ŹRÓDLA PRAWA POWSZECHNEGO W POLSCE: 
-źródła poznania prawa (ustawy, teksty rozporządzeń, zabytki kultury prawniczej, papirusy) 
-źródła powstawania prawa – w Ajki sposób prawo powstało i skąd bierze swoją moc obowiązującą ( akt normatywny – wydany 
przed odpowiedni organ państwowy w granicach jego kompetencji. Są one ustawione w pewien system hierarchiczny i 
ustanawiający przepisy prawne 
Akty normatywne: 
-konstytucja : ustawa zasadnicza, reguluje najbardziej istotne aspekty państwa, jest aktem stosunkowo niewielkim gdyż jest 
ogólna, jako ustawa zasadnicza weszła w Zycie za pomocą referendum 
- ustawa 
-ratyfikowane umowy międzynarodowe : to umowy zawarte przez RP w procesie ratyfikacji przyjęte (np. przez sejm ) 
Rozporządzenia – nie maja charakteru samoistnego, maja punkt zaczepienia w ustawie, którą mają uszczegółowione, 
rozporządzenia, które nie mają uzasadnienia w ustawie są nieważne 
- trybunał Konstytucyjny kontroluje zgodność z ustawą 
-akt niższego rzędu nie może być sprzeczny z aktem wyższego rzedu 
 
ŹRÓDŁA PRAWA EUROPEJSKIEGO: 
-wspólnotowe prawo pierwotne: to inaczej zwane prawo statutowe to przede wszystkim traktaty założycielskie Europejskich 
Wspólnot oraz ich zmiany i dokonane uzupełnienia. Prawem pierwotnym jest również jednolity Akt Europejski i Traktat o Unii 
Europejskiej. Ponadto do prawa pierwotnego zalicza się protokoły załączane do traktatów, umowy o stowarzyszeniu oraz 
umowy o przystąpieniu nowych członków. 
-wspólnotowe prawo pochodne: tworzone jest przez organy Wspólnot Europejskich. Źródła prawa wtórnego mają charakter 
wiążący poprzez wydane rozporządzenia, dyrektywy, bądź niewiążący na drodze zaleceń i opinii. 
Rozporządzenie: dotyczy aktów ustawy, akt normatywny dotyczący prawa europejskiego 
Roz. Podstawowe: zawierają ogólne postanowienia, zajmują to samo miejsce co ustawy w prawie polskim; Roz. Wykonawcze: 
ich zakres jest ograniczony i SA wydawane w celu wykonania przepisów 
- obowiązują bezpośrednie we wszystkich państwach członkowskich, wystarczy żeby zostały wydane. 
Dyrektywa: szczegółowy akt prawny, jest wiążąca jeśli chodzi o zamierzony skutek dla każdego państwa członkowskiego do 
którego jest skierowana, pozostawia jednak władzom krajowym wybór metod i form włączenia jej przepisów do krajowych 
porządków prawnych, musi być wydany odpowiedni akt normatywny aby mogła zobowiązywać, chroni interes konsumentów 
ale w jakiś stopniu go umniejsza. 
Decyzja : akt prawny o charakterze indywidualnym kierowany do konkretnie oznaczenia adresatów, obowiązuje w całości tych, 
do których jest skierowana, może dotyczyc osób prawnych ( firm,stowarzyszeń, którym prawo nadała osobowość prawną 
Zalecenia i opinie: nie maja charakteru obowiązującego, wyrażają stanowisko UE w danych sprawach 
 
ZDOLNOŚĆ PRAWNA- zdolność bycia podmiotem praw  i obowiązków. Według prawa osoba fizyczna nabywa zdolność 
prawną w chwili urodzenia a kończy się ona z chwilą śmierci lub uznania za zmarłego, Na zdolność prawną nie ma wpływu 
płeć, rasa, status społeczny, Niekiedy nabycie tej zdolności uzależnione jest od dodatkowych przesłanek np. obywatelstwa, 
wieku 
 
ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH – zdolność do dokonywania we własnym imieniu ze skutkiem prawnym takich 
czynności, które zamierzają do ustanowienia zmiany lub zniesienia stosunki prawnego, obowiazuje od 13 roku zycia do 18 i ta 
osoba ma ograniczoną zdolność 
 
NORMA PRAWNA – są regułami postępowania pochodzącymi od państwa ,są wyrazem jego woli, których każdy podmiot 
powinien przestrzegać. Zawarte są w umowach, mają charakter generalny, abstrakcyjny, obliczone są na wielokrotne 
zastosowanie, ujmowane są w formie pisemnej lub na innych nośnikach informacji, przepisy prawne wyrażające normy prawne 
formułowane są językiem prawnym, zbudowana jest z 3 części: HIPOTEZY ( kiedy określona forma znajduje zastosowanie w 
konkretnej sytuacji) DYSPOZYCJA(sposób zachowania, co należy uczynić a czego nie)SANKCJA ( informuje o tym jakie 
skutki pociągnie za sobą niezastosowanie się do dyspozycji) 
BUDOWA USTAWY: tytuł, przepisy merytoryczne, przepisy przejściowe(uchylają dotychczas obowiązujące normy prawne 
lub dostosowują przepisy od innych form obowiązujących, dzieli się na rozdziały, podstawową jednostką redakcyjną ustawy są 
artykułu które dzielą się na ustępy, artykuły dzielą się na paragrafy, a większe paragrafy lub ustępy dzielą się na punkty a 
punkty na litery, przepisy ustawy mogą być zmienione, tekst jednolity, słowniczek ustawy (w wykładni autentycznej) 
 
ODPOWIEDZIALNOŚĆ DELIKTOWA- to odpowiedzialność, która wynikła z popełnienia czynu niedozwolonego np. 
Zachowanie niezgodnego z prawem, zawinionego lub niezawinionego, zdarzenie na które człowiek nie ma wpływu. Przesłanka 
odpowiedzialności deliktowej jest wina, do powstania odp. Deliktowej niezbędne są: czyn niedozwolony, szkoda, związek 
przyczynowy pomiędzy czynem niedozwolonym a szkodą. Skutkiem czynu niedozwolonego jest powstanie zobowiązania 
pomiędzy sprawca a poszkodowanym(przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego, zapłacenie odszkodowania) 
 
ODPOWIEDZIALNOŚĆ KONTRAKTOWA –to odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależycie wykonanie zobowiązań. 
Do realizacji odpowiedzialności kontraktowej wierzyciel zmuszony jest wykazać, iż poniósł szkodę oraz że szkoda ta pozostaje 
w związku przyczynowym z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. Oparta jest na zasadzie winy.  
 

WYKŁADNIA PRAWA: Wykładnia prawa polega na wyjaśnieniu sensu przepisów prawnych, ustaleniu właściwego ich 
rozumienia, przypisaniu im odpowiedniego znaczenia, bądź wyznaczeniu ich zakresu. Przez wykładnię rozumie się określone 
czynności podjęte w celu ustalenia znaczenia i zakresu wyrażeń języka prawnego. Dyrektywy pierwszego stopnia określają w 
jaki sposób mają być interpretowane przepisy a dyrektywy drugiego stopnia określają sposób posługiwania się dyrektywami 
pierwszego stopnia. 
wykładnie prawa dzielimy na językową i pozajęzykową 
Językowa polega na interpretacji przepisów zgodnie z poprawnością jezyka polskiego a pozajęzykowa dzieli się na: 
historyczną, funkcjonalna, porównawczą, systemową i celowościową. W Polsce nie stosuje się wykładni pozajęzykowej. 
Celowościowa interpretuje w stosunku do celu do jakiego odnosi się przepis prawny. 
Historyczna odwołuje się do wcześniej ustanowionych przepisów prawa 
Systemowa do miejsca jakie dany przepis zajmuje w  całym systemie aktu normatywnego 
Porównawcza do przepisów o podobnym znaczeniu które zostały juz zinterpretowane 
Funkcjonalna do skutków przepisu prawnego zarówno pozytywnych jak i negatywnych 
Kto ją wykonuje: -autentyczna-dokonywana przez te same organy które wydały daną normę-sejm,senat. Powszechnie 
obowiązująca)-legalna-dokonywana przez organ upoważniony w konstytucji do dok. Wykładni. -sądowa-dokonywana przez 
sądy(org. Stosujące prawo)sąd niższej instancji zwraca się do wyż. Po opinie. Odp wyż. Instancji jest wykładnią sądową 
wiążącą. -doktrynalna-dokonywana w publikacjach prawnych, podręcznikach.(brak mocy wiążącej) 
Rezultat: 
-stwierdzająca-normę należy rozumieć tak jak brzmi jej literalne brzmienie. 
-rozszerzająca- normie należy nadać szersze znaczenie 
-zwężająca- należy nadać węższe znaczenie niż wynika z treści użytych słów. 
 
TIME –SHARING – to umowa przypominająca najem, to częściowe przeniesienie własności. Osoba najmująca ma takie 
obowiązki jak właściciel, Umowa timesharingu zawiera się co najmniej na 3 lata. Nie może być ona traktowana jako umowa 
najmu, gdyż jest to jednorazowa opłata a ponadto osoba musi ponosić koszty eksploatacyjne 
Obowiązki: udostępnianie lokalu przez przedsiębiorcę, musi także dostarczyć prospekt na piśmie!. Przedmiotem tej umowy 
może być np. miejsce parkingowe, komputer, hotel, mieszkanie. Prospekt powinien zawierać: określenie przedsiębiorcy(dane 
firmy), prawo przedsiębiorcy do korzystania z budynków, określenie warunków finansowych , określenie w jakim stanie 
znajduje się budynek, klauzula dotycząca zabezpieczenia odbiorcy w wypadku nie wykonania umowy przez przedsiębiorcę, 
określenie kosztów jakie są związane z utrzymaniem danej nieruchomości, informacje o odstąpieniu od umowy(10 dni bez 
uzasadnienia) Umowa musi być sprządzona pod rygorem nieważności w języku urzędowym na piśmie, musi oznaczać nabywcę, 
okres na który została zawarta oraz data i miejsce zawarcia umowy.

 

Jest to umowa pod rygorem nieważności. Jeżeli występują 

róźnice między umową a prospektem to wiążący jest prospekt. 
 
UMOWA HOTELOWA: - stosunki prawne stworzone między hotelarzem a gościem hotelowym. Umowa hotelowa jest umową 
nienazwaną, mieszaną, zwierającą w sobie elementy takich umów jak: umowa najmu, umowa zlecenia, umowa przechowania, 
umowa sprzedaży. Hotel jako instytucja świadcząca usługi publicznie i zawodowo nie może odmówić zawarcia umowy 
hotelowej bez żadnego ważnego powodu. W Polsce odmowa bez uzasadnienia traktowana jest jako wykroczenie. Formy 
zawierania umowy hotelowej; forma ustna – polega na zwieraniu umowy bezpośrednio w zakładzie hotelarskim, w recepcji i 
udostępnieniu klientowi pokoju, gość ma możliwość oceny obiektu (ewentualnie może od umowy niezwłocznie odstąpić);forma 
pisemna – polega na tym, że gość dokonuje rezerwacji pisemnej – traktowanej jako oferta z jego strony, a do zawarcia umowy 
dochodzi z chwilą przyjęcia tej oferty (rezerwacji) przez hotel; faktyczne zachowanie stron – oznacza to, że chęć wynajęcia 
pokoju wyraża się w zachowaniu gościa, do zawarcia takiej umowy dochodzi w przypadkach szczególnych. 
 
ODPOWIEDZIALNOŚĆ HOTELARZA: 
Hotel jest odpowiedzialny za rzeczy wniesione do hotelu przez gościa. Oznacza to, że przedmioty powierzone hotelarzowi lub 
osobie przez niego zatrudnionej, bądź przedmioty pozostawione w miejscu wskazanym przez hotelarza podlegają szczególnej 
odpowiedzialności hotelu. Hotel może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli okaże się, że szkoda wynikła: z właściwości 
rzeczy (przedmioty kruche, nietrwałe), z działania siły wyższej, której nie można było przewidzieć, zapobiec jej, powstrzymać 
(powódź), z winy klienta lub jego gościa. Odpowiedzialność hotelu za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionej jest 
ograniczona w stosunku do 1 gościa do wysokości 100-krotnej należności za dostarczoną usługę (cena pokoju za dobę), jednak 
odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekraczać 50-krotnej wysokości tej należności. 
 
Obowiązki klienta wobec hotelu: zapłata z wynajęte miejsce hotelowe (nawet jeśli go nie wykorzystał jednak zawarł umowę), 
korzystanie z pokoju i urządzeń w nich się znajdujących w sposób służący ich przeznaczeniu, obowiązek przestrzegania 
regulaminu odp. hotelu : udostepnienie pokoju/łóżka ; udostępnienie i zapewnienia sprawnych urzadzeń hotelowych; 
zagwarantowanie warunków do wypoczynku, czuwanie nad rzeczami gościa, wykonywanie wszystkich usług i świadczeń 
stanowiących część składową umowy hotelowej, wykonywanie świadczeń dodatkowych o ile dana kategoria hotelu to 
przewiduje 
 
UMOWA O PODRÓŻ: 
 charakter mieszany, szereg elementów innych umów, które tworzą spójną całość i tu: umowa hotelowa, przewozu, o 
wyżywienie, strzeżenia rzeczy, zlecenie, o usługi, najmu itp. Nie muszą wystąpić wszystkie. Podmiotem umowy nie musi być 
klient i biuro, może to być osoba prawna kt. Zawiera umowę o wycieczkę z biurem podróży we własnym imieniu n rzecz osób 

trzecich np. przedsiębiorstwo dla swoich pracowników. Obowiązki: załatwianie wszystkich formalności granicznych przez 
biuro, zapewnienie turyście warunków bezpieczeństwa i higieny a także pomocy lekarskiej w przypadku zachorowań i 
zapewnienie wygód i kulturalnej obsługi, udzielenie turyscie przewidzianych umową świadczeń, zapewnienie przejazdu 
ustalonym środkiem transp, zapewnienie pomieszczenia w hotelach, wyżywienie, zapewnienie opieki nad bagażem, 
zrealizowanie programu wycieczki, info o państwach przez które nie przejeżdża a zwłaszcza gdzie się zatrzymują, realizacja 
wycieczek fakultatywnych, zapewnienie udziału w zawodach sportowych i wyjazdów tur. Które. Były przewidziane. Do klienta 
należy: zapłata należności za wycieczkę, przestrzeganie obowiązujących przepisów (celne, dewizowe, administracyjne w 
danym kraju a także przepisy porządkowe w hotelach, środkach transp., w umowie powinna znajdować się adnotacja, 
informująca o konieczności przestrzegania zasad porządkowych). 
 
Źródła prawa karnego: 
- kodeks karny (ustawa z 1997r.) 
- katalog przestępstw 
- pozakodeksowe prawo karne 
Przestępstwo – zawiniony przez człowieka czyn zabroniony przez ustawę obowiązującym podczas jego popełnienia społecznie 
szkodliwym w stopniu większym niż znikomym pod groźbą kary 
Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych – kary pieniężne do 10% rocznych obrotów lub zakaz reklamowania się 
Znamiona przestępstwa: 
- popełnienie czynu 
- zaniechanie czynu (nie udzielenie pomocy) 
- społeczna szkodliwość czynu 
- sprawstwo (dokonanie) – zasada domniemania niewinności 
- usiłowanie (zmierzanie zachowaniem do działania które nie następuje) 
- podżeganie – nakłaniania 
- pomocnictwo (ułatwienie dokonania czynu) 
- prowokacja 
- przygotowanie – działania mające na celu popełnienie przestępstwa 
Przestępstwa: 
- zbrodnia – czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata 
- występek – czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności powyżej 1 miesiąca lub 30 stawek dziennych lub 
ograniczeniem wolności 
- wykroczenie – kara ograniczenia wolności 5-30 dni lub 5 tysięcy zł lub kara nagany 
 
KODEKS FIS: 
1. Wzgląd na innych narciarzy: 
2. Panowanie nad szybkością i sposobem jazdy: 
3. Wybór śladu zjazdu: 
4. Wyprzedzanie: 
5. Obowiązki narciarza znajdującego się niżej i przecinającego teren: 
6. Pozostawanie na trasie:. 
7. Podchodzenie: 
8. Przestrzeganie znaków. 
9. Zachowanie się przy wypadkach: 
10. Stwierdzenie tożsamości: 
 
Regulamin hotelowy :  
określenia doby hotelowej  ,trybu przedłużenia pobytu  ,podejmowania lub użyczania pokoju osobom trzecim -, przebywania 
osób trzecich w pokoju hotelowym w porze nocnej,   
obowiązującej ciszy ,trybu składania reklamacji,   
świadczonych usług  ,usług świadczonych nieodpłatnie, odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie rzeczy wniesionych przez 
gościa , ograniczeń w korzystaniu z urządzeń elektrycznych  
 
UMOWA O DZIEŁO: 
Polega na zobowiązaniu się 1 strony(wykonawcy) do wykonania dzieła, a drugiej strony (zamawiającego) do zapłaty 
stosownego wynagrodzenia. Dziełem może być rzecz materialna lub niematerialna. Stanowi istotny element umów dotyczących 
usług turystycznych. Chodzi o efekt końcowy działalności a nie o czynności które do niego prowadzą. Jeżeli dzieło posiada 
wady: nieistotne – zamawiający nie ma prawa odstąpienia od umowy tylko do obniżania ceny, istotne – zwrot tego co 
świadczył, odszkodowanie, odstąpienia od umowy 
 
UMOWA ZLECENIA: 
Nie zakłada określonego rezultatu, jest wykonana nawet gdy cel nie zostanie osiągnięty. To umowa na podstawie 1 strona- 
zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej dla 2 osoby- zleceniodawcy przy czym czynność to 
może być wykonana odpłatnie lub nieodpłatnie. Przedmiotem umowy zlecenia jest czynność prawna, umowę ta uważa się za 
część składową umowy o usługach hotelarskich