plik

Nazwa przedmiotu

Etyka biznesu

Nazwa kierunku (na którym prowadzone są zajęcia): Ekonomia
System studiów: stacjonarne I stopnia
Rok/Semestr: 2010/zimowy
Nazwa jednostki (prowadzącej zajęcia): Katedra Filozofii
Osoby prowadzące zajęcia: dr Tomasz Kwarciński
Język wykładowy: polski
Liczba punktów ECTS:.................

Rozliczenie godzinowe:

Forma zajęć

Wykłady

Ćwiczenia

Laboratoria

Ilość godzin

Przedmioty poprzedzające (wprowadzające):
Założenia i cele (w tym spodziewane efekty i kompetencje, którymi powinien wykazać się
student po realizacji zajęć):
Student po ukończeniu kursu etyki biznesu:
- zna podstawowe pojęcia moralne i główne tezy teorii etycznych (konsekwencjalizm,
deontologizm, etyka cnót, etyka wartości),
- umie identyfikować problemy moralne w życiu gospodarczym,
- umie uzasadnić ocenę moralną dotyczącą działań gospodarczych,
- potrafi opracować studium przypadku dotyczące problematyki moralnej w życiu
gospodarczym.

Metody dydaktyczne:
- wykład,
- studium przypadku,
- prezentacja multimedialna (schematy),
- dyskusja na temat materiałów filmowych.

Treści programowe:

Lp.

Tematy zajęć

Liczba godzin

Wykłady

Ćwiczenia

1. Rynek i homo oeconomicus – o potrzebie etyki biznesu

2. Konkurencja rynkowa – o cnotach moralnych

Oszustwa podatkowe – o uniwersalności zasad
moralnych

Kłamstwo w biznesie – o absolutyzmie i relatywizmie
moralnym

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) – o
odpowiedzialności moralnej

6. Korupcja – o dobru prywatnym i publicznym

Demaskowanie nieprawidłowości w firmie – o
dylematach moralnych

8. Konsumpcjonizm – o autonomii moralnej

9. Podsumowanie

Zawartość tematyczna:

1. Rynek i homo oeconomicus – o potrzebie etyki biznesu

Koncepcja  homo  oeconomicus.  Ograniczenia  egoizmu  psychologicznego.  Egoizm  jako
stanowisko  etyczne  (A.  Smith).  Konfliktowe  interesy  uczestników  wymiany  rynkowej
(konkurencja,  konflikt  interesów  wewnątrz  firmy).  Konflikty  interesów  zachodzące  między
przedsiębiorstwem  a  jego  bliższym  i  dalszym  otoczeniem  (efekty  zewnętrzne,  pieczeniarze,
wykluczeni).  Rozwiązania  zapewniające  współpracę  społeczną:  przymus  (państwowy),
przestrzeganie  przyjętych  zasad  społecznych.  Zasady  społeczne  a  normy  moralne,  prawne,
religijne,  kulturowe.  Podstawowe  pojęcia  moralne:  moralność,  etyka,  dobro  moralne,  dobro
pozamoralne.  Dziedziny  etyki,  etyka  biznesu  jako  rodzaj  etyki  stosowanej,  funkcje  etyki
biznesu.

2. Konkurencja rynkowa – o cnotach moralnych

Popularne  racjonalizacje  nieetycznych  zachowań  gospodarczych  (np.:  „gdybym  nie
oszukiwał, to musiałbym zamknąć firmę”). Krytyka poglądu głoszącego, że negatywne cechy
charakteru  przedsiębiorców  są  wymuszone  przez  okoliczności  rynkowe,  np.  „morderczą”
konkurencję  (J.  Jackson).  Klasyczne  teorie  cnót:  Sokrates,  Arystoteles.  Współczesna
koncepcja cnót A. MacIntyre’a.

3. Oszustwa podatkowe – o uniwersalności zasad moralnych

Przykłady oszustw podatkowych i problem robienia wyjątków od przyjętych reguł.
Kantowski imperatyw kategoryczny i bezwyjątkowość prawa moralnego. Test uniwersalizacji
i jego ograniczenia.

4. Kłamstwo w biznesie – o absolutyzmie i relatywizmie moralnym

Przykłady  kłamstwa  w  biznesie  (kłamstwa  sprzedawców  nieruchomości).  Odróżnienie
kłamstwa  od  fałszu  logicznego  oraz  prawdomówności  od  prawdy  w  sensie  logicznym.
Argumentacja  absolutystów  moralnych  (I.  Kant,  św.  Tomasz  z  Akwinu)  oraz  relatywistów
(utylitaryści). Zalety i wady utylitaryzmu.

5. Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) – o odpowiedzialności moralnej

Przykłady

nieodpowiedzialnego

funkcjonowania

korporacji

międzynarodowych.

Odpowiedzialność za działania i decyzje, odpowiedzialność za działania i zaniechania.
Koncepcja odpowiedzialności negatywnej i pozytywnej. R. E. Freemana koncepcja
interesariuszy i tzw. kapitalizmu kantowskiego. CSR między zarządzaniem, prawem a etyką.
Argumentacja za i przeciw społecznej odpowiedzialności biznesu. Przykłady projektów CSR.
Popularyzacja idei CSR (manifest z Davos, okrągły stół w Caux, Global Compact).

6. Korupcja – o dobru prywatnym i publicznym

Przykłady  działań  korupcyjnych.  Mechanizm  korupcji  (poziom  indywidualny  i
instytucjonalny).  Troska  o  dobro  publiczne  przeciwieństwem  korupcji.  Strategie
przeciwdziałania  zachowaniom  korupcyjnym.  Ocena  moralna  działań  korupcyjnych,
hierarchia wartości. Analiza wybranych kodeksów etycznych.

7. Demaskowanie nieprawidłowości w firmie – o dylematach moralnych

Przykłady zachowań demaskatorskich (whistle-blowing). Demaskowanie czy lojalność wobec
firmy – dylemat moralny. Warunki dopuszczalności demaskowania.

8. Konsumpcjonizm – o autonomii moralnej

Przykłady nadmiernej konsumpcji. Konsumpcjonizm a konsumeryzm. Problem sztucznych
potrzeb i autonomii konsumenta. Koncepcje autonomii moralnej I. Kanta, H. G. Frankfurta.

9. Podsumowanie

Systematyzujące  zestawienie  pojęć  i  teorii  etycznych  (etyki)  z  problemami  życia
gospodarczego (biznesu).

Literatura podstawowa:
Chryssides G. D., Kaler J. H. (red.), Wprowadzenie do etyki biznesu, Wyd. Naukowe PWN,
Warszawa 1999.
Dietl J., Gasparski W. (red.), Etyka biznesu, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002.
Filek J., Wprowadzenie do etyki biznesu, Wyd. AE w Krakowie, Kraków 2004.

Literatura uzupełniająca:
Baggini  J.,  Fosl  P.  S.,  Przybornik  etyka.  Kompendium  metod  i  pojęć  etycznych,  Pax,
Warszawa 2010.
Jackson J., Biznes i moralność, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1999.
Porębski Cz., Czy etyka się opłaca? Zagadnienia etyki biznesu, Wyd. Znak, Kraków 1997.

Forma zaliczenia/egzaminu: egzamin ustny

Warunki zaliczenia przedmiotu:
- znajomość treści wykładu,
- znajomość treści dwóch wybranych artykułów (lista tekstów podana na wykładzie) lub
opracowanie studium przypadku.

Forma udostępniania sylabusa: udostępniany na pierwszych zajęciach, dostępny na
platformie e-learningowej UEK.

Lektura obowiązkowa:
Obowiązuje przeczytanie dwóch tekstów spośród wymienionych poniżej:

1. Blackburn S., Imperatyw kategoryczny, w: tenże, Sens dobra. Wprowadzenie do etyki,

Rebis, Poznań 2002, s. 177-187.

2. De George R. T, Zagadnienia moralne w biznesie, w: G. D. Chryssides, J. H. Kaler

(red.), Wprowadzenie do etyki biznesu, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 46-
58.

3. Evan W. M., Freeman R. E., Teoria nowoczesnej korporacji oparta na koncepcji

“udziałowców zewnętrznych”: kapitalizm kantowski, w: G. D. Chryssides, J. H. Kaler
(red.), Wprowadzenie do etyki biznesu, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 266-
278.

4. Friedman M., Społeczna odpowiedzialność biznesu to zwiększanie zysków, w: G. D.

Chryssides, J. H. Kaler (red.), Wprowadzenie do etyki biznesu, Wyd. Naukowe PWN,
Warszawa 1999, s. 260-265, lub w: L. V. Ryan, J. Sójka (red.), Etyka biznesu, Wyd.
„W drodze”, Poznań 1997, s. 49-59.