion, brzeczka, wyciąg z zimniaka 
2.  półsyntetyczne – mleko z lakmusem,  agar ziemniaczany z tiaminą 
3.  syntetyczne – składa się z dokładnie określonych związków chemicznych 

 

Zawartość składników odżywczych 

1.  podstawowe – stanowi bazę do przygotowania wszystkich pozostałych podłoży, przy czym same są doskonałą 

pożywka – bulion, brzeczka 

2.  wzbogacone – z dodatkiemczynników wzrostowych – bulion z ekstraktem drożdżowym i glukozą 

 

Cel hodowli 

1.  namnażające lub namnażająco-wybiórcze 
2.  izolacyjne – składniki wybiórcze 
3.  identyfikacyjne 

 

Konsystencja 

1.  płynne 
2.  półpłynne 
3.  stałe 

b.  Substancje odżywcze 

 

Źródła węgla 

1.  glukoza, laktoza, skobia, celuloza 

 

Źródła azotu 

background image

1.  NaNO

3

, NH

4

NO

3

, organiczny 

c.  Sole mineralne – ustalają ciśnienie osmotyczne 

 

KH

2

PO

4

, K

2

HPO

4

, NaCl 

d.  Czynniki wzrostowe 

 

Syntetyczne witaminy 

 

Ekstrakt drożdżowy 

 

Wyciąg mięsny, ziemniaczany, pomidorowy 

e.  Czynniki wybiórcze 

 

Sole kwasów żółciowych – miano coli 

 

Barwniki – fiolet krystaliczny - Burzyńskiej 

f.  Czynniki zestalające 

 

Agar 

 

Żelatyna 

115. Barwienie drobnoustrojów 

a.  Cel: ułatwienie obserwacji cech morfologicznych, diagnostycznych oraz liczenia drobnoustrojów 
b.  Barwienie przyżyciowe 

 

Barwienie drożdży na żywotność – błękit metylenowy – martwe niebieskie 

 

Barwienie drożdży na obecność substancji zapasowych 

c.  Barwienie preparatów utrwalonych  

1.  Proste – jeden barwnik 
2.  Złożone – kilka barwników 
3.  Negatywne – zabarwienie tła 

 

Etapy  

1.  wykonanie rozmazu 
2.  utrwalenie preparatu 

a.  termiczna 
b.  chemiczna 

3.  zabarwienie komórek 

a.  proste 
b.  złożone - Gramm 

116. Rozmnażanie się drobnoustrojów 

a.  Drożdże 

 

Pączkowanie  

1.  w tym samym czasie następuje podział jądra i jedna jego część przemieszcza się do powstałego uwypuklenia 
2.  uwypuklenie rośnie, zaokrągla się, oddziela błoną i staje się nowym organizmem 

 

Rozszczepienie 

1.  dojrzała komórka rośnie, wydłuża się, przewęża w jednym kierunku 

 

Zarodnikowanie 

1.  bezpłciowe 

a.  wokół dzielącego się jądra powstają skupiska cytoplazym 
b.  dzielą się i otaczają własnymi błonami 

2.  płciowe 

a.  podczas kopulacji komórki łączą się i dzielą kilkakrotnie przy czym każda część otacza się plazmą i błoną. 

 

Kopulacja 

1.  zachodzi między osobnikami tej samej wielkości lub różnej 
2.  Gdy komórki są różnej wielkości komórka mniejsza robi za męską, wieksza za żeńską 

b.  Pleśnie 

 

Bezpłciowo 

1.  Podział poprzeczny 
2.  Pączkowanie 
3.  Tworzenie spor 

a.  Endospory 
b.  Konidia 
c.  Artrospory i olidia 
d.  Sklerocja 
e.  Chlamidospory 
f.  Gemmy 

 

Płciowo 

1.  kopulacja dwóch komórek haploidalnych  
2.  powstają komórki diploidalne 
3.  Faza dikariotyczna 
4.  podział redukcyjny 

background image

c.  Bakterie 

 

Koniugacja 

 

Podział poprzeczny 

 

Rozpad organizmu macierzystego 

117. Budowa bakteriofagów 

a.  Wielościenna główka - kapsomery 
b.   

118. Odżywianie się mikroorganizmów 

a.  Podstawowe wymagania odżywcze 

 

Makroelementy 

1.  COHN i SP 

 

Mikroelementy 

1.  Mn, Se, Mo, Zn, Cu, W, B 

b.  Źródła azotu i energii 

 

Autotrofy 

1.  CO

2

 

 

Heterotrofy 

1.  Wielocukry 
2.  Glukoza 

c.  Dodatkowe substancje odżywcze 

 

Aminokwasy 

 

Zasady purynowe i pirymidynowe 

 

Witaminy –  mlekowe wymagają B

12

 

d.  Siarka i azot 

 

Sole amonowe 

e.  Tlen 

119. Wykorzystanie drożdży w p. spożywczym 

a.  Piekarstwo 
b.  Produkcja białka 
c.  Gorzelnictwo 
d.  Winiarstwo 
e.  Browrnictwo 

120. Podział drobnoustrojów ze względu na temp.  

a.  Psychrofilne 

1.  Pseudomonas 
2.  Acinetobacter 
3.  Flavobacterium 

 

Min  -10 – 0 

 

Optymalna 10 – 15  

 

Max 20 – 30  

b.  Mezofile 

 

Min 10 – 15 

 

Optymalna 20 – 37  

 

Max 40 – 50  

c.  Termofile 

1.  Clostridium, Bacillus, Streptococcus, Lactobacillus – większość G(+) 

 

Min 25 

 

Optymalna powyżej 45 – 50 czasem 70  

 

Max 70 – 100 czasem powyżej 100  

121. Występowanie i chorobotwórczość Listeria monocytogenes  

a.  30% śmiertelna 
b.  Listerioza 
c.  Mleko 
d.  Sery 
e.  Surowe warzywa 
f.  LODÓWKA 

122. Bakterie wskaźnikowe  

a.  bakterie wskaźnikowe zanieczyszczenia typu kałowego 
b.  Bakterie z grupy coli 

 

Escherichia 

 

Citrobacter 

 

Klebsiella 

background image

 

Enterobacter 

c.  G(-) pałeczki względnie beztlenowe 
d.  rozkładają pokarm 
e.  syntetyzują witaminy z grupy B, K i C w przewodzie pokarmowym 
f.  schorzenia błon śluzowych układu oddechowego i cewki moczowej 
g.  występują też w glebie. 

123. Symbioza drobnoustrojów w ziarnach kefirowych  

a.  bakterie mlekowe  

 

ułatwiają drożdżom nie przyswajających laktozy, jej wykorzystywanie na drodze metabiozy 

 

zakwaszając środowisko, stwarzają odpowiednie warunki dla "kwasolubnych" drożdży 

b.  drożdże  

 

spalają kwas mlekowy – przedłużają żywotność bakterii mlekowych  

 

syntetyzują witaminy wykorzystywane przez te bakterie. 

124. Fermentacja octowa i homooctowa  

a.  Bakterie octowe 

 

G(-), pałeczki, urzęsione ale nieruchliwe, bezwzględne tlenowce, mezofile 

 

Peroksydanty – gromadzą kwas octowy przejściowo a następnie dalej go utleniają 

 

Suboksydantów – nie utleniają kwasu octowego 

b.  Octowa 

 

Heterofermentacja 

 

C

2

H

5

OH + O

2

 

 CH

3

COOH + H

2

c.  Homooctowa 

 

Homofermentacja – Warunki beztlenowe przez Clostridium thermophilus – nie jest bakterią octową! 

 

C

6

H

12

O

6

 

 3CH

3

COOH 

 

Bezpośrednia przemiana, niskie pH, bez zakażeń 

 
125. Charakterystyka bakterii mlekowych  

 

G(+), nieruchliwe, wymagają do wzrostu witamin (B

12

), aminokwasów 

 

Lactococcus, Lactobacillus, Leuconostoc, Pedicoccus, Bifidobacterium, Streptococcus 

 

Paciorkowce – pH 4,5; temp 25; wytworzony kwas 1% 

 

Pałeczki – pH 4,0; temp 35; wytworzony kwas 2% 

 

Laseczki – pH 3,5; temp 45; wytworzony kwas 3% 

 
126. Różnice między przetrwalnikami a zarodnikami  

a.  Zarodniki 

 

Tworzone bezpłciowo – przy przejściu do złych warunków środowiskowych 

 

Tworzone płciowo – po uprzedniej kopulacji 

 

Niższa odporność na czynniki zewnętrzne niż przetrwalniki 

 

Zarodniki otoczone błoną komórkową 

b.  Przetrwalniki 

 

Powstają wewnątrz komórki 

 

Nie wykazują dostrzegalnego metabolizmu 

 

Bardzo odporne na ogrzewanie i czynniki chemiczne czy też promieniowanie 

 

Gdy warunki środowiska zmienią się na lepsze przetrwalniki rozwijają się w formy wegetatywne 

127. Cechy drożdży winiarskich  

a.  wytrzymałe na SO

2

 

b.  garbniki 
c.  wysoką kwasowość 
d.  Wytrzymują związki o charakterze ketonów, estrów dające w procesie leżakowania „bukiet” 
e.  odporne na alkohol 18% 

128. Wpływ składników żywności na wyjałowienie żywności.  

a.  Tłuszcze 

 

Ochrona drobnoustrojów 

 

Im dłuższe łańcuchy tym trudniej 

b.  Białka 

 

Ochrona drobnoustrojów 

c.  Węglowodany 

 

Ochrona drobnoustrojów 

d.  Zawartość jonów 

 

Mg, Ca – zmniejszają skuteczność działania ciepła - ochrona 

 

Na, K i fosforany – zwiększają skuteczność działania ciepła 

background image

e.  Witaminy 

 

Ochrona 

f.  Woda – im jej więcej tym łatwiej 
g.  Fitoncydy - bakteriobójcze 

129. Ruch bakterii  

a.  Rzęski 

1.  Nierozgałęzione sztywne nici cytoplazmatyczne o długości do 20 mikrom 
2.  Nie zginają się 
3.  Budowa 

a.  3 helikalnie skręcone jednostki balowe (flagellina) 

4.  Zakotwiczone w błonie cytoplazmatycznej 
5.  Szybka regeneracja 

b.  G(-) 

 

1 para pierścieni związana jest z LPS oraz warstwą  peptydoglukanu, a para wewnętrzna leży albo w błonie cytoplazmy albo 
tuż nad nią 

c.  G(+) 

 

1 para perścieci wewnętrznych – brak LPS 

d.  Grupy 

 

Biegunowe – Vibrio 

 

Czuborzęsne /lobotrichalnie/ – Pseudomonas, Gluconobacter 

 

Boczne – Selenomonas 

 

Okołorzęsne - Enterobacteriaceae 

e.  Ruch obrotowy – napędzany przez ciałko podstawowe 
f.  chemotaksja 

130. Charakterystyka bakterii pseudomlekowych  

a.  Pedicoccus, Microbacterium 
b.  Wytwarzają kwas mlekowy z innych kwasów organicznych nie z cukrów 
c.  Szkodniki w np. winiarstwie 

 

Kwas jabłkowy zmieniany na mlekowy  

131. Enzymy w mikrobiologii.  

a.  Sacharolityczne  

 

Clostridium, Propionibacterium, Bacillus 

 

Amylazy, celulazy, hemicelulozy, inwertazy 

b.  Proteolityczne 

 

Bacillus, Clostridium, Pseudomonas fluorescens, Proteusz vulgaris, Achromobacter 

 

Proteazy, egzo- i endopeptydazy 

c.  Lipolityczne 

 

Rhodotorula, Endomyces, Candida 

 

Pseudomonas, Achromobacter, Serratia 

 

lipazy 

d.  Pektynolityczne 

 

Bacillus subtilis,  Clostridium, 

 

Aspergillus Niger 

132. Cechy enzymów  

a.  Sacharolityczne  

 

Hydroliza skrobi 

b.  Proteolityczne 

 

Beztlenowy rozkład białek z wytworzeniem związków o nieprzyjemnym zapachu – typowe gnicie 

c.  Lipolityczne 

 

Jełkość hydrolityczna 

 

Rozkład tłuszczu do kwasów tłuszczowych i glicerolu 

d.  Pektynolityczne 

 

Rozkładają pektyny które zmniejszają wydajność procesów produkcji soków 

133. Cechy drobnoustrojów wywołujących gazowanie 

a.  niepożądane 

 

Bakterie fermentacji masłowej 

1.  Clostridium CO

2

 + H

2

 

 

Bakterie gnilne 

1.  Clostridium, Bacillus, Proteusz, Serratia H

2

S, CO

2

 NH

3

 

b.  pożądane 

 

bakterie propionowe 

background image

 

heterofermentatywne bakterie mlekowe  

1.  Lactococcus, Bifidobacterium bifidum CH

3

-CHOH-COOH + CH

3

-CH

3

OH + CO

2

 

 

Fermentacja alkoholowa 

1.  drożdże Saccharomyces CH

3

COOH + CO

2

 

134. Obieg pierwiastków.  

a.   

135. Wpływ pH na metabolizm drobnoustrojów  

a.  Stymuluje lub ogranicza wzrost 
b.  Decyduje o półprzepuszczalności błony cytoplazmatycznej 
c.  Decyduje o szybkości przebiegu procesów przemiany materii 
d.  Saccharomyces cervisiae – prz pH 4,5 produkuje etanol a przy 8,5 glicerol 
e.  Aspergillus Niger – przy pH 2 produkują kwas cytrynowy a przy pH 7 kwas szczawiaowy 

136. Znaczenie pleśni  

a.  Pożyteczne 

 

Produkuję enzymy 

1.  lipolityczne 
2.  proteolityczne 

 

produkcja kwasów organicznych 

 

produkcji serów pleśniowych 

 

biosynteza witamin 

-karoten 

 

produkcja barwników naturalnych 

 

produkcja antybiotyków 

 

biosynteza tłuszczów 

b.  Szkodliwe  

 

Odpowiedzialne za psucie się surowców i produktów w skutek działania enzymów 

 

Wytwarzają mykotoksymy 

1.  aflatoksyny 
2.  ochratoksyna 
3.  paulina 
4.  zearalenon - nefotoksyna 

137. Rodzaje odporności  

a.  Wrodzona 

 

Naturalna 

 

Sztuczna 

b.  Nabyta 

 

Czynna - szczepienie 

 

Bierna – gdy zachorujemy 

138. Porównać produkt podstawowy i produkt uboczny owocowania grzybów.  
139. Ile można otrzymać drożdży D25 z 10 t melasy ,wiedząc że zawiera ona 50% sacharozy 
140. Biotechnologia, definicja, przyklady 

a.  Mikrobiologia techniczna – wykorzystanie drobnoustrojów w procesach technologicznych 
b.  Produkcja  żywności 

 

Piwo 

 

Sery 

 

Wino 

 

Alkohole 

c.  Przemysł farmaceutyczny 

 

Antybiotyki 

 

Witaminy 

d.  Produkcja przemysłowa 

 

Kwasy organiczne, alkohole, ketony, enzymy 

141. Fermentacja masłowa 

a.  Drobnoustroje 

 

Clostridium 

1.  pasterianum 
2.  butyricum 
3.  butylicum 

 

G(+), K(-), beztlenowce przetrwalnikujące, mezofile 

 

Bogaty układ enzymatyczny 

 

Posiadają zdolność niesymbiotycznego wiązania azotu 

b.  Mechanizm 

background image

 

C

6

H

12

O

 CH

3

CH

2

CH

2

COOH + 2CO

2

 + 2H

2

 

 

Przy pH 7 – kwas masłowy 

 

Przy pH kwaśnym – aceton i alkohol butylowy 

142. Bakterie ciepłoodporne - def, przynależność, znaczenie 

a.  To takie organizmy, które w wysokich temperaturach nie rosną lae też nie giną 

 

Listeria monocytogenes 

 

Gronkowce 

 

Enterokoki 

 

Mikrokoki 

143. Bakteriocyny – def, przykłady zastosowanie 

a.  Białka wytwarzane prze niektóre bakterie zdolne do zahamowania wzrostu organizmów pokrewnych a nawet do ich zabicia 
b.  Są kodowane przez plazmidy 
c.  Przykłady 

 

E.coli – kolicyny 

 

Pseudomonas aeruginisa – piscyny 

 

Bacillus megaterium - megacyny 

144. Co to jest GRAS? 

a.  Są to gatunki drobnoustrojów powszechnie uważanych za bezpieczne 
b.  Gatunki należące do bakterii probiotycznych 
c.  Dotyczy to takich szczepów jak 

 

Lactobacillus i Lactococcus 

d.  Bakterie z rodzaju Streptococcus albo Enterococcus nie mogą mieć statusu GRAS ponieważ istnieją wśród nich gatunki 

patogenne 
145. Budowa błony komórkowej 

a.   

146. Co to jest mutualizm? 

a.  Symbiotyczne współżycie obu gatunków w taki sposób, że nie mogą się bez siebie obejść 
b.  PRZYKŁAD w  mikro 

147. Wpływ alkoholi na drobnoustroje  

a.   

148. Różnice w budowie  komórki pleśni i drożdży 

a.  Pleśnie 

 

Grzybnia 

1.  pojedyncze nitkowate strzępki 
2.  zbudowana z komórek zawierających wiele jąder 
3.  lub podzielona sciankami poprzecznymi - septy 

b.  Drożdże 

 

Pojedyncze komórki 

149. fermentacja propionowa- mechanizm drobnoustroje 

a.  Drobnoustroje 

 

Propionibacterium 

1.  feundenrichii  
2.  jensenii 
3.  acidipropionici 

 

G(+), nieruchliwe,nieprzetrwalnikujące. Pałeczki 

 

Beztlenowe lub względnie tlenowe 

 

Micrococcus latilyticus, Clostridium propionicum 

 

W żwaczu i jelitach przeżuwaczy  

 

Oprócz kwasu propionowego wytwarzają też witaminę B

12

 

b.  Mechanizm  

 

3C

6

H

12

O

6

4CH

3

CH

2

COOH + 2CH

3

COOH + 2CO

2

 + 2H

2

 

3CH

3

CHOHCOOH

2CH

3

CH

2

COOH+CH

3

COOH+CO

2

+H

2

 

Fermentacja propionowo – octowa (2:1) 

150. czym się różni szczepionka od surowicy  

a.  Szczepionka 

 

preparat pochodzenia biologicznego 

 

zawierają żywe, o osłabionej zjadliwości lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury, czy 
metabolity 

 

stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej 

 

odporności poszczepiennej - sztucznej czynnej  

b.  Surowica  

background image

 

preparat leczniczy zawierający swoiste przeciwciała skierowane przeciwko egzotoksynom wytwarzanym przez niektóre 
drobnoustroje 

 

laseczka tężca  

 

maczugowiec błonicy