1
Geologiczno
Geologiczno
-
-
in
Ŝ
ynierska ocena
in
Ŝ
ynierska ocena
procesów
procesów
geodynamicznych
geodynamicznych
Dr Piotr
Dr Piotr
Zawrzykraj
Zawrzykraj
POWIERZCHNIOWE RUCHY MASOWE
POWIERZCHNIOWE RUCHY MASOWE
1
Geologiczno
Geologiczno
-
-
in
Ŝ
ynierska ocena
in
Ŝ
ynierska ocena
procesów
procesów
geodynamicznych
geodynamicznych
Dr Piotr
Dr Piotr
Zawrzykraj
Zawrzykraj
POWIERZCHNIOWE RUCHY MASOWE
POWIERZCHNIOWE RUCHY MASOWE
2
Co to jest osuwisko
Co to jest osuwisko
Osuwiskiem
Osuwiskiem
nazywamy nag
nazywamy nag
ł
ł
e przemieszczenie si
e przemieszczenie si
ę
ę
mas ziemnych powierzchniowej zwietrzeliny i mas
mas ziemnych powierzchniowej zwietrzeliny i mas
skalnych pod
skalnych pod
ł
ł
o
o
Ŝ
Ŝ
a spowodowane si
a spowodowane si
ł
ł
ami przyrody lub
ami przyrody lub
dzia
dzia
ł
ł
alno
alno
ś
ś
ci
ci
ą
ą
cz
cz
ł
ł
owieka.
owieka.
Jest to rodzaj ruch
Jest to rodzaj ruch
ó
ó
w masowych, polegaj
w masowych, polegaj
ą
ą
cy na
cy na
osuwaniu si
osuwaniu si
ę
ę
materia
materia
ł
ł
u skalnego i/lub
u skalnego i/lub
zwietrzelinowego po pewnej powierzchni. Og
zwietrzelinowego po pewnej powierzchni. Og
ó
ó
lnie
lnie
rzecz bior
rzecz bior
ą
ą
c ruch taki zachodzi pod wp
c ruch taki zachodzi pod wp
ł
ł
ywem si
ywem si
ł
ł
y
y
ci
ci
ęŜ
ęŜ
ko
ko
ś
ś
ci.
ci.
M
M
ó
ó
wimy, ze osuwiska powstaj
wimy, ze osuwiska powstaj
ą
ą
na zboczach i
na zboczach i
skarpach. R
skarpach. R
ó
ó
Ŝ
Ŝ
nica jest taka, i
nica jest taka, i
Ŝ
Ŝ
zbocza
zbocza
powsta
powsta
ł
ł
y w
y w
spos
spos
ó
ó
b naturalny, natomiast
b naturalny, natomiast
skarpy
skarpy
s
s
ą
ą
dzie
dzie
ł
ł
em
em
cz
cz
ł
ł
owieka.
owieka.
Elementy geometryczne osuwiska
Elementy geometryczne osuwiska
3
Kryteria podziału powierzchniowych
Kryteria podziału powierzchniowych
ruchów masowych
ruchów masowych
Pr
Pr
ó
ó
by stworzenia pe
by stworzenia pe
ł
ł
nej, jednolitej klasyfikacji
nej, jednolitej klasyfikacji
osuwisk podejmowa
osuwisk podejmowa
ł
ł
o wielu badaczy uwzgl
o wielu badaczy uwzgl
ę
ę
dniaj
dniaj
ą
ą
c
c
r
r
ó
ó
Ŝ
Ŝ
ne przes
ne przes
ł
ł
anki i kryteria klasyfikacyjne, np.:
anki i kryteria klasyfikacyjne, np.:
-
-
opis morfologii zewn
opis morfologii zewn
ę
ę
trznej osuwiska,
trznej osuwiska,
-
-
zale
zale
Ŝ
Ŝ
no
no
ś
ś
ci szybko
ci szybko
ś
ś
ci ruchu mas,
ci ruchu mas,
-
-
charakter ruchu,
charakter ruchu,
-
-
charakterystyczne w
charakterystyczne w
ł
ł
a
a
ś
ś
ciwo
ciwo
ś
ś
ci o
ci o
ś
ś
rodka
rodka
podlegaj
podlegaj
ą
ą
cego ruchom masowym itp.
cego ruchom masowym itp.
Trzeba zaznaczy
Trzeba zaznaczy
ć
ć
,
,
Ŝ
Ŝ
e jednoznaczne zakwalifikowanie
e jednoznaczne zakwalifikowanie
osuwiska do jednego z typ
osuwiska do jednego z typ
ó
ó
w napotyka czasem
w napotyka czasem
du
du
Ŝ
Ŝ
e trudno
e trudno
ś
ś
ci, poniewa
ci, poniewa
Ŝ
Ŝ
osuwisko jako proces
osuwisko jako proces
mo
mo
Ŝ
Ŝ
e przechodzi
e przechodzi
ć
ć
przez r
przez r
ó
ó
Ŝ
Ŝ
ne stadia, a te z kolei
ne stadia, a te z kolei
mog
mog
ą
ą
by
by
ć
ć
zaliczane do r
zaliczane do r
ó
ó
Ŝ
Ŝ
nych typ
nych typ
ó
ó
w.
w.
Typy powierzchniowych ruchów masowych
Typy powierzchniowych ruchów masowych
wg
wg
US
US
Geological Survey
Geological Survey
4
Typy powierzchniowych ruchów masowych
Typy powierzchniowych ruchów masowych
wg
wg
US
US
Geological Survey
Geological Survey
Typy powierzchniowych ruchów masowych
Typy powierzchniowych ruchów masowych
obowi
ą
zuj
ą
ce w Polsce
obowi
ą
zuj
ą
ce w Polsce
obryw
obryw
-
-
rumowisko powsta
rumowisko powsta
ł
ł
e w wyniku
e w wyniku
swobodnego
swobodnego
oberwania si
oberwania si
ę
ę
zwi
zwi
ę
ę
z
z
ł
ł
ych fragment
ych fragment
ó
ó
w skarpy
w skarpy
zbudowanej z grunt
zbudowanej z grunt
ó
ó
w spoistych lub skalistych
w spoistych lub skalistych
osyp
osyp
–
–
powstaje z osypanego materia
powstaje z osypanego materia
ł
ł
u sypkiego,
u sypkiego,
kt
kt
ó
ó
ry powstaje g
ry powstaje g
ł
ł
ó
ó
wnie w wyniku wietrzenia ska
wnie w wyniku wietrzenia ska
ł
ł
osuwisko
osuwisko
–
–
powstaje w wyniku przemieszczenia si
powstaje w wyniku przemieszczenia si
ę
ę
wraz z obrotem cz
wraz z obrotem cz
ęś
ęś
ci masywu gruntowego skarpy
ci masywu gruntowego skarpy
wzd
wzd
ł
ł
u
u
Ŝ
Ŝ
krzywoliniowej (cylindrycznej) powierzchni
krzywoliniowej (cylindrycznej) powierzchni
po
po
ś
ś
lizgu
lizgu
5
Typy osuwisk obowi
ą
zuj
ą
ce w Polsce
Typy osuwisk obowi
ą
zuj
ą
ce w Polsce
zsuw
zsuw
–
–
grunt osuwiska przemiesza po istniej
grunt osuwiska przemiesza po istniej
ą
ą
cej w
cej w
masywie skarpy powierzchni os
masywie skarpy powierzchni os
ł
ł
abienia, kt
abienia, kt
ó
ó
r
r
ą
ą
mo
mo
Ŝ
Ŝ
e
e
stanowi
stanowi
ć
ć
: kontakt warstw geotechnicznych, granica
: kontakt warstw geotechnicznych, granica
zwietrzelina/ska
zwietrzelina/ska
ł
ł
a, istniej
a, istniej
ą
ą
ce szczeliny oraz
ce szczeliny oraz
os
os
ł
ł
abienia typu tektonicznego.
abienia typu tektonicznego.
pe
pe
ł
ł
zanie
zanie
–
–
przemieszczenie mas gruntowych odbywa
przemieszczenie mas gruntowych odbywa
si
si
ę
ę
bez okre
bez okre
ś
ś
lonej powierzchni po
lonej powierzchni po
ś
ś
lizgu i w bardzo
lizgu i w bardzo
d
d
ł
ł
ugim czasie
ugim czasie
sp
sp
ł
ł
yw
yw
–
–
przemieszczanie si
przemieszczanie si
ę
ę
nasyconych wod
nasyconych wod
ą
ą
utwor
utwor
ó
ó
w zboczowych g
w zboczowych g
ł
ł
ó
ó
wnie na skutek
wnie na skutek
intensywnych opad
intensywnych opad
ó
ó
w, cz
w, cz
ę
ę
sto ze znaczn
sto ze znaczn
ą
ą
pr
pr
ę
ę
dko
dko
ś
ś
ci
ci
ą
ą
(tzw. potoki b
(tzw. potoki b
ł
ł
ota).
ota).
Rozmieszczenie osuwisk w terenie wg USGS
Rozmieszczenie osuwisk w terenie wg USGS
6
Okre
ś
lenie zagro
Ŝ
enia osuwiskowego
Okre
ś
lenie zagro
Ŝ
enia osuwiskowego
Miar
Miar
ą
ą
zagro
zagro
Ŝ
Ŝ
enia terenu osuwiskami jest wska
enia terenu osuwiskami jest wska
ź
ź
nik
nik
stanu r
stanu r
ó
ó
wnowagi lub zbocza (
wnowagi lub zbocza (
F
F
) (synonim
) (synonim
wsp
wsp
ó
ó
ł
ł
czynnik stateczno
czynnik stateczno
ś
ś
ci, wsp
ci, wsp
ó
ó
ł
ł
czynnik
czynnik
bezpiecze
bezpiecze
ń
ń
stwa). Wska
stwa). Wska
ź
ź
nik ten charakteryzuj
nik ten charakteryzuj
ą
ą
warto
warto
ś
ś
ci:
ci:
F < 1
F < 1
-
-
gdy zbocze jest niestateczne,
gdy zbocze jest niestateczne,
F = 1
F = 1
-
-
gdy zbocze znajduje si
gdy zbocze znajduje si
ę
ę
w chwilowej
w chwilowej
r
r
ó
ó
wnowadze,
wnowadze,
F > 1
F > 1
-
-
gdy zbocze jest stateczne.
gdy zbocze jest stateczne.
Okre
ś
lenie zagro
Ŝ
enia osuwiskowego
Okre
ś
lenie zagro
Ŝ
enia osuwiskowego
Uwa
Uwa
Ŝ
Ŝ
a si
a si
ę
ę
,
,
Ŝ
Ŝ
e nadwy
e nadwy
Ŝ
Ŝ
ka warto
ka warto
ś
ś
ci wska
ci wska
ź
ź
nika ponad
nika ponad
F = 1 okre
F = 1 okre
ś
ś
la zapas bezpiecze
la zapas bezpiecze
ń
ń
stwa
stwa
Wyst
Wyst
ą
ą
pienie osuwiska nale
pienie osuwiska nale
Ŝ
Ŝ
y uzna
y uzna
ć
ć
za:
za:
bardzo ma
bardzo ma
ł
ł
o prawdopodobne w przypadku
o prawdopodobne w przypadku
F > 1,5
F > 1,5
ma
ma
ł
ł
o prawdopodobne w przypadku
o prawdopodobne w przypadku
1,3 < F < 1,5
1,3 < F < 1,5
prawdopodobne w przypadku
prawdopodobne w przypadku
1,0 < F < 1,3
1,0 < F < 1,3
bardzo prawdopodobne
bardzo prawdopodobne
F < 1,0.
F < 1,0.
Wielko
Wielko
ść
ść
wsp
wsp
ó
ó
ł
ł
czynnika stateczno
czynnika stateczno
ś
ś
ci oblicza si
ci oblicza si
ę
ę
stosuj
stosuj
ą
ą
c r
c r
ó
ó
Ŝ
Ŝ
ne metody. Najcz
ne metody. Najcz
ęś
ęś
ciej stosowana jest
ciej stosowana jest
metoda r
metoda r
ó
ó
wnowagi si
wnowagi si
ł
ł
7
Zało
Ŝ
enia metody równowagi sił
Zało
Ŝ
enia metody równowagi sił
1)
1)
por
por
ó
ó
wnuje si
wnuje si
ę
ę
wielko
wielko
ść
ść
si
si
ł
ł
utrzymuj
utrzymuj
ą
ą
cych do
cych do
zsuwaj
zsuwaj
ą
ą
cych dane zbocze czy skarp
cych dane zbocze czy skarp
ę
ę
2)
2)
zak
zak
ł
ł
ada si
ada si
ę
ę
jednoczesne wyst
jednoczesne wyst
ę
ę
powanie stanu
powanie stanu
granicznego na ca
granicznego na ca
ł
ł
ej powierzchni po
ej powierzchni po
ś
ś
lizgu, tj.
lizgu, tj.
grunt ulegnie
grunt ulegnie
ś
ś
ci
ci
ę
ę
ciu w jednej chwili na ca
ciu w jednej chwili na ca
ł
ł
ej
ej
d
d
ł
ł
ugo
ugo
ś
ś
ci osuwiska
ci osuwiska
3)
3)
liniowy rozk
liniowy rozk
ł
ł
ad napr
ad napr
ęŜ
ęŜ
e
e
ń
ń
od ci
od ci
ęŜ
ęŜ
aru w
aru w
ł
ł
asnego,
asnego,
tzn
tzn
,
,
Ŝ
Ŝ
e przyrost napr
e przyrost napr
ęŜ
ęŜ
e
e
ń
ń
w gruncie jest liniowo zale
w gruncie jest liniowo zale
Ŝ
Ŝ
ny
ny
od g
od g
łę
łę
boko
boko
ś
ś
ci i od jego ci
ci i od jego ci
ęŜ
ęŜ
aru
aru
Zało
Ŝ
enia metody równowagi sił
Zało
Ŝ
enia metody równowagi sił
4)
4)
r
r
ó
ó
Ŝ
Ŝ
ne kszta
ne kszta
ł
ł
ty powierzchni po
ty powierzchni po
ś
ś
lizgu, np. ko
lizgu, np. ko
ł
ł
owo
owo
-
-
cylindryczny, p
cylindryczny, p
ł
ł
aski, odcinek spirali, dowolny.
aski, odcinek spirali, dowolny.
K
K
szta
szta
ł
ł
t powierzchni po
t powierzchni po
ś
ś
lizgu zale
lizgu zale
Ŝ
Ŝ
y od rodzaju
y od rodzaju
g
g
r
r
untu w kt
untu w kt
ó
ó
rym osuwisko ma miejsce. Np.
rym osuwisko ma miejsce. Np.
ko
ko
ł
ł
owo
owo
-
-
cylindryczny oraz odcinek spirali w glinach i
cylindryczny oraz odcinek spirali w glinach i
i
i
ł
ł
ach natom
ach natom
i
i
ast odcinek p
ast odcinek p
ł
ł
aski powstaje w piaskach
aski powstaje w piaskach
i w ska
i w ska
ł
ł
ach
ach
5) zadanie p
5) zadanie p
ł
ł
askie
askie
–
–
czyli 2D
czyli 2D
6) ś
6) ś
ci
ci
ę
ę
cie gruntu odbywa si
cie gruntu odbywa si
ę
ę
zgodnie z hipotez
zgodnie z hipotez
ą
ą
zniszczeni
zniszczeni
a
a
Coulomba
Coulomba
-
-
Mohra
Mohra
. Poni
. Poni
Ŝ
Ŝ
ej
ej
przedstawiono
przedstawiono
zarys tej hipotezy opisany dwoma
zarys tej hipotezy opisany dwoma
wzorami
wzorami
τ
τ
f
f
=tg
=tg
φ
φ
*
*
σ
σ
n
n
+c
+c
τ
τ
f
f
=(tg
=(tg
φ
φ
’
’
*
*
σ
σ
n
n
-
-
u)+c’
u)+c’
8
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
z gruntów sypkich
z gruntów sypkich
G
G
=
=
γ⋅
γ⋅
z (ci
z (ci
ęŜ
ęŜ
ar gruntu)
ar gruntu)
N
N
=
=
γ
γ
zcos
zcos
β
β
(si
(si
ł
ł
a normalna do pow. osuwiska)
a normalna do pow. osuwiska)
S
S
=
=
γ
γ
z sin
z sin
β
β
(si
(si
ł
ł
a zsuwaj
a zsuwaj
ą
ą
ca)
ca)
T =
T =
γ
γ
cos
cos
β
β
tg
tg
φ
φ
(si
(si
ł
ł
a tarcia)
a tarcia)
γ
γ
–
–
ci
ci
ęŜ
ęŜ
ar obj
ar obj
ę
ę
to
to
ś
ś
ciowy gruntu
ciowy gruntu
β
β
–
–
k
k
ą
ą
t nachylenia zbocza
t nachylenia zbocza
φ
φ
–
–
k
k
ą
ą
t tarcia wewn
t tarcia wewn
ę
ę
trznego
trznego
β
φ
tg
tg
F
=
Wynika st
Wynika st
ą
ą
d wniosek,
d wniosek,
Ŝ
Ŝ
e dla zbocza zbudowanego z
e dla zbocza zbudowanego z
gruntu bez sp
gruntu bez sp
ó
ó
jno
jno
ś
ś
ci r
ci r
ó
ó
wnowaga zostaje
wnowaga zostaje
zachowana, je
zachowana, je
Ŝ
Ŝ
eli:
eli:
-
-
k
k
ą
ą
t
t
nachylenia zbocza b
nachylenia zbocza b
ę
ę
dzie mniejszy lub r
dzie mniejszy lub r
ó
ó
wny
wny
k
k
ą
ą
towi tarcia wewn
towi tarcia wewn
ę
ę
trznego gruntu,
trznego gruntu,
-
-
k
k
ą
ą
t
t
nachylenia zbocza
nachylenia zbocza
nie zale
nie zale
Ŝ
Ŝ
y
y
od wysoko
od wysoko
ś
ś
ci
ci
zbocza
zbocza
(ca
(ca
ł
ł
e zbocze jest tak samo nachylone)
e zbocze jest tak samo nachylone)
.
.
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
z gruntów sypkich
z gruntów sypkich
9
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
z gruntów sypkich nawodnionych
z gruntów sypkich nawodnionych
obecno
obecno
ść
ść
wody obni
wody obni
Ŝ
Ŝ
a stateczno
a stateczno
ść
ść
skarpy blisko
skarpy blisko
dwukrotnie w por
dwukrotnie w por
ó
ó
wnaniu ze skarp
wnaniu ze skarp
ą
ą
, w kt
, w kt
ó
ó
rej jej
rej jej
brak
brak
β
φ
tg
tg
F
2
1
≈
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
z gruntów spoistych
z gruntów spoistych
S
S
iłę
iłę
ci
ci
ęŜ
ęŜ
aru gruntu
aru gruntu
G
G
rozk
rozk
ł
ł
ada si
ada si
ę
ę
na sk
na sk
ł
ł
adow
adow
ą
ą
normaln
normaln
ą
ą
N
N
i styczne
i styczne
S
S
i
i
T
T
do powierzchni po
do powierzchni po
ś
ś
lizgu
lizgu
w punkcie przeci
w punkcie przeci
ę
ę
cia si
cia si
ę
ę
z
z
G
G
pod k
pod k
ą
ą
tem
tem
α
α
.
.
W obliczeniach wsp
W obliczeniach wsp
ó
ó
ł
ł
czynnika bezpiecze
czynnika bezpiecze
ń
ń
stwa
stwa
uwzgl
uwzgl
ę
ę
dnia si
dnia si
ę
ę
sp
sp
ó
ó
jno
jno
ść
ść
gruntu (c), k
gruntu (c), k
ą
ą
t tarcia
t tarcia
wewn
wewn
ę
ę
trznego (
trznego (
φ
φ
), ci
), ci
ęŜ
ęŜ
ar obj
ar obj
ę
ę
to
to
ś
ś
ciowy (
ciowy (
γ
γ
), wysoko
), wysoko
ść
ść
zbocza (H)
zbocza (H)
∑
∑
=
z
u
M
M
F
10
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
Stateczno
ść
zboczy zbudowanych
z gruntów spoistych
z gruntów spoistych
Wielko
Wielko
ść
ść
F
F
oblicza si
oblicza si
ę
ę
ze stosunku momentu si
ze stosunku momentu si
ł
ł
utrzymuj
utrzymuj
ą
ą
cych do momentu si
cych do momentu si
ł
ł
obracaj
obracaj
ą
ą
cych masy
cych masy
gruntu
gruntu
∑
∑
=
z
u
M
M
F
Czynniki wpływaj
ą
ce na rozwój osuwisk
Czynniki wpływaj
ą
ce na rozwój osuwisk
1.
1.
Ulewne deszcze !!!!!
Ulewne deszcze !!!!!
–
–
powodują nawodnienie
powodują nawodnienie
zbocz, a to znacząco wpływa na obniŜenie
zbocz, a to znacząco wpływa na obniŜenie
stateczności.
stateczności.
2.
2.
Drganie gruntu (spowodowane trz
Drganie gruntu (spowodowane trz
ę
ę
sieniami ziemi
sieniami ziemi
lub
lub
t
t
ą
ą
pni
pni
ę
ę
ciami
ciami
w kopaln
w kopaln
ia
ia
ch)
ch)
–
–
wszelkie drgania
wszelkie drgania
gruntu dzia
gruntu dzia
ł
ł
aj
aj
ą
ą
bardzo niekorzystnie na stabilno
bardzo niekorzystnie na stabilno
ść
ść
zboczy i skarp. W obliczeniach stateczno
zboczy i skarp. W obliczeniach stateczno
ś
ś
ci skarpy
ci skarpy
dla teren
dla teren
ó
ó
w zagro
w zagro
Ŝ
Ŝ
onych wstrz
onych wstrz
ą
ą
sami sejsmicznymi
sami sejsmicznymi
uwzgl
uwzgl
ę
ę
dnia si
dnia si
ę
ę
wsp
wsp
ó
ó
ł
ł
czynnik sejsmiczno
czynnik sejsmiczno
ś
ś
ci
ci
k
k
-
-
mie
mie
ś
ś
ci si
ci si
ę
ę
w zakresie 0
w zakresie 0
÷
÷
1. Warto
1. Warto
ść
ść
k=0,1
k=0,1
(dla
(dla
teren
teren
ó
ó
w
w
s
s
ł
ł
abosejsmicznych
abosejsmicznych
) obni
) obni
Ŝ
Ŝ
a wsp
a wsp
ó
ó
ł
ł
czynnik
czynnik
F
F
o ok. 10% w stosunku do stanu bez drga
o ok. 10% w stosunku do stanu bez drga
ń
ń
11
Czynniki wpływaj
ą
ce na rozwój osuwisk
Czynniki wpływaj
ą
ce na rozwój osuwisk
3.
3.
Wybuchy wulkan
Wybuchy wulkan
ó
ó
w
w
–
–
gwa
gwa
ł
ł
towne sp
towne sp
ł
ł
ywy lu
ywy lu
ź
ź
nych
nych
materia
materia
ł
ł
ó
ó
w mog
w mog
ą
ą
nast
nast
ą
ą
pi
pi
ć
ć
w czasie wybuch
w czasie wybuch
ó
ó
w
w
wulkanicznych, gdy opady powstaj
wulkanicznych, gdy opady powstaj
ą
ą
ce z
ce z
kondensacji wielkich ilo
kondensacji wielkich ilo
ś
ś
ci pary wodnej,
ci pary wodnej,
wydobywaj
wydobywaj
ą
ą
cej si
cej si
ę
ę
z wulkan
z wulkan
ó
ó
w, przepoj
w, przepoj
ą
ą
lu
lu
ź
ź
ne
ne
popio
popio
ł
ł
y wulkaniczne
y wulkaniczne
4.
4.
Woda
Woda
–
–
wezbrania w
wezbrania w
ó
ó
d powierzchniowych powoduj
d powierzchniowych powoduj
ą
ą
podniesienie si
podniesienie si
ę
ę
zwierciad
zwierciad
ł
ł
a w
a w
ó
ó
d gruntowych, kt
d gruntowych, kt
ó
ó
re
re
przy
przy
ś
ś
pieszaj
pieszaj
ą
ą
powstawanie osuwisk.
powstawanie osuwisk.
5.
5.
Erozja i dzia
Erozja i dzia
ł
ł
alno
alno
ść
ść
cz
cz
ł
ł
owieka
owieka
–
–
ka
ka
Ŝ
Ŝ
d
d
e podci
e podci
ę
ę
cia
cia
zbocza niezale
zbocza niezale
Ŝ
Ŝ
nie czy naturalne czy zrobione przez
nie czy naturalne czy zrobione przez
cz
cz
ł
ł
owieka powoduje zachwianie si
owieka powoduje zachwianie si
ł
ł
zboczowych
zboczowych
mo
mo
Ŝ
Ŝ
e doprowadzi
e doprowadzi
ć
ć
do powstania osuwiska. Poza
do powstania osuwiska. Poza
tym wznoszenie obiekt
tym wznoszenie obiekt
ó
ó
w budowlanych na zboczu
w budowlanych na zboczu
lub na koronie zbocza dzia
lub na koronie zbocza dzia
ł
ł
a destabilizuj
a destabilizuj
ą
ą
c
c
o
o
Czynniki wpływaj
ą
ce na rozwój osuwisk
Czynniki wpływaj
ą
ce na rozwój osuwisk
12
Osuwiska niszcz
ą
ce drogi
Osuwiska niszcz
ą
ce drogi
Zbocze zabezpieczone
Zbocze zabezpieczone
geowłóknin
ą
geowłóknin
ą
13
Osuwisko w La
Osuwisko w La
Conchita
Conchita
(
(
Kalifornia, USA
Kalifornia, USA
)
)
Osuwisko w La
Osuwisko w La
Conchita
Conchita
(
(
Kalifornia, USA
Kalifornia, USA
)
)
14
Osuwisko w La
Osuwisko w La
Conchita
Conchita
(
(
Kalifornia, USA
Kalifornia, USA
)
)
Osuwisko do zbiornika retencyjnego
Osuwisko do zbiornika retencyjnego
Vaiont
Vaiont
(Dolomity
(Dolomity
–
–
p
p
ó
ó
ł
ł
nocne W
nocne W
ł
ł
ochy) 1963
ochy) 1963
15
Osuwisko do zbiornika retencyjnego
Osuwisko do zbiornika retencyjnego
Vaiont
Vaiont
(Dolomity
(Dolomity
–
–
p
p
ó
ó
ł
ł
nocne W
nocne W
ł
ł
ochy) 1963
ochy) 1963
W wyniku osuwiska powstała f
W wyniku osuwiska powstała f
ala
ala
, która
, która
przela
przela
ł
ł
a si
a si
ę
ę
przez zapor
przez zapor
ę
ę
i maj
i maj
ą
ą
c wysoko
c wysoko
ść
ść
ok. 70 m p
ok. 70 m p
ę
ę
dzi
dzi
ł
ł
a z
a z
pr
pr
ę
ę
dko
dko
ś
ś
ci
ci
ą
ą
blisko 100 km/godz. w d
blisko 100 km/godz. w d
ó
ó
ł
ł
doliny. Woda
doliny. Woda
znios
znios
ł
ł
a oraz zala
a oraz zala
ł
ł
a kilka okolicznych miejscowo
a kilka okolicznych miejscowo
ści
ści
.
.
W przeci
W przeci
ą
ą
gu kilku minut
gu kilku minut
ś
ś
mier
mier
ć
ć
ponios
ponios
ł
ł
o ponad
o ponad
2000 ludzi.
2000 ludzi.
Osuwisko do zbiornika retencyjnego
Osuwisko do zbiornika retencyjnego
Vaiont
Vaiont
(Dolomity
(Dolomity
–
–
p
p
ó
ó
ł
ł
nocne W
nocne W
ł
ł
ochy) 1963
ochy) 1963
16
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
wybrze
Ŝ
e Bałtyku (
wybrze
Ŝ
e Bałtyku (
Chłapowo
Chłapowo
)
)
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Wisła
Ś
rodkowa (okolice
Wisła
Ś
rodkowa (okolice
Murzynowa
Murzynowa
)
)
17
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Wisła
Ś
rodkowa (Skarpa Płocka)
Wisła
Ś
rodkowa (Skarpa Płocka)
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Wisła
Ś
rodkowa (Skarpa Płocka)
Wisła
Ś
rodkowa (Skarpa Płocka)
18
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Wisła
Ś
rodkowa (Skarpa Płocka)
Wisła
Ś
rodkowa (Skarpa Płocka)
Czynniki wp
Czynniki wp
ł
ł
ywaj
ywaj
ą
ą
ce na rozw
ce na rozw
ó
ó
j osuwisk na Skarpie
j osuwisk na Skarpie
P
P
ł
ł
ockiej:
ockiej:
1.
1.
Geologia
Geologia
(gliny na piaskach,
(gliny na piaskach,
glacitektonika
glacitektonika
)
)
2.
2.
Rzeka Wis
Rzeka Wis
ł
ł
a i Zbiornik W
a i Zbiornik W
ł
ł
oc
oc
ł
ł
awski
awski
3.
3.
Miasto P
Miasto P
ł
ł
ock
ock
(ujścia kanalizacji na skarpie)
(ujścia kanalizacji na skarpie)
4.
4.
Klimat
Klimat
(wiatr
(wiatr
–
–
falowanie
falowanie
–
–
abrazja, opady)
abrazja, opady)
5.
5.
Ruchy
Ruchy
neotektoniczne
neotektoniczne
(strefa T
(strefa T
-
-
T
T
-
-
dyslokacje,
dyslokacje,
tektonika solna)
tektonika solna)
Deformacje
Deformacje
glacitektoniczne
glacitektoniczne
–
–
fałd
fałd
le
Ŝą
cy. Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
le
Ŝą
cy. Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
19
Fałd przewalony w osadach neogenu.
Fałd przewalony w osadach neogenu.
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
Kontakt osadów neogenu z glin
ą
Kontakt osadów neogenu z glin
ą
lodowcow
ą
. Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
lodowcow
ą
. Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
20
Osuwisko
Osuwisko
-
-
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
Osuwisko (widok z góry)
Osuwisko (widok z góry)
-
-
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
21
Szczeliny i tarasy w górnych partiach
Szczeliny i tarasy w górnych partiach
osuwiska
osuwiska
-
-
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
Szczeliny w rejonie górnej kraw
ę
dzi
Szczeliny w rejonie górnej kraw
ę
dzi
osuwiska Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
osuwiska Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
.
22
Powierzchnia po
ś
lizgu
Powierzchnia po
ś
lizgu
-
-
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
Powierzchnia po
ś
lizgu
Powierzchnia po
ś
lizgu
-
-
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
23
Jeziorko osuwiskowe w
Jeziorko osuwiskowe w
koluwiach
koluwiach
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
Dobrzy
ń
n/Wisł
ą
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Karpaty (Muszyna)
Karpaty (Muszyna)
24
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Karpaty (
Karpaty (
Lachowice
Lachowice
)
)
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
Główne rejony osuwiskowe w Polsce
–
–
Karpaty (
Karpaty (
Lachowice
Lachowice
)
)
25
Karpaty
Karpaty
–
–
o
o
suwisko przy Pustelni
suwisko przy Pustelni
ś
ś
w. Jana z Dukli (2002)
w. Jana z Dukli (2002)
Karpaty
Karpaty
–
–
o
o
suwisko przy Pustelni
suwisko przy Pustelni
ś
ś
w. Jana z Dukli (2002)
w. Jana z Dukli (2002)
26
Karpaty
Karpaty
–
–
o
o
suwisko przy Pustelni
suwisko przy Pustelni
ś
ś
w. Jana z Dukli (2002)
w. Jana z Dukli (2002)
Stateczno
ść
zboczy w gruntach spoistych
Stateczno
ść
zboczy w gruntach spoistych
W przypadku zboczy zbudowanych z grunt
W przypadku zboczy zbudowanych z grunt
ó
ó
w
w
spoistych do wyznaczenia wsp
spoistych do wyznaczenia wsp
ó
ó
ł
ł
czynnik
czynnik
a
a
stateczno
stateczno
ś
ś
ci
ci
F
F
potrzeba wi
potrzeba wi
ę
ę
cej parametr
cej parametr
ó
ó
w (ni
w (ni
Ŝ
Ŝ
jak
jak
to by
to by
ł
ł
o w przypadku grunt
o w przypadku grunt
ó
ó
w sypkich), s
w sypkich), s
ą
ą
to:
to:
-
-
k
k
ą
ą
t tarcia wewn
t tarcia wewn
ę
ę
trznego
trznego
φφφφ
φφφφ
[
[
°
°
]
]
-
-
sp
sp
ó
ó
jno
jno
ść
ść
gruntu
gruntu
c
c
[
[
kPa
kPa
]
]
-
-
ci
ci
ęŜ
ęŜ
ar obj
ar obj
ę
ę
to
to
ś
ś
ciowy gruntu
ciowy gruntu
γγγγ
γγγγ
[
[
kN
kN
/m
/m
3
3
]
]
-
-
wysoko
wysoko
ść
ść
zbocza
zbocza
H
H
[m]
[m]
-
-
k
k
ą
ą
t nachylenia powierzchni zbocza
t nachylenia powierzchni zbocza
αααα
αααα
[
[
°
°
]
]
φ, γ,
c
α
H
27
Metoda
Metoda
Felleniusa
Felleniusa
Metoda
Metoda
Felleniusa
Felleniusa
∑
∑
∑
∑
∑
∑
⋅
+
⋅
=
⋅
⋅
=
=
=
=
=
=
i
i
i
i
i
i
i
n
i
i
n
i
i
n
i
oi
n
i
ui
W
l
c
tg
W
R
S
R
T
M
M
F
α
φ
α
sin
cos
1
1
1
1
F
F
min
min
≥≥≥≥
≥≥≥≥
F
F
dop
dop
F
F
dop
dop
= 1,1
= 1,1
÷÷÷÷
÷÷÷÷
1,5
1,5
(czasem
(czasem
2,0
2,0
zale
zale
Ŝ
Ŝ
nie od wa
nie od wa
Ŝ
Ŝ
no
no
ś
ś
ci
ci
zagadnienia i stopnia rozpoznania parametr
zagadnienia i stopnia rozpoznania parametr
ó
ó
w)
w)
28
Metoda
Metoda
Taylora
Taylora
gdzie
gdzie
min
N
N
F
=
H
c
N
⋅
=
γ
Metody numeryczne
Metody numeryczne
–
–
program
program
Geo
Geo
-
-
Slope
Slope
29
Metody numeryczne
Metody numeryczne
–
–
program
program
Geo
Geo
-
-
Slope
Slope
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Zabezpieczanie skarp i zboczy
1.
1.
Prawid
Prawid
ł
ł
owa interwencja w przypadku naruszenia
owa interwencja w przypadku naruszenia
stateczno
stateczno
ś
ś
ci zbocza powinna eliminowa
ci zbocza powinna eliminowa
ć
ć
przyczyny,
przyczyny,
kt
kt
ó
ó
re wywo
re wywo
ł
ł
uj
uj
ą
ą
zagro
zagro
Ŝ
Ŝ
enie
enie
2.
2.
W
W
sytuacji projektowania obiektu na zboczu lub
sytuacji projektowania obiektu na zboczu lub
wykonywania wykop
wykonywania wykop
ó
ó
w czy nasyp
w czy nasyp
ó
ó
w nale
w nale
Ŝ
Ŝ
y
y
przewidzie
przewidzie
ć
ć
wszystkie mo
wszystkie mo
Ŝ
Ŝ
liwe zagro
liwe zagro
Ŝ
Ŝ
enia
enia
wynikaj
wynikaj
ą
ą
ce z realizacji zamierzonego projektu
ce z realizacji zamierzonego projektu
3.
3.
N
N
ajszybsze i najgro
ajszybsze i najgro
ź
ź
niejsze zmiany
niejsze zmiany
zawsze
zawsze
wywo
wywo
ł
ł
uje woda
uje woda
, ona te
, ona te
Ŝ
Ŝ
jest przyczyn
jest przyczyn
ą
ą
wi
wi
ę
ę
kszo
kszo
ś
ś
ci
ci
zagro
zagro
Ŝ
Ŝ
e
e
ń
ń
.
.
Dlatego
Dlatego
przede wszystkim naleŜy
przede wszystkim naleŜy
uporz
uporz
ą
ą
dkowa
dkowa
ć
ć
stosunk
stosunk
i
i
wodn
wodn
e
e
i
i
wy
wy
elimin
elimin
ować
ować
zawilgocenia skarpy
zawilgocenia skarpy
4.
4.
N
N
ale
ale
Ŝ
Ŝ
y przewidywa
y przewidywa
ć
ć
d
d
ł
ł
ugotrwa
ugotrwa
ł
ł
e zmiany zwi
e zmiany zwi
ą
ą
zane
zane
ze zmian
ze zmian
ą
ą
warunk
warunk
ó
ó
w wodnych
w wodnych
(
(
ś
ś
redni
redni
e
e
wieloletni
wieloletni
e
e
opad
opad
y,
y,
ekstremalne wahania w
ekstremalne wahania w
ó
ó
d gruntowych
d gruntowych
)
)
30
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Zabezpieczanie skarp i zboczy
T
T
ypy interwencji technicznej przy zabezpieczaniu
ypy interwencji technicznej przy zabezpieczaniu
skarp i zboczy:
skarp i zboczy:
1.
1.
stabilizacja
stabilizacja
-
-
g
g
łę
łę
boka interwencja techniczna
boka interwencja techniczna
zmieniaj
zmieniaj
ą
ą
ca w
ca w
ł
ł
a
a
ś
ś
ciwo
ciwo
ś
ś
ci materia
ci materia
ł
ł
ó
ó
w, z kt
w, z kt
ó
ó
rych
rych
zbudowane jest zbocze lub zmieniaj
zbudowane jest zbocze lub zmieniaj
ą
ą
ca kszta
ca kszta
ł
ł
t
t
zbocza czy skarpy
zbocza czy skarpy
2.
2.
zabezpieczenie
zabezpieczenie
-
-
g
g
ł
ł
ó
ó
wnie eliminacja przyczyn, w
wnie eliminacja przyczyn, w
tym odwodnienie powierzchniowe i wg
tym odwodnienie powierzchniowe i wg
łę
łę
bne
bne
3.
3.
kontrola
kontrola
-
-
zesp
zesp
ó
ó
ł
ł
dzia
dzia
ł
ł
a
a
ń
ń
i urz
i urz
ą
ą
dze
dze
ń
ń
sygnalizuj
sygnalizuj
ą
ą
cy
cy
stopie
stopie
ń
ń
zagro
zagro
Ŝ
Ŝ
enia stateczno
enia stateczno
ś
ś
ci zbocza lub obiektu
ci zbocza lub obiektu
(
(
monitoring
monitoring
)
)
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Metody stabilizacji
Metody stabilizacji
:
:
1.
1.
Z
Z
miana kszta
miana kszta
ł
ł
tu zbocza, w tym:
tu zbocza, w tym:
-
-
zmniejszenie wysoko
zmniejszenie wysoko
ś
ś
ci,
ci,
-
-
usuni
usuni
ę
ę
cie nawis
cie nawis
ó
ó
w (w g
w (w g
ó
ó
rnej cz
rnej cz
ęś
ęś
ci zbocza),
ci zbocza),
-
-
podparcie
podparcie
-
-
podsypanie w dolnej cz
podsypanie w dolnej cz
ęś
ęś
ci
ci
(przypory, tarasy)
(przypory, tarasy)
Metody te stosuje się
Metody te stosuje się
je
je
ś
ś
li przyczyn
li przyczyn
ą
ą
powstawania
powstawania
osuwisk jest niew
osuwisk jest niew
ł
ł
a
a
ś
ś
ciwy profil zbocza. Istota
ciwy profil zbocza. Istota
metody polega na zwi
metody polega na zwi
ę
ę
kszeniu si
kszeniu si
ł
ł
utrzymuj
utrzymuj
ą
ą
cych
cych
klin od
klin od
ł
ł
amu w stosunku do zsuwaj
amu w stosunku do zsuwaj
ą
ą
cych
cych
31
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Metody stabilizacji
Metody stabilizacji
:
:
2.
2.
P
P
rzebudowanie zbocza, w tym:
rzebudowanie zbocza, w tym:
-
-
wymiana grunt
wymiana grunt
ó
ó
w spoistych na piaski
w spoistych na piaski
-
-
zbrojenie grunt
zbrojenie grunt
ó
ó
w
w
, iniekcje
, iniekcje
Metody tego typu stosuje si
Metody tego typu stosuje si
ę
ę
kiedy istnieje konieczno
kiedy istnieje konieczno
ść
ść
zachowania k
zachowania k
ą
ą
ta nachylenia zbocza i jednoczesne
ta nachylenia zbocza i jednoczesne
zwi
zwi
ę
ę
kszenie jego stateczno
kszenie jego stateczno
ś
ś
ci. W tym przypadku
ci. W tym przypadku
konieczna jest stabilna podstawa dla wymienianego
konieczna jest stabilna podstawa dla wymienianego
lub zbrojonego nasypu. Zbrojenie jest bardzo
lub zbrojonego nasypu. Zbrojenie jest bardzo
efektywnym sposobem poprawiania stateczno
efektywnym sposobem poprawiania stateczno
ś
ś
ci
ci
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Metody stabilizacji
Metody stabilizacji
:
:
3.
3.
W
W
zmocnienie konstrukcyjne przez:
zmocnienie konstrukcyjne przez:
-
-
mury oporowe
mury oporowe
-
-
konstrukcje
konstrukcje
kaszycowe
kaszycowe
-
-
kotwie
kotwie
, pale lub studnie, ruszty Ŝelbetowe
, pale lub studnie, ruszty Ŝelbetowe
Konstrukcje oporowe i wsporcze stosujemy w
Konstrukcje oporowe i wsporcze stosujemy w
przypadku kiedy powodem powstania osuwiska s
przypadku kiedy powodem powstania osuwiska s
ą
ą
niskie parametry grunt
niskie parametry grunt
ó
ó
w pod
w pod
ł
ł
o
o
Ŝ
Ŝ
a lub jednocze
a lub jednocze
ś
ś
nie
nie
nie mamy pewno
nie mamy pewno
ś
ś
ci skuteczno
ci skuteczno
ś
ś
ci drena
ci drena
Ŝ
Ŝ
u
u
.
.
Konstrukcja zabezpieczaj
Konstrukcja zabezpieczaj
ą
ą
ca powinna by
ca powinna by
ć
ć
zakotwiona
zakotwiona
poni
poni
Ŝ
Ŝ
ej powierzchni po
ej powierzchni po
ś
ś
lizgu.
lizgu.
32
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Zabezpieczanie skarp i zboczy
Metody
Metody
zabezpiecze
zabezpiecze
ń
ń
:
:
4.
4.
Metody s
Metody s
ą
ą
nast
nast
ę
ę
puj
puj
ą
ą
ce:
ce:
-
-
drena
drena
Ŝ
Ŝ
e wg
e wg
łę
łę
bne
bne
(studnie depresyjne
(studnie depresyjne
,
,
-
-
drena
drena
Ŝ
Ŝ
e powierzchniowe
e powierzchniowe
–
–
rowy drena
rowy drena
Ŝ
Ŝ
owe
owe
,
,
drenaŜ przyporowy, brukowanie
drenaŜ przyporowy, brukowanie
-
-
likwidacja skurczowych szczelin pionowych
likwidacja skurczowych szczelin pionowych
-
-
zabudowa biologiczna
zabudowa biologiczna
–
–
darniowanie,
darniowanie,
zadrzewianie
zadrzewianie
Wymienione zabezpieczenia
Wymienione zabezpieczenia
stosujemy
stosujemy
aby
aby
zredukować wpływ wód gruntowych i opadowych
zredukować wpływ wód gruntowych i opadowych
na stateczność skarp i zboczy
na stateczność skarp i zboczy
Sposoby stabilizacji skarp i zboczy
Sposoby stabilizacji skarp i zboczy
33
Stabilizacja zbocza (w
Stabilizacja zbocza (w
yspa
yspa
Tokushima
Tokushima
,
,
Japonia 1997
Japonia 1997
)
)
Stabilizacja zbocza
Stabilizacja zbocza
–
–
system kotew
system kotew
(w
(w
yspa
yspa
Tokushima
Tokushima
, Japonia 1997
, Japonia 1997
)
)
34
Stabilizacja zbocza
Stabilizacja zbocza
–
–
południowa Walia
południowa Walia
Stabilizacja zbocza
Stabilizacja zbocza
–
–
wybrze
Ŝ
e w
wybrze
Ŝ
e w
Hampshire
Hampshire
35
Deformacje filtracyjne
Deformacje filtracyjne
–
–
zmiany
zmiany
w gruncie wywołane filtracj
ą
w gruncie wywołane filtracj
ą
1.
1.
Sufozja
Sufozja
2.
2.
Kolmatacja
Kolmatacja
3.
3.
Upłynnienie gruntu (k
Upłynnienie gruntu (k
urzawka
urzawka
)
)
4.
4.
Przebicie hydrauliczn
Przebicie hydrauliczn
e
e
5.
5.
Wyparcie gruntu
Wyparcie gruntu
6.
6.
Filtracyjna konsolidacja gruntu
Filtracyjna konsolidacja gruntu
a)
b)
c)
d)
h
2
h
1
l
h
0
h
2
γγγγ
w
h
0
γγγγ
w
h
1
γγγγ
w
(h
2
-h
1
)
γγγγ
w
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
Schemat
Schemat
c
c
i
i
ś
ś
nie
nie
ń
ń
wywieranych
wywieranych
na
na
pr
pr
ó
ó
bk
bk
ę
ę
gruntu:
gruntu:
a)
a)
schemat naczynia
schemat naczynia
modelowego,
modelowego,
b)
b)
ca
ca
ł
ł
kowite ci
kowite ci
ś
ś
nieni
nieni
a
a
wody,
wody,
c)
c)
wypór
wypór
wody
wody
d)
d)
r
r
ó
ó
Ŝ
Ŝ
nica ci
nica ci
ś
ś
nie
nie
ń
ń
wody (strata ci
wody (strata ci
ś
ś
nienia
nienia
wskutek filtracji)
wskutek filtracji)
Ciśnienie spływowe
Ciśnienie spływowe
–
–
jest wywierane na grunt przez
jest wywierane na grunt przez
przepływającą wodę (ciśnienie hydrodynamiczne)
przepływającą wodę (ciśnienie hydrodynamiczne)
36
Na próbkę gruntu znajdującego się w naczyniu
Na próbkę gruntu znajdującego się w naczyniu
działają:
działają:
-
-
od góry ciśnienie wody
od góry ciśnienie wody
-
-
od dołu ciśnienie wody
od dołu ciśnienie wody
gdzie:
gdzie:
γ
γ
w
w
-
-
cięŜar właściwy wody
cięŜar właściwy wody
h
h
0
0
, h
, h
2
2
-
-
wysokość połoŜenia zwierciadła wody (napór).
wysokość połoŜenia zwierciadła wody (napór).
RóŜnica
RóŜnica
h
h
2
2
–
–
h
h
1
1
poziomów wody w naczyniach
poziomów wody w naczyniach
powoduje filtrację wody. Ciśnienie wody
powoduje filtrację wody. Ciśnienie wody
u
u
działające na podstawę próbki moŜna rozdzielić na
działające na podstawę próbki moŜna rozdzielić na
dwie składowe:
dwie składowe:
-
-
ciśnienie odpowiadające wyporowi
ciśnienie odpowiadające wyporowi
-
-
ciśnienie odpowiadające stracie ciśnienia,
ciśnienie odpowiadające stracie ciśnienia,
spowodowanej przepływem wody przez próbkę
spowodowanej przepływem wody przez próbkę
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
w
h
u
γ
0
1
=
w
h
u
γ
2
2
=
w
h
γ
1
(
)
w
h
h
γ
1
2
−
Wartość
Wartość
ciśnienia spływowego
ciśnienia spływowego
j
j
nie zaleŜy od
nie zaleŜy od
prędkości filtracji lecz od spadku hydraulicznego
prędkości filtracji lecz od spadku hydraulicznego
i
i
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
j
i
l
h
h
w
w
=
=
−
γ
γ
1
2
37
Spadek krytyczny
Spadek krytyczny
–
–
w przypadku szczególnie
w przypadku szczególnie
intensywnej filtracji moŜe wystąpić zjawisko
intensywnej filtracji moŜe wystąpić zjawisko
upłynnienia gruntu
upłynnienia gruntu
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
Zjawiska zwi
ą
zane z ruchem wody w gruncie
II
I
B
h
1
2
A
z
H
1
H
S
S
chemat
chemat
do
do
ś
ś
wiadczenia
wiadczenia
okre
okre
ś
ś
laj
laj
ą
ą
cego
cego
spadek
spadek
krytyczny:
krytyczny:
1
1
–
–
piasek,
piasek,
2
2
–
–
siatka.
siatka.
Ś
Ś
rodki, kt
rodki, kt
ó
ó
rymi zabezpiecza si
rymi zabezpiecza si
ę
ę
grunty przed
grunty przed
szkodliwym dzia
szkodliwym dzia
ł
ł
aniem filtracji mo
aniem filtracji mo
Ŝ
Ŝ
na podzieli
na podzieli
ć
ć
na
na
dwie grupy
dwie grupy
:
:
1.
1.
Sposoby zabezpiecze
Sposoby zabezpiecze
ń
ń
zmniejszaj
zmniejszaj
ą
ą
cych spadek
cych spadek
hydrauliczny (wyd
hydrauliczny (wyd
ł
ł
u
u
Ŝ
Ŝ
enie drogi filtracji)
enie drogi filtracji)
2.
2.
Konstrukcje gruntowe zwane filtrami odwrotnymi.
Konstrukcje gruntowe zwane filtrami odwrotnymi.
Zasady Zabezpieczania Gruntów Przed
Zasady Zabezpieczania Gruntów Przed
Szkodliwym Działaniem Filtracji
Szkodliwym Działaniem Filtracji
38
Sufozja
Sufozja
Sufozja
Sufozja
to zjawisko polegaj
to zjawisko polegaj
ą
ą
ce na
ce na
usuwaniu z gruntu
usuwaniu z gruntu
bądź
przemieszczaniu
w
obrębie
gruntu
bądź
przemieszczaniu
w
obrębie
gruntu
drobniejszych cząstek lub
drobniejszych cząstek lub
ziarn
ziarn
jego szkieletu
jego szkieletu
mineralnego pod wpływem przepływającej
mineralnego pod wpływem przepływającej
przez
przez
ten grunt wody (W.C.Kowalski 1988)
ten grunt wody (W.C.Kowalski 1988)
.
.
W rezultacie
W rezultacie
sufozji
sufozji
zwiększa się porowatość
zwiększa się porowatość
, wzrasta
, wzrasta
wsp
wsp
ó
ó
ł
ł
czynnik filtracji i pr
czynnik filtracji i pr
ę
ę
dko
dko
ść przepływu
ść przepływu
wody.
wody.
Woda o wi
Woda o wi
ę
ę
kszej pr
kszej pr
ę
ę
dko
dko
ś
ś
ci mo
ci mo
Ŝ
Ŝ
e porusza
e porusza
ć
ć
coraz
coraz
wi
wi
ę
ę
ksze ziarna gruntu i powodowa
ksze ziarna gruntu i powodowa
ć
ć
dalszy rozw
dalszy rozw
ó
ó
j
j
procesu
procesu
sufozji
sufozji
a
a
Ŝ
Ŝ
do
do
upłynnienia gruntu lub
upłynnienia gruntu lub
utworzenia si
utworzenia si
ę
ę
kawern lub kana
kawern lub kana
ł
ł
ó
ó
w w gruncie
w w gruncie
(lessy, gliny lodowcowe)
(lessy, gliny lodowcowe)
.
.
Sufozja
Sufozja
PoniewaŜ usuwanie z gruntu lub przemieszczanie
PoniewaŜ usuwanie z gruntu lub przemieszczanie
wewnątrz niego drobniejszych cząstek lub
wewnątrz niego drobniejszych cząstek lub
ziarn
ziarn
szkieletu mineralnego moŜe odbywać się na drodze
szkieletu mineralnego moŜe odbywać się na drodze
mechanicznego
mechanicznego
lub
lub
chemicznego
chemicznego
oddziaływania
oddziaływania
wody podziemnej, wyróŜnia się:
wody podziemnej, wyróŜnia się:
-
-
sufozję
sufozję
mechaniczną
mechaniczną
–
–
przemieszczanie
przemieszczanie
cząstek i
cząstek i
ziarn
ziarn
odbywa się tylko na drodze
odbywa się tylko na drodze
oddziaływania ciśnienia hydrodynamicznego
oddziaływania ciśnienia hydrodynamicznego
-
-
sufozję
sufozję
chemiczną
chemiczną
–
–
następuje rozpuszczanie
następuje rozpuszczanie
przez wodę rozpuszczalnych cząstek i
przez wodę rozpuszczalnych cząstek i
ziarn
ziarn
-
-
sufozję
sufozję
chemiczno
chemiczno
-
-
mechaniczną
mechaniczną
–
–
proces
proces
obejmujący zjawisko rozpuszczania jak i
obejmujący zjawisko rozpuszczania jak i
przemieszczania cząstek i
przemieszczania cząstek i
ziarn
ziarn
w gruncie
w gruncie
39
Sufozja
Sufozja
Aby proces
Aby proces
sufozji
sufozji
mógł zajść w gruncie, powinny być
mógł zajść w gruncie, powinny być
spełnione następujące warunki:
spełnione następujące warunki:
-
-
występowanie gruntu o określonym składzie
występowanie gruntu o określonym składzie
granulometrycznym
granulometrycznym
i wielkości porów, a w
i wielkości porów, a w
przypadku
przypadku
sufozji
sufozji
chemicznej
chemicznej
–
–
gruntu
gruntu
zawierającego składniki rozpuszczalne w
zawierającego składniki rozpuszczalne w
wodzie
wodzie
-
-
istnienie odpowiednio duŜego ciśnienia
istnienie odpowiednio duŜego ciśnienia
hydrodynamicznego (spływowego)
hydrodynamicznego (spływowego)
przepływającej przez grunt wody, a więc jej
przepływającej przez grunt wody, a więc jej
odpowiednio duŜej prędkości uwarunkowanej
odpowiednio duŜej prędkości uwarunkowanej
spadkiem hydraulicznym
spadkiem hydraulicznym
Sufozja
Sufozja
Sufozja
Sufozja
moŜe zachodzić w określonej warstwie gruntu
moŜe zachodzić w określonej warstwie gruntu
róŜnoziarnistego
róŜnoziarnistego
ale takŜe w strefie kontaktu
ale takŜe w strefie kontaktu
dwóch warstw gruntów
dwóch warstw gruntów
niesufozyjnych
niesufozyjnych
(
(
równoziarnistych
równoziarnistych
), dlatego wyróŜnia się:
), dlatego wyróŜnia się:
-
-
sufozję
sufozję
wewnątrzwarstwową
wewnątrzwarstwową
(wewnętrzną,
(wewnętrzną,
śródwarstwową
śródwarstwową
)
)
–
–
zachodzi wewnątrz warstwy
zachodzi wewnątrz warstwy
gruntu podatnego na
gruntu podatnego na
sufozję
sufozję
-
-
sufozję
sufozję
międzywarstwową
międzywarstwową
(kontaktową)
(kontaktową)
–
–
cząstki lub ziarna przechodzą z jednej warstwy
cząstki lub ziarna przechodzą z jednej warstwy
gruntu do drugiej
gruntu do drugiej
40
Upłynnienie gruntu
Upłynnienie gruntu
Upłynnienie
Upłynnienie
gruntu
gruntu
–
–
zjawisko utraty struktury
zjawisko utraty struktury
gruntu na skutej przepływającej przez ten grunt
gruntu na skutej przepływającej przez ten grunt
wody w wyniki przekroczenia krytycznego spadku
wody w wyniki przekroczenia krytycznego spadku
hydraulicznego (grunt zachowuje się jak płyn)
hydraulicznego (grunt zachowuje się jak płyn)
grunty
spoiste
warstwa
wodono
ś
na
I ZWG
warstwa wodono
ś
na
II ZWG
1
2
3
Przyk
Przyk
ł
ł
ad warunk
ad warunk
ó
ó
w
w
gruntowo
gruntowo
–
–
w
w
odnych,
odnych,
w kt
w kt
ó
ó
rych mo
rych mo
Ŝ
Ŝ
e
e
n
n
ast
ast
ą
ą
pi
pi
ć
ć
up
up
ł
ł
ynnienie:
ynnienie:
1
1
–
–
studnia
studnia
opuszczona,
opuszczona,
2
2
–
–
piezometr
piezometr
,
,
3
3
–
–
strefa zagro
strefa zagro
Ŝ
Ŝ
enia
enia
wyparciem.
wyparciem.
Kolmatacja
Kolmatacja
Kolmatacja
Kolmatacja
–
–
osadzanie się w porach gruntu cząstek
osadzanie się w porach gruntu cząstek
lub
lub
ziarn
ziarn
na skutek zmniejszenia się spadku
na skutek zmniejszenia się spadku
hydraulicznego lub związanej z nim prędkości
hydraulicznego lub związanej z nim prędkości
przepływu wody podziemnej w gruncie. Jest to
przepływu wody podziemnej w gruncie. Jest to
proces odwrotny do procesu
proces odwrotny do procesu
sufozji
sufozji
.
.
k
3
k
2
k
1
i
3
i
2
i
1
Schemat
Schemat
filtru
filtru
odwrotnego
odwrotnego.
41
Wyparcie gruntu
Wyparcie gruntu
Wyparciem
Wyparciem
gruntu nazywa się zjawisko polegające
gruntu nazywa się zjawisko polegające
na przesunięciu pewnej objętości gruntu (często
na przesunięciu pewnej objętości gruntu (często
wraz z obciąŜającymi ją elementami ubezpieczeń)
wraz z obciąŜającymi ją elementami ubezpieczeń)
na skutek naporu hydrodynamicznego. Wyparta
na skutek naporu hydrodynamicznego. Wyparta
masa powiększa swoją objętość i porowatość.
masa powiększa swoją objętość i porowatość.
Zjawisko wyparcia moŜe występować nie tylko w
Zjawisko wyparcia moŜe występować nie tylko w
kierunku pionowym do góry, lecz równieŜ poziomo
kierunku pionowym do góry, lecz równieŜ poziomo
w podłoŜu budowli piętrzących wodę.
w podłoŜu budowli piętrzących wodę.
Wyparcie gruntu
Wyparcie gruntu
grunty
spoiste
warstwa
wodono
ś
na
I ZWG
warstwa wodono
ś
na
II ZWG
1
2
3
Przyk
Przyk
ł
ł
ad warunk
ad warunk
ó
ó
w
w
gruntowo
gruntowo
–
–
w
w
odnych,
odnych,
w kt
w kt
ó
ó
rych mo
rych mo
Ŝ
Ŝ
e
e
n
n
ast
ast
ą
ą
pi
pi
ć przebicie
ć przebicie
:
:
1
1
–
–
studnia
studnia
opuszczona,
opuszczona,
2
2
–
–
piezometr
piezometr
,
,
3
3
–
–
strefa zagro
strefa zagro
Ŝ
Ŝ
enia
enia
wyparciem.
wyparciem.
42
Przebicie hydrauliczne
Przebicie hydrauliczne
Przebiciem hydraulicznym
Przebiciem hydraulicznym
nazywa się zjawisko
nazywa się zjawisko
tworzenia się kanału (przewodu) w gruntowej
tworzenia się kanału (przewodu) w gruntowej
warstwie izolującej, wypełnionego gruntem o
warstwie izolującej, wypełnionego gruntem o
naruszonej strukturze, łączącego miejsca o
naruszonej strukturze, łączącego miejsca o
wyŜszym i niŜszym ciśnieniu wody w porach. Na
wyŜszym i niŜszym ciśnieniu wody w porach. Na
powierzchni terenu przebicie hydrauliczne jest
powierzchni terenu przebicie hydrauliczne jest
widoczne w postaci źródła. Zjawisko przebicia
widoczne w postaci źródła. Zjawisko przebicia
występuje przewaŜnie w gruntach mało spoistych
występuje przewaŜnie w gruntach mało spoistych
podścielonych gruntami przepuszczalnymi.
podścielonych gruntami przepuszczalnymi.
Przebicie hydrauliczne
Przebicie hydrauliczne
warstwa mało przepuszczalna
warstwa przepuszczalna
1
2
Przyk
Przyk
ł
ł
ad warunk
ad warunk
ó
ó
w geologicznych, w kt
w geologicznych, w kt
ó
ó
rych mo
rych mo
Ŝ
Ŝ
e nast
e nast
ą
ą
pi
pi
ć
ć
przebicie:
przebicie:
1
1
–
–
miejsce
miejsce
zagro
zagro
Ŝ
Ŝ
enia przebiciem.
enia przebiciem.
43
Filtracyjna konsolidacja gruntu
Filtracyjna konsolidacja gruntu
Filtracyjna konsolidacja gruntu
Filtracyjna konsolidacja gruntu
to proces
to proces
zwiększania się gęstości objętościowej oraz
zwiększania się gęstości objętościowej oraz
zmniejszania porowatości w wyniki przepływu
zmniejszania porowatości w wyniki przepływu
wody w gruncie. Zachodzi on na drodze
wody w gruncie. Zachodzi on na drodze
reorientacji i niewielkich przemieszczeń cząstek i
reorientacji i niewielkich przemieszczeń cząstek i
ziarn
ziarn
gruntu co prowadzi do ich lepszego
gruntu co prowadzi do ich lepszego
upakowania (zagęszczenia). Efekty są często
upakowania (zagęszczenia). Efekty są często
widoczne na powierzchni w postaci osiadań terenu.
widoczne na powierzchni w postaci osiadań terenu.
Wpływ mrozu na grunty
Wpływ mrozu na grunty
Przemarzanie gruntu
Przemarzanie gruntu
jest to zamarzanie wody w
jest to zamarzanie wody w
gruncie w przypadku okresowego występowania
gruncie w przypadku okresowego występowania
temperatury powietrza poniŜej 0ºC.
temperatury powietrza poniŜej 0ºC.
Głębokość i prędkość przemarzania zaleŜą od:
Głębokość i prędkość przemarzania zaleŜą od:
temperatury powietrza
temperatury powietrza
czasu trwania
czasu trwania
osłony terenu
osłony terenu
struktury i tekstury gruntu
struktury i tekstury gruntu
składu
składu
granulometrycznego
granulometrycznego
gruntu
gruntu
44
Wpływ mrozu na grunty
Wpływ mrozu na grunty
Zjawisko przemarzania gruntu
Zjawisko przemarzania gruntu
∆
h-w
ysadziny
Soczewki
lodowe
Granica
przemarzania
Podci
ą
ganie wody
Zwierciadło
wody gruntowej
Wilgotno
ść
po
zamarzni
ę
ciu
gruntu
Wilgotno
ść
gruntu przed
mrozami
w [%]
0
10
20
30
40
Gł
ę
boko
ść
przemarzania gruntu w Polsce
Gł
ę
boko
ść
przemarzania gruntu w Polsce
45
Uszkodzenia budynków
Uszkodzenia budynków
Uszkodzenia budynków
Uszkodzenia budynków
46
Uszkodzenia budynków
Uszkodzenia budynków
Wysadziny
Wysadziny
Wysadziny
Wysadziny
występują tylko wtedy gdy:
występują tylko wtedy gdy:
-
-
grunt podłoŜa jest
grunt podłoŜa jest
wysadzinowy
wysadzinowy
-
-
zwierciadło wody zalega płytko lub podłoŜe jest
zwierciadło wody zalega płytko lub podłoŜe jest
zbyt wilgotne wskutek duŜych opadów deszczu,
zbyt wilgotne wskutek duŜych opadów deszczu,
braku odpływu wody w rowach pobocznych
braku odpływu wody w rowach pobocznych
-
-
mróz działa dostatecznie długo i intensywnie
mróz działa dostatecznie długo i intensywnie
47
Wysadziny
Wysadziny
na nasypach drogowych
na nasypach drogowych
Wysadziny
Wysadziny
są szczególnie widoczne pod koniec zimy
są szczególnie widoczne pod koniec zimy
lub wczesną wiosną. Nawierzchnia poza
lub wczesną wiosną. Nawierzchnia poza
przepustem jest wyraźnie wyŜsza niŜ nad
przepustem jest wyraźnie wyŜsza niŜ nad
przepustem. Miejsca gdzie obserwuje się
przepustem. Miejsca gdzie obserwuje się
wysadziny
wysadziny
w zimie, najczęściej stają się na wiosnę
w zimie, najczęściej stają się na wiosnę
miejscami przełomów nawierzchni.
miejscami przełomów nawierzchni.
Przełomy nawierzchni drogowych
Przełomy nawierzchni drogowych
W okresie wiosennych roztopów wielokrotne
W okresie wiosennych roztopów wielokrotne
zamarzanie i odmarzanie
zamarzanie i odmarzanie
przewilgoconego
przewilgoconego
gruntu
gruntu
stanowiącego podłoŜe nawierzchni, przy ruchu
stanowiącego podłoŜe nawierzchni, przy ruchu
pojazdów doprowadza do coraz większych osiadań
pojazdów doprowadza do coraz większych osiadań
48
Przełomy nawierzchni drogowych
Przełomy nawierzchni drogowych
Przełomy nawierzchni drogowych
Przełomy nawierzchni drogowych
49
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
Kryteria
Kryteria
wysadzinowości
wysadzinowości
gruntów zaleŜą od
gruntów zaleŜą od
właściwości fizycznych gruntów.
właściwości fizycznych gruntów.
Im bardziej drobnoziarnisty jest grunt, tym mniejsze
Im bardziej drobnoziarnisty jest grunt, tym mniejsze
są wymiary porów, tym więcej porów jest prawie
są wymiary porów, tym więcej porów jest prawie
całkowicie wypełnionych wodą adsorbowaną, a więc
całkowicie wypełnionych wodą adsorbowaną, a więc
lepsze są warunki do tworzenia się wydzielonych
lepsze są warunki do tworzenia się wydzielonych
soczewek lodowych i powstawania
soczewek lodowych i powstawania
wysadzin
wysadzin
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
1.
1.
Kryterium
Kryterium
Casagrande’go
Casagrande’go
(1934), według
(1934), według
którego do
którego do
wysadzinowych
wysadzinowych
zalicza się grunty
zalicza się grunty
nierównoziarniste
nierównoziarniste
(U > 15), które zawierają więcej
(U > 15), które zawierają więcej
niŜ 3 % cząstek mniejszych od 0,02 mm oraz
niŜ 3 % cząstek mniejszych od 0,02 mm oraz
grunty
grunty
równoziarniste
równoziarniste
(U < 5) zawierające ponad
(U < 5) zawierające ponad
10 % cząstek mniejszych od 0,02 mm (U=d
10 % cząstek mniejszych od 0,02 mm (U=d
60
60
/d
/d
10
10
)
)
2.
2.
Kryterium
Kryterium
Beskowa
Beskowa
(1935), wg którego
(1935), wg którego
uwzględnia się wpływ
uwzględnia się wpływ
pochodzenia geologicznego
pochodzenia geologicznego
gruntu, wielkość średnicy d
gruntu, wielkość średnicy d
50
50
, procentową
, procentową
zawartość frakcji o średnicy mniejszej od 0,062
zawartość frakcji o średnicy mniejszej od 0,062
mm i 0,125 mm oraz kapilarność bierną przy
mm i 0,125 mm oraz kapilarność bierną przy
wilgotności równej granicy płynności.
wilgotności równej granicy płynności.
50
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
Kryterium
Kryterium
Wiłuna
Wiłuna
(1958) (
(1958) (
warszawskie
warszawskie
),
),
wg którego uwzględnia się:
wg którego uwzględnia się:
-
-
uziarnienie gruntu
uziarnienie gruntu
i
i
kapilarność bierną
kapilarność bierną
gruntu
gruntu
H
H
kb
kb
.
.
-
-
skład
skład
granulometryczny
granulometryczny
i rodzaj nawierzchni
i rodzaj nawierzchni
drogowej
drogowej
-
-
jednostkę klimatyczną kraju
jednostkę klimatyczną kraju
Wiłun
Wiłun
pod względem
pod względem
wysadzinowości
wysadzinowości
, dzieli grunty na
, dzieli grunty na
3 grupy:
3 grupy:
GRUPA A
GRUPA A
–
–
grunty
grunty
niewysadzinowe
niewysadzinowe
o
o
H
H
kb
kb
< 1,0 m,
< 1,0 m,
bezpieczne w kaŜdych warunkach
bezpieczne w kaŜdych warunkach
wodnogruntowych
wodnogruntowych
i klimatycznych; są to grunty
i klimatycznych; są to grunty
zawierające poniŜej 20 % cząstek mniejszych od
zawierające poniŜej 20 % cząstek mniejszych od
0,05 mm i poniŜej 3 % cząstek mniejszych od 0,02
0,05 mm i poniŜej 3 % cząstek mniejszych od 0,02
mm (naleŜą tu czyste Ŝwiry, pospółki i piaski).
mm (naleŜą tu czyste Ŝwiry, pospółki i piaski).
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
GRUPA B
GRUPA B
–
–
grunty wątpliwe (mało
grunty wątpliwe (mało
wysadzinowe
wysadzinowe
) o
) o
H
H
kb
kb
< 1,3 m, zawierające 20 ÷ 30 % cząstek
< 1,3 m, zawierające 20 ÷ 30 % cząstek
mniejszych od 0,05 mm i 3 ÷ 10 % cząstek
mniejszych od 0,05 mm i 3 ÷ 10 % cząstek
mniejszych od 0,02 mm (naleŜą tu piaski bardzo
mniejszych od 0,02 mm (naleŜą tu piaski bardzo
drobne, pylaste i próchniczne).
drobne, pylaste i próchniczne).
GRUPA C
GRUPA C
–
–
grunty
grunty
wysadzinowe
wysadzinowe
o
o
H
H
kb
kb
> 1,3 m; są
> 1,3 m; są
grunty zawierające powyŜej 30 % cząstek
grunty zawierające powyŜej 30 % cząstek
mniejszych od 0,05 mm i powyŜej 10 % cząstek
mniejszych od 0,05 mm i powyŜej 10 % cząstek
mniejszych od 0,02 mm (naleŜą tu wszystkie
mniejszych od 0,02 mm (naleŜą tu wszystkie
grunty spoiste i namuły organiczne).
grunty spoiste i namuły organiczne).
51
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
Kryterium stosowane w USA
Kryterium stosowane w USA
GRUPA F1
GRUPA F1
–
–
świry i pospółki zawierające od
świry i pospółki zawierające od
3 ÷ 20 % cząstek mniejszych niŜ 0,02 mm.
3 ÷ 20 % cząstek mniejszych niŜ 0,02 mm.
GRUPA F2
GRUPA F2
–
–
Piaski zawierające od 3 ÷ 15 %
Piaski zawierające od 3 ÷ 15 %
cząstek mniejszych niŜ 0,02 mm.
cząstek mniejszych niŜ 0,02 mm.
GRUPA F3
GRUPA F3
–
–
świry i pospółki zawierające więcej
świry i pospółki zawierające więcej
niŜ 20 % cząstek o średnicy < 0,02 mm.
niŜ 20 % cząstek o średnicy < 0,02 mm.
-
-
piaski (z wyjątkiem piasków pylastych) zawierające
piaski (z wyjątkiem piasków pylastych) zawierające
więcej niŜ 15 % cząstek o średnicy < 0,02 mm.
więcej niŜ 15 % cząstek o średnicy < 0,02 mm.
-
-
gliny i iły (z wyjątkiem iłów warwowych) o
gliny i iły (z wyjątkiem iłów warwowych) o
Ip
Ip
wg
wg
Attenberga
Attenberga
> 12 %.
> 12 %.
-
-
iły warwowe jednorodne
iły warwowe jednorodne
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
Kryterium stosowane w USA
Kryterium stosowane w USA
GRUPA F4
GRUPA F4
–
–
wszystkie pyły łącznie z pyłem
wszystkie pyły łącznie z pyłem
piaszczystym.
piaszczystym.
-
-
piaski pylaste zawierające więcej niŜ 50 % cząstek
piaski pylaste zawierające więcej niŜ 50 % cząstek
o średnicy < 0,02 mm.
o średnicy < 0,02 mm.
-
-
gliny i iły o
gliny i iły o
Ip
Ip
wg
wg
Attenberga
Attenberga
< 12 %.
< 12 %.
-
-
iły warwowe niejednorodne,
iły warwowe niejednorodne,
przewarstwione
przewarstwione
52
Kryteria
Kryteria
wysadzinowo
ś
ci
wysadzinowo
ś
ci
gruntów
gruntów
GRUPA F4
GRUPA F4
–
–
wszystkie pyły łącznie z pyłem
wszystkie pyły łącznie z pyłem
piaszczystym.
piaszczystym.
Głębokość przemarzania w danym miejscu zmienia
Głębokość przemarzania w danym miejscu zmienia
się w poszczególnych latach w zaleŜności od
się w poszczególnych latach w zaleŜności od
panujących w kaŜdym roku warunków
panujących w kaŜdym roku warunków
meteorologicznych
meteorologicznych
Głębokość strefy przemarzania pod fundamentem
Głębokość strefy przemarzania pod fundamentem
lub w jego bliskości jest mniejsza niŜ w sąsiedztwie
lub w jego bliskości jest mniejsza niŜ w sąsiedztwie
Grunty w mieście są cieplejsze niŜ w okolicy
Grunty w mieście są cieplejsze niŜ w okolicy
(równieŜ temp jest wyŜsza w mieście)
(równieŜ temp jest wyŜsza w mieście)
Mo
Ŝ
liwe
ś
rodki zaradcze stosowane w
Mo
Ŝ
liwe
ś
rodki zaradcze stosowane w
odniesieniu do budynków
odniesieniu do budynków
•
•
Korekty lokalizacji obiektów
Korekty lokalizacji obiektów
•
•
Odpowiednio głębokie posadowienie obiektu
Odpowiednio głębokie posadowienie obiektu
•
•
Odcięcie dopływu wody do spągu strefy
Odcięcie dopływu wody do spągu strefy
przemarzania
przemarzania
•
•
ObniŜenie połoŜenia poziomu zwierciadła wody
ObniŜenie połoŜenia poziomu zwierciadła wody
gruntowej
gruntowej
•
•
Zastosowanie odpowiednich izolacji termicznych
Zastosowanie odpowiednich izolacji termicznych
•
•
Odpowiednie impregnacje gruntu wokół
Odpowiednie impregnacje gruntu wokół
fundamentu
fundamentu
•
•
UŜycie drenujących opasek piaszczystych
UŜycie drenujących opasek piaszczystych
odprowadzających wodę
odprowadzających wodę
53
Zabezpieczanie nawierzchni drogowych:
Zabezpieczanie nawierzchni drogowych:
Odpowiednie lub podwyŜszenie nasypu powyŜej
Odpowiednie lub podwyŜszenie nasypu powyŜej
zwierciadłoa
zwierciadłoa
wody gruntowej
wody gruntowej
ObniŜenie poziomu wody gruntowej
ObniŜenie poziomu wody gruntowej
Odcięcie bocznego dopływu wody gruntowej
Odcięcie bocznego dopływu wody gruntowej
Zastosowanie pod powierzchnią podsypki
Zastosowanie pod powierzchnią podsypki
piaskowej o odpowiednim uziarnieniu i miąŜszości
piaskowej o odpowiednim uziarnieniu i miąŜszości
Zastosowanie podbudowy z gruntu stabilizowanego
Zastosowanie podbudowy z gruntu stabilizowanego
cementem lub bitumem
cementem lub bitumem
Dobre odwodnienie powierzchniowe
Dobre odwodnienie powierzchniowe