1 

 

Pisanie strukturalnych wzorów chemicznych i równań reakcji przy użyciu programu 

ISISDraw - instrukcja zaawansowana 

Celem tego ćwiczenia jest nauka formatowania różnorodnych obiektów i tworzenia złożonych 
obiektów w programie ISISDraw.  
Uruchomić  program  ISISDraw.  W  programie  należy  utworzyć  następujące  dokumenty 
Naftalen  WWA.skc  i  Naftalen reakcje.skc.  Zawartość  tych  dokumentów  jest  pokazana  na 
następnych  stronach  instrukcji.  Dokumenty  te  zostaną  wykorzystane  na  następnych 
pracowniach do zbudowania prezentacji w programie PowerPoint, w związku z tym pierwszą 
czynnością jest zmiana orientacji strony z pionowej na poziomą. Należy wykonać polecenia 
File  →  Print  Setup  i  w  nowo  otwartym  oknie  Ustawienia  wydruku  w  polu  Orientacja 
zaznaczyć opcje pozioma i kliknąć przycisk OK. 
W  dokumencie  Naftalen  WWA.skc  tworzymy  9  wzorów  strukturalnych  naftalenu  i 
wielopierścieniowych  węglowodorów  aromatycznych  (WWA).  Każdy  wzór  ma  być 
połączony  z  nazwą  związku.  Wszystkie  wzory  i  nazwy  będą  wymagały  dodatkowego 
formatowania.  

 Formatowanie wzorów. 
Pierwszym  krokiem  jest  zaznaczenie  wzoru, 
który  ma  być  sformatowany,  następnie 
prawym  klawiszem  myszy  wywołujemy 
właściwości  obiektu  i  wybieramy  z  pośród 
nich  (lewym  klawiszem)  polecenie  Edit 
Molecule.  W  oknie  opcji  Thickness  można 
ustawiać  grubość  linii  używanej  do  tworzenia 
wiązań  (standardowa  grubość  wynosi  0.7pt), 
poniżej  w oknie  Color  można ustawiać  kolor, 
którym  będzie  kreślony  dany  wzór.  Grubość 
wiązań ma być zmieniona na 1.5pt dla każdego 
wzoru.  W  zakładce  Bond  w  opcji  Bond 
Length  można  ustawiać  długość  wiązania 
(standardowa  długość  wynosi  0.7cm).  w 
zakładce  Font  można  wstawiać  parametry 

fontów użytych do tworzenia danego wzoru.  

 
 Formatowanie napisów. 
Analogicznie  jak  przy  wzorach  najpierw 
zaznaczany 

obiekt, 

potem  wywołujemy 

właściwości  i  wybieramy  opcje  Edit  text. 
Tutaj  poza  zakładką  Font  znajduje  się  jeszcze 
zakładka  Style,  w  której  w  poleceniu  Fill 
można  dokonywać  ustawień  związanych  z 
wypełnieniem  obiektu.  Wybór  opcji  Opaque 
powoduje że formatowany obiekt ma tło (opcje 
Color  Pattern  umożliwiają  wybór  koloru 
wypełnienia  i  wzoru  wypełnienia),  natomiast 
wybór opcji Transparent powoduje, że obiekt 
będzie przeźroczysty. 
 
 

 

2 

 

Każdy  wzór  wykonany  w  dokumencie  Naftalen  WWA.skc  ma  być 
zgrupowany  w  jeden  obiekt  z  odpowiednią  nazwą.  W  ten  sposób  w 
dokumencie powinno się znaleźć 9 obiektów. 
 
 
Numerowanie atomów węgła we wzorach strukturalnych. 

Używając  narzędzia  Atom  z  paska  narzędzi 
klikamy  odpowiedni  atom  w  cząsteczce.  W 
oknie,  które  się  otworzy  znajdujemy  opcje 
More  (na  samym  dole  okna).  W  zakładce 
Atom  ustawiamy:  w  oknie  Atom  number 
odpowiedni  numer  atomu,  w  oknie  Number 
position odpowiednią pozycje, w której będzie 
wyświetlony  numer  względem  pozycji,  na 
której  znajduje  się  numerowany  atom.  Po 
dokonaniu 

ustawień 

zamykamy 

okno 

przyciskiem OK. 
 
 
 
 

 
W dokumencie Naftalen reakcje.skc należy utworzyć schemat reakcji naftalenu. 
Wzory części substratów i produktów reakcji są  wykonane jako złożone obiekty zawierające 
wzór,  napis  i  element  graficzny  (prostokąt  z  zaokrąglonymi  rogami).  Kolejność  tworzenia 
takich obiektów jest następująca: 

 
 
 
Najpierw  tworzymy  prostokąt,  potem  wzór  i  napis.  Taka  kolejność 
umożliwia nam ułożenie wzoru i napisu na prostokącie.  
 
 
 
 
 

 
 
 
Następnie  formatujemy  poszczególne obiekty odpowiednimi poleceniami 
Edit Molecule, Edit text, Edit rectangle.  
 
 
 
 

 
Potem ustawiamy wzajemnie wszystkie elementy, zaznaczamy i 
dokonujemy grupowania. 
 

 

3 

 

Centralny  wzór  naftalenu  ma  następujące  parametry:  długości  wiązań  1.00cm,  grubość 
wiązania 2.00pt. Pozostałe wzory mają długości wiązań 0.7cm, a grubość 1.5pt. 
Strzałki znajdujące się w schemacie są utworzone przy pomocy narządzi Arrow, Line i Bond 
(wiązania  pojedyncze).  Całość  jest  następnie  formatowana,  zaznaczana  i  grupowana. 
Następnym  krokiem  jest  utworzenie  odpowiednich  napisów,  które  po  sformatowaniu  są 
grupowane z odpowiednia strzałką. 
 
 
Na  potrzeby  prezentacji  PowerPoint  wzory  chemiczne  i  inne  obiekty  graficzne  zapisane  w 
pliku Naftalen reakcje.skc należy pogrupować w odpowiednie obiekty zgodnie z poniższymi 
rysunkami. 

 

 
 
 

 
 
 
 
 

 
 
 

 
 
 
 

SO

3

H

kwas 2-naftalenosulfonowy

NO

2

Br

1-nitronaftalen

1-bromonaftalen

1,4-dihydronaftalen

teralina

dekalina

COCH

3

COCH

3

2-acetylonaftalen

1-acetylonaftalen

O

O

O

O

O

1,4-naftochinon

bezwodnik ftalowy

CrO

3

, HOAc, 25

o

C

O

2

, V

2

O

5

, 460-480

o

C

H

2

, katalizator

Na, C

5

H

11

OH

Na, C

2

H

5

OH

C

2

H

2

Cl

4

C

6

H

5

NO

2

CH

3

COCl, AlCl

3

Naftalen

Br

2

, CCl

4

HNO

3

H

2

SO

4

SO

3

H

kwas 1-naftalenosulfonowy

OH

2-naftol

ONa

 

4 

 

1,4-dihydronaftalen

teralina

dekalina

NO

2

Br

1-nitronaftalen

1-bromonaftalen

ONa

OH

2-naftol

O

O

O

O

O

SO

3

H

kwas 1-naftalenosulfonowy

Naftalen

Br

2

, CCl

4

HNO

3

H

2

SO

4

H

2

, katalizator

Na, C

5

H

11

OH

Na, C

2

H

5

OH

COCH

3

COCH

3

2-acetylonaftalen

1-acetylonaftalen

CH

3

COCl, AlCl

3

C

2

H

2

Cl

4

C

6

H

5

NO

2

CrO

3

, HOAc, 25

o

C

O

2

, V

2

O

5

, 460-480

o

C

SO

3

H

kwas 2-naftalenosulfonowy

1,4-naftochinon

bezwodnik ftalowy

dokument programu ISISDraw Naftalen reakcje.skc

 

 

5 

 

antracen

chryzen

fenentren

piren

C

H

3

C

H

2

CH

2

metylocholantren

naftalen

5

10

1

2

CH

3

CH

3

5,10-dimetylo-1,2-benzantracen

3

4

1

2

3,4-benzopiren

5

6

1

2

1,2,5,6-dibenzantracen

dokument programu ISISDraw Naftalen WWA.skc