6zbiorek zastepu

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

Wprowadzenie.

Zrobiłe

nabór i si

udało. Na pierwsz

zbiórk

po naborze przyszło 4, 6, czy

12 fajnych chłopaków z szóstej klasy. S

naprawd

zainteresowani harcerstwem i

chc

na ciekawych zbiórkach. No wła

nie i … tu zaczyna si

problem, co z nimi

zrobi

? Jak zach

? Jak utrzyma

w dru

ynie?

Wiele razy ka

dy dobry dru

ynowy i zast

powy (którzy robi

skuteczne

nabory) staj

przed tym problemem. Dotyczy on sprawy dosy

powa

nej, a

mianowicie, jak przeprowadzi

kilka pierwszych zbiórek tak,

eby chłopaków

zatrzyma

w dru

ynie. Cz

sto zast

powi mówi

, i

łatwiej jest im wymy

zbiórki,

gdy zast

p ju

umie, ni

gdy przyjd

chłopcy prosto z naboru.

Jak wskazuje praktyka najwi

cej chłopaków odpada z harcerstwa w jednym z

trzech okresów: tu

po naborze (gdy jeszcze nie s

dostatecznie zach

ceni), w

wieku

wikowym (gdy nie umiej

znale

źć

dla siebie miejsca w harcerstwie, a

niekoniecznie nadaj

na dru

ynowych i funkcyjnych) i w wieku studenckim lub

po studiach (gdy zaczynaj

przewarto

ciowywa

swoje

ycie).

Mam nadziej

e to opracowanie pomo

e w zmniejszeniu odsetka tych

pierwszych.

Czytaj

c t

broszurk

na spyta

: no dobrze, ale dlaczego 6 zbiórek, a nie

5, 7 czy 9? Tak naprawd

nie ma znaczenia, czy to b

dzie jedna zbiórka mniej, czy

cej. Istotny jest sam cykl tych kilku pierwszych zbiórek i ich podsumowanie w

postaci wyjazdu. Otó

jak wskazuje m.in. moje do

wiadczenie sze

ść

zbiórek to mniej

cej 1,5 do 2 miesi

cy pracy dru

yny. „Sze

ść

zbiórek” nawi

zuje wła

nie do owego

półtora miesi

ca, który jest potrzebny na odwiedzenie rodziców harcerzy i takie

przeprowadzenie pierwszych zbiórek, by móc potem zorganizowa

wyjazd.

Warto zwróci

uwag

na to, i

przez ten czas wiele mo

e si

zmieni

yciu

młodego człowieka. Półtora miesi

ca to okres wystarczaj

cy, by z chłopaka zrobi

„dobry materiał” na harcerza. Nie oznacza to oczywi

cie,

e ka

dy młody człowiek

dzie po półtora miesi

ca harcerzem, gdy

wielu mo

e odpa

ść

, wielu mo

potrzebowa

cej czasu. Jednak

e równie

dla wielu te półtora miesi

ca to czas

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

wystarczaj

cy, by zobaczy

czym jest harcerstwo oraz prawdziwie si

nie wci

ąć

. Nadto psychologicznie rzecz bior

c te kilka pierwszych zbiórek ma

kapitalne znaczenie dla całego harcerskiego

ycia młodego chłopaka. To wła

nie

pierwsze zbiórki najcz

ęś

ciej decyduj

o tym, czy zostanie on w dru

ynie czy nie.

Czas ten pozwoli tak

e na poznanie chłopaków i stworzenie z nich zal

ąż

ków

zespołu, czyli zast

pu.

Broszura ma słu

tym, którzy pracuj

na najwa

niejszych w ZHR funkcjach:

zast

powym i dru

ynowym. Nie jest jedynie słusznym wzorcem, ani te

nie jest te

gotowym przepisem, który na pewno uda si

zrealizowa

w ka

dych warunkach. To

opracowanie ma by

jedynie przykładem, jak mo

na przeprowadzi

6 pierwszych

zbiórek.

Przyj

łem nast

puj

ce zało

enia tworz

c to opracowanie: (1) sprawa dotyczy

chłopców w ostatniej klasie szkoły podstawowej lub pierwszej klasie gimnazjum (12 –

14 lat); (2) zast

p ponaborowy liczy wraz z zast

powym 5 – 9 osób.

Opracowanie dzieli si

na dwie cz

ęś

ci: praktyczne wskazówki (zagadnienia

ogólne) oraz charakterystyka poszczególnych zbiórek (zagadnienia szczegółowe).

ęść

pierwsza jest przeznaczona przede wszystkim dla tych, którzy maj

niedosyt

wiedzy i wskazówek zwi

zanych z rozwojem chłopców w wieku okołogimnazjalnym i

charakterystyki form pracy z nimi. Cz

ęść

druga jest adresowana do tych, którym

brakuje gotowego pomysłu, a ju

teraz maj

wie

y zast

p, lub dla tych, którzy chc

porówna

swoje do

wiadczenia z moimi.

Na koniec chc

zastrzec,

e cz

ęść

gier opisanych w niniejszej broszurze

została wymy

lona przeze mnie, cz

ęść

jest mi znana sk

din

d, ale nie ja jestem ich

autorem. Je

eli chodzi o pomysły na zbiórki, to s

one efektem do

wiadcze

ró

nych

instruktorów i instruktorek, m.in. wspomnianych w podzi

kowaniach.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

I. Zagadnienia wst

pne.

1. Skrótowa charakterystyka potrzeb chłopców w wieku

naborowym.

Nie wchodz

c w szczegółow

analiz

psychologiczn

i naukow

nale

stwierdzi

, i

człowiek zasadniczo posiada nast

puj

ce rodzaje potrzeb: biologiczne,

psychiczne i społeczne.

Do podstawowych potrzeb biologicznych nale

żą

: potrzeba pokarmu, wody,

tlenu, snu oraz potrzeba zachowania gatunku (jej rozwój).

Do najwa

niejszych potrzeb psychicznych nale

żą

potrzeby: bezpiecze

stwa,

niezale

ci (wolno

ci), miło

ci (doznawania i dawania), posiadania (warto

ci –

celów oraz dóbr materialnych).

Do najistotniejszych potrzeb

społecznych

zalicza si

potrzeb

przynale

ci (identyfikacji grupowej), znaczenia, uznania, osi

gni

ęć

, akceptacji,

rywalizacji. S

to potrzeby charakterystyczne dla szerokiego przekroju wiekowego i

dotycz

zarówno m

ęż

czyzn, jak i kobiet. Dla potrzeb niniejszego opracowania ten

g zaw

zimy jednak do chłopców w wieku okołogimnazjalnym (12 – 14 lat).

Znaj

c potrzeby nastoletnich chłopców nale

y stwierdzi

, i

o ich pozostaniu w

dru

ynie zdecyduje przede wszystkim zaspokojenie potrzeb społecznych. Warto

jednocze

nie zwróci

uwag

na to, i

w zale

ci od wieku skala tych potrzeb

zmienia si

. Dla przeci

tnego 13–stolatka najwa

niejsze b

potrzeby rywalizacji i

znaczenia oraz coraz wyra

niej przynale

ci, podczas gdy dla 14-stolatka

niejsza s

potrzeby przynale

ci i akceptacji. W zwi

zku z tym cele oraz

tre

ść

zbiórek nale

y dobiera

odpowiednio do wieku.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

2. Skrótowa charakterystyka form pracy z chłopcami z naboru.

Wszyscy dru

ynowi, których pytałem, podzielili moje zdanie,

e formy pracy z

chłopcami z naboru musz

aktywne, dynamiczne i ciekawe. Nie mog

to by

formy mówione, bo zanudz

pełnych energii i ch

ci do zabawy chłopców. Nie mog

zbyt skomplikowane, gdy

zniech

caj

Formy aktywne powinny by

zwi

zane z tym, co chłopcy sami lubi

robi

, jak

np. gra w piłk

, podchody. Wydaje si

e na samym pocz

tku szczególnie nale

unika

przeładowywania zbiórek wiedz

i nowymi umiej

tno

ciami, które na

pó

niejszym etapie trzeba wprowadza

stopniowo i z umiarem.

Nale

y zatem wystrzega

wszelkich pogadanek i dyskusji, i to nie tylko w

czasie pierwszych 6 zbiórek, ale tak

e w dalszej pracy. Gaw

dy powinny by

krótkie

(2 – 5 min.), barwne i tre

ciwe. Nale

y posługiwa

czytelnymi symbolami i

przykładami (przypowie

ci). Ponadto powinno si

stosowa

wiele form

integracyjnych, takich jak ró

ne zadania i pl

sy, gdy

pozwoli to na stworzenie w

nej grupie chłopaków wewn

trznych wi

zi, co prowadzi w oczywisty sposób do

powstania spójnego zast

pu. Nale

y du

piewa

i to ró

nych piosenek,

przy

piewek i pie

ni, gdy

piew ł

czy ludzi oraz pobudza zmysły i uczucia. Dzi

piewowi mo

na pozna

pewne rysy charakteru chłopców (np. obserwuj

c jakie

piosenki im si

podobaj

piew pozwala tak

e na zwalczenie nie

miało

ci,

zwłaszcza je

li wykonywany jest grupowo.

Wydaje si

istotne, aby ju

od samego pocz

tku wprowadza

pewne elementy

obrz

dowe, które b

gromadzi

chłopców wokół pewnych czytelnych dla nich

symboli. Chodzi tu chocia

by o powitanie, zawołanie Czuwaj!, piosenk

dru

yny itd.

Oczywi

cie nie nale

y z tym przesadza

, ale warto powoli wdra

jako niezwykle

skuteczne narz

dzie integruj

ce.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

II. Zagadnienia szczegółowe.

1. Charakterystyka i rozplanowanie poszczególnych zbiórek.

Czasem trudno wyczu

czy co

chłopcom na pewno spodoba, czy nie

(wiem to z własnego do

wiadczenia). Jest bardzo prawdopodobne,

e b

zadowoleni, je

eli to, co dla nich przygotujemy b

dzie odpowiadało ich potrzebom

(np. rywalizacji). Na sprawy potrzeb i oczekiwa

trudno wpłyn

ąć

, dru

ynowy

(zast

powy) albo wie, jakie to potrzeby (lub je wyczuwa), albo nie wie. Jednak

e s

takie rzeczy, nazwałbym je wskazówkami technicznymi, których zastosowanie

sprawi,

e łatwiej b

dzie o dobr

zbiórk

. Moje sugestie dla przygotowuj

cego

zbiórk

nast

puj

ce:

•

przestrzegaj zasad dobrej zbiórki przygotowuj

c i prowadz

c zbiórk

, s

naprawd

przydatne;

•

nigdy nie przygotowuj zbiórki na dzie

przed ni

, zawsze daj sobie wi

cej czasu;

•

pytaj innych o to co s

o pomy

le na zbiórk

; mog

dostrzec wiele spraw,

których Ty nie zauwa

asz;

•

bezpiecze

stwo chłopaków i Twoje to podstawa wszelkich dalszych działa

;

•

zawsze na miejscu zbiórki wcze

niej, cz

sto na miejscu wychodzi wiele

istotnych kwestii, o których nie mogłe

wiedzie

lub nie pomy

lałe

;

•

przed zbiórk

porozmawiaj troch

z chłopakami, cz

sto mówi

wtedy wa

rzeczy;

•

zasady tłumacz dokładnie i pro

o powtórzenie, sprawdzaj

c czy wszystko

zrozumieli;

•

nie licz na to,

e co

znajdziesz tu

przed zbiórk

lub na niej, miej zawsze

wszystko gotowe ze sob

;

•

zbiórka musi trwa

tyle czasu, ile zostało powiedziane rodzicom,

e b

dzie trwa

to buduje zaufanie.

na by ci

ąć

wyliczank

jeszcze długo, ale te wskazówki uwa

am za

najwa

niejsze, reszta przyjdzie wraz z do

wiadczeniem.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

ej wymienione zbiórki cz

ęść

celów maj

wspólnych, cz

ęść

ró

nych.

Te wspólne zostan

wymienione tu, a ni

ej nie b

przywoływane. Celami

dej z ni

ej wymienionych zbiórek m.in. s

zach

cenie do pozostania w harcerstwie;

dobra zabawa;

integracja zast

pu;

przypomnienie tego, czego ju

nauczono.

1.1 Zbiórka pierwsza.

Wst

Pierwsza zbiórka jest bardzo wa

na z wielu powodów m.in. dlatego,

e na

przewa

nie rodzice odprowadzaj

na ni

dzieci. Poza tym zanim zacznie si

pierwsza zbiórka, wiele jest oczekiwa

i bardzo wiele niewiadomych. Dlatego

uwa

am za konieczne, aby pierwsz

zbiórk

prowadził dru

ynowy wraz z przyszłym

zast

powym danego zast

pu. Jest to istotne, gdy

po pierwsze rodzice widz

osob

dorosł

i odpowiedzialn

i to wła

nie jej powierzaj

syna; po drugie równie wa

jest to,

e to dru

ynowy – jako osobna dorosła – powinien wyja

rodzicom rol

znaczenie sytemu zast

powego. Inaczej rzecz ujmuj

c trzeba,

eby to dru

ynowy

powiedział rodzicom młodego harcerza, dlaczego to kto

inny, a nie on, b

dzie

bezpo

rednio pracował z ich synem; po trzecie dru

ynowy uczy przyszłego

zast

powego w praktyce, po trzecie dru

ynowy, który ma niejako z definicji autorytet

(bo jest starszy, silniejszy itd.) udziela jego cz

ęś

ci przyszłemu zast

powemu, kreuj

go na swojego zast

(zast

powy), a po czwarte dru

ynowy od razu poznaje

chłopców, którzy przyszli z naboru.

Cele.

sprawdzenie, który z chłopców jest w czym dobry;

nauczenie podstaw czytania z mapy;

wprowadzenie rywalizacji.

Przebieg.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

1. Przed zbiórk

mówimy,

e nale

y si

na ni

stawi

punktualnie (mo

na u

argumentu,

e spó

nienie spowoduje

niepowodzenie całej zabawy).

2. Przychodzimy 30 minut wcze

niej, aby wszystko przygotowa

i wita

przychodz

cych, z którymi od razu nale

y zacz

ąć

rozmawia

. UWAGA!

Zaczynamy punktualnie króciutk

musztr

(baczno

ść

– spocznij – w

szeregu zbiórka – kolejno odlicz – rozej

ść

). Wprowadzenie wi

kszej

liczby komend jest niewskazane.

3. Zapowiedzenie gry i pokazanie pudełka, w którym schowana jest

nagroda (nie wiadomo jaka).

4. Przeszkolenie z pracy z map

(mo

liwie krótkie, max. 10 min. i

praktyczne: „a teraz Jasiek nam poka

e, to co ja przed chwil

zrobiłem”). Do tego pokazu mo

na wykorzysta

zast

powego,

wówczas chłopcy zobacz

e posiada on t

sam

tajemn

wiedz

, co

dru

ynowy. Dzi

ki temu mo

na rozbudzi

w nich ch

ęć

opanowania tej

wiedzy, bo łatwiej nauczy

czego

co umie „Jasiek” ni

„druh

dru

ynowy”.

5. Wyja

nienie zasad gry i sprawdzenie czy wszyscy wszystko rozumiej

6. Gra.

7. Uroczyste wr

czenie nagrody (jest ni

czekolada) i zmotywowanie

zwyci

zcy, by podzielił si

nagrod

z reszt

zast

pu.

Rozmowa z chłopcami o ich wra

eniach.

Krótka musztra i piosenka na po

egnanie (Bratnie słowo…)

Gra.

Gra to prosta wersja INO (Imprezy Na Orientacj

). Rozdajemy chłopcom

odr

cznie wyrysowan

map

niewielkiego odcinka terenu, który znaj

i zaznaczamy

na niej punkty (nie wi

cej jak pi

ęć

). Na mapie zaznaczamy równie

ró

żę

wiatrów

(oswajamy ich z takimi rzeczami). Punkty mo

na obchodzi

nie po kolei. Na ka

dym

z punktów jest proste zadanie (np. zrób 10 pompek, konkurs rzutu piłk

lub

kamieniem – kto dalej, rzut lotkami do tarczy, konkurs strzału piłk

na w

bramk

przebiegnij 25 metrów w jak najszybszym czasie itd.). Z ka

dego punktu musz

mie

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

potwierdzenie w zeszyciku,

e na nim byli (zeszyt gier). Przed gr

mówimy im,

e kiedy wchodz

na punkt, to maj

mówi

obecnej tam osobie

CZUWAJ!

Potrzebne na zbiórk

ęć

osób do obstawienia gry (da si

zrobi

we trzy), kopie r

cznie

wyrysowanej mapy, małe zeszyty dla chłopaków, długopisy dla punktowych, stoper,

piłka, kamie

, lotki (łuk), czekolada.

Komentarz.

Bardzo wa

ne jest, aby na zbiórce zaistniały pewne mechanizmy, takie jak

hierarchiczno

ść

(musztra, czyli wydaj

cy rozkazy i wykonuj

cy rozkazy), braterstwo

(podzielenie si

czekolad

), akceptacja (wszyscy byli

cie dobrzy) uznanie (ty

najlepszy byłe

w strzelaniu z łuku, ty w bieganiu, ty z tego itd), zabawa (gra),

rywalizacja (nagroda dla najlepszego). To sprawi,

e zbiórka b

dzie dla chłopców

ciekawa i atrakcyjna (pokazali jacy s

). Nie mo

na zrobi

gry zbyt skomplikowanej

(nie podołaj

i wtedy uznaj

siebie za kiepskich) ani za długiej (mo

e by

nudno).

Chłopcy powinni si

czego

na zbiórce nauczy

(podstawy czytania mapy, musztra),

posi

ąść

jak

ąś

ęść

tajemnej harcerskiej wiedzy. Istotne jest to, aby nauczyli si

mówi

na wst

pie CZUWAJ!, czyli pozdrawia

po harcersku, gdy

to identyfikuje ich

jako grup

Czas trwania zbiórki: ok. 2 g.

1.2 Zbiórka druga

Wst

Druga zbiórka spełnia rol

potwierdzenia. Zarówno dzieci, jak i rodzice

przewa

nie daj

drug

szans

. Na pierwszej zbiórce było nudno. Id

teraz i zobacz.

li znowu b

dzie nudno, to daj sobie spokój! Tak cz

sto mówi

rodzice do swoich

dzieci, które czasem wracaj

rozczarowane po zbiórce. Dlatego druga zbiórka jest

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

bardzo wa

na. Albo potwierdzi dobre odczucia, albo złe. Inaczej mówi

albo

nasz, albo

nie nasz.

Cele.

zobaczy

, jak si

chłopcy zachowuj

;

sprawdzi

, czy maj

zdolno

ci przywódcze;

oswojenie z zabawami w lesie, parku lub mie

cie.

Przebieg.

1. Przywitanie.

2. Krótka musztra.

3. Omówienie zasad gry.

4. Gra - podchody.

5. Zamiana rolami.

6. Podsumowanie gry.

7. Krótka musztra.

Zako

czenie. Bratnie słowo…

Gra.

Jest to prosta gra typu podchody. Dzielimy chłopców na dwie dru

yny i jedn

wypuszczamy 5 – 7 minut po drugiej. Zwyci

ęż

albo ci, którzy złapali (klepni

cie)

albo ci, którzy nie dali si

złapa

przez pół godziny. Nale

y koniecznie poinstruowa

chłopaków nt. zasad gry oraz znaków patrolowych i zada

jakie mog

cigaj

cym

zostawia

na trasie (zadania musz

polega

na wzi

ciu czego

ze sob

lub zrobieniu

czego

i wzi

ciu np. zbierz pi

ęć

kasztanów, zawi

ąż

trzy w

zły itd.). Nale

podkre

e trzeba co 5 minut marszu / biegu zostawia

krótkie zadania (mo

liwe

do wykonania w krótkim czasie), a co 25 – 50 metrów rysowa

znaki w widocznych

miejscach oznaczaj

ce tras

przemarszu. Dobrze by było gdyby grup

uciekaj

dowodził zast

powy, gdy

„nowi” nie znaj

zasad podchodów ani znaków

patrolowych i mogliby uzna

e chodzi tylko o wy

cig (mogliby zlekcewa

nakaz

zostawiania znaków patrolowych).

Potrzebne na zbiórk

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

Notes, długopis, kreda, sznurek, w zale

ci od potrzeb. Nie

potrzeba do obstawienia tej zbiórki nikogo oprócz zast

powego.

Komentarz.

Nale

y pami

e zast

powy powinien równie

bra

udział w zabawie. W

zarówno w pierwszej zmianie jak i drugiej powinien i

ść

z uciekaj

cymi, bo ucieczka

jest zawsze trudniejsza od

cigania. Oczywi

cie nie powinien dowodzi

, ani si

wtr

, tylko spokojnie pozwoli

chłopakom działa

. Nale

y równie

pami

postawa harcerska kształtuje si

z biegiem czasu i pocz

tkowo zwykłe klepni

cie

e przerodzi

w szarpanin

, dlatego ten moment nale

y szczególnie czujnie

obserwowa

Czas trwania zbiórki: ok. 2 g

1.3 Zbiórka trzecia.

Wst

Zbiórka trzecia jest pewnego rodzaju oderwaniem si

od dwóch poprzednich

zbiórek. Nie ma tego, czego chłopcy ju

spróbowali. Na chwil

o tym zapominamy.

Całkowicie zmieniamy styl i rodzaj zbiórki. Od tej zbiórki cz

ste zmiany stylu zbiórek

powinny by

ich stałym elementem.

Cele.

sprawdzenie i rozwój umiej

tno

ci sportowo – zespołowych;

nauka odpowiedzialno

ci;

sprawdzenie zdolno

ci manualnych.

Przebieg.

1. Informujemy chłopaków przed zbiórk

(na poprzedniej zbiórce, telefonicznie),

e maj

przynie

ść

ze sob

granatowe podkoszulki „do zabrudzenia”.

2. Przywitanie;

3. Krótka musztra.

4. Przygotowanie koszulek piłkarskich zast

pu.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

5. Gra w piłk

(najlepiej z innym zast

pem);

6. Wyró

nienie po meczu ka

dego z graczy za co

innego.

7. Zdj

cie zast

pu w koszulkach.

egnanie i Bratnie słowo.

Potrzebne na zbiórk

Chłopcy maj

przynie

ść

na zbiórk

po jednej koszulce dla siebie. Wa

ne jest,

aby oni mieli zrobi

to sami, bo jak nie zrobi

to si

nie b

bawi

i b

nudzi

wtedy si

naucz

e trzeba bra

ze sob

to, co mówi zast

powy. Poza tym piłka

na, w zale

ci od techniki wykonania, no

yczki,

elazko, nadruki,

rozpuszczalnik. Przeciwnicy (inny zast

p), miejsce do gry.

Komentarz.

Jest to zbiórka stwarzaj

ca wiele mo

liwo

ci, gdy

w zale

ci od zapału i

zdolno

ci chłopaków mo

na wł

czy

w ni

ró

ne elementy, np. wybra

nazw

zespołu – zast

pu, wpisa

na koszulk

ksywk

gracza, wybiera

numery itd. Jest

przy tym zazwyczaj du

o zabawy, a na koniec duma,

e si

to samemu zrobiło.

Ponadto wa

ne b

dzie potem wspólne zdj

cie, które mo

na wr

czy

chłopakom lub

wklei

do kroniki zast

pu. Zdj

cia w takich sytuacjach w ogóle stwarzaj

mas

okazji

do wygłupów i

miechu.

1.4 Zbiórka czwarta.

Wst

Czwarta zbiórka stanowi niespodziank

. Po trzech ciekawych zbiórkach

nast

puje zaskoczenie i gwałtowna zmiana stylu zbiórki. Nagle okazuje si

niekoniecznie zbiórka musi wygl

tak,

e chłopcy spotykaj

i zast

powy mówi

im co maj

robi

Cele.

zaskoczenie i zaciekawienie.

Przebieg.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

1. Chłopcy spotykaj

w umówionym miejscu, ale zast

powy/dru

ynowy nie

przychodzi. Jaki

dzieciak (harcerz z innego zast

pu), który wcze

niej grał w

piłk

przybiega rzuca im kopert

i ucieka, znikaj

c gdzie

za blokami. List z

koperty jest pusty, ale za to koperta od wewn

trz jest zapisana.

2. Chłopaki dowiaduj

e musz

dotrze

do pewnego miejsca w okre

lonym

czasie. Musz

to zrobi

bardzo szybko, bo paczka, któr

maj

odebra

zosta

skradziona. Najlepiej, aby umówione miejsce było dosy

tajemnicze

(np: budowa, las, ruiny).

3. Chłopcy przybywaj

na miejsce i znajduj

paczk

. Okazuje si

e jest to list i

telefon. Maja si

poł

czy

z zast

powym. Rozkaz od zast

powego brzmi:

„

ledzi

człowieka, który b

dzie niósł opisane przeze mnie pudełko”.

4. Omówienie gry z zast

powym / dru

ynowym – wskazanie bł

dów,

pochwalenie za to, co dobrze robili, pomysły na przyszło

ść

– jak lepiej kogo

ledzi

Krótka musztra. Bratnie słowo…

Gra.

Jest to prosta gra typu „

led

mnie”. Zadaniem chłopaków jest nie

dopuszczenie do tego, aby

ledzony osobnik przekazał paczk

komukolwiek.

Jednak

e wa

ne jest to, aby chłopakom przed gr

(przez telefon) powiedzie

e w

paczce znajduj

warto

ciowe rzeczy i s

one przeznaczone dla nich, je

eli tylko

przechwyc

paczk

. Nie mog

zaatakowa

ledzonego. Jednak

e mog

przechwyci

paczk

w momencie, gdy on postawi j

na ziemi. A on co jaki

czas tak

wła

nie robi. Nadto trzeba ich poinstruowa

ledz

cy nie mog

porusza

cał

grup

tylko pojedynczo lub dwuosobowymi zespołami. Nale

y wyja

ledzony

w pewnym momencie postawi paczk

w jakim

miejscu i wtedy maj

1 – 2 min. na

przechwycenie jej. Nale

y ich uwra

liwi

równie

na mo

liwo

ść

podmiany paczki.

ledz

cy musz

mie

przekonanie,

ledzony chce im umkn

ąć

. A

ledzony ma co

jaki

czas rozgl

, przystawa

zmienia

drog

. Wa

ne jest, aby gra była

dynamiczna, urozmaicona ró

nymi zdarzeniami, np.

ledzony wsiada do samochodu

i podje

a 50 metrów, pojawia si

drugi nieznajomy z identyczn

paczk

, kto

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

zatrzymuje chłopaków pytaj

c ich o drog

itd. Gra nie powinna trwa

dłu

ej ni

20 minut. Po zako

czeniu konieczne jest omówienie

Potrzebne na zbiórk

W zale

ci od liczby przeszkód na drodze

ledz

cych 2 – 5 osób, telefon

komórkowy, dwie podobne paczki, samochód, rzeczy w paczce: w zale

ci od

uznania, najlepiej elementy wyposa

enia harcerskiego.

Komentarz.

Bardzo wa

ne jest, aby w paczce było co

atrakcyjnego dla chłopaków. Mog

to by

na przykład koszulki ZHR lub kompasy, pasy harcerskie, finki, kubki metalowe

itp. Je

eli ich nie zdob

, to nale

y powiedzie

e b

dzie nast

pna szansa. Je

eli

je zdob

, to zyskaj

element wyposa

enia harcerskiego.

Czas trwania zbiórki: ok. 1 g.

1.5 Zbiórka pi

Wst

Zbiórka pi

ta ma im pokaza

kolejn

twarz harcerstwa: umiej

tno

ci i

samodzielno

ść

. Wcze

niej były ju

dobra zabawa, sport, rywalizacja, teraz czas na

niezwykłego, czego nie ma w szkole i czego nie mo

na do

wiadczy

przy

komputerze. Ta zbiórka ma ich przekona

e harcerstwo b

dzie wielk

przygod

, i

e ci

gle mo

e ich zaskakiwa

Cele.

nauczenie nowych umiej

tno

ci;

zorganizowanie prze

ycia, które b

dzie wyj

tkowe;

nauczenie bezpiecznego obchodzenia si

z ogniem;

wyja

nienie w

tpliwo

ci „nowych”.

Przebieg.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

1. Przywitanie.

2. Musztra.

3. Wyja

nienie zasad gry.

4. Gra.

5. Podsumowanie gry.

6. Przyst

pienie do budowania kuchni polowych (najlepiej po 1 na 3 osoby);

7. Pieczenie placków skautowych na kuchniach polowych, gotowanie herbaty z

pokrzyw na kuchni polowej, pieczenie kiełbas.

8. W mi

dzy czasie pytania nowych do dru

ynowego lub zast

powego.

9. Wspólne jedzenie i picie.

10.

egnanie. Bratnie słowo…

Gra.

Gra jest dosy

prosta. Ka

dy z uczestników dostaje po pi

ęć

piłek

pingpongowych, to s

jego naboje. Nast

pnie ka

dy losuje osob

, na któr

polowa

. Ta osoba jest znana tylko jemu. Upolowanie danej osoby polega na jej

trafieniu piłeczk

w korpus. Piłki mo

na odbija

, nog

lub si

uchyla

. Wszyscy

zaczynaj

swoje polowania w tym samym czasie. Teren nie mo

e by

zbyt rozległy

(np. wi

ksza polana w lesie lub boisko). Wygrywa ten, kto upoluje swego

przeciwnika, a sam nie zostanie zabity. Atakowa

na tylko swojego przeciwnika

(którego imi

wylosowali

my), nadto mo

emy si

broni

, gdy zostaniemy

zaatakowani. Gr

na powtórzy

par

razy, losuj

c ponownie (2 lub 3). W

przypadku wylosowanie siebie nale

y ci

ąć

los jeszcze raz. Zwyci

zcom mo

przyznawa

punkty, a potem nagrod

dla najlepszego gracza. W tej grze jest

potrzebny s

dzia, lub kilku s

dziów, którzy rozstrzygaliby ewentualne spory. Poza

tym ka

dy mo

e sam doprecyzowa

jak zbija

piłk

. Ponadto w przypadkach

tpliwych mo

na wprowadzi

powtórk

lub dogrywk

Potrzebne na zbiórk

Kartki, marker, kilkana

cie piłek pimpongowych, czapka, teren gdzie mo

pali

ognisko.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

Komentarz.

Ta zbiórka ma pokaza

chłopakom,

e mo

na robi

fajnego w lesie, co

czym b

mogli opowiada

kolegom. Taki drobny element surviwalu sprawi,

poczuj

kim

i b

mieli czym zaimponowa

swoim rówie

nikom. My

obecnie jednym z najistotniejszych aspektów harcerstwa jest stworzenie sytuacji,

którymi uczestnicy zbiórek b

mogli si

pochwali

i zaimponowa

kolegom spoza

harcerstwa.

Czas trwania zbiórki: ok. 3 – 4 g.

1.6 Zbiórka szósta.

Wst

Szósta zbiórka to podsumowanie pewnego cyklu. Po pi

ciu zbiórkach

przeprowadzonych w okolicach zamieszkania nale

y przeprowadzi

zbiórk

odleglejszym rejonie. Zabieramy harcerzy „w Polsk

” i prezentujemy im poznawczy

wymiar harcerstwa. Dajemy okazj

prze

ycia, którego nie powinni zapomnie

. B

mogli mówi

ród rówie

ników, co prze

yli i chwali

tym. Ten najpot

ęż

niejszy

rodek oddziaływania – reklama, b

dzie nam słu

ył do pozyskiwania nowych

chłopaków.

Cele.

wprowadzenie elementów turystycznych;

rozwój kondycji fizycznej;

nauczenie podstawowych zasad poruszania si

po drogach;

nauczenie pakowania si

na wycieczki;

zdobycie kilku sprawno

ci.

Przebieg.

Działania przed zbiórk

1. Stworzenie i rozdanie rodzicom informatora;

2. Odwiedzenie rodziców nowych harcerzy.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

Zbiórka:

3. Przywitanie.

4. Krótka musztra.

5. Sprawdzenie ekwipunku i przygotowania.

6. Sprawdzenie sprz

tu (np. rowerów).

7. Omówienie zasad poruszania si

po drogach.

8. Wyjazd na miejsce docelowe.

9. Wypoczynek po przyje

dzie

10. Gra.

11. Ognisko pieczenie kiełbasek.

12. Potem rozkaz przyj

cia do dru

yny oraz przyznanie sprawno

ci. Gaw

da nt.

odwagi, rycerstwa i słowa „harcerz” i braterstwa.

13. Ciepły posiłek „biwakowy” (kiełbaski, zupki chi

skie itd.)

14. Przygotowanie do wyjazdu i wyjazd.

15. Przyjazd na miejsce.

16.

egnanie i Bratnie słowo.

Działania po zbiórce:

17. Telefon do ka

dego z rodziców nowych harcerzy.

18. Kopia zdj

cia wspólnego dla ka

dego z harcerzy.

Gra.

Jest to prosta gra z orientacji w terenie i sprawno

ci fizycznej. Dru

ynowy jest

ciganym, zdejmuje chust

i zawi

zuje j

sobie na r

ku. B

dzie złapany, gdy

mu chust

z r

ki. Dru

ynowy musi co 30 sekund gwizda

gwizdkiem, informuj

gdzie si

znajduje. W tym samym czasie, jeden przyboczny (lub starszy harcerz),

gwi

e na palcach, myl

c chłopaków. Zadaniem chłopaków jest nie da

zmyli

złapa

dru

ynowego.

Potrzebne na zbiórk

Dwóch ludzi, gwizdek.

Komentarz.

─

Materiały szkoły zastępowych ─

ARSZAWSKI

UFIEC

ARCERZY

„W

AWER

”

Na tej zbiórce wprowadzili

my po raz pierwszy szereg

mechanizmów, które s

niezwykle istotne w harcerskim wychowaniu i w zatrzymaniu

chłopców w dru

ynie. Pierwszy aspekt omawianej sprawy to wyjazd, w sensie

zabrania chłopaków z miasta. Dzi

ki niemu przyzwyczajamy rodziców do tego,

raz na jaki

czas b

dziemy wyje

z chłopakami. Nie jest tak naprawd

ne to,

czy b

dzie to wyjazd do Czerska (cho

ten jak najbardziej polecam), czy np. do

Cybulic na bunkry. Wyjazd jest zawsze mocno integruj

cy, jednoczy grup

. Drugi

aspekt omawianej sprawy to wyjazd, jako prze

ycie fizyczne, dzi

ki któremu tworzy

zespół (pomagamy sobie nawzajem). Nigdzie nie ma takiej mo

liwo

ci stworzenia

atmosfery braterstwa jak na wyje

dzie. Nie mo

na te

pomija

trzeciego aspektu,

czyli wyjazdu jako okazji do oddziaływania bezpo

redniego, gdy

to na wyje

dzie jest

na okr

gło z dru

ynowym (zast

powym). Wtedy mo

na pokaza

chłopcom ró

tajemnicze rzeczy (saperka, busola, mena

ka), zaimponowa

znajomo

technik

harcerskich. I ostatni aspekt, czyli wyjazd jako historia i wspomnienia. Jest to

niezwykle istotny element, daje nam bowiem do dyspozycji pot

ęż

bro

, jak

wspomnienia i sentymenty. Znam wielu harcerzy, którzy odeszli z dru

yn w ró

nych

okoliczno

ciach, ale ka

dy z nich ma sentyment do harcerstwa, cał

mas

wspomnie

, które

wraz z nim. T

bro

(czasem obosieczn

, je

li co

nie

uda) musimy wykorzysta

, dlatego wa

ne jest, aby na wyje

dzie robi

zdj

cia,

dobrze si

bawi

c, niejako przy okazji. Wr

czenie na nast

pnej zbiórce takiego

zdj

cia b

dzie przypomnieniem prze

i powrotem do najlepszych chwil wspólnej

zabawy. Nadto b

dzie znakiem dla rodziców,

e było fajnie. Zreszt

sam wiesz: „na

cianie masz kolekcj

swoich barwnych wspomnie

…” i warto,

eby chłopaki te

mieli tak

kolekcj

Nie polecam po tak krótkim pobycie w harcerstwie wyjazdu na kilka dni, bo

e wyst

wiele problemów natury technicznej (trzeba kupi

mas

rzeczy),

personalnej (rodzice mog

nie zgodzi

i przyjdzie np. tylko jeden). Z dłu

szym

biwakiem lepiej troch

poczeka

─

Materiały szkoły zastępowych ─