Bezprzewodowy regulator temperatury, część 1

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 1/2003

P R O J E K T Y

Bezprzewodowy regulator
temperatury, część 1

AVT−5094

Uk³ad kontroluj¹cy temperatu-

rÍ moøna wykonaÊ w rÛøny spo-
sÛb.

Najprostszy, elektromechanicz-

ny jest stosowany na przyk³ad
w†øelazku. Jest wykonany z†bime-
talu, ktÛry pod wp³ywem tempe-
ratury odkszta³ca siÍ i†zwiera lub
rozwiera styk.

Kolejn¹ grup¹ stanowi¹ termo-

regulatory elektroniczne. Tempe-
ratura jest regulowana za pomoc¹
potencjometru, a†komparator ter-
mostatu porÛwnuje wartoúÊ†zada-
n¹ z†napiÍciem na czujniku tem-
peratury i†w†zaleønoúci od rÛønicy
tych napiÍÊ steruje uk³adem wy-
konawczym w†postaci triaka lub
przekaünika.

Najbardziej zaawansowane

konstrukcyjnie, ale jednoczeúnie
daj¹ce najwiÍksze moøliwoúci, s¹
termostaty sterowane przez mik-
roprocesor. Umoøliwiaj¹ one re-
gulowanie temperatury zgodnie
z†potrzebami uøytkownika - war-
toúÊ kontrolowanej temperatury
moøe

byÊ

automatycznie

zmienia-

na w†zaleønoúci od pory dnia,
daty itp.

Powszechnie dostÍpne

radiowe modu³y nadawczo-

odbiorcze umoøliwiaj¹

stosowanie ³¹czy

bezprzewodowych w†coraz

bardziej ìprzyziemnychî

aplikacjach. Do niedawna

bardzo ìudrutowioneî by³y

uk³ady do regulacji

temperatury. Do niedawna, bo

w†prezentowanym projekcie

proponujemy zastosowanie

bezprzewodowego modu³u

wykonawczego.

Rekomendacje: uk³ad moøe

zast¹piÊ przestarza³e

regulatory temperatury

z†wyjúciami przekaünikowymi.

Moøe byÊ z powodzeniem

stosowany do sterowania

ogrzewaniem elektrycznym lub

wodnym w†domach.

Opis takiego termostatu przed-

stawiono w†artykule. Ma on wbu-
dowany zegar, a wiÍc moøliwe
jest kontrolowanie rÛønej tempe-
ratury dla dnia i dla nocy. Pora
dnia jest definiowana przez uøyt-
kownika przez podanie pocz¹tko-
wej i†koÒcowej godziny, pora no-
cy jest automatycznie obliczana
przez mikrokontroler.

Pomiar temperatury odbywa siÍ

z†rozdzielczoúci¹ 0,1

C, a†tempera-

tura zadana moøe byÊ ustawiana
z†dok³adnoúci¹ 1

C w†zakresie od

C do 99

OprÛcz regulacji automatycznej

jest moøliwa praca rÍczna. W†tym
trybie termostat nie reaguje na
zmiany temperatury, a†zmiana sta-
nu przekaünika (w³¹czenie/wy³¹-
czenie) jest wykonywane za po-
moc¹ jednego klawisza.

Uk³ad sterowania zosta³ od-

dzielony od uk³adu wykonaw-
czego, dziÍki czemu obs³uga ste-
rownika jest ca³kowicie bezpiecz-
na, gdyø jest on zasilany bez-
piecznym napiÍciem rÛwnym 12
V. Do komunikacji miÍdzy mo-
du³ami zastosowano transmisjÍ
radiow¹. Uzyskano w†ten sposÛb

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 1/2003

trzeb, moøe pe³niÊ kilka funkcji.
I†tak wyprowadzenia oscylatora
(OSC1, OSC2) mog¹ byÊ uøyte
jako standardowe linie wejúcia-
wyjúcia. W†tym przypadku sygna³
zegarowy jest wytwarzany przez
wewnÍtrzny generator RC. CzÍstot-
liwoúÊ tego generatora moøe wy-
nosiÊ 4†MHz lub 37 kHz, w†zaleø-
noúci od stanu bitu OSCF w†re-
jestrze PCON (szczegÛ³y w†nocie
aplikacyjnej dostÍpnej na stronie
www.microchip.com). Jeúli bit ten
jest ustawiony, to czÍstotliwoúÊ
wynosi oko³o 4†MHz, w†przeciw-
nym przypadku wewnÍtrzny gene-
rator pracuje z†czÍstotliwoúci¹ wy-
nosz¹c¹ oko³o 37†kHz.

Waøn¹ zalet¹ jest moøliwoúÊ

dokonania zmiany czÍstotliwoúci
taktowania podczas pracy mikro-
kontrolera, dziÍki czemu oprogra-
mowanie moøe regulowaÊ czÍsto-
tliwoúÊ generatora, a†co za tym
idzie wartoúÊ pobieranego pr¹du.
Funkcja ta jest szczegÛlnie przy-

datna przy zasilaniu bateryjnym.
W†czasie wykonywania nieskom-
plikowanych operacji uk³ad moøe
pracowaÊ z†mniejsz¹ prÍdkoúci¹,
a†w†czasie ìpowaøniejszychî ope-
racji moøna przyúpieszyÊ proce-
sor, aby skrÛciÊ czas wykonania
zadania.

Wyprowadzenie MCLR moøe

pe³niÊ funkcjÍ zewnÍtrznego wej-
úcia zeruj¹cego. WÛwczas podanie
stanu 0†powoduje zerowanie pro-
cesora. Do tego wyprowadzenia
jest rÛwnieø doprowadzane napiÍ-
cie programuj¹ce podczas progra-
mowania. Wyprowadzenie to mo-
øe byÊ takøe uøyte jako standar-
dowe wejúcie. SposÛb wykorzys-
tania tego wejúcia ustala siÍ pod-
czas programowania. Jeúli wypro-
wadzenie to jest wykorzystane
jako

wejúcie,

sygna³

MCLR

jest

wewnÍtrznie

podci¹gany

plusa

zasilania, a†sygna³ zeruj¹cy jest
generowany przez wewnÍtrzny
modu³. WewnÍtrzny sygna³ zeru-

j¹cy jest generowany, gdy na-
piÍcie zasilaj¹ce obniøy siÍ poni-
øej wartoúci oko³o 4†V. Takøe po
w³¹czeniu zasilania mikrokontro-
ler rozpocznie pracÍ dopiero przy
napiÍciu zasilaj¹cym o†wartoúci
wyøszej od 4V. DziÍki tym zabie-
gom uzyskuje siÍ dodatkowe trzy
wyprowadzenia procesora. Stosu-
j¹c mikrokontroler w†obudowie
18-nÛøkowej,

mamy

dyspozycji

dwa pe³ne porty oúmiobitowe,
czyli 16 wyprowadzeÒ I/O.

WewnÍtrzny generator RC nie

generuje sygna³u o bardzo stabil-
nej czÍstotliwoúci, co jest wyma-
gane do precyzyjnego odliczania
czasu. Dlatego do pracy zegara
wykorzystano zewnÍtrzny rezona-
tor kwarcowy. Jego czÍstotliwoúÊ,
jak i†sposÛb pod³¹czenia jest nie-
typowy, ale dziÍki kolejnym udo-
godnieniom oferowanym przez za-
stosowany mikrokontroler, pomiar
czasu odbywa siÍ w†bardzo prosty
sposÛb.

Rys. 3. Schemat elektryczny modułu wykonawczego

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 1/2003

Do odliczania odcinkÛw jedno-

sekundowych potrzebnych do pra-
cy zegara wykorzystano timer
TMR1. Jego schemat blokowy
przedstawiono na rys. 2. Timer
sk³ada siÍ z†16-bitowego licznika
oraz 3-bitowego preskalera, dziÍki
czemu maksymalna liczba zlicza-
nych impulsÛw wynosi 524288
(65536*TMR1L i†TMR1H*8(pre-
skaler)=524288). Timer TMR1
umoøliwia zliczanie wewnÍ-
trznych impulsÛw oscylatora, jak
rÛwnieø impulsy doprowadzone
do wejúcia T1CKI. Timer TMR1
jest wyposaøony w†wewnÍtrzny
oscylator umoøliwiaj¹cy do³¹cze-
nie do niego zewnÍtrznego rezo-
natora kwarcowego. Rezonator
kwarcowy jest do³¹czany do wy-
prowadzeÒ portu RB6 i†RB7. DziÍ-
ki temu moøna utworzyÊ stabilny
generator, niezaleøny od genera-
tora ìnapÍdzaj¹cegoî procesor.

Ta moøliwoúÊ timera zosta³a

wykorzystana w†przedstawionym
uk³adzie. Do wyprowadzeÒ oscy-
latora timera TMR1 zosta³ do³¹-
czony rezonator kwarcowy o†czÍs-
totliwoúci rÛwnej 32,768kHz. Ti-
mer TMR1 dzieli tÍ czÍstotliwoúÊ
przez 32768 i†w†efekcie przerwa-
nia s¹ generowane dok³adnie co
jedn¹ sekundÍ. Procedura odlicza-
nia polega jedynie na zliczaniu
sekund, minut i†godzin.

Do wyúwietlania komunikatÛw

oraz wartoúci nastawianych para-
metrÛw zastosowano wyúwietlacz
alfanumeryczny o†organizacji 1*16
znakÛw. Wyúwietlacz jest obs³u-
giwany w†trybie czterobitowym,
co jest podyktowane ma³¹ liczb¹
dostÍpnych wyprowadzeÒ proce-
sora steruj¹cego.

Obs³uga jest dokonywana za

p o m o c ¹ c z t e r e c h k l a w i s z y
SW1...SW4.

Wyprowadzenia

por-

tu RA4 i†RA5 wymagaj¹ zasto-
sowania zewnÍtrznych rezysto-
rÛw podci¹gaj¹cych. Klawisze
pod³¹czone do portu RB nie
wymagaj¹ takich rezystorÛw,
gdyø†port ten ma wewnÍtrzne
rezystory pull-up.

Pomiar temperatury jest doko-

nywany przez specjalizowany
c z u j n i k p Û ³ p r z e w o d n i k o w y
DS1820, dziÍki czemu wartoúci
zmierzonej temperatury s¹ odczy-
tywane przez procesor (w†postaci
cyfrowej) za pomoc¹ jednoprze-
wodowej magistrali 1-Wire.

Uk³ad DS1820 umoøliwia po-

miar temperatury z†rozdzielczoú-
ci¹ 0,5

C, jednakøe udostÍpnia on

rejestry pomocnicze wykorzysty-
wane w†czasie pomiaru tempera-
tury, dziÍki ktÛrym poprzez wy-
konanie odpowiednich obliczeÒ
moøliwe jest uzyskanie rozdziel-
czoúci 0,1

C. W†regulatorze ta

w³aúciwoúÊ zosta³a wykorzystana.

Do komunikacji z†modu³em wy-

konawczym zastosowano hybrydo-
wy nadajnik radiowy o†czÍstotli-
woúci 433 MHz. Nadajnik ten jest
zasilany napiÍciem wyøszym niø
pozosta³e uk³ady, gdyø najwiÍksz¹
moc emitowanego sygna³u uzys-
kuje przy napiÍciu zasilania rÛw-
nym oko³o 12†V, maksymalnie
14†V. Aby ograniczyÊ wp³yw za-
k³ÛceÒ na transmitowane sygna³y,
s¹ one kodowane za pomoc¹
uk³adu US2. Uk³ad ten koduje
w y s y ³ a n e d a n e p o c h o d z ¹ c e
z†wejúÊ adresowych A0...A8 oraz
z†wejúÊ danych D1...D4. Uk³ad
HT-12E posiada wejúcie zezwole-
nia na nadawanie TE. Podanie na
to wejúcie zera logicznego powo-
duje, øe dane s¹ wysy³ane do
nadajnika radiowego. W†zaleønoú-
ci od tego czy przekaünik w†mo-
dule wykonawczym ma byÊ w³¹-
czony, czy wy³¹czony, na wejúcie
danych D1 uk³adu kodera jest
podawany odpowiedni stan, ktÛry

jest

wysy³any

tylko

wtedy,

gdy

wejúciu TE panuje poziom niski.

Do zasilania uk³adÛw modu³u

steruj¹cego zastosowano stabiliza-
tor typu LM78L05 o†wydajnoúci
pr¹dowej 100 mA oraz konden-
satory wyg³adzaj¹ce napiÍcie
C1...C4. W†celu zabezpieczenia
uk³adu przed nieprawid³ow¹ po-
laryzacj¹ napiÍcia zasilaj¹cego za-
stosowano diodÍ D1.

Na rys. 3 przedstawiono sche-

mat modu³u wykonawczego ter-
moregulatora. Sk³ada siÍ on z†od-
biornika radiowego, dekodera, za-
silacza oraz przekaünika wyko-
nawczego.

Odbiornik radiowy RR3 odbie-

ra sygna³y radiowe i†przetwarza je
do postaci cyfrowej. Sygna³ cyf-
rowy jest nastÍpnie podawany na
wejúcie DIN uk³adu dekodera US1.
W†przypadku pojawienia siÍ da-
nych (adresu) zgodnych z†zapro-
gramowanym kodem ustawionym
za pomoc¹ wejúÊ adresowych,
uk³ad HT-12D przepisuje odebra-
ne dane na wyjúcia D1...D4. Stany
wyjúÊ D1...D4 s¹ zatrzaskiwane
i†mog¹ byÊ zmienione dopiero po
wys³aniu przez nadajnik innych
danych. Zanik transmisji nadajni-
ka nie powoduje zmiany stanÛw
tych wyjúÊ.

W†uk³adzie generatora potrzeb-

nego do pracy uk³adu dekodera
zastosowano rezystor R3. Z†wyj-
úcia D1 sygna³ jest kierowany na
bazÍ tranzystora T1. Jeúli na tym
wyjúciu wystÍpuje poziom wyso-
ki, to przekaünik jest za³¹czony
i†podawane jest napiÍcie 220 V†na
z³¹cze CON1. W†przeciwnym przy-
padku styki przekaünika s¹ roz-
warte. Dioda D1 zabezpiecza tran-
zystor przed uszkodzeniem wyso-
kim napiÍciem indukowanym
w†cewce

przekaünika

w†momencie

jego wy³¹czania, zaú dioda úwie-
c¹ca sygnalizuje stan przekaünika
- jeúli jest za³¹czony, to úwieci.

Rys. 4. Rozmieszczenie elementów na płytce drukowanej układu
sterującego

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 1/2003

WYKAZ ELEMENTÓW

Moduł sterownika

Rezystory
R1: 680k

Ω

R2: 4,7k

Ω

R3, R4: 47k

Ω

P1: potencjometr montażowy 10k

Ω

Kondensatory
C1, C4: 100

F/16V

C2, C3: 100nF
C5, C6: 30pF
Półprzewodniki
D1: 1N5817
US1: PIC16F628 zaprogramowany
US2: HT−12E
US3: DS1820
US4: LM78L05
Różne
CON1: ARK2(3,5mm)
SW1...SW4: mikrowłącznik h=10mm
Q1: nadajnik radiowy RT1
Wyświetlacz alfanumeryczny LCD
16*1A (STC1C16DRG_
X1: 32,768kHz

Moduł wykonawczy

Rezystory
R1: 1,5k

Ω

R2, R4: 4,7k

Ω

R3: 47k

Ω

Kondensatory
C1: 1000

F/16V

C2, C3, C6: 100nF
C4, C5: 100

F/16V

Półprzewodniki
D1: 1N4007
D2: dioda LED 5mm czerwona
US1: HT−12D
US2: LM7805
Różne
CON1, CON2: ARK2(5mm)
B1: bezpiecznik
Gniazdo bezpiecznika do druku
Moduł radiowy − odbiornik RR3
Transformator TS2/15

Uk³ad jest zasilany z†sieci

220†V.

obniøenia

tego

napiÍcia

zastosowano transformator TR1.
Z†wyjúcia tego transformatora na-
piÍcie przemienne jest podawane
na mostek prostowniczy MG. Kon-
densatory C1 i†C2 filtruj¹ napiÍ-
cie. NapiÍcie o†wartoúci oko³o
12†V jest wykorzystane do zasi-
lania cewki przekaünika P. Na-
piÍcie to jest rÛwnieø podawane
na wejúcie stabilizatora US2. Na
wyjúciu stabilizatora otrzymujemy
napiÍcie o†wartoúci 5†V niezbÍdne
do pracy dekodera US1 oraz od-
biornika radiowego.

Montaø i†uruchomienie

Montaø rozpoczynamy od p³yt-

ki sterownika (schemat montaøo-
wy pokazano na rys. 4), montuj¹c
najpierw rezystory, nastÍpnie pod-
stawki pod uk³ady scalone. W†ko-
lejnym etapie montujemy nadaj-
nik radiowy i†kondensatory. W†ce-
lu zmniejszenia wysokoúci p³ytki
kondensatory elektrolityczne moø-
na zamontowaÊ na leø¹co. Przy-
ciski SW1...SW4 oraz wyúwietlacz
LCD montujemy od strony luto-
wania. Wyúwietlacz moøna wlu-
towaÊ dwojako: jeúli nie mamy
pewnoúci, czy wszystkie elementy
zosta³y zamontowane prawid³owo,
bezpieczniej bÍdzie zastosowaÊ
gniazdo goldpin 1x16, co umoø-
liwi swobodny demontaø wyúwiet-
lacza LCD i†dostÍp do pÛl lutow-
niczych w†przypadku nieprawi-
d³owego montaøu elementÛw.
W†tym przypadku po umieszcze-
niu ca³ego uk³adu w†obudowie

konieczne bÍdzie przed³uøenie
klawiszy SW1...SW4, aby by³y
wyøsze od zamontowanego wy-
úwietlacza.

Jeøeli jednak jesteúmy pew-

ni jakoúci montaøu, wygodniej
jest wlutowaÊ wyúwietlacz bez-
poúrednio w†p³ytkÍ. Wtedy
przyciski bÍd¹ wystawa³y nad
wyúwietlacz, umoøliwiaj¹c
swobodny montaø w†obudo-
wie. Wejúcia koduj¹ce A0...A7
uk³adu US2 naleøy zewrzeÊ do
masy lub do plusa zasilania,
ustalaj¹c w†ten sposÛb jego
kod.

Jeúli

wszystkie

elementy

zo-

sta³y wlutowane, to moøemy
uruchomiÊ sterownik. W†tym
celu naleøy w³oøyÊ uk³ady
scalone

w†podstawki,

a†do

z³¹-

cza CON1 doprowadziÊ napiÍ-

cie zasilania o†wartoúci oko³o†12V.
Po w³¹czeniu zasilania na wy-
úwietlaczu pojawi siÍ czas oraz
temperatura, przyk³adowy wygl¹d
wyúwietlacza jest nastÍpuj¹cy:

Montaø uk³adu wykonawczego

(schemat montaøowy pokazano na
rys. 5) wykonujemy tak samo jak
w†przypadku p³ytki sterownika.
W†zaleønoúci od spodziewanego
obci¹øenia naleøy zastosowaÊ od-
powiedni bezpiecznik. Dla duøych
mocy pobieranych przez odbior-
nik wszystkie po³¹czenia úcieøek
pomiÍdzy z³¹czami CON1 i†CON2
oraz stykami przekaünika naleøy
wzmocniÊ poprzez dolutowanie
do

nich

drutu

miedzianego

o†úred-

nicy oko³o 1mm, co pozwoli
unikn¹Ê przepalenia úcieøek przy
duøych pr¹dach. P³ytka modu³u
wykonawczego zosta³a dopasowa-
na do obudowy typu Z27, ktÛra
jest wyposaøona we wtyczkÍ oraz
gniazdo 220V, co umoøliwia wy-
godne pod³¹czenie odbiornika. Ze
wzglÍdu na stycznoúÊ uk³adu z†na-
piÍciem 220 V naleøy zachowaÊ
szczegÛln¹ ostroønoúÊ, zarÛwno
w†czasie

montaøu,

jak

i†uøytkowa-

nia. Jeúli wszystkie elementy zo-
sta³y wlutowane, to naleøy jeszcze
ustaliÊ kod odbiornika. W†tym
celu na wejúciach koduj¹cych
A0...A7, naleøy ustawiÊ odpo-
wiednie stany, zwieraj¹c je do
masy lub plusa. Ustawione stany
musz¹ byÊ identyczne jak w†mo-
dule nadajnika. Do punktu lutow-
niczego oznaczonego jako Antena

Rys. 5. Rozmieszczenie elementów
na płytce drukowanej układu
wykonawczego

naleøy przylutowaÊ odcinek prze-
wodu o†d³ugoúci oko³o 10cm, ktÛ-
ry bÍdzie pe³ni³ rolÍ anteny od-
biorczej. Oprogramowanie steru-
j¹ce termoregulatorem przedstawi-
my za miesi¹c, w†drugiej czÍúci
artyku³u.
Krzysztof P³awsiuk, AVT
krzysztof.plawsiuk@ep.com.pl

Wzory p³ytek drukowanych w for-

macie PDF s¹ dostÍpne w Internecie
pod adresem: http://www.ep.com.pl/
?pdf/styczen03.htm oraz na p³ycie
CD-EP1/2003B w katalogu PCB.

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 2/2003

P R O J E K T Y

Bezprzewodowy regulator
temperatury, część 2

AVT−5094

Programowanie i†obs³uga

Po w³¹czeniu zasilania na wy-

úwietlaczu pojawi siÍ nastÍpuj¹cy
napis:

WartoúÊ temperatury bÍdzie

z†pewnoúci¹ inna, ale format wy-
úwietlania bÍdzie w³aúnie taki.
Menu programowania sk³ada siÍ
z†trzech procedur, sposÛb progra-
mowania poszczegÛlnych paramet-
rÛw jest przedstawiony poniøej.

1. Programowanie czasu

Aby wejúÊ w†opcje programo-

wania naleøy nacisn¹Ê klawisz
OK na oko³o 3†sekundy, po tym
czasie wykonywana jest procedura
zmiany parametrÛw. Pierwszym
domyúlnym

parametrem

jest

zmia-

czasu,

wyúwietlaczu

pojawi

siÍ napis:

Aby zatwierdziÊ wybÛr ponow-

nie naciskamy klawisz OK. W†do-
wolnej chwili moøemy wyjúÊ
z†menu naciskaj¹c klawisz ESC.
Klawiszami UP i†DOWN moøemy
poruszaÊ siÍ po opcjach, czyli:
Czas, Temperatura, zmiana go-
dzin dnia i†nocy.

Zawsze przy pierwszym uru-

chomieniu naleøy ustawiÊ czas.

Powszechnie dostÍpne

radiowe modu³y nadawczo-

odbiorcze umoøliwiaj¹

stosowanie ³¹czy

bezprzewodowych takøe

w†ìprzyziemnychî aplikacjach.

Jedn¹ z†nich jest zdalna

regulacja temperatury.

W†prezentowanym projekcie

zastosowano do tego celu

bezprzewodowy modu³

wykonawczy.

W†drugiej czÍúci artyku³u

opisujemy programowanie tego

regulatora.

Rekomendacje: uk³ad moøe

zast¹piÊ przestarza³e

regulatory temperatury

z†wyjúciami przekaünikowymi.

Moøe byÊ z powodzeniem

stosowany do sterowania

ogrzewaniem elektrycznym lub

wodnym w†domach.

W†tym celu wybieramy opcjÍ Czas
i†zatwierdzamy klawiszem OK. Na
wyúwietlaczu pojawi siÍ napis:

Pozycja minut zastanie pod-

kreúlona, sygnalizuj¹c, øe wszel-
kie operacje dotycz¹ w³aúnie tego
parametru. Przy nastawie czasu
moøemy zmieniÊ jedynie minuty
i†godziny, sekundy s¹ automatycz-
nie zerowane w†momencie zapisu
nowego czasu. Cyfry umieszczone
po dwukropku wskazuj¹ wartoúÊ
minut, a†litery gg wskazuj¹, øe na
tej pozycji bÍd¹ ustawiane godzi-
ny. Ale na pocz¹tek zmieniamy
wartoúÊ minut poprzez naciskanie
klawisza UP lub DOWN, po usta-
wieniu odpowiedniej liczby minut
naciskamy klawisz OK. W†tym
momencie zamiast liter gg zosta-
nie wyúwietlona liczba go-
dzin(rÛwnieø podkreúlona).

Tak samo jak w†przypadku

ustawiania minut klawiszami UP
i†DOWN zmieniamy wartoúÊ go-
dzin i†zatwierdzamy klawiszem
OK. Ustawiony czas zostanie za-
pisany jako nowa wartoúÊ minut
i†godzin, a†na wyúwietlaczu poja-
wi siÍ napis:

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 2/2003

Zegar pracuje z†nowymi nasta-

wami czasu, a†program g³Ûwny po-
wrÛci do menu wyboru regulowa-
nych parametrÛw. W†dowolnej
chwili ustawianie czasu moøna
przerwaÊ naciskaj¹c klawisz ESC,
a†wykonane zmiany minut, czy
godzin nie zostan¹ zapisane, gdyø
wszystkie zmiany wartoúci czasu
dokonywane s¹ na zastÍpczych
komÛrkach

pamiÍci.

Dlatego

w†cza-

sie zmiany parametrÛw czas jest
nadal odliczany, dopiero klawi-
szem OK dokonujemy przepisania
wartoúci czasu do w³aúciwych ko-
mÛrek odliczaj¹cych czas. Jeúli nie
chcemy zapisaÊ wprowadzonych
zmian

naleøy

nacisn¹Ê

klawisz

ESC,

zmiany nie zostan¹ zapisane, a†na
wyúwietlaczu pojawi siÍ napis:

i†przechodzimy ponownie do
g³Ûwnego menu zmiany paramet-
rÛw, bez zapisania øadnych zmian
w†aktualnym czasie.

2. Programowanie temperatury

Prezentowany termostat umoøli-

wia utrzymywanie zadanej tempe-
ratury oddzielnie dla dnia i†nocy.
Aby wejúÊ w†tryb programowania,
w†menu programowania klawiszem
UP lub DOWN wybieramy opcjÍ:

i†zatwierdzamy klawiszem OK. Na
wyúwietlaczu pojawi siÍ napis:

z†podkreúlon¹ wartoúci¹ temperatury.
Klawiszami UP lub DOWN ustawia-
my ø¹dan¹ wartoúÊ temperatury
dziennej

w†zakresie

0...99

i†zatwier-

dzamy klawiszem OK. Po tej czyn-
noúci automatycznie przechodzimy
do

ustawiania

temperatury

nocnej.

wyúwietlaczu pojawi siÍ napis:

tak jak w†przypadku temperatury
dziennej klawiszami UP lub
DOWN

ustawiamy

ø¹dana

wartoúÊ

temperatury nocnej i†zatwierdza-
my klawiszem OK. Na wyúwiet-
laczu pojawi siÍ napis:

i†program przejdzie do g³Ûwnego
menu nastaw parametrÛw. Tak jak
w†przypadku ustawiania czasu
w†dowolnej

chwili

moøemy

wycofaÊ

siÍ z†wprowadzonych zmian nacis-
kaj¹c klawisz ESC, gdyø dokonywa-

ne zmiany parametrÛw rÛwnieø s¹
realizowane na zastÍpczych komÛr-
kach. Jednak po potwierdzeniu
zmian

klawiszem

OK,

nowe

wartoú-

temperatur

zostaj¹

zapisane

w†we-

wnÍtrznej

nieulotnej

pamiÍci

proce-

sora i†pozostaj¹ tam nawet po wy-
³¹czeniu zasilania, jedynie ponowne
programowanie temperatury moøe
zmieniÊ ich wartoúÊ.

3. Ustawianie pory dnia i†nocy

Poniewaø prezentowany termo-

stat umoøliwia nadzorowanie nieza-
leønie temperatury dziennej i†noc-
nej, naleøy zdefiniowaÊ, jakie godzi-
ny bÍd¹ traktowane jako dzieÒ
i†bÍdzie utrzymywana temperatura
dzienna, a†jakie jako noc, gdzie
bÍdzie utrzymywana temperatura
nocna.

tego

celu

s³uøy

procedura

wywo³ywana z†menu o†nazwie:

Wybieramy j¹ w†menu zmiany

parametrÛw i†zatwierdzamy klawi-
szem OK, na wyúwietlaczu pojawi
siÍ napis:

cyfra ì7î bÍdzie podkreúlona, klawi-
szami UP i†DOWN ustawiamy od-
powiednia godzinÍ od ktÛrej zaczyna
siÍ dzieÒ i†zatwierdzamy klawiszem
OK, po tej czynnoúci przechodzimy
do ustawienia godziny koÒcz¹cej
porÍ dnia. W†przedstawionym przy-
k³adzie dzieÒ bÍdzie traktowany od
godziny 7

do 18

, od godziny

dla termostatu zapada noc.

Analogicznie noc bÍdzie trwa³a od
godziny 19

do godziny 6

, od

jest juø dzieÒ. Po zatwierdze-

niu obydwu nastaw klawiszem
OK, na wyúwietlaczu pojawi¹ siÍ
godziny dla nocy, wyliczone na
podstawie ustawionych wczeúniej
godzin dla dnia. Dla ustawionych
godzin dnia od 7†do 19, godziny
dla nocy bÍd¹ nastÍpuj¹ce:

Jeúli pocz¹tek dnia bÍdzie godzi-

n¹ pÛüniejsz¹ niø koniec, to dzieÒ
bÍdzie liczony w†godzinach zawie-
raj¹cych pomiÍdzy nimi, na przy-
k³ad, jeúli dzieÒ bÍdzie siÍ rozpo-
czyna³ o†godzinie 8

, a†koÒczy³

o†7

dniem

bÍd¹

godziny

do 23

i†od 0

do 7

. W†takim

przypadku noc bÍdzie trwa³a jedy-
nie od godziny 7

do 7

Po zatwierdzeniu nastaw klawi-

szem OK, wartoúci godzin dnia

i†nocy zostan¹ zapisane w†pamiÍci
i†jak w†przypadku innych regulowa-
nych parametrÛw zostan¹ nie zmie-
nione nawet po wy³¹czeniu zasilania.

Po zapisaniu wszystkich paramet-

rÛw termostat jest gotowy do pracy.
Na wyúwietlaczu jest wyúwietlana
aktualna godzina, na bieø¹co mierzo-
na temperatura z†dok³adnoúci¹ do
0,1

C oraz stan przekaünika w†mo-

dule wykonawczym. Przyk³adowe
wskazania maj¹ postaÊ:

Na ostatniej pozycji wyúwietla-

cza jest przedstawiony styk zwarty,
sygnalizuj¹cy, øe temperatura mie-
rzona jest mniejsza od zaprogramo-
wanej i†naleøy w³¹czyÊ grzejnik, aby
ogrzaÊ pomieszczenie. Jeúli tempe-
ratura przekroczy wartoúÊ nastawio-
n¹, to nast¹pi wy³¹czenie przekaü-
nika w†module wykonawczym, wy-
úwietlacz bÍdzie wskazywa³:

Styk rozwarty wskazuje, øe

przekaünik jest wy³¹czony. Aby
nie powodowaÊ zbyt czÍstego w³¹-
czania i†wy³¹czania przekaünika
termostat

histerezÍ.

Jeúli

nasta-

wiona temperatura ma wartoúÊ
23

a†temperatura

w†pomieszcze-

niu wynosi 20

C, to nastÍpuje

za³¹czenie

przekaünika,

przekaünik

ten

bÍdzie

za³¹czony

momentu,

gdy temperatura przekroczy war-
toúÊ 24

C. Gdyby przekaünik zosta³

wy³¹czony po osi¹gniÍciu tempe-
ratury 23

C, to bardzo szybko

temperatura spad³aby poniøej tej
wartoúci i†przekaünik musia³by zo-
staÊ ponownie za³¹czony. DziÍki
takiej histerezie przekaünik nie jest
za³¹czany w†przypadku niewielkie-
go obniøenia temperatury.

Podobnie jest w†przypadku, gdy

temperatura panuj¹ca w†pomiesz-
czeniu jest wiÍksza od nastawio-
nej. Jeúli nastawiona temperatura
ma wartoúÊ 23

C, a†wystÍpuj¹ca

w†pomieszczeniu 25

C, to przekaü-

nik bÍdzie roz³¹czony, do momen-
tu osi¹gniÍcia poziomu 22

W†dowolnym momencie moøna

sprawdziÊ nastawione temperatury
dla dnia i†nocy bez potrzeby wcho-
dzenia w†menu programowania.
W†czasie

normalnej

pracy

termosta-

tu naciúniecie klawisza UP spowo-
duje wyúwietlenie przez czas oko³o
dwÛch sekund temperatury dzien-
nej, a†naciúniÍcie klawisza DOWN
wyúwietlenie temperatury nocnej.

Bezprzewodowy regulator temperatury

Elektronika Praktyczna 2/2003

OprÛcz automatycznego stero-

wania na podstawie wartoúci tem-
peratury, termostat umoøliwia
rÍczne sterowanie przekaünikiem
modu³u wykonawczego. Przejúcia
pomiÍdzy trybem rÍcznym i†auto-
matycznym dokonuje siÍ poprzez
naciúniecie klawisza ESC przez
czas oko³o 3†sekund. Jeúli termo-
stat znajdowa³ siÍ w†trybie pracy
automatycznej, to naciúniÍcie kla-
wisza ESC spowoduje przejúcie
do pracy rÍcznej. Ten fakt zosta-
nie zasygnalizowany na wyúwiet-
laczu w†postaci pojawienia siÍ
przycisku zamiast styku na ostat-
niej pozycji wyúwietlacza:

Jeúli przekaünik jest wy³¹czony,

to bÍdzie wyúwietlany symbol wy-
ciúniÍtego przycisku. Od tej pory
termostat jedynie wyúwietla wartoúÊ
temperatury, lecz nie porÛwnuje jej
z†nastawion¹ i†nie ma moøliwoúci
automatycznej zmiany stanu prze-
kaünika. Zmiany stanu przekaünika
dokonuje siÍ przez krÛtkotrwa³e na-
ciúniÍcie klawisza OK, kaødorazowe

jego naciúniÍcie zmienia stan prze-
kaünika na przeciwny. Jeúli przekaü-
nik jest w³¹czony, to wyúwietlacz,
bÍdzie wygl¹da³ nastÍpuj¹co:

Symbol wciúniÍtego klawisza na

ostatniej pozycji wyúwietlacza in-
formuje, øe przekaünik jest za³¹czo-
ny. Praca rÍczna umoøliwia wiÍc
ca³kowite wy³¹czenie przekaünika
lub jego w³¹czenie, niezaleønie od
temperatury zadanej i†mierzonej.

Aby ponownie powrÛciÊ do pra-

cy automatycznej naleøy nacisn¹Ê
klawisz ESC na czas wiÍkszy niø
3†sekundy, na wyúwietlaczu zamiast
przycisku pojawi siÍ symbol styku,
informuj¹cy o†pracy automatycznej.

Komunikacja modu³u steruj¹cego

z†uk³adem wykonawczym nie jest
prowadzona

przez

ca³y

czas,

lecz

jest

nawi¹zywana

dziesiÍÊ

sekund.

kaødym dziesiÍciosekundowym od-
cinku czasu na wejúcie EN uk³adu
US2 (na p³ytce sterownika) jest
podawane

zero

przez

dwie

sekundy.

Logiczne zero na wejúciu ìENî
powoduje uruchomienie transmisji,

przez nadajnik jest wysy³any kod
ustawiony przy pomocy wejúÊ ad-
resowych A0...A7 oraz sygna³y wejúÊ
danych D1...D4 uk³adu HT-12E.
W†zaleønoúci od stanu na wejúciu
D1, przekaünik modu³u wykonaw-
czego jest za³¹czany lub wy³¹czany.
Po up³ywie dwÛch sekund transmis-
ja radiowa zostaje przerwana, by po
oko³o 10 sekundach zosta³a ponow-
nie w³¹czona. DziÍki cyklicznym
wysy³aniu informacji o†stanie prze-
kaünika b³¹d powsta³y na skutek
zak³ÛceÒ zostanie po dziesiÍciu se-
kundach skorygowany przez wys³a-
nie kolejnej informacji o†jego stanie.

W†czasie, gdy termostat pracuje

w†trybie rÍcznym wysy³anie sygna-
³u radiowego nastÍpuje tylko po
naciúniÍciu klawisza OK, ktÛry po-
woduje zmianÍ stanu przekaünika.
Krzysztof P³awsiuk, AVT
krzysztof.plawsiuk@ep.com.pl

Wzory p³ytek drukowanych w for-

macie PDF s¹ dostÍpne w Internecie
pod adresem: http://www.ep.com.pl/
?pdf/luty03.htm oraz na p³ycie
CD-EP2/2003B w katalogu PCB.