PowerPoint Presentation

PROFLAKTYKA ZAKAŹNYCH CHORÓB ZWIERZĄT

Obecnie trudno nawet jest wyobrazić sobie "życie wolne od

drobnoustrojów", które spełniają w naszym środowisku (w glebie,

wodzie

itp.) i przemyśle spożywczym szereg ważnych funkcji (>80%).

Jednak najdokuczliwsze z nich uczestniczą w zakażeniu i wywołuj

choroby zakaźne (<20%).

Stąd w naszych rozważaniach najistotniejsze będą formy współżyc

między nimi oraz sposób współistnienia ich z makro

organizmami.

Ekologiczne formy współżycia makro

mikro

organiazmów

Symbioza

czyli współżycie (na przykładzie żwacza u przeżuwaczy oraz jelit

grubych u koniowatych i gryzoni).

Saprofity

żyją na żywicielu oraz konsumują martwe jego tkanki.

Komensale

żyją w organizmie żywiciela, który zapewnia im miejsce

bytowania (niszę ekologiczną) i pokarm. Jednak wszelkie zaburzen

ia tego

układu mogą spowodować

uzjadliwienie się

ich.

Pasożytnictwo

dotyczy zarówno zarazków bezwzględnie, jak i względnie

chorobotwórczych

Formy współżycia

mikro

organiazmów

Zachodzące między nimi relacje mogą być obojętne, względnie przy

bierają one formę

synergizmu lub mają one charakter antagonizmu. Nazwano je:

Parabiozą

która oznacza neutralny stosunek.

Metabiozą

czyli określonym następstwem gatunków lub innych grup mikrobów w

konkretnym środowisku, jak np. w naczyniu z mlekiem przechowywan

ym w temperaturze

pokojowej.

Początkowo rozwijają się wszystkie obecne w nim drobnoustroje,

co obniża potencjał oksydacyjno

redukcyjny w głębi naczynia, a bujnie rozwija się wtedy

Lactococcus

lactis

i pokrewne mu gatunki,

intensywnie fermentują one laktozę co oczywiście zakwasza (spade

k pH) mleko i równocześnie

ulega ścięciu jego sernik,

jednak dalsza redukcja pH zaczyna już hamować wzrost Streptococc

lactis

, a sprzyja rozwojowi

pałeczek rodzaju

Lactobacillus

, które nadal fermentują pozostałą laktozę, wytwarzając jeszcze

więcej kwasu,

dzięki czemu na powierzchni ściętego mleka mogą rozwijać się grz

yby (

np.Oidium

lactis

)

utleniające kwas mlekowy na CO2 i wodę,

a w głębi takiego mleka powstają korzystne warunki do wzrostu dr

obnoustrojów z rodzaju

Propionibacterium

. Podczas, gdy zużywanie kwasów przez grzyby może sprzyjać bakte

riom

gnilnym.

Ponadto można zaobserwować:

Symbiozę

(wzajemnie korzystne ich współżycie),

względnie

Antybiozę

która polega na zdecydowanym antagonizmie (wytwarzanie antybioty

ków).

To ostatnie zagadnienie jest przedmiotem badań Epizoocjologii, k

tórej

nazwa wywodzi się z greckich słów:

epi

przez, na.

zoon

–

zwierzę.

logos

słowo, nauka.

Stąd etymologicznie oznacza ona naukę o chorobach atakujących większe grupy zwierząt

i dzielimy ją na:

Epizoocjologię ogólną

(a w pełnym tego słowa znaczeniu), która bada przyczyny powstania i

szerzenia się chorób zaraźliwych oraz ustala ogólne zasady walki z nimi.

Jednak w przypadku chorób zwierząt zagadnienia terapeutyczne mają nierzadko drugorzędne

znaczenie, ponieważ wyraźnie dominuje aspekt walki z chorobami zaraźliwymi, które atakują

nierzadko też i ludzi.

Epizoocjologię szczegółową

obejmującą również; patologię, diagnostykę, a nawet terapię

chorób zakaźnych.

Choroba zakaźna

jest zakłóceniem równowagi fizjologicznej organizmu, które powodują

drobnoustroje chorobotwórcze (czyli zarazki należące do bakterii, riketsji, mikoplazm wirusów

lub grzybów), albo współdziałanie czynnika biologicznego z czynnikami fizykalnymi oraz

chemicznymi.

Choroby zaraźliwe

łatwo przenoszą się z chorych ludzi lub zwierząt na zdrowe

mają one wyraźną tendencję do rozprzestrzeniania się. Dlatego po

śród nich

wyróżniono

Pan

zoocje

Epi

zoocje

Ich przebieg cechuje cykliczność oraz następujące stadia:

międzyepizootyczne,

przedepizootyczne,

rozwoju epizoocji,

szczytowego rozwoju epizoocji,

wygasania epizoocji,

poepizootyczne.

Czynniki warunkujące wystąpienia choroby zakaźnej

Pierwszorzędow

obecność źródła (homologiczne i

hetorelogiczne

, pierwotne i wtórne,

pierwszo

drugorzędowe oraz rezerwuar zarazka) zakażenia,

ekspozycja, czyli narażenie na zakażenie (czynniki przenoszące ż

ywe (nosiciele

biologiczni) lub martwe (nosiciele mechaniczni).

dyspozycja, czyli wrażliwość na

zak.(kondycja

i konstytucja).

Drugorzędowe

(pośrednio wpływające na kondycję):

mikroklimat,

żywienie,

eksploatacja.

Drogi zakażenia

alimentarna

aerogenna

(

inhalacyjana

i kropelkowa),

poprzez błony śluzowe, drogi rodne i krew,

wewnątrz

maciczna,

galaktogenna

germinalna

Zarazki wydalane są poprzez: kał, mocz, spermę, mleko oraz wycie

ki z nosa, oczu i dróg

rodnych.

Dezynfekcja, dezynsekcja i deratyzacja

Dezynfekcja lub odkażanie to zabiegi zmierzające do zniszczenia

zarazków (chorobotwórczych drobnoustrojów) w środowisku

(najbliższym otoczeniu) zwierząt lub na powierzchni ich skóry.

Niszczenie drobnoustrojów uzyskujemy również w procesach

zwanych: sterylizacją,

pasteuryzacją

tyndalizacją

W zależności od rodzaju materiału oraz jego wytrzymałości stosuj

się różne sposoby wyjaławiania:

przez opalanie (metalowe narzędzia, sitka w klatkach, metalowe

poidła itp.),

gorącym suchym powietrzem (np. szkło),

parą wodną pod ciśnieniem (sterylizacja),

przez gotowanie,

promieniowanie ultrafioletowe (powietrze),

promieniowanie jonizujące.

Dezynfekcja, dezynsekcja i deratyzacja

Dezynfekcja zapobiega wystąpieniu chorób zakaźnych i zaraźliwych

, ogranicza

rozprzestrzenianie się ich, likwiduje ogniska zarazy, zabezpiecz

a człowieka przed

chorobami odzwierzęcymi. Rozróżniamy dezynfekcję: zapobiegawczą,

bieżącą i

końcową.

Dezynfekcję zapobiegawczą

(niezależnie od wystąpienia choroby) należy

przeprowadzać okresowo w miejscach przebywania zwierząt, tj.: w

budynkach

inwentarskich, na placach targowych, na rampach załadunkowych, w

samochodach

do transportu zwierząt, w wagonach i pomieszczeniach dla zwierzą

t. Przeprowadza

się je dwa razy w roku (na wiosnę i w jesieni).

Dezynfekcja bieżąca

wykonywana jest w czasie choroby zwierząt. Jej zadaniem jest

zmniejszenie liczby zarazków w środowisku i na powierzchni ciała

zwierząt, co

przyśpiesza likwidację choroby.

Dezynfekcję końcową

przeprowadzamy po wygaśnięciu zarazy, po wyprowadzeniu

zwierząt lub usunięciu ich zwłok. Można w niej wyróżnić 3 etapy:

odkażanie wstępne

, bezpośrednio po wyprowadzeniu zwierząt, obficie spryskuje się

pomieszczenia środkiem dezynfekcyjnym.

odkażanie mechaniczne

, polega na usunięciu ściółki, skrobaniu ścian i sufitu

(łopatami i szczotkami). Jeżeli na stanowiskach jest ziemia, gli

na itp. należy usunąć

wierzchnią warstwę (ok. 20 cm) starej i wymienić na nową.

odkażanie właściwe

zastosowanie wybranych w zależności od gatunku zarazka

środków dezynfekcyjnych.

Grupy związków chemicznych używanych do dezynfekcji

Pochodne fenolu

(fenol, karbol,

kreolina

, lizol, krezol,

bioval

II.

Uwalniające chlor

(chloramina, wapno chlorowane,

chlorogen

)

Uzdatniane wody i odkażanie studzien.

III.

Aldehydy

(formaldehyd)

IV.

Kwasy

(nieorganiczne i organiczne)

Zasady

(ług sodowy, wapno gaszone, wapno chlorowane)

(5 kg

NaOH

+ 7,5 l ciepłej wody = 9l 40% roztworu macierzystego)

VI.

Mydła

VII.

Alkohole

VIII.

Sole metali ciężkich

(sublimat, sole żelaza, srebra i rtęci)

IX.

Detergenty

Jodofory

XI.

Preparaty utleniające

Document Outline