background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 

 
 
Jacek Przepiórka 

 

 

 
 
 
 
 
Charakteryzowanie 

części, 

mechanizmów, 

maszyn 

i urządzeń obuwniczych  
744[02].Z2.01 

 

 
 

 
 
 

 
Poradnik dla nauczyciela

 

 
 

 

 

 
 
 

 
 

 

Wydawca

 

Instytut Technologii Eksploatacji 

 Państwowy Instytut Badawczy 

Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

Recenzenci: 
mgr inŜ. Bogusław Woźniak 
mgr inŜ. Leszek Świdziński 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
dr inŜ. Jacek Przepiórka 
 
 
 
Konsultacja: 
dr inŜ. Janusz Figurski 
 
 
 
 

 
 
 

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  744[02].Z2.01 
„Charakteryzowanie  części,  mechanizmów,  maszyn  i  urządzeń  obuwniczych”  zawartego 
w modułowym programie nauczania dla zawodu Obuwnik. 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom  2007

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

SPIS TREŚCI

 

 

1.

 

Wprowadzenie 

2.

 

Wymagania wstępne 

3.

 

Cele kształcenia 

4.

 

Przykładowe scenariusze zajęć 

5.

 

Ćwiczenia 

11 

5.1.

 

Podstawy mechaniki i wytrzymałości materiałów 

11 

5.1.1.  Ćwiczenia 

11 

5.2.

 

Części maszyn i mechanizmy stosowane w maszynach obuwniczych 

13 

5.2.1.  Ćwiczenia 

13 

5.3.

 

Napędy stosowane w maszynach obuwniczych 

15 

5.3.1.  Ćwiczenia 

15 

6.

 

Ewaluacja osiągnięć ucznia 

17 

7.  Literatura 

31 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

1. WPROWADZENIE

 

 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie obuwnik. W poradniku zamieszczono: 

 

wymagania  wstępne,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  powinien  mieć  juŜ  ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

 

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

 

przykładowe  ćwiczenia  ze  wskazówkami  do  realizacji,  zalecanymi  metodami  nauczania- 
-uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego, 

 

literaturę uzupełniającą. 

 

Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania. 
Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od  samodzielnej 
pracy uczniów do pracy zespołowej. 

Jako  pomoc  w  realizacji  jednostki  modułowej  dla  uczniów  przeznaczony  jest  Poradnik 

dla ucznia. Nauczyciel powinien ukierunkować uczniów na właściwe korzystanie z poradnika 
do nich adresowanego. 

Materiał nauczania (w Poradniku dla ucznia) podzielony jest na rozdziały, które zawierają 

podrozdziały.  Podczas  realizacji  poszczególnych  rozdziałów  wskazanym  jest  zwrócenie 
uwagi na następujące elementy: 

 

materiał  nauczania  –  w  miarę  moŜliwości  uczniowie  powinni  przeanalizować 
samodzielnie.  Obserwuje  się  niedocenianie  przez  nauczycieli  niezwykle  waŜnej 
umiejętności,  jaką  uczniowie  powinni  bezwzględnie  posiadać  –  czytanie  tekstu 
technicznego ze zrozumieniem, 

 

pytania sprawdzające mają wykazać, na ile uczeń opanował materiał teoretyczny i czy jest 
przygotowany  do  wykonania  ćwiczeń.  W zaleŜności  od  tematu  moŜna  zalecić  uczniom 
samodzielne  odpowiedzenie  na  pytania  lub  wspólne  z  całą  grupą  uczniów,  w  formie 
dyskusji  opracowanie  odpowiedzi  na  pytania.  Druga  forma  jest  korzystniejsza,  poniewaŜ 
nauczyciel  sterując  dyskusją  moŜe  uaktywniać  wszystkich  uczniów  oraz  w  trakcie 
dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości, 

 

dominującą  rolę  w  kształtowaniu  umiejętności  oraz  opanowaniu  materiału  spełniają 
ć

wiczenia.  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  uczeń  powinien  zweryfikować  wiedzę 

teoretyczną oraz opanować nowe umiejętności. Przedstawiono dosyć obszerną propozycję 
ć

wiczeń  wraz  ze  wskazówkami  o  sposobie  ich  przeprowadzenia,  uwzględniając  róŜne 

moŜliwości  ich    realizacji  w  szkole.  Nauczyciel  decyduje,  które  z  zaproponowanych 
ć

wiczeń jest w stanie zrealizować przy określonym zapleczu technodydaktycznym szkoły. 

Prowadzący moŜe równieŜ zrealizować ćwiczenia, które sam opracował, 

 

sprawdzian postępów stanowi podsumowanie rozdziału, zadaniem uczniów jest udzielenie 
odpowiedzi  na  pytania  w  nim  zawarte.  Uczeń  powinien  samodzielnie  czytając 
zamieszczone  w  nim  stwierdzenia  potwierdzić  lub  zaprzeczyć  opanowanie  określonego 
zakresu  materiału.  JeŜeli  wystąpią  zaprzeczenia,  nauczyciel  powinien  do  tych  zagadnień 
wrócić,  sprawdzając  czy  braki  w  opanowaniu  materiału  są  wynikiem  niezrozumienia  
przez  ucznia  tego  zagadnienia,  czy  niewłaściwej  postawy  ucznia  w  trakcie  nauczania. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

W tym  miejscu  jest  szczególnie  waŜna  rola  nauczyciela,  gdyŜ  od  postawy  nauczyciela, 
sposobu  prowadzenia  zajęć  zaleŜy  między  innymi  zainteresowanie  ucznia.  Uczeń 
niezainteresowany  materiałem  nauczania,  wykonywaniem  ćwiczeń  nie  nabędzie  w pełni 
umiejętności  załoŜonych  w  jednostce  modułowej.  NaleŜy  rozbudzić  wśród  uczniów  tak 
zwaną „ciekawość wiedzy”. Potwierdzenie przez ucznia opanowania materiału nauczania 
rozdziału moŜe stanowić podstawę dla nauczyciela do sprawdzenia wiedzy i umiejętności 
ucznia  z  tego  zakresu.  Nauczyciel  realizując  jednostkę  modułową  powinien  zwracać 
uwagę na predyspozycje ucznia, ocenić, czy uczeń ma większe uzdolnienia manualne, czy 
moŜe lepiej radzi sobie z rozwiązywaniem problemów teoretycznych, 

 

testy  zamieszczone  w  rozdziale  Ewaluacja  osiągnięć  ucznia  zawierają  zadania  z  zakresu 
całej jednostki modułowej i naleŜy je wykorzystać do oceny uczniów, a wyniki osiągnięte 
przez  uczniów  powinny  stanowić  podstawę  do  oceny  pracy  własnej  nauczyciela 
realizującego tę jednostkę modułową. KaŜdemu zadaniu testu przypisano określoną liczbę 
moŜliwych  do  uzyskania  punktów  (0  lub  1  punkt).  Ocena  końcowa  uzaleŜniona  jest  od 
ilości  uzyskanych  punktów.  Nauczyciel  moŜe  zastosować  test  według  własnego  projektu 
oraz  zaproponować  własną  skalę  ocen.  NaleŜy  pamiętać,  Ŝeby  tak  przeprowadzić  proces 
oceniania ucznia, aby umoŜliwić mu jak najpełniejsze wykazanie swoich umiejętności.  

 

Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to: 

 

pokaz, 

 

ć

wiczenie (laboratoryjne lub inne), 

 

projektów, 

 

przewodniego tekstu. 
 

Miejsce  jednostki  modułowej  w  strukturze  modułu  744[02].Z2  „Maszyny  i  urządzenia 
obuwnicze” jest wyeksponowane na schemacie zamieszczonym poniŜej. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Schemat układu jednostek modułowych 

 

744[02].Z2.01 

Charakteryzowanie części,  

mechanizmów, maszyn i urządzeń 

obuwniczych

 

744[02].Z2.02 

UŜytkowanie maszyn, urządzeń  

i narzędzi do rozkroju materiałów oraz 
opracowania elementów spodu obuwia 

744[02].Z2 

Maszyny i urz

ą

dzenia obuwnicze 

744[02].Z2.03 

UŜytkowanie maszyn, urządzeń  

i narzędzi do wytwarzania  

cholewek 

744[02].Z2.04 

Zastosowanie maszyn, urządzeń  

i narzędzi do montaŜu  

i wykończania obuwia 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji, 

 

stosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony  środowiska  i ochrony 
przeciwpoŜarowej, 

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji,  

 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii, 

 

posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną i technologiczną, 

 

stosować zasady rysunku technicznego, 

 

stosować i zamieniać jednostki układu SI, 

 

wykonywać proste obliczenia matematyczne, 

 

uŜytkować komputer, 

 

współpracować w grupie. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

3. CELE KSZTAŁCENIA

 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

scharakteryzować rodzaje napędów maszyn i urządzeń, 

 

wyjaśnić pojęcia: praca, moc, energia i sprawność maszyn, 

 

scharakteryzować rodzaje tarcia ślizgowego i tocznego, 

 

określić właściwości uŜytkowe części maszyn, 

 

rozróŜnić rodzaje połączeń części maszyn,  

 

określić zasady współdziałania części i mechanizmów, 

 

określić sposoby smarowania i konserwacji maszyn i urządzeń, 

 

określić  zastosowanie  oraz  wyjaśnić  zasady  działania  napędów  mechanicznych, 
hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych, 

 

rozpoznać elementy układów napędowych, 

 

określić zastosowanie i zasady działania mechanizmów maszyn, 

 

określić zakres stosowania automatyzacji w obuwnictwie,  

 

rozróŜnić podstawowe elementy automatyki, 

 

wyjaśnić pojęcia dotyczące teoretycznej i rzeczywistej wydajności maszyn. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

 

 
Scenariusz zajęć 1  

 
Osoba prowadząca    

 

 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:   Obuwnik 744[02] 
Moduł:  

 

 

 

 

 

 

Maszyny i urządzenia obuwnicze 744[02].Z2 

Jednostka modułowa: 

 Charakteryzowanie 

części, 

mechanizmów, 

maszyn 

i urządzeń obuwniczych 744[02[.Z2.01 

Temat: 

Zapoznanie  się  z  budową  układu  hydraulicznego  prasy  do  przyklejania 
podeszew obuwia. 

Cel ogólny:  Kształtowanie  umiejętności  rozróŜniania  podzespołów  zasilania,  napędu  oraz 

elementów wykonawczych prasy  hydraulicznej do obuwia. 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

odczytać  na  schemacie  symbole  elementów  i  układów  napędu  elektrycznego 
i hydraulicznego, 

 

odszukać w katalogach te układy i elementy, 

 

wyjaśnić, jaką rolę spełnia kaŜdy z nich, 

 

wyszukać na stronach WWW informacje na temat układów napędu maszyn i urządzeń. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

ć

wiczenie praktyczne.  

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

indywidualna, 

 

w małych grupach. 

 
Czas:  90 minut. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

stanowiska do pracy grupowej i indywidualnej, 

 

schematy prasy hydraulicznej do przyklejania podeszew, 

 

katalogi zawierając elementy i podzespoły napędu elektrycznego i hydraulicznego, 

 

foliogramy, plansze z układami i elementami napędu elektrycznego i hydraulicznego, 

 

formularz z tabelą do ćwiczenia 1, 

 

arkusze papieru format A3, 

 

stanowiska komputerowe z dostępem do internetu, 

 

poradnik dla ucznia, 

 

poradnik mechanika

 

Przebieg zajęć: 
I. Czynności organizacyjno-porządkowe. 
II. Faza właściwa 
1.

 

Podanie tematu i celów zajęć. 

2.

 

Omówienie sposobu realizacji celów. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

Plan  zajęć:  Identyfikowanie  na  schemacie  układów  napędowych  elektrycznych, 

hydraulicznych i pneumatycznych 

 

nauczyciel omawia elementy elektryczne i hydrauliczne występujące w układach zasilania 
prasy do podeszew, korzystając z foliogramów i plansz oraz katalogów, 

 

nauczyciel dzieli uczniów na dwu, trzyosobowe zespoły, przydziela zadania, 

 

uczniowie wykonują ćwiczenia przydzielone przez nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 
Odczytaj, z jakich elementów i podzespołów elektrycznych, mechanicznych i hydraulicznych 
składa się przedstawiony schemat prasy do podeszew. 
Praca w zespołach 2 ÷ 3 osobowych: 

 

uczniowie zapoznają się ze schematem przekazanym przez nauczyciela, 

 

dyskutują  w  zespole  na  temat  przyporządkowania  właściwych  nazw  poszczególnym 
elementom na schemacie korzystając z katalogów i internetu, uzasadniają wybór, 

 

wyniki swoich przemyśleń wpisują w tabelkę do ćwiczenia. 

Praca indywidualna: 

 

uczniowie sporządzają

 

notatkę w zeszycie przedmiotowym. 

Prezentacja i analiza ćwiczenia: 

 

uczniowie sprawdzają poprawność wykonania ćwiczenia, 

 

uzasadniają przyporządkowanie nazw określonym elementom na schemacie, 

 

reprezentanci zespołów prezentują pracę pozostałym uczniom w grupie. 

 

Nazwa maszyny obuwniczej Prasa hydrauliczna do przyklejania podeszew obuwia 

Symbol elementu elektrycznego 

Nazwa elementu lub zespołu 

1. 
2. 
3. 

1. 
2. 
3. 

Symbol elementu mechanicznego 

Nazwa elementu lub zespołu 

1. 
2. 
3. 

1. 
2. 
3. 

Symbol elementu hydraulicznego 

Nazwa elementu lub zespołu 

1. 
2. 
3. 

1. 
2. 
3. 

 
Zakończenie zajęć 
Nauczyciel podsumowuje i ocenia pracę uczniów 
 
Praca domowa 
Nauczyciel  zadaje  pracę  domową  na  temat:  Porówaj  parametry  fizyczne  (uzyskiwana  siła, 
szybkość działania, itp.) układów pneumatycznych i hydraulicznych. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

Scenariusz zajęć 2  

 
Osoba prowadząca    

 

 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:   Obuwnik 744[02] 
Moduł:  

 

 

 

 

 

 

Maszyny i urządzenia obuwnicze 744[02].Z2 

Jednostka modułowa: 

 Charakteryzowanie 

części, 

mechanizmów, 

maszyn 

i urządzeń obuwniczych 744[02[.Z2.01 

Temat: 

Obliczanie osi ręcznych wózków transportowych. 

Cel ogólny

Obliczanie wytrzymałościowe osi. 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

rozróŜnić napręŜenia, na które jest naraŜona oś, 

 

zastosować odpowiednie wzory do obliczeń wytrzymałościowych, 

 

wykonać obliczenia wytrzymałościowe. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

ć

wiczenie praktyczne.  

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

w małych grupach 

 

praca indywidualna. 

 
Czas:  135 minut. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

stanowiska do pracy grupowej, 

 

schemat kolejności wykonywania obliczeń, 

 

arkusze  papieru  formatu  A3  z  treścią  zadań  do  wykonania  i  miejscem  na  dokonanie 
obliczeń, 

 

papier milimetrowy do sporządzenia wykresu momentów gnących, 

 

poradnik dla ucznia, 

 

poradnik mechanika. 

 

Przebieg zajęć: 
I.

 

Czynności organizacyjno-porządkowe. 

II.

 

Faza właściwa 

1.

 

Podanie tematu i celów zajęć. 

2.

 

Omówienie sposobu realizacji celów. 

Plan zajęć: 

 

nauczyciel  przedstawia  schemat  przeprowadzania  obliczeń  wytrzymałościowych  osi 
z dokładnym omówieniem sposobu sporządzania wykresu momentów gnących, 

 

podaje arkusze z treścią zadań do rozwiązania, 

 

nauczyciel dzieli uczniów na dwuosobowe zespoły. 

Uczniowie wykonują ćwiczenia podane przez nauczyciela  
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

10 

Ćwiczenie 

Obliczyć  średnicę  osi  ręcznego  wózka  transportowego,  jeŜeli  jest  ona  wykonana  ze  stali 

St 7,  dla  której  k

g

 = 75  MPa.  Rozstaw  kół  jezdnych  wynosi  1,2  m  i  obok  kaŜdego  koła 

osadzone jest łoŜysko łączące oś z wózkiem. Maksymalne obciąŜenie wózka wynosi 250 kg. 

 

Praca w zespołach 2-osobowych: 

 

uczniowie zapoznają się z treścią zadań podanych przez nauczyciela, 

 

wykonują  schemat  sił  działających  na  oś  przyjmując,  Ŝe  wózek  posiada  dwie 
równoobciąŜone osie, 

 

dyskutują w zespole na temat wyboru sposobu obliczeń i wzorów, uzasadniają wybór, 

 

wypisują z treści zadań dane i szukane, 

 

uczniowie dokonują obliczeń. 

Praca indywidualna: 

 

uczniowie zapisują treść zadań i rozwiązania w zeszycie przedmiotowym. 

 
Prezentacja i analiza ćwiczenia 

 

uczniowie sprawdzają poprawność wykonania obliczeń, 

 

reprezentanci zespołów prezentują pracę pozostałym zespołom. 

 
Zakończenie zajęć 
Nauczyciel podsumowuje i ocenia pracę uczniów. 
 
Praca domowa 
Nauczyciel zadaje pracę domową na temat: Scharakteryzować mechanizm do zamiany ruchu 
obrotowego na posuwisto-zwrotny. Podać przykłady odwrotnego (ruch posuwisto-zwrotny na 
obrotowy)  wykorzystania  tego  mechanizmu  w  starych  typach  obuwniczych  maszyn 
szwalniczych. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 

anonimowa ankieta. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

11 

5. ĆWICZENIA

 

 

 

5.1.  Podstawy mechaniki i wytrzymałości materiałów

 

 
5.1.1. Ćwiczenia 

 

 

Ćwiczenie 1 

Wykonaj rzutowanie sił metodą graficzną. 

 

Wskazówki do realizacji

 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować polecenie zawarte w treści ćwiczenia, 

2)

 

przyjąć skalę wielkości siły w zaleŜności od długości odcinka wzorcowego, 

3)

 

przenieść  w  przyjętym  układzie  współrzędnym  punkt  początku  i  końca  siły  prostopadle 
do osi X i je połączyć, a następnie powtórzyć czynność w stosunku do osi Y, 

4)

 

wyliczyć wielkość otrzymanych rzutów w oparciu o przyjętą skalę, 

5)

 

porównać ze sobą wielkość siły i jej rzutów,  

6)

 

porównać otrzymane wyniki i zapisać wnioski 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

kartki papieru milimetrowego, 

 

linijka, ekierka, 

 

ołówek, gumka

 

literatura z rozdziału 7. 

 
Ćwiczenie 2 

Dopasuj do przedstawionych przykładów części maszyn oznaczenia graficzne obciąŜeń. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować polecenie zawarte w treści ćwiczenia, 

2)

 

ułoŜyć na stole przydzielone kartki z rysunkami części maszyn a następnie posegregować 
je w zaleŜności od rodzaju obciąŜenia, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

12 

3)

 

dopasować do posegregowanych części maszyn oznaczenia graficzne obciąŜeń, 

4)

 

sprawdzić poprawność wykonanego ćwiczenia, 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

rysunki typowych części maszyn,

 

 

oznaczenia graficzne obciąŜeń części maszyn,

 

 

literatura z rozdziału 7.

 

 
Ćwiczenie 3 

Oblicz  pracę  potrzebną  do  przesunięcia  maszyny  szyjącej  płaskiej  o  masie  80  kg  na 

drodze 2 m. Maszyna jest przeciągana za pomocą liny usytuowanej równolegle do podłoŜa. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować polecenie zawarte w treści ćwiczenia, 

2)

 

narysować schemat sił działających na maszynę, 

3)

 

obliczyć  cięŜar  maszyny  ze  wzoru  F=mg  (zakładamy  Ŝe  cięŜar  maszyny  jest  równy  sile 
potrzebnej do przesunięcia maszyny), 

4)

 

napisać wzór na pracę i podstawić wielkości z zadania, 

5)

 

obliczyć pracę potrzebna do przesunięcia maszyny, 

6)

 

sprawdzić poprawność wykonanych obliczeń. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

kartki w kratkę, 

 

przybory do pisania,

 

 

poradnik dla ucznia,

 

 

literatura z rozdziału 7.

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

13 

5.2.  Części  maszyn  i  mechanizmy  stosowane  w  maszynach 

obuwniczych

 

 
5.2.1. Ćwiczenia 

 

 

Ćwiczenie 1 

Dopasuj odpowiednie nazwy od przekładni i mechanizmów maszyn. 

 

Wskazówki do realizacji

 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować polecenie zawarte w treści ćwiczenia, 

2)

 

poukładać rysunki z przekładniami i mechanizmami maszyn, 

3)

 

wypisać na kartkach samoprzylepnych nazwy przekładni i mechanizmów, 

4)

 

przyporządkować kartki z nazwami do odpowiednich przekładni i mechanizmów, 

5)

 

sprawdzić poprawność wykonanego ćwiczenia, 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

kartki z rysunkami róŜnych mechanizmów maszyn i przekładni mechanicznych, 

 

kartki samoprzylepne,

 

 

przybory do pisania

 

literatura z rozdziału 7. 

 
Ćwiczenie 2 

Oblicz  przełoŜenie  przekładni  pasowej,  jeśli  koło  czynne  wykonuje  200  obr/min  a  koło 

bierne 50 obr/min. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować polecenie zawarte w treści ćwiczenia, 

2)

 

narysować schemat przekładni i zaznaczyć prędkości obrotowe odpowiednich kół, 

3)

 

napisać wzór na obliczanie przełoŜenia przekładni mechanicznych, 

4)

 

podstawić wielkości prędkości kół do wzoru na przełoŜenie przekładni, 

5)

 

obliczyć przełoŜenie przekładni pasowej,  

6)

 

sprawdzić poprawność wykonanych obliczeń. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

14 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

kartki papieru, 

 

przybory do pisania, 

 

ołówek, gumka,

 

 

poradnik dla ucznia,

 

 

literatura z rozdziału 7.

 

 
Ćwiczenie 3 

Oblicz  prędkość  liniową  pasa  klinowego  przekładni  pasowej  maszyny  szyjącej  płaskiej, 

jeśli silnik elektryczny na którym osadzone jest koło pasowe o średnicy d=12 mm wykonuje 
n=860 obr/min. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować polecenie zawarte w treści ćwiczenia, 

2)

 

wyrazić średnicę koła przekładni w metrach, 

3)

 

napisać  wzór  na  prędkość  liniową  punktu  poruszającego  się  z  prędkością  kątową  po 
okręgu, 

4)

 

podstawić wielkości z zadania do wzoru, 

5)

 

obliczyć prędkość liniową pasa,  

6)

 

sprawdzić poprawność wykonanych obliczeń. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

kartki papieru, 

 

przybory do pisania, 

 

kalkulator,

 

 

poradnik dla ucznia,

 

 

literatura z rozdziału 7.

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

15 

5.3.  Napędy stosowane w maszynach obuwniczych

 

 
5.2.1. Ćwiczenia 

 

 

Ćwiczenie 1 

Określ siłę wprawiająca w ruch wirnik silnika elektrycznego prądu stałego. 

 

Wskazówki do realizacji

 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować budowę i zasadę działania silnika prądu stałego, 

2)

 

zamocować  w  statywie  ramkę  z  nawiniętym  cienkim  drutem  tak,  aby  mogła  się  łatwo 
obracać, 

3)

 

umieścić magnes stały tak, aby polem magnetyczne obejmowało ramkę z drutem, 

4)

 

do dwóch końców drutu cewki podłączyć zaciski baterii 4,5V, 

5)

 

obserwować zmianę połoŜenia ramki z drutem,  

6)

 

wyjaśnić przyczyny obrotu ramki z drutem oraz określić siłę odpowiedzialną za ten stan, 

7)

 

zaprezentować wyniki z przeprowadzonego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

statyw, 

 

ramka z nawiniętym drutem oporowym przymocowana do cienkiego sztywnego drutu, 

 

wygięte z drutu haczyki do zawieszenia na statywie ramki z drutem, 

 

bateria 4,5V, 

 

poradnik dla ucznia

,

 

 

literatura z rozdziału 7. 

 
Ćwiczenie 2 
 

Zaprojektuj  uproszczony  schemat  układu  hydraulicznego  do  prasowania  obuwia 

w oparciu  o schemat  hydrauliczny  prasy  do  obuwia..  Nazwij  poszczególne  części  układu 
hydraulicznego. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia. 

 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

16 

Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować schemat prasy hydraulicznej do obuwia, 

2)

 

wypisać niezbędne elementy układu hydraulicznego prasy, 

3)

 

ustalić kolejność przepływu oleju przez poszczególne podzespoły, 

4)

 

narysować schemat zaproponowanego układu hydraulicznego, 

5)

 

sprawdzić poprawność wykonania ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia praktyczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

schemat układu hydraulicznego prasy do obuwia, 

 

papier A 3, przybory do rysowania, 

 

poradnik mechanika (rozdziały poświęcone układom hydraulicznym),

 

 

poradnik dla ucznia,

 

 

literatura z rozdziału 7.

 

 
Ćwiczenie 3 

Wyszukaj  nazwij  i  narysuj  przekładnie  przekazującą  napęd  z  silnika  na  wał  główny 

maszyny szyjącej oraz z wału głównego na wał dolny maszyny. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia, oraz zasady bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać w materiale nauczania rodzaje przekładni mechanicznych, 

2)

 

upewnić się Ŝe maszyna szyjąca płaska odłączona jest od zasilania a następnie zdjąć z

 

niej 

osłony i elementy maskujące, 

3)

 

odszukać przekładnie mechaniczne wykorzystane do budowy maszyny, 

4)

 

przerysować przekładnie do zeszytu przedmiotowego, 

5)

 

nazwać przerysowane przekładnie,  

6)

 

zaprezentować wyniki z przeprowadzonego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ć

wiczenia prakyuczne, 

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

 

model maszyny szyjącej płaskiej, 

 

zestaw narzędzi do demontaŜu osłon maszyny, 

 

zeszyt przedmiotowy, 

 

długopis, ołówek, gumka, 

 

poradnik dla ucznia, 

 

literatura z rozdziału 7. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

17 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

 

 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego  

 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej

 

„Charakteryzowanie  części, 

mechanizmów, maszyn i urządzeń obuwniczych”  

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 są z poziomu podstawowego, 

 

zadania 15, 16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  
 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 

ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. c, 3. b, 4. a, 5. c, 6. c, 7. a, 8. a, 9. d, 10. a, 11. b, 
12. c, 13. a, 14. d, 15. d, 16. d, 17. c, 18. c, 19. a, 20. c. 

 

Plan testu  

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Wybrać dział niewchodzący w skład 
mechaniki 

Określić znak, jaki moŜe posiadać 
moment siły 

Podać ilość równań opisujących 
dowolny płaski układ sił 

Podać nazwę maszyny do zrywania 
próbek 

Wskazać nazwę oznaczenia 
schematycznego 

Podać nazwę jednostki mocy 

Podać zakres jaki moŜe przyjmować 
sprawność 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

18 

Podać do jakiego rodzaju zaliczamy 
przekładnie z pasem płaskim 

Określić rodzaj ruchy mechanizmu 
ś

rubowego  

10  Zdefiniować pojęcie tolerancji 

11  Zdefiniować parametr chropowatości 

12 

Podać zaleŜność pomiędzy 
wydajnością rzeczywistą a teoretyczną 

13  Wskazać połączenie rozłączne 

14 

Podać napręŜenia przenoszone przez 
wał 

15 

Określić rodzaj silnika zasilanego 
energią elektryczną 

PP 

16 

Wytypować czynnik napędzający 
układy pneumatyczne 

PP 

17 

Wskazać prawo wykorzystywane 
w hydraulice 

PP 

18  Określić przeznaczenie spręŜarki 

PP 

19 

Wytypować element nie wchodzący 
w skład układu pneumatycznego 

PP 

20  Określić przeznaczenie łoŜysk  

PP 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

19 

Przebieg testowania  

 
Instrukcja dla nauczyciela 

 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 
jakie będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

7.

 

Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i  karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 
na udzielanie odpowiedzi. 

8.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które  
sprawiły uczniom największe trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia  

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 20 zadań o róŜnym stopniu trudności. Są to zadania wielokrotnego wyboru. 

5.

 

Za kaŜdą poprawną odpowiedź moŜesz uzyskać 1 punkt. 

6.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Dla kaŜdego zadania podane 
są cztery moŜliwe odpowiedzi: a, b, c, d. Tylko jedna odpowiedź jest poprawna; wybierz 
ją i zaznacz kratkę z odpowiadającą jej literą znakiem X. 

7.

 

Staraj  się  wyraźnie  zaznaczać  odpowiedzi.  JeŜeli  się  pomylisz  i  błędnie  zaznaczysz 
odpowiedź, otocz ją kółkiem i zaznacz ponownie odpowiedź, którą uwaŜasz za poprawną. 

8.

 

Test  składa  się  z  14  zadań  z  poziomu  podstawowego  i  6  zadań  z  poziomu 
ponadpodstawowego  i  które  mogą  przysporzyć  Ci  trudności,  gdyŜ  są  one  na  poziomie 
wyŜszym niŜ pozostałe (dotyczy to zadań o numerach od 15 do 20). 

9.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

10.

 

Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  sprawiało  Ci  trudność,  wtedy  odłóŜ  rozwiązanie 
zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

11.

 

Po  rozwiązaniu  testu  sprawdź  czy  zaznaczyłeś  wszystkie  odpowiedzi  na  KARCIE 
ODPOWIEDZI. 

12.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.  

Powodzenia 

Materiały dla ucznia: 

 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

20 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

 

1.

 

Który z wymienionych działów nie zalicza się do mechaniki 
a)

 

statyka. 

b)

 

wytrzymałość. 

c)

 

kinetyka. 

d)

 

dynamika. 

 

2.

 

Moment siły posiada wartość 
a)

 

zawsze dodatnią. 

b)

 

zawsze ujemną. 

c)

 

dodatnią lub ujemną. 

d)

 

zrównowaŜoną. 

 

3.

 

Aby  spełnić  warunki  równowagi  dowolnego  płaskiego  układu  naleŜy  ułoŜyć  równania 
w ilości 

a)

 

2. 

b)

 

3. 

c)

 

4. 

d)

 

5. 

 

4.

 

Określanie wytrzymałości materiałów konstrukcyjnych odbywa się w oparciu o badanie na 

a)

 

zrywarce. 

b)

 

zgniatarce. 

c)

 

prasie śrubowej. 

d)

 

podnośniku śrubowym. 

 

5.

 

Oznaczenie schematyczne przedstawia obciąŜenie części maszyn z warunku na  

a)

 

rozciąganie.  

b)

 

ś

ciskanie. 

c)

 

zginanie. 

d)

 

ś

cinanie. 

 

6.

 

Jednostką mocy jest  

a)

 

niuton [N]. 

b)

 

dŜul [J]. 

c)

 

wat [W]. 

d)

 

megapaskal [MPa]. 

 

7.

 

Sprawność maszyn jest zawsze  

a)

 

mniejsza od jedności. 

b)

 

większa od jedności. 

c)

 

równa jeden. 

d)

 

równa sto. 

 

8.

 

Przekładnia mechaniczna z psem klinowym zaliczana jest do przekładni 

a)

 

cięgnowych. 

b)

 

ciernych. 

c)

 

zębatych. 

d)

 

ś

limakowych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

21 

9.

 

Mechanizm śrubowy słuŜy do zamiany ruch obrotowego na ruch 

a)

 

wahadłowy. 

b)

 

posuwisto-zwrotny. 

c)

 

przerywany. 

d)

 

postępowy. 

 

10.

 

Tolerancja jest liczbą  

a)

 

tylko dodatnią. 

b)

 

dodatnią lub ujemną. 

c)

 

pierwszą. 

d)

 

ujemną. 

 

11.

 

Ś

rednia  wartość  pięciu  najwyŜej  połoŜonych  punktów  zarysu  do  pięciu  punktów 

połoŜonych  najniŜej  na  odcinku  elementarnym  mierzonym  od  linii  odniesienia  to 
parametr chropowatości 

a)

 

R

a

b)

 

R

z

c)

 

P

a

d)

 

P

z

 

12.

 

Wydajność rzeczywista w stosunku do wydajności teoretycznej jest 

a)

 

większa. 

b)

 

równa. 

c)

 

mniejsza. 

d)

 

równa zero. 

 

13.

 

Które z wymienionych połączeń zaliczamy do połączeń rozłącznych 
a)

 

ś

rubowe. 

b)

 

nitowe. 

c)

 

zgrzewane. 

d)

 

spawane 

 

14.

 

Wały podczas pracy naraŜone są na 

a)

 

ś

cinanie. 

b)

 

ś

ciskanie. 

c)

 

rozciąganie. 

d)

 

skręcanie i zginanie. 

 

15.

 

Zamiana energii elektrycznej na energię mechaniczną odbywa się w silniku 

a)

 

odrzutowym.  

b)

 

parowym.  

c)

 

spalinowy. 

d)

 

elektrycznym. 

 
16.

 

Czynnikiem przenoszącym energię w siłowniku pneumatycznym jest 

a)

 

gaz spalinowy. 

b)

 

gaz ziemny. 

c)

 

gaz techniczny (propan-butan). 

d)

 

gaz spręŜony. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

22 

17.

 

Prawem wykorzystywanym w układach hydraulicznych jest prawo 

a)

 

Ohma. 

b)

 

Pitagorasa. 

c)

 

Pascala. 

d)

 

Talesa. 

 
18.

 

SpręŜarki wykorzystywane są do 

a)

 

wstępnego napinania spręŜyn. 

b)

 

wywierania napięcia wstępnego w połączeniach śrubowych szczelnych. 

c)

 

zwiększania ciśnienia gazów.  

d)

 

zwiększania ciśnienia cieczy. 

 
19.

 

Który z wymienionych elementów nie wchodzi w skład układu pneumatycznego 
a)

 

pompa. 

b)

 

spręŜarka. 

c)

 

siłownik. 

d)

 

rozdzielacz. 

 
20.

 

ŁoŜyska współpracują z 
a)

 

połączeniami śrubowymi. 

b)

 

połączeniami spawanymi. 

c)

 

osiami i wałami.  

d)

 

połączeniami nitowymi. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

23 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Charakteryzowanie części, mechanizmów, maszyn i urządzeń obuwniczych

 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź

.

  

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1

 

 

 

2

 

 

 

3

 

 

 

4

 

 

 

5

 

 

 

6

 

 

 

7

 

 

 

8

 

 

 

9

 

 

 

10

 

 

 

11

 

 

 

12

 

 

 

13

 

 

 

14

 

 

 

15

 

 

 

16

 

 

 

17

 

 

 

18

 

 

 

19

 

 

 

20

 

 

 

Razem:   

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

24 

TEST 2 
 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej

 

„Charakteryzowanie  części, 

mechanizmów, maszyn i urządzeń obuwniczych”  

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 są z poziomu podstawowego, 

 

zadania 15 

÷

20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  
 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 

ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. d, 3. a, 4. b, 5. d, 6. b, 7. a, 8. b, 9. b, 10. d, 11. a, 
12. a13. d, 14. a, 15. a, 16. b, 17. c, 18. a, 19. d, 20. a

 

 
Plan testu  

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Wskazać parametr charakteryzujący 
wielkość skalarową 

Zdefiniować pojęcie momentu siły 

Zdefiniować pojęcie pary sił 

Podać ilość równań płaskiego układu 
sił zbieŜnych 

Wybrać rodzaj obciąŜeń w połączeniu 
nitowym pokazanym na rysunku 

Podać jednostkę pracy 

Zdefiniować siłę tarcia 

Wybrać nazwę przekładni 
mechanicznej 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

25 

Wskazać nazwę mechanizmu 
pokazanego na rysunku 

10 

Wskazać błędną nazwę rodzaju 
pasowania 

11  Zdefiniować parametr R

a

 

12 

Podać, od czego zaleŜy wydajność 
teoretyczna maszyn 

13 

Wskazać rodzaj połączenia do 
mocowania kół pasowych na wale 

14 

Określić napręŜenia na jakie jest 
naraŜona oś 

15 

Nazwać oddziaływania pomiędzy 
polem magnetycznym a polem 
elektromagnetycznym 

PP 

16 

Określić czynnik energetyczny 
w układach pneumatycznych 

PP 

17 

Określić urządzenie do zwiększania 
ciśnienia czynnika roboczego 
w układach pneumatycznych 

PP 

18 

Określić urządzenie nie stosowane 
w układach hydraulicznych  

PP 

19 

Wytypować rodzaj sił występujących 
w łoŜyskach 

PP 

20 

Na podstawie znajomości budowy 
sprzęgła ciernego określić siły 
występujące pomiędzy jego tarczami 

PP 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

26 

Przebieg testowania  

 
Instrukcja dla nauczyciela 

 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 
jakie będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

7.

 

Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i  karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 
na udzielanie odpowiedzi. 

8.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które  
sprawiły uczniom największe trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia  

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 20 zadań o róŜnym stopniu trudności. Są to zadania wielokrotnego wyboru. 

5.

 

Za kaŜdą poprawną odpowiedź moŜesz uzyskać 1 punkt. 

6.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Dla kaŜdego zadania podane 
są cztery moŜliwe odpowiedzi: a, b, c, d. Tylko jedna odpowiedź jest poprawna; wybierz 
ją i zaznacz kratkę z odpowiadającą jej literą znakiem X. 

7.

 

Staraj  się  wyraźnie  zaznaczać  odpowiedzi.  JeŜeli  się  pomylisz  i  błędnie  zaznaczysz 
odpowiedź, otocz ją kółkiem i zaznacz ponownie odpowiedź, którą uwaŜasz za poprawną. 

8.

 

Test  składa  się  z  14  zadań  z  poziomu  podstawowego  i  6  zadań  z  poziomu 
ponadpodstawowego  i  które  mogą  przysporzyć  Ci  trudności,  gdyŜ  są  one  na  poziomie 
wyŜszym niŜ pozostałe (dotyczy to zadań o numerach od 15 do 20). 

9.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

10.

 

Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  sprawiało  Ci  trudność,  wtedy  odłóŜ  rozwiązanie 
zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

11.

 

Po  rozwiązaniu  testu  sprawdź  czy  zaznaczyłeś  wszystkie  odpowiedzi  na  KARCIE 
ODPOWIEDZI. 

12.

 

Na rozwiązanie testu

 

masz 45 minut.

 

 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia: 

 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

27 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH  

 
1.

 

Wielkość skalarową charakteryzuje 
a)

 

liczba jednostek przyjętych za pomiar. 

b)

 

kierunek działania. 

c)

 

zwrot. 

d)

 

punkt przyłoŜenia. 

 

2.

 

Do obliczenia momentu siły, niezbędna jest znajomość  

a)

 

wielkości siły. 

b)

 

punktu przyłoŜenia siły. 

c)

 

ramienia działania siły. 

d)

 

wielkości siły oraz ramienia jej działania. 

 

3.

 

Parą sił nazywamy układ dwóch sił o równych wartościach i 
a)

 

jednakowych kierunkach lecz o przeciwnych zwrotach. 

b)

 

jednakowych kierunkach i zwrotach. 

c)

 

przeciwnych kierunkach lecz o jednakowych zwrotach. 

d)

 

przeciwnych kierunkach i zwrotach. 

 

4.

 

Korzystając  z  warunków  płaskiego  układu  sił  zbieŜnych  moŜna  rozwiązywać  zadania, 
w

 

których liczba niewiadomych wynosi 

a)

 

1. 

b)

 

2. 

c)

 

3. 

d)

 

4. 

 

5.

 

Połączenie nitowe pokazane na rysunku poddawane jest 

a)

 

rozciąganiu. 

b)

 

ś

ciskaniu. 

c)

 

zginaniu. 

d)

 

ś

cinaniu. 

 

6.

 

Jednostką pracy jest 
a)

 

niuton [N]. 

b)

 

dŜul [J]. 

c)

 

wat [W]. 

d)

 

megapaskal [MPa]. 

 

7.

 

Siła tarcia definiowana jest jako iloczyn 

a)

 

siły nacisku i współczynnika tarcia. 

b)

 

siły nacisku i promienia działania. 

c)

 

momentu siły i współczynnika tarcia. 

d)

 

pary sił i współczynnika tarcia. 

 

8.

 

Do przekładni mechanicznych zaliczamy przekładnię 
a)

 

dŜdŜownicową. 

b)

 

ś

limakową. 

c)

 

Ŝ

abkową. 

d)

 

Ŝ

uczkową. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

28 

9.

 

Mechanizm pokazany na rysunku to mechanizm 
a)

 

korbowo-wodzikowy. 

b)

 

krzywkowy. 

c)

 

maltański. 

d)

 

ś

rubowy. 

 
10.

 

Które z wymienionych określeń nie jest rodzajem pasowania 

a)

 

ciasne. 

b)

 

luźne. 

c)

 

mieszane. 

d)

 

pomieszane. 

 
11.

 

Parametr  R

a

 oznacza średnie 

a)

 

arytmetyczne odchylenie profilu chropowatości od linii średniej. 

b)

 

geometryczne odchylenie profilu chropowatości od linii średniej. 

c)

 

arytmetyczne odchylenie profilu chropowatości od linii zerowej. 

d)

 

geometryczne odchylenie profilu chropowatości od linii zerowej. 

 
12.

 

Wydajność teoretyczna maszyn zaleŜy od  
a)

 

konstrukcji maszyny.  

b)

 

sprawności manualnej obsługującej ją osoby.  

c)

 

obsługującej ją osoby.  

d)

 

.predyspozycji pracownika do obsługiwania danej maszyny. 

 

13.

 

W częściach maszyn przenoszących moment obrotowy z wału na koło pasowe stosujemy 
połączenia 
a)

 

spawane. 

b)

 

zgrzewane. 

c)

 

nitowe. 

d)

 

wpustowe lub wielowypustowe. 

 
14.

 

Osie obliczamy z warunku na 

a)

 

zginanie. 

b)

 

skręcanie. 

c)

 

zginanie i skręcanie. 

d)

 

ś

cinanie. 

 
15.

 

Maszyny elektryczne (silniki) poruszają się dzięki wytwarzanej sile 

a)

 

elektrodynamicznej. 

b)

 

elektromotorycznej. 

c)

 

samoindukcji 

d)

 

grawitacyjnej. 

 

16

 

W układach pneumatycznych wykorzystuje się energię 

a)

 

cieczy pod wysokim ciśnieniem. 

b)

 

spręŜonego gazu. 

c)

 

gazów spalinowych. 

d)

 

przegrzanej pary wodnej. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

29 

17

 

Do zwiększania ciśnienia czynnika roboczego w układach pneumatycznych słuŜy 
a)

 

wentylator. 

b)

 

pompa.  

c)

 

spręŜarka.  

d)

 

siłownik.  

 
18

 

Który z wymienionych elementów nie wchodzi w skład układu hydraulicznego 
a)

 

spręŜarka. 

b)

 

siłownik.  

c)

 

rozdzielacz.  

d)

 

pompa. 

 
19

 

Dzięki stosowaniu łoŜysk eliminuje się niekorzystny wpływ siły 

a)

 

grawitacyjnej. 

b)

 

stycznej. 

c)

 

normalnej.  

d)

 

tarcia. 

 
20

 

Sprzęgło tarczowe cierne przenosi moment obrotowy dzięki 
a)

 

momentowi tarcia. 

b)

 

kołkom zamontowanym w tulejach. 

c)

 

ś

rubom mocującym kołnierz. 

d)

 

palcom umocowanym w tarczy sprzęgła. 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

30 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Charakteryzowanie części, mechanizmów, maszyn i urządzeń obuwniczych

 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź

.

  

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem:   

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

31 

7. LITERATURA

 

 

 

1.

 

BoŜenko L.: Maszynoznawstwo. WSiP, Warszawa 1993 

2.

 

Charasz  A.,  Glinka  F.,  Maleńczak  J.:  Maszyny  obuwnicze.  WSI  w  Radomiu,  Radom 
1982 

3.

 

Charasz  A.,  Łuczyńska  J.,  Matuszewski  S.,  Suwart  R.,  Olszewski  A.:  Oprzyrządowanie 
do produkcji obuwia. WSI w Radomiu, Radom 1985 

4.

 

Malik  B.:  Podstawy  konstrukcji  maszyn  (zbiór  zadań).  Wydawnictwo  Szkolne  PWN, 
Warszawa – Łódź 2000 

5.

 

Pala S.: Maszyny i urządzenia obuwnicze. WSiP, Warszawa 1973 

6.

 

Puff T., Sołtys W.: Podstawy technologii montaŜu maszyn i urządzeń. WNT, Warszawa 
1980 

7.

 

Rutkowski A., Stępień A.: Zbiór zadań z części maszyn. WSiP, Warszawa 199 

8.

 

Siuta W.: Mechanika Techniczna. PWSZ, Warszawa 1971 

9.

 

Ilustrowany Leksykon Techniczny. WN-T, Warszawa 1994 

10.

 

www.wikipedia.pl

 

11.

 

www.agh.edu.pl

 

 
Czasopisma: 

 

Mechanik 

 

Przegląd Mechaniczny 

 

Literatura metodyczna 
1.

 

Badanie  –  dojrzewanie  –  rozwój  (na  drodze  do  doktoratu)  5  –  lecie  Ogólnopolskiego 
Seminarium Badawczego pod red. Franciszka Szloska 

2.

 

Mistrzostwo pedagogiczne pod red. Jwana Andrewicza Zjaziuna