w w w . e l e k t r o . i n f o . p l
n r 3 / 2 0 0 5
a u t o m a t y k a
24
a u t o m a t y k a
układy samoczynnego
załączania rezerwy (SZR)
Michał Matuszewski
W
przypadku obiektów wyma-
gających większej pewności
zasilania stosuje się zasilanie dwu-
stronne, a w torze zasilania insta-
luje się układ samoczynnego załą-
czania rezerwy (SZR). Układy te po-
zwalają na automatyczne załącza-
nie odbiorników do toru rezerwo-
wego w przypadku zaniku napięcia
w torze zasilania podstawowego.
Po powrocie napięcia w torze pier-
wotnym następuje automatyczny
powrót układu zasilania do stanu
pierwotnego. Układy SZR są najczę-
ściej stosowane w obiektach, w któ-
rych wymagana jest ciągłość zasi-
lania, na przykład w szpitalach,
bankach czy budynkach użyteczno-
ści publicznej o podwyższonym
standardzie. Szpital jest obiektem,
w którym nawet krótka, kilkuse-
kundowa, przerwa w zasilaniu mo-
głaby spowodować zagrożenie ży-
cia i zdrowia pacjentów. W przy-
padku banków czy budynków uży-
teczności publicznej o podwyższo-
nym standardzie układy SZR są sto-
sowane, ponieważ w tych obiek-
tach przerwa w zasilaniu mogłaby
narazić firmy mające siedzibę w da-
nym budynku na ogromne straty
finansowe.
Układy SZR można podzielić na
układy dla niskiego i średniego napię-
cia. Są one dobierane do potrzeb kon-
kretnych źródeł zasilania i obiektów,
w których mają funkcjonować. Naj-
częściej stosowane układy SZR pra-
cujące w układzie sieć-agregat (sche-
mat zasilania odbiorców przy zasto-
sowaniu rezerwy jawnej i rezerwy
ukrytej ilustruje rysunek 1) składa-
ją się z dwóch styczników o prądzie
znamionowym zależnym od parame-
trów pracy układu lub pary wyłączni-
ków i układu kontrolującego napięcie
sieci z możliwością regulacji parame-
trów zadziałania automatyki. Układy
takie są też wyposażane przez produ-
centów w blokady (elektryczne i me-
chaniczne) uniemożliwiające jedno-
czesne zasilanie z obu źródeł.
W układach SZR istotną rolę od-
grywa maksymalny czas przerwy za-
silania, która jest dobierana do wa-
runków pracy odbiorników. W przy-
padku zasilania silników należy pa-
miętać o takim doborze czasu prze-
rwy, który wytłumi napięcie szcząt-
kowe silnika. W przypadku silni-
ków czas niezbędny do wytłumienia
szczątkowego napięcia powinien być
większy od 0,4 s. Są jednak urządze-
nia, które wymagają ciągłego zasila-
nia, tzn. takiego, które nie spowoduje
rozejścia się wektora napięcia szcząt-
kowego - w tym przypadku przerwa
Każdy odbiornik energii elektrycznej w warunkach normalnej pracy jest zasilany
z sieci elektroenergetycznej. Większość z nich nie wymaga specjalnych warunków
zasilania, dlatego jest ono wykorzystywane jako jednostronne, bez możliwości re-
zerwowania.
2
T
T
1
1
W
W
3
W
2
4
W
01
02
02
01
W
4
2
W
3
W
W
1
1
T
T
2
5
W
Schemat zasilania odbiorów przy zastosowaniu
rezerwy jawnej
rezerwy ukrytej
Rys. 1 Schemat zasilania odbiorców przy zastosowaniu rezerwy jawnej i rezerwy ukrytej
w dostawie napięcia nie powinna być
większa niż 0,25 s.
Na polskim rynku producentów
i dystrybutorów układów SZR przewa-
żają oferty gotowych szaf rozdzielczych
z układami lub modułami, które moż-
na zainstalować w już pracującym polu
rozdzielni. Większość firm proponuje też
swoim nabywcom możliwość zaprojek-
towania układu SZR dopasowanego do
ich potrzeb. W tym numerze przygoto-
waliśmy dla Państwa przegląd wyrobów
wybranych producentów układów SZR.
Fot. 1 Układ SZR pracujący w układzie T1, T2, G,
fot. Moeller Electric
Fot. 2 Moduł automatyki SZR - TYP MAX -3S,
fot. Moeller Electric
e.i_03_2005.indb 24
e.i_03_2005.indb 24
2005-02-21 15:52:51
2005-02-21 15:52:51