Międzynarodowe przepływy kapitału

Opracowanie: Dr Dariusz Prokopowicz

© Copyright by Dariusz Prokopowicz

EKONOMIA

EKONOMIA

EKONOMIA

EKONOMIA

EKONOMIA

EKONOMIA

EKONOMIA

EKONOMIA

WARSZAWA 

2005

2

Przepływ kapitału

Przepływ kapitału w szerokim znaczeniu

obejmuje 

wszelki odnotowywany w bilansie płatniczym ruch 
kapitału przez granic

ę

.

Cech

ą

szczególn

ą

przepływu kapitału w w

ą

skim 

znaczeniu

jest to, 

ż

e jest podejmowany z motywu 

zysku i przez podmioty gospodarcze inne ni

ż

bank 

centralny. 

3

Przepływ kapitału w szerokim znaczeniu

Podmiotami uczestniczącymi w tak rozumianym 
obrocie kapitałowym mogą być

przedsiębiorstwa, 

gospodarstwa domowe, banki komercyjne, budŜety 
róŜnych szczebli oraz bank centralny

.

Obroty kapitałowe dokonywane z udziałem 

banku 

centralnego

róŜnią się od tego typu operacji dokonywanych 

przez pozostałe podmioty.

Nie są one podejmowane z chęci zysku, lecz dla osiągnięcia 
innych celów związanych przede wszystkim z 

makroekonomiczną polityką państwa

.  

4

Przyjmując za kryterium okres, na jaki następuje wywóz 
lub przywóz kapitału, wyróŜnia się zazwyczaj 

krótko-

i 

długookresowy ruch kapitału

JeŜeli okres spłaty wywiezionego lub przywiezionego 
kapitału 

nie przekracza jednego roku

, mówimy o 

krótkookresowym ruchu kapitału.

JeŜeli 

przekracza rok

– o długookresowym ruchu 

kapitału.  

Przepływ kapitału w w

ą

skim znaczeniu

5

Przyjmując za kryterium podziału 

formę

wywoŜonego 

kapitału, wyróŜnia się: 

lokaty na rynku walutowym,

kredyty handlowe,

inwestycje portfelowe,

kredyty finansowe,

inwestycje bezpośrednie.  

Przepływ kapitału w w

ą

skim znaczeniu

6

Lokaty na rynku walutowym

- obejmują krótkookresowe lokowanie kapitału na 
zagranicznym rynku w formie 

depozytów 

krótkoterminowych

oraz niektórych papierów 

wartościowych z myślą o uzyskaniu zysku większego niŜ
moŜliwy do osiągnięcia na rynku krajowym.

Podstawą tego zysku są występujące między 
poszczególnymi krajami 

róŜnice w stopie 

procentowej oraz róŜnice kursowe

.  

7

Kredyty handlowe

Kredyty handlowe to kredyty związane bezpośrednio z 

wymianą towarową

. 

Są one udzielane przez eksportera importerowi i często są
elementem zwiększającym konkurencyjność danego 
towaru.  

8

Inwestycje portfelowe

Inwestycje portfelowe to 

długookresowe lokaty w 

zagranicznych papierach wartościowych

, a zwłaszcza 

obligacjach i akcjach.

Źródeł wywozu kapitału w postaci inwestycji portfelowych 
szuka się m.in. wskazując na róŜnice stopy zysku 
występujące między dwoma krajami i mające swoje 
przyczyny w niejednakowym wyposaŜeniu w czynniki 
produkcji.  

9

Odpowiedzi na pytanie o przyczynę wywozu kapitału w 
postaci inwestycji portfelowych udziela 

teoria portfolio

.

Wg tej koncepcji inwestor moŜe osiągnąć „uśrednioną”
stopę zysku przy danym ryzyku lub daną stopę zysku przy 
mniejszym ryzyku w sytuacji, gdy dysponuje 

portfelem 

instrumentów finansowych zróŜnicowanym

w ściśle 

określony sposób.

ZróŜnicowanie polega na tym, Ŝe spadkowi stopy zysku 
części z nich będzie prawdopodobnie towarzyszył wzrost 
stopy zysku pozostałych.  

10

W latach 90-tych zjawiskiem charakterystycznym dla 
międzynarodowego rynku kapitałowego jest wzrost 
znaczenia inwestycji portfelowych jako formy wywozu 
kapitału 

do krajów rozwijających się

.

W latach 1989 – 1993 wielkość wywozu kapitału w tej 
formie wzrosła z 7,5 mld USD do 55,8 mld USD, przy 
czym około 80 % tego wywozu koncentrowało się w 
pięciu krajach: 

Brazylii, Argentynie, Meksyku, Turcji i 

Korei Południowej

.  

11

Kredyty finansowe

Kredyty finansowe polegają na postawieniu do 
dyspozycji kredytobiorcy określonych środków 
finansowych 

zwykle ze wskazaniem celu ich 

spoŜytkowania

.

Kredyty te udzielane są przez 

banki, agendy rządowe i 

organizacje międzynarodowe

.

Stosując jako kryterium podziału rodzaj 

stopy 

procentowej

, wyróŜnia się kredyty finansowe udzielane 

według stałej stopy procentowej lub kredyty finansowe 
udzielane według płynnej stopy procentowej. 

12

Inwestycje bezpo

ś

rednie

Inwestycje bezpośrednie to 

podejmowanie od podstaw

samodzielnej działalności gospodarczej za granicą lub 
teŜ

przejmowanie kierownictwa

juŜ istniejącego 

przedsiębiorstwa.

13

Inwestycje bezpośrednie są najczęściej podejmowane, 
szczególnie w ostatnich latach, jako 

element strategii 

przedsiębiorstw

upatrujących szans rozwoju w 

ekspansii na rynek światowy.

Począwszy od lat pięćdziesiątych obecnego stulecia 
zjawisko to nabrało takich rozmiarów, Ŝe zaczęto 
mówić o wyodrębnieniu się szczególnej grupy 
przedsiębiorstw –

korporacji transnarodowych

.  

14

Zdominowanie inwestycji bezpośrednich przez 
korporacje transnarodowe sprawia, Ŝe ta forma wywozu 
kapitału 

nie ogranicza się do transferu wartości

.

Prawie w kaŜdym przypadku transfer ten jest 
uzupełniany 

transferem technologii i know-how, jak 

równieŜ technik zarządzania

.  

Ponadto eksport kapitału odbywający się za 
pośrednictwem korporacji transnarodowych 

ma 

miejsce w obrębie tej samej branŜy

.

15

Największe korporacje transnarodowe w 1994 r. to:

General Motors

Ford

Exxon

Royall Dutch / Shell

Toyota

Hitachi

Matsushita

General Electric

General Electric

Daimler-Benz

IBM

Mobil Oil

Nissan

Philip Morris

Chrysler

Siemens

Wielkość obrotów: ponad 50 mld USD.