7. Świadectwa pochodzenia energii

7.01. Czym jest

wiadectwo pochodzenia energii

7.02. System obrotu

wiadectwami pochodzenia energii (certyfikatami)

7.03. Rodzaje

wiadectw pochodzenia energii

7.04. Ceny

wiadectw pochodzenia energii i opłaty zast

pcze

7.05.

wiadectwa pochodzenia energii - podstawy prawne metodyki oblicze

7.06. Wymagany udział energii pochodz

cej z kogeneracji i odnawialnych

ródeł w całkowitej produkcji energii

7.07. Certyfikaty zielone –poj

cia podstawowe

7.08. Certyfikaty zielone – udział wagowy biomasy

7.09. Certyfikaty zielone – metodyka oblicze

– jednostka wytwórcza, w której spalane s

biomasa lub biogaz

wspólnie z innymi paliwami

7.10. Certyfikaty zielone – metodyka oblicze

– układ hybrydowy

7.11. Certyfikaty zielone – metodyka oblicze

– elektrownia wodna z członem pompowym

7.12. Kogeneracja

7.13.

rednioroczna sprawno

ść

graniczna wytwarzania energii elektrycznej i ciepła ł

cznie

7.14. Certyfikaty czerwone i certyfikaty

ółte

7.15. Oszcz

dno

ść

energii pierwotnej (PES)

7.16. Sprawno

ść

wytwarzania energii elektrycznej i ciepła u

ytkowego

7.17. Zharmonizowane referencyjne warto

ci sprawno

ci dla wytwarzania rozdzielonego energii elektrycznej

przyjmowane do oblicze

w latach 2006-2011

7.18. Zharmonizowane referencyjne warto

ci sprawno

ci dla wytwarzania rozdzielonego ciepła u

ytecznego

7.19. Certyfikaty białe

WIADECTWA POCHODZENIA ENERGII

7.01. Czym jest

wiadectwo pochodzenia

energii

wiadectwa pochodzenia energii to element systemu wsparcia produkcji energii z

wykorzystaniem bardziej efektywnych technologii (np. kogeneracja) i

ródeł

odnawialnych. Celem jest oczywi

cie oszcz

dno

ść

paliw kopalnych i ograniczenie

emisji CO

Zarówno wytwórcy energii, jak i przedsi

biorstwa sprzedaj

ce energi

odbiorcom

cowym,

zobowi

zani s

uzyska

i przedstawi

do umorzenia prezesowi Urz

du Regulacji

Energetyki

wiadectwa pochodzenia energii

albo alternatywnie ui

opłat

zast

pcz

obliczon

zgodnie z obowi

zuj

cymi

przepisami

(Ustawa Prawo energetyczne z dnia 10.04.1997, nowelizacja z 08.01.2010).

Jest to dokument wydawany przez Prezesa Urz

du Regulacji Energetyki (URE)

na wniosek przedsi

biorstwa,

składany za po

rednictwem operatora systemu dystrybucyjnego, potwierdzaj

wytworzenie energii elektrycznej w odnawialnym

ródle energii lub/i kogeneracji

(

wiadectwa sumuj

7.02. System obrotu

wiadectwami

pochodzenia energii (certyfikatami)

Informacja o ilo

ci wydanych

wiadectw pochodzenia energii URE przekazuje na

Towarow

Giełd

Energii (TGE). Obrót

wiadectwami mo

na realizowa

tylko za

rednictwem TGE.

URZ

D REGULACJI

ENERGETYKI

PRODUCENT

ENERGII

OPERATOR

SYSTEMU

TOWAROWA

GIEŁDA ENERGII

PRZEDSI

BIORSTWO

SPRZEDAJ

CE ENERGI

ODBIORCOM KO

COWYM

przepływ informacji

obrót certyfikatami

7.03. Rodzaje

wiadectw pochodzenia energii

Certyfikaty zielone –

wiadectwa pochodzenia energii z odnawialnych

ródeł

energii

Certyfikaty czerwone -

wiadectwa pochodzenia energii z tzw. wysokosprawnej

kogeneracji

Certyfikaty

ółte

(wcze

niej niebieskie) -

wiadectwa pochodzenia energii z małych

ródeł kogeneracyjnych opalanych gazem lub o mocy elektrycznej poni

ej 1 MW,

Certyfikaty fioletowe -

wiadectwa pochodzenia energii ze

ródeł

wykorzystuj

cych gaz z odmetanowania kopal

lub biogaz

Certyfikaty pomara

czowe –

energia ze

ródeł zaopatrzonych w instalacje

wychwytywania i zatłaczania dwutlenku w

gla (CCS – Carbon Capture and Storage)

Certyfikaty bł

kitne –

energia z nowych, wysokosprawnych

ródeł

Certyfikaty białe -

maj

ce na celu promowanie poprawy efektywno

energetycznej i obni

anie zu

ycia energii ko

cowej

7.04. Ceny

wiadectw pochodzenia energii i

opłaty zast

pcze

Ceny

wiadectw pochodzenia energii kreowane s

przez:

• wysoko

ść

opłaty zast

pczej podawanej w komunikatach Prezesa URE

• poda

Ŝ ś

wiadectw na rynku,

• wymagany udział energii pochodz

cej z kogeneracji i OZE w ilo

energii sprzedanej do odbiorcy ko

cowego

Opłaty zast

pcze:

• zielone – 240 zł/MWh indeksowane o wska

nik inflacji,

w 2010 r. - 267,95 zł/MWh

• czerwone – nie ni

sza ni

15 % i nie wy

sza ni

40 %

redniej ceny

sprzeda

y energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym

w 2010 r. – 28,80 zł/MWh

•

ółte – nie ni

sza ni

15 % i nie wy

sza ni

110 %

redniej sprzeda

energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym

w 2010 r. – 128,80 zł/MWh

7.05.

wiadectwa pochodzenia energii

- podstawy prawne metodyki oblicze

Odpowiednie rozporz

dzenia Ministra Gospodarki:

• energia elektryczna wytworzona w wysokosprawnej kogeneracji

(Dz.U, 2007, Nr 185, poz. 1314)

• energia elektryczna wytworzona w odnawialnym

ródle energii

(Dz.U., 2008, Nr 156 poz.969 i Dz.U., 2010, Nr 34 poz.182)

okre

laj

rozpisany na kolejne lata harmonogram wymaganego wzrostu udziału

energii tak produkowanej w całkowitej produkcji energii

oraz

opisuj

metodyk

oblicze

udziału energii tak produkowanej w całkowitej produkcji

energii

2,5 %

2018

2,3 %

12,9 %

2017

2,2 %

12,4 %

2016

2,0 %

11,9 %

2015

1,9 %

11,4 %

2014

1,7 %

Wymagana decyzja UE

10,9 %

2013

1,6 %

3,5 %

23,2 %

10,4 %

2012

od 2011r.

(brak
rozporzą-
dzenia)

1,6 %

3,3 %

22,2 %

10,4 %

2011

1,4 %

3,1 %

21,3 %

10,4 %

2010

2,9 %

20,6 %

8,7 %

2009

2,7 %

19,0 %

7,0 %

2008

0,8 %

16,5 %

II poł 2007

biogaz

metan z

kopalń

fioletowe

Ŝó

(kogeneracja-

gaz lub <1 MW)

czerwone

(wysokosprawna

kogeneracja)

zielone

(OZE)

Rodzaje certyfikatów i wymagany udział do umorzenia

ROK

7.06. Wymagany udział energii pochodz

cej z

kogeneracji i odnawialnych

ródeł w całkowitej

produkcji energii

7.07. Certyfikaty zielone – poj

cia podstawowe

Certyfikaty zielone

wiadectwa pochodzenia energii elektrycznej lub

cieplnej z odnawialnych

ródeł energii

rozumianych jako

ródła wykorzystuj

ce w procesie przetwarzania energi

• wiatru (elektrownie wiatrowe),
• sło

ca (ogniwa fotowoltaiczne oraz kolektory do produkcji ciepła),

• geotermaln

• fal, pr

dów morskich i pływów, spadku rzek,

• pozyskiwan

z biomasy (tak

e paliwo ciekłe lub biogaz) pochodz

cej z:

•

upraw energetycznych,

• odpadów z produkcji rolnej oraz przemysłu przetwarzaj

cego jej produkty

• cz

ęś

ci pozostałych odpadów, które ulegaj

biodegradacji

• cz

ęść

energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów

• niepełnowarto

ciowych ziaren zbó

, które nie podlegaj

zakupowi interwencyjnemu

oraz ze

ródeł energii, które od 2011 roku zostan

uwzgl

dnione w

certyfikatach fioletowych

• biogazu wysypiskowego,
• biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania

cieków, albo

rozkładu składowanych szcz

tek ro

linnych i zwierz

cych

7.08. Certyfikaty zielone – udział wagowy
biomasy*

100 %

85 %

70 %

55 %

40 %

25 %

10 %

5 %

Moc > 5 MW

60 %

50 %

40 %

30 %

25 %

20 %

10 %

5 %

Układ hybrydowy, w którym spalana jest

biomasa w

ródłach o mocy > 20 MW

60 %

2017

50 %

2016

40 %

2015

30 %

2014

25 %

2013

20 %

2012

20 %

2011

20 %

2010

2009

2008

ródła o mocy

> 20 MW, w których

spalana biomasa –

uznaje si

w 100 %,

li udział biomasy

rok

Układ hybrydowy – w procesie wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej wykorzystywane s

niki energii wytwarzane oddzielnie w odnawialnych i i innych jak odnawialne

ródłach energii, ale

pracuj

cych na wspólny kolektor oraz zu

ywane wspólnie w jednostce wytwórczej (rozumianej jako

wyodr

bniony zespół urz

dze

do wytwarzana energii i wyprowadzenia mocy)

z wył

czeniem odpadów i pozostało

ci z produkcji le

nej a tak

e przemysłu przetwarzaj

cego

jej produkty, chyba,

e s

spalane w miejscu wytworzenia

7.09. Certyfikaty zielone – metodyka oblicze

–

jednostka wytwórcza, w której spalane s

biomasa lub

biogaz wspólnie z innymi paliwami

do energii wytwarzanej w odnawialnych

ródłach energii zalicza si

ęść

energii

elektrycznej lub ciepła odpowiadaj

udziałowi energii chemicznej biomasy lub

biogazu w energii chemicznej paliwa zu

ywanego do wytwarzania energii, obliczan

podstawie rzeczywistych warto

ci opałowych tych paliw

OZE

∑

OZE

–

ilo

ść

energii wytworzonej w odnawialnych

ródłach energii, MWh lub GJ

E –

ilo

ść

energii wytworzonej w jednostce wytwórczej, w której jest spalana biomasa lub

biogaz wspólnie z innymi paliwami, MWh lub GJ

Bi,

– odpowiednio, masa biomasy lub biogazu oraz masa paliwa innego ni

biomasa

spalonych w jednostce wytwórczej, Mg

, W

- odpowiednio, warto

ść

opałowa biomasy lub biogazu oraz warto

ść

opałowa paliwa

innego ni

biomasa spalonych w jednostce wytwórczej, MJ/Mg

n, m -

odpowiednio liczba rodzajów biomasu lub biogazu oraz liczba rodzajów paliw innych ni

biomasa spalanych w jednostce wytwórczej

7.10. Certyfikaty zielone – metodyka oblicze

– układ hybrydowy

Wykonuje si

oddzielne pomiary ilo

ci energii dostarczonej do wytworzenia energii

elektrycznej lub ciepła, a wytworzonej w:

•

odnawialnych

ródłach energii

•

ródłach innych ni

odnawialne

PKj

POi

OZE

∑

OZE

–

ilo

ść

energii wytworzonej w odnawialnych

ródłach energii, MWh lub GJ

E –

całkowita ilo

ść

energii wytworzonej w układzie hybrydowym, MWh lub GJ

POi

, E

PKj

– odpowiednio ilo

ść

energii wytworzonej w odnawialnym

ródle energii oraz ilo

ść

energii

wytworzonej w innym, ni

odnawialne

ródle energii, w układzie hybrydowym, MWh lub GJ

n, m -

odpowiednio liczba rodzajów biomasu lub biogazu oraz liczba rodzajów paliw innych ni

biomasa spalanych w jednostce wytwórczej

7.11. Certyfikaty zielone – metodyka oblicze

– elektrownia wodna z członem pompowym













−

OZE

OZE

– ilo

ść

energii wytworzonej w odnawialnym

ródle energii, MWh

– całkowita ilo

ść

energii elektrycznej wytworzonej w elektrowni wodnej, MWh

– obj

ść

wody przepompowanej, okre

lana na podstawie pomiaru strumienia obj

ci, m

– obj

ść

całkowita wody pobranej przez turbiny elektrowni wodnej, okre

lana na podstawie

pomiaru strumienia obj

ci, m

7.12. Kogeneracja

W elektrociepłowniach zasilaj

cych aglomeracje miejskie stosowane s

turbiny

parowe upustowo-kondensacyjne, a energia cieplna jest przesyłana do odbiorców
scentralizowanymi miejskimi sieciami ciepłowniczymi z wykorzystaniem gor

cej

wody jako medium.

W elektrociepłowniach przemysłowych, przy zapotrzebowaniu na par

do procesów

technologicznych stosowane s

turbiny przeciwpr

ęŜ

ne przystosowane do

oddawania pary o wymaganych parametrach.

Udział jednostek kogeneracyjnych w zasilaniu ciepłem scentralizowanych miejskich
systemów ciepłowniczych wynosi w Polsce około 50 % (w krajach UE - około 70 %).

Prawo energetyczne w Polsce postuluje obowi

zek zakupu energii elektrycznej

wytwarzanej w skojarzeniu.

Kogeneracja – wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej w tym samym
procesie

7.13.

rednioroczna sprawno

ść

graniczna

wytwarzania energii elektrycznej i ciepła ł

cznie

ηηηη

= 75 %

• turbina parowa przeciwpr

ęŜ

• turbina gazowa z odzyskiem ciepła
• silnik spalinowy
• mikroturbiny
• silniki Stierlinga
• ogniwa paliwowe

ηηηη

= 80 %

• układ gazowo-parowy z odzyskiem ciepła
• turbina parowa upustowo-kondensacyjna

ródła kogeneracyjne uznawane s

ą ź

ródła wytwarzaj

ce energi

elektryczn

ciepło z okre

lon

sprawno

przemiany energii chemicznej paliwa na energi

elektryczn

i ciepło ł

cznie.

7.14. Certyfikaty czerwone i certyfikaty

ółte

Certyfikaty czerwone

–

wiadectwa wytworzenia energii elektrycznej lub

mechanicznej i ciepła u

ytkowego w kogeneracji, która zapewnia

oszcz

dno

ść

energii pierwotnej zu

ywanej w jednostce kogeneracji w

wysoko

ci nie mniejszej ni

10 %

PES

≥≥≥≥

10 %

w porównaniu z wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła w układach
rozdzielonych o referencyjnych warto

ciach sprawno

ci dla wytwarzania

rozdzielonego

Certyfikaty

ółte

–

wiadectwa wytworzenia energii elektrycznej lub

mechanicznej i ciepła u

ytkowego w kogeneracji, która zapewnia

oszcz

dno

ść

energii pierwotnej zu

ywanej w jednostce kogeneracji

PES > 0

7.15. Oszcz

dno

ść

energii pierwotnej (PES)

100

PES

ref

⋅

















−

ηηηη

- sprawno

ść

wytwarzania ciepła u

ytkowego w kogeneracji, %

ηηηη

ref c

- referencyjna warto

ść

sprawno

ci dla wytwarzania rozdzielonego ciepła, %

ηηηη

- sprawno

ść

wytwarzania energii elektrycznej z kogeneracji, %

ηηηη

ref e

- referencyjna warto

ść

sprawno

ci dla wytwarzania rozdzielonego energii

elektrycznej, %

7.16. Sprawno

ść

wytwarzania energii

elektrycznej i ciepła u

ytkowego

ηηηη

- sprawno

ść

wytwarzania energii elektrycznej z kogeneracji, %

ηηηη

sprawno

ść

wytwarzania ciepła u

ytkowego w kogeneracji, %

- ilo

ść

ciepła u

ytkowego wytworzonego w kogeneracji w jednostce kogeneracji,

dostarczonego do sieci ciepłowniczej lub przeznaczonego do procesu produkcyjnego, GJ

- ilo

ść

energii elektrycznej z kogeneracji, MWh

- ilo

ść

energii chemicznej paliw zu

ytych do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła

ytkowego w kogeneracji, GJ

100

⋅

100

⋅

bek

bck

−

–

energia chemiczna paliw zu

ytych w jednostce kogeneracji, GJ

bck

– energia chemiczna paliw zu

ytych do wytworzenia ciepła u

ytkowego w jednostce

kogeneracji poza procesem kogeneracji, GJ

bek

- energia chemiczna paliw zu

ytych do wytwozrenia energii elektrycznej w jednostce

kogeneracji poza procesem kogeneracji, GJ

7.1.7. Zharmonizowane referencyjne warto

ci sprawno

dla wytwarzania rozdzielonego energii elektrycznej
przyjmowane do oblicze

w latach 2006-2011

Rok rozpocz

cia eksploatacji jednostki kogeneracji

Rodzaj paliwa zu

ytego w

jednostce kogeneracji

2006-2011

2004

2002

2000

1998

≤≤≤≤

1996

39,6 %

42,3 %

51,4 %

42,3 %

22,6 %

39,9 %

42,3 %

40,6 %

43,1 %

51,9 %

43,1 %

23,5 %

40,7 %

43,1 %

41,4 %

43,8 %

52,3 %

43,8 %

24,4 %

41,4 %

43,8 %

36,7 %

39,7 %

50,0 %

39,7 %

20,0 %

37,3 %

39,7 %

38,3 %

41,2 %

50,8 %

41,2 %

21,6 %

38,8 %

41,2 %

42,0 %

biogaz

44,2 %

gaz rafineryjny, wodór

52,5 %

gaz ziemny

44,2 %

olej opałowy i nap

dowy,

LPG

25,0 %

biomasa pochodzenia
rolniczego, odpady
komunalne ulegaj

biodegradacji

41,8 %

giel brunatny

i brykiety w

gla brunatnego

44,2 %

giel kamienny, koks

przykłady

7.18.Zharmonizowane referencyjne warto

sprawno

ci dla wytwarzania rozdzielonego ciepła

ytecznego

Rodzaj czynnika

Rodzaj paliwa zu

ytego w jednostce

kogeneracji

bezpo

rednie

wykorzystanie gazów

spalinowych

para technologiczna,

gor

ca woda grzewcza

70 %

89 %

90 %

89 %

80 %

86 %

88 %

62 %

81 %

82 %

81 %

72 %

78 %

80 %

biogaz

gaz rafineryjny, wodór

gaz ziemny

olej opałowy i nap

dowy, LPG

biomasa pochodzenia rolniczego,
odpady komunalne ulegaj

biodegradacji

giel brunatny

i brykiety w

gla brunatnego

giel kamienny, koks

7.19. Certyfikaty białe

Dyrektywa 2006/32/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 05.04.2006
w sprawie efektywno

ci ko

cowego wykorzystania energii i usług

energetycznych
nało

yła na Polsk

obowi

zek ograniczenia zu

ycia energii finalnej przez

odbiorców ko

cowych o 9 % w latach 2008-2016.

W Polsce podstawowym instrumentem wdra

ania tej dyrektywy jest Ustawa

o efektywno

ci energetycznej, która wprowadza jako mechanizm wsparcia

system tzw. białych certyfikatów potwierdzaj

cych przeprowadzenie

przedsi

wzi

ęć

pro-oszcz

dno

ciowych i skutkuj

cych okre

lon

ilo

zaoszcz

dzonej energii.