Symbolika KrzyŜa Harcerskiego

 

15  października  1911  roku  w  pierwszym  numerze  „Skauta”  ogłoszono  konkurs 
na  polską  oznakę  skautową,  tak  projekt  który  zajął  trzecie  miejsce  opisał 
ksiądz Kazimierz Lutosławski: 

„...Wianek  z  dębu  i  wawrzynu  oznacza  cele  do  zdobycia:  siłę  i  umiejętność, 
sprawność i wiedzę. Oplata on główny symbol skautowy: krzyŜ z hasłem „Czuwaj”. 
Kształt  tego  krzyŜa  jest  dawny:  takiego  uŜyto  do  naszego  orderu  waleczności: 
Virtuti  Militari;  uprzytamnia  on  w  szczególności  obowiązek  dzielności.  Ma  on 
pośrodku kółko - symbol doskonałości, a w nim gwiazdę promienną, jakby światło 
przewodnie:  „ad  astra!”  A  sam  krzyŜ  znaczy:  per  aspera,  bo  wskazuje  cięŜką, 
cierniami  walki  z  własnymi  słabościami  usłaną  drogę,  a  przy  tym  oznacza  teŜ 
gotowość  do  walki  i  do  wszelkich  poświęceń  -  aŜ  do  męczeństwa  za  wiarę,  aŜ  do 
śmierci  za  Ojczyznę:  Bóg  i  Ojczyzna  są  treścią  wewnętrzną  tego  znaku. 
Hasło „Czuwaj” na nim - to pobudka, ostrzeŜenie: oznacza gotowość ducha do pracy nieustannej...” 

ks. Jan Zawada

 

(Kazimierz Lutosławski)

 

Od lutego 1912 roku do listopada 1918 roku wygląd KrzyŜa Harcerskiego zmieniał 
się kilkakrotnie. W roku 1913 kiedy przyznawano pierwsze wyglądał jak na rysunku 
powyŜej  Od  samego  początku  do  roku  1965  KrzyŜe  Harcerskie  były  numerowane. 
Aktualnie  numerowane  są  w  ZHR  oraz  niektórych  ośrodkach  ZHP  np.  Chorągwi 
Krakowskiej. Obecnie wygląda tak jak na rysunku po lewej stronie. PoniŜej symbole: 
KrzyŜ symbolizuje obowiązek męstwa jak u posiadaczy orderu Virtuti Militari; 
Wieniec z liści dębowych symbolizuje męstwo, dzielność oraz siłę – ducha i mięśni; 
Trzy Ŝołędzie na wieńcu symbolizują trzy rozbiory Polski; 
Wieniec z liści lauru symbolizuje zwycięstwo, takŜe nad własnymi słabościami; 
Zawołanie „Czuwaj” symbolizuje stałą gotowości kaŜdego harcerza do słuŜby; 
Krąg otaczający lilijkę symbolizuje doskonałość do jakiej dąŜą harcerze; 
Promienie biegnące od lilijki symbolizują promieniowanie ruchu na cały świat; 
Lilijka symbolizuje czystość, cnotę i stałe dąŜenie do wyznaczonego celu; 
Dwie gwiazdki na lilijce symbolizują oczy harcerza, zawsze szeroko otwarte; 
Ziarenka piasku symbolizują liczność, róŜnorodność a jednocześnie jedność harcerzy