1
1
1
POPYT NA PRACĘ
2
2
Popyt na pracę
Zapotrzebowanie pracodawców na siłę roboczą
Popyt na pracę (LD) w:
w krótkim okresie (gdy zasób kapitału nie ulega zmianie),
w długim okresie (gdy możliwe jest dostosowanie wszystkich
czynników produkcji, substytucja między kapitałem i pracą).
Ujęcie statyczne i dynamiczne (uwzględniające
koszty dostosowania pracy w firmie)
Pochodny względem popytu na dobra produkowane
przez firmę
2
3
3
Krańcowy produkt pracy (MPL)
Równy jest przyrostowi produkcji wynikającemu
z zatrudnienia dodatkowego pracownika przy danym
zasobie innych środków produkcji
Zależy m.in. od technologii i zasobu kapitału
Dla wartości MPL wyższej od płacy realnej
obowiązującej na rynku przedsiębiorstwa w krótkim
okresie zwiększają swoje zyski poprzez zatrudnienie
kolejnego pracownika
4
4
Krzywa popytu na pracę
Ma ujemne nachylenie
Przesuwa się wskutek udoskonaleń technologicznych
Zmian zasobu kapitału
3
5
5
Liczba pracowników a liczba godzin pracy
Liczba pracowników i liczba godzin pracy
nie są doskonałymi substytutami
Inny jest ich koszt, co wpływa na popyt
„Chomikowanie” pracy - brak natychmiastowej reakcji
popytu na pracę na pogorszenie koniunktury
6
6
Dynamiczny popyt na pracę
- koszty dostosowań
Koszty zatrudniania, zwalniania, dobrowolnego
odejścia pracowników
Wewnętrzne koszty dostosowań (np. przy
reorganizacji procesu produkcyjnego)
Różnice między LD i poziomem zatrudnienia
z i bez kosztów dostosowań
4
7
7
RÓWNOWAGA NA RYNKU PRACY
8
8
Równowaga na rynku pracy
Na rynku pracy jest ustalana
równowaga między podażą
pracy (LS) a popytem na pracę
(LD).
W efekcie ustalany jest poziom
zatrudnienia i poziom płacy
rynkowej.
Dwa podstawowe modele:
klasyczny i keynesowski.
5
9
9
Model klasyczny rynku pracy
W modelu klasycznym pracę ma każdy kto chce
pracować za rynkową płacę
Bezrobocie tylko dobrowolne, pełne wykorzystanie
zasobów pracy.
Płaca realna = krańcowy produkt pracy
w = MPL
10
Zadanie
Funkcja użyteczności reprezentatywnej jednostki jest postaci
U
t
=
gdzie c
t
jest wielkością konsumpcji, a Le
t
czasem wolnym w okresie t.
Całkowity zasób czasu wynosi L
max
= 8 h, a stawka wynagrodzenia za
godzinę pracy to w. Konsumpcja może być finansowana jedynie
dochodem z pracy.
Wyznacz podaż pracy jako funkcję wynagrodzeń. Czy przy wzroście
wynagrodzeń przeważa efekt dochodowy czy substytucyjny?
Przedsiębiorstwa wytwarzają dobra angażując jeden czynnik produkcji,
jakim jest praca. Funkcja produkcji to: F(L) = ln L. Wyznacz popyt na
pracę w zależności od poziomu wynagrodzeń.
Znajdź poziom wynagrodzenia oczyszczający rynek. Jaki jest
zrealizowany poziom podaży pracy? Naszkicuj wykres ilustrujący rynek
pracy w równowadze.
t
t
Le
c
6
11
11
ZATRUDNIENIE
BEZROBOCIE
NIEAKTYWNOŚĆ
12
12
Stany i przepływy na rynku pracy
Trzy główne stany na rynku pracy
Zatrudnienie (E)
Bezrobocie (U)
Nieaktywność (I)
Osoby zatrudnione i bezrobotne tworzą zasoby pracy
(ludność aktywną zawodowo)
Przejścia osób między stanami w czasie - przepływy
7
13
13
Zatrudnienie
Wykonujący pracę lub czynności przynoszące
zarobek (zatrudnieni w ramach różnego typu umów
o pracę, samozarudnieni, przedsiębiorcy,
pomagający członkowie rodziny)
Nie wykonują czasowo pracy (np. z powodu choroby,
urlopu, warunków pogodowych) ale są formalnie
zatrudnieni
14
14
Bezrobocie
Osoby bezrobotne:
nie mają pracy
aktywnie poszukują pracy
są gotowe podjąć zatrudnienie
Różnice między bezrobociem rejestrowanym
a bezrobociem wg BAEL
8
15
15
Nieaktywność
Osoby nieaktywne (bierne) zawodowo to takie osoby,
które nie zostały uznane ani za pracujące ani
za bezrobotne.
Największą część zasobu tworzą młode osoby, które
uczą się przed wejściem na rynek pracy i osoby
starsze na wcześniejszej emeryturze.
16
16
Fluktuacje na rynku pracy
Sezonowość
zatrudnienia i
bezrobocia w ciągu
roku
Zatrudnienie i
bezrobocie w cyklu
koniunkturalnym
9
17
17
Źródło: BAEL, GUS
13,7
13,7
13,9
14,5
15,2
15,7
15,8
3,3
3,2
3,1
2,4
1,6
1,2
1,4
14,1
14,2
14,2
14,5
14,6
14,4
14,3
0
5
10
15
20
25
30
35
03_2
04_2
05_2
06_2
07_2
08_2
09_2
m
ln
o
s
ó
b
bierni
bezrobotni
pracujący
Liczba E, U i I na rynku pracy w Polsce
18
Zadanie
Obywatele pewnego kraju dzielą się na trzy grupy:
zatrudnionych (E), bezrobotnych (U), oraz nieaktywnych na
rynku pracy (I).
W każdym roku 18% bezrobotnych znajduje pracę (przepływ z
U do E = 18%), traci ją 2% pracujących zasilając bezrobotnych
(EU = 2%). Spośród nieaktywnych zawodowo 4% przechodzi do
zasobu siły roboczej, z czego 3% wchodzi na ten rynek
nieudanie (IU = 3%), a 1% znajduje zatrudnienie (IE = 1%).
Pozostałe przepływy wynoszą odpowiednio EI = 4%, UI = 8%.
Narysuj diagram z zaznaczonymi kierunkami i wielkością
przepływów.
Oblicz bezrobocie stanu równowagi, oraz liczbę bezrobotnych
zakładając, ze populacja wynosi N=10 mln osób.