Programy Terapeutyczne 2006 - Leczenie immunosupresyjne tacrolimusem
1.
Nazwa programu:
LECZENIE IMMUNOSUPRESYJNE TACROLIMUSEM
2.
Dziedzina medycyny:
Transplantologia kliniczna
3.
Dane dotyczące substancji czynnych finansowanych w ramach programu:
1) nazwa substancji czynnej
tacrolimus
2) postać farmaceutyczna, dawka:
kapsułki 1,0 mg, 5,0 mg
3) dawkowanie:
początkowo 0,10-0,30 mg/kg/dzień w dwóch
dawkach
ostateczna dawka ustalana jest indywidualnie na podstawie stężenia leku we krwi (stężenie leku
powinno mieścić się w przedziale 4-15 ng/ml)
4.
Opis problemu zdrowotnego
Z 94 transplantacja narządu lub tkanki
Przebieg choroby.
Immunosupresja zmierza do zapobiegania epizodom ostrego odrzucania przeszczepu,
a w razie ich wystąpienia pomaga je opanować. Zapobiega również odrzucaniu przewlekłemu.
Zasadą immunosupresji jest leczenie skojarzone kilkoma lekami. Pozwala to na stosowanie
możliwie najniższych dawek terapeutycznych.
Rokowanie.
Częstość późnej utraty przeszczepu pozostaje od wielu lat niezmieniona i utrzymuje się na
poziomie 4-5 % rocznie
Epidemiologia.
W 2005 roku w Polsce liczba pacjentów po przeszczepieniu narządu unaczynionego lub
szpiku może osiągnąć poziom 11 500 osób.
1
Programy Terapeutyczne 2006 - Leczenie immunosupresyjne tacrolimusem
5. Opis działania leku
Takrolimus jest zaliczany do leków immunosupresyjnych hamujących transkrypcję
genów odpowiedzialnych za produkcję cytokin, biorących udział w aktywacji komórek i ich
klonalnej ekspansji. Jest to antybiotyk makrolidowy. Mimo braku strukturalnego podobieństwa do
CsA lek ten ma podobny mechanizm działania – jest silnym inhibitorem kalcyneuryny, hamuje
ekspresję tych samych genów dla cytokin. Wiąże się on wewnątrzkomórkowo z immunofiliną
(FKPB). Największe powinowactwo takrolimus wykazuje do FKPB 12. Podobnie jak CsA,
takrolimus po związaniu z FKBP 12 bezpośrednio hamuje transkrypcję genów dla Il-2, Il-3, Il-4,
IFNγGM-CSF, TNFα, protoonkogenów ras, myc, rel. Zmniejsza ekspresję receptora dla Il-2 i Il-7.
Hamuje przede wszystkim wytwarzanie cytokin stymulowanych przez Th-1: Il-2, TNFβ, IFNγ –
ważnych dla odpowiedzi komórkowej. W mniejszym stopniu wpływa na subpopulację limfocytów
Th2 oraz wytwarzanie przez nie Il-4, Il-3, Il-10 i związaną z tym stymulację limfocytów B, oraz
produkcję przeciwciał.
6. Zamierzony efekt terapeutyczny,
Ograniczenie
częstości ostrego odrzucania przeszczepu, wydłużenie czasu przeżycia
przeszczepu i pacjenta.
7. Kryteria włączenia do programu,
pacjenci po zabiegu przeszczepienia:
• nerki
• nerki i trzustki
• wątroby
• serca
• serca i płuc
8. Kryteria wykluczenia z programu,
• nietolerancja leczenia tacrolimusem;
• konieczność konwersji na inny schemat immunosupresji.
9. Monitorowanie leczenia tacrolimusem,
• monitorowanie stanu chorego;
• oznaczanie stężenia leku we krwi pełnej co najmniej raz na 3 miesiące;
• okresowa ocena działań ubocznych i skuteczności leczenia co najmniej raz na 3
miesiące.
2
Programy Terapeutyczne 2006 - Leczenie immunosupresyjne tacrolimusem
10. Monitorowanie wyników programu
W indywidualnej dokumentacji medycznej pacjenta należy umieścić następujące informacje:
• informacje dotyczące monitorowania leczenia w ramach programu ( wyniki badań)
• informację na temat zakończenia leczenia i osiągniętego efektu terapeutycznego.
Monitorowanie wyników programu obejmuje zbieranie i przekazywanie do oddziału
wojewódzkiego Funduszu, co 6 miesięcy terapii tacrolimusem, następujących danych:
• PESEL chorego;
• daty zakończenia leczenia;
• o przyczynie przerwania terapii;
• o zastosowanym dawkowaniu tacrolimusu;
• o sumarycznej dawce tacrolimusu wykorzystanego w leczeniu (ilość leku podana w
rachunku narastającym od początku leczenia);
• o wystąpieniu działań niepożądanych;
określenie czasu leczenia w programie.
Leczenie trwa do czasu przejścia na inny schemat immunosupresji albo schyłkowej niewydolności
przeszczepionego narządu.
11. Warunki Realizacji Programu:
Warunki lokalowe oraz wyposażenie:
Oddział transplantologiczny
lub
współpracująca z odziałem, kliniką,
poradnia transplantologiczna, lub inna poradnia zajmująca się leczeniem immunosupresyjnym
pacjentów po przeszczepie szpiku i narządu unaczynionego zapewniająca możliwość stałego
monitorowania skuteczności stosowanej terapii oraz diagnozowania i leczenia działań
niepożądanych.
• pracownia tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego – lub możliwość zlecania
badania poza ośrodkiem;
• pracownia USG z dopplerem;
• pracownia Rtg;
• gabinet EKG;
• badania izotopowe;
3
Programy Terapeutyczne 2006 - Leczenie immunosupresyjne tacrolimusem
• laboratorium z możliwością przeprowadzenia następujących badań:
- badania biochemiczne krwi;
- badania serologiczne
- badania bakteriologiczne, wirusologiczne
- stężenia tacrolimusu we krwi pełnej
Kwalifikacje personelu
• co najmniej 2 lekarzy specjalistów z zakresu transplantologii klinicznej,
• co najmniej 2 pielęgniarki.
4