Przejawy nietolerancji

Tablica 7

Strona z anonimowej broszury
pt. Epistola albo list Rabi
Samuela śyda ku drugiemu
Rabi

Izaakowi

ydowi

posłany, Ŝe Jezus Nazarański
prawdziwem iest Messiaszem...
(Kraków

1539).

Jest

przekład z popularnego na
Zachodzie

Europy

druku

antyŜydowskiego.

Napis

umieszczony pod wizerunkiem
ś

yda

głosi

języku

hebrajskim,

greckim

łacińskim "Moja nadzieja w
Chrystusie".

Karta tytułowa opowiadania o
męczeńskiej

mierci

Matatjasza

Kalahory

(aptekarza  krakowskiego),  z
roku  1666  (?).  OskarŜony  o
bluźnierstwo,  został  spalony

Karta tytułowa anonimowej
broszury

antyŜydowskiej

Kozubales

abo

obrona

wszystkich śydów... (Kraków
(?)

1626).

Kozubalcem

nazywano opłatę pobieraną od
ś

ydów przez studentów i

księŜy. Nazwa pochodzi od
kozuba, czyli koszyka, który
ś

ydzi nosili na targ.

Ostatnia strona z pierwszego
wydania Sefer Jewen Mezulah
(Wenecja

1653),

kroniki

masakry śydów polskich w
czasie

powstania

Chmielnickiego

latach

1648-1652, napisanej przez
Natana

Hannowera

(zm.

1653).

Karta tytułowa anonimowej broszury
antyŜydowskiej

Hayduk

Mikłusz

odmienia ort u śyda (Kraków 1622).
Autor

druku

oskarŜa

yda

fałszowanie  monet.  Ortem  nazywano
srebrne  monety  o  wartości  10-18
groszy.

Pod koniec XVI w., na fali
kontrreformacji, doszło nie tylko do
prześladowań protestantów, ale
równieŜ do antyjudaistycznych
zachowań. śydzi stanowili łatwy cel
tych ataków z powodu duŜej
konkurencyjności gospodarczej,
odmiennego sposobu ubierania się,
języka i religii. OskarŜenia śydów o
profanację hostii, rzekome mordy
rytualne i czary, kończyły się na ogół
procesami, połączonymi z
torturowaniem i śmiercią
obwinionych. Władze miejskie, z
poparciem duchowieństwa, narzucały
ś

ydom liczne ograniczenia

gospodarcze i nadzwyczajne podatki.
Zdarzało się, Ŝe mieszczanie i studenci
napadali na śydów, grabiąc i niszcząc
ich dobytek. Wydawano równieŜ
liczne broszury i ksiąŜki
antyŜydowskie. Najgorszy los
spotykał jednak śydów w czasie
wojen. Szczególnym okrucieństwem
w stosunku do nich wyróŜnił się
Bohdan Chmielnicki, przywódca
powstania kozackiego z lat 1648 - 57,
który kazał mordować tysiące śydów

Page 1 of 3

ydzi w polsce - Wydruk strony

2008-04-19

http://www.zydziwpolsce.edu.pl/panel07.html

na stosie w Piotrkowie w roku
1663.

Portret

Bohdana

Chmielnickiego  (ok.  1595-
1657),  przywódcy  powstania
kozackiego  z  lat  1648-1657.
Uznając  szlachtę  i  śydów  za
swoich

największych

ciemięŜycieli,

powstańcy

kozaccy i chłopi w czasie
powstania

Ukrainie

dopuszczali

się

nich

masowych mordów.

ydzi

rzekomo

porywali

dzieci  chrześcijańskie  w  celu
popełnienia  mordu  rytualnego.
Obraz  Karola  de  Prevot  w
stallach  kościoła  św.  Pawła  w
Sandomierzu

przedstawia

jedna ze scen związanych z
rzekomym mordem rytualnym,
jaki

miał

miejsce

Sandomierzu w roku 1710.
OskarŜenia

tego

typu

prowadziły

często

procesów

skierowanych

przeciw

poszczególnym

ydom lub całym gminom.

Dowody

wymuszano

uwięzionych poprzez tortury,

Satyryczne

przedstawienie

yda i Turka, których śmierć

zabiera do piekła. Fragment
obrazu

nieznanego

artysty

Taniec śmierci z 2 poł. XVII
w.

kościoła

OO.

Bernardynów w Krakowie.

Przywilej "de non tolerandis
Judaeis", zabraniający śydom
mieszkać

Warszawie,

wystawił_ król Zygmunt I
Stary w 1527 r. Pozwalano
przyjeŜdŜać

tylko

jarmarki i w dni targowe. Z
czasem

przywilej

ten

powodów  gospodarczych  był
coraz  mniej  przestrzegany.
Podobne  przywileje  uzyskało
wiele

innych

miast

Rzeczypospolitej,  szczególnie
na  Mazowszu  i  w  centralnej
Polsce.

na zajętych przez siebie terenach.

Przedstawienie

mordu

rytualnego,

dokonanego rzekomo przez śydów na
chłopcu

chrześcijańskim,

obraz

nieznanego artysty z 1 poł. XVIII w.

Page 2 of 3

ydzi w polsce - Wydruk strony

2008-04-19

http://www.zydziwpolsce.edu.pl/panel07.html