Z pojęciem aktu administracyjnego wiąże się kwestia prawomocności aktu – mocy obowiązującej 

aktu w czasie.  

* prawomocność formalna – to niezaskarżalność aktu przez adresata tego aktu za pomocą zwykłych 

środków zaskarżenia, np. upłynięcie czasu bądź wydanie aktu przez organ II instancji 

                          prawomocność formalna  =  decyzja ostateczna 

* prawomocność materialna – niewzruszalność aktu, tak przez adresata, jak i przez organ wyższego 

stopnia (wyjątek – wywłaszczenie prawa – minister w stosunku do decyzji organów rządowych oraz 

wojewoda w stosunku do organów samorządowych – może uchylić każdą decyzję ostateczną). 

Struktura aktu administracyjnego (budowa aktu): 

Akt administracyjny może być aktem sformalizowanym bądź odformalizowanym (można też 

powiedzieć aktach komunikowanych na piśmie, w postaci dokumentu elektronicznego bądź ustnie). 

Akt sformalizowany musi mieć wymogi kodeksowe, np. kto wydał decyzję, do kogo, w jakiej sprawie, 

jakie rozstrzygnięcie, podpis itd.  

Akty administracyjne mogą być sformalizowane bardziej niż przewiduje kodeks postępowania 

administracyjnego, ponieważ mogą być do niego dołączone klauzule dodatkowe, np. termin 

obowiązywania aktu (początkowy, końcowy) czy w postaci warunku (zdarzenie przyszłe i niepewne) – 

przykładem jest rozpoczęcie budowy – jeśli budowa nie rozpocznie się w ciągu 3 lat, pozwolenie 

wygasa. Możemy też dodać zlecenie – czyli obowiązek określonego zachowania się w przyszłości – 

jeżeli adresat nie wykona zlecenia, trzeba będzie uchylić cały akt główny. 

Formy działania administracji: 

W sferze wewnętrznej – akt administracyjny wewnętrzny. 

Polecenie służbowe – jest to czynność władcza, indywidualna, stosowana w warunkach podległości 

organizacyjnej pomiędzy wydającym akt, a adresatem aktu. 

Polecenia służbowe są uregulowane w dwóch ustawach – o pracownikach urzędów państwowych i o 

pracownikach samorządowych. Pracownik organu administracji publicznej ma obowiązek sumiennie i 

starannie wykonywać polecenia służbowe. 

Są przypadki, w których pracownik musi podjąć odpowiednie czynności w związku z poleceniem 

służbowym – jeśli w jego ocenie polecenie jest pomyłką, godzi w interes społeczny, bądź jest 

niezgodne z prawem (innym niż karne) – pracownik powinien żądać potwierdzenia polecenia na 

piśmie. Pracownik powinien takie polecenie wykonać, zawiadamiając o tym kierownika przełożonego, 

który wydał polecenie. 

Polecenia służbowego wykonać nie wolno: 

* gdyby wykonanie stanowiło przestępstwo, 

* gdyby wykonanie spowodowałoby niepowetowaną stratę materialną. 

 

Formy niewładcze działania administracji: 

*Ugoda administracyjna – ugoda w prawie polskim jest regulowana przepisami k.p.a., jest to 

instytucja bardzo rzadka, wręcz martwa. 

* Umowa cywilno –prawna – administracja oprócz wykonywania zadań o charakterze 

administracyjnym (władczym) działa także jako dominium (właściciel). Musi w tej sferze posługiwać 

się formami charakterystycznymi dla prawa cywilnego – umową. Umowa jest nieraz niezbędna, aby 

realizować właściwie zadania. 

Organ nie nabywa składników poprzez wydanie decyzji, ale poprzez umowę cywilno-prawną , np. 

zakup papieru do urzędu. 

CIEKAWE – teoria ślepych 

bagnetów 

Administracja może też zbywać składniki majątkowe – np. ruchomości czy nieruchomości, mogące 

być przedmiotami obrotu. 

Swoboda umów: 

* wola (chęć) zawarcia umowy, 

* wybór kontrahenta,  

* treść (np. kwota sprzedaży). 

Administracja posługuje się umową cywilno-prawną w sferze 

dominium.  

Kolejną formą niewładczą administracji publicznej jest porozumienie administracyjne – jest to 

dwustronne lub wielostronne oświadczenie woli podmiotów z zakresu administracji publicznej, 

dotyczące wspólnego wykonywania zadań publicznych. W takim porozumieniu mamy publiczne 

podmioty i publiczny przedmiot. Możemy mówić o dwóch typach porozumień: 

I typ – wykonywanie zadania publicznego przez jedną stronę porozumienia przy finansowaniu 

zadania przez inne, np. jedna gmina buduje wysypisko, a inne finansują użytkowanie dla wszystkich, 

II typ – podmioty uczestniczące w porozumieniu tworzą nową osobę prawną – zadanie jest 

wykonywane przez właśnie tą osobę prawną – związek międzygminny, wykonuje on zadania na rzecz 

gmin tworzących związek, np. związek komunikacyjny 16 gmin wykonujący zadania dotyczące 

lokalnego transportu zbiorowego. 

Przyrzeczenie (promesa) – obietnica – jest to rodzaj zobowiązania się organu względem określonego 

podmiotu do określonego zachowania się w przyszłości. Bardzo rzadka instytucja w prawie polskim. 

Najbardziej znaną promesą jest promesa koncesji (spełnienie warunków = udzielenie koncesji). 

Wiąże ona organ koncesyjny, ale są wyjątki – kiedy w sposób istotny zmienią się okoliczności 

faktyczne.