Amerykańska lingwistyka antropologiczna z początku XX wieku.
Źródła: Wykład z 12. 11. 2014; Heinz, Dzieje językoznawstwa w zarysie.
•
1920 – 1940 w USA ( w tym czasie w Europie króluje strukturalizm)
•
Głowni badacze nuru: Franz Boas, Edward Sapir, Benjamin Lee Whorf.
Franz Boas – (1858 - 1942) badacz niemiecki, znał metody badań historycznych,
wykszatałcony w duchu euopejskiej tradycji młodogramatycznej. Jednak gdy zainteresował się
językami Indian (opracował 19 języków), zauważył, że języki żywe trzeba badać inaczej, niż te
historyczne. Prezentował podejście strukturalne – badanie wnętrza danego języka. Lecz, co
ciekawsze, Boas zastosował do badania języków Indian metody wykorzystywane do badania
języków synchronicznych o charakterze naukowym. Wskazał na potrzebę podbudowy
psychologicznej i socjologiczej w tym zakresie ze względu na odmienną struktuę i semantyczną
(światopoglądową) i socjologiczną społeczności indiańskich w porównaniu do europejskich, które
to struktury są obecne w budowie gramatycznej języków indiańskich. (Włączanie językoznawstwa
do zakresu antropologii).
Eduard Sapir – (1884 - 1949) uczeń Boasa. Twierdził, że każdy język indiański jest
odrębną strukturą. Badanie ich formy wewnętrznej pozwala ustalić jakimi narzędziami posługują
się te języki.
Benjamin Lee Whorf – uczeń i współpracownik Sapira. Współautor koncepcji „Sapira –
Whorfa” :
Rzeczywistość jest jedna, lecz rzeczywistości kulturowych jest mnóstwo (powiązanie z
teorią Humboldta z XIX w. - w Europie wcześniej już kiełkował był taki sposób myślenia). Sapir
wywnioskował to na podstawie badania języków Indian. Interesowało go to, jak język danej grupy
wpływa na myślenie społeczności, a także to, jak to myślenie (obraz świata) utrwalone jest w
języku. Język bowiem jest wyrazem sposobu kategoryzacji świata przez daną społeczność
(Arystoteles – kategorie ontologiczne, ogólne, szczegółowe). Znamienne jest dwustronne działanie:
język – rzeczywistość i rzeczywistość – język.
Główne tezy powstałe w ramach koncepcji:
•
język jest tworem społecznym, w którym się wychowujemy i myślimy w tym języku, w
którym wyrośliśmy,
•
relatywizm językowy: typ języka zależy od kultury danego społeczeństwa, a rodzaj kultury
