background image

 

Kalendarz - ciekawostki. 

 

Kalendarz  to  system  rachuby  dni,  tygodni,  miesięcy,  a  nawet  lat.  
We 

współcześnie 

uŜywanych 

kalendarzach 

są 

zazwyczaj 

umieszczone  dni,  tygodnie,  miesiące.  W  szczególny  sposób 
oznaczone  są  zwykle  święta  i  dni  wolne  od  pracy.  W  tych  bardziej 
rozbudowanych 

moŜemy 

znaleźć 

informacje 

popularnych 

imieninach,  wschodach  i  zachodach  Słońca  i  KsięŜyca  czy  znakach 
zodiaku. 
 
Pomysł mierzenia czasu jest prawdopodobnie tak stary jak ludzkość. 
Od niepamiętnych czasów ludzie zauwaŜali naturalne cykle przyrody, 
takie  jak  zmieniające  się  pory  roku  czy  fazy  KsięŜyca.  Obserwacje 
tych zmian pozwalały ludziom ustalać terminy siewu i zbiorów roślin 
uprawnych.  Pierwszy  kalendarz  miał  więc  szerokie  zastosowanie 
praktyczne. 
 
W StaroŜytności wykorzystywano dwie metody pomiaru czasu: 

 

kalendarz  słoneczny  (solarny) związany  z  obiegiem  Ziemi 
wokół Słońca i zmieniających się porach roku 

 

kalendarz  księŜycowy  (lunarny) oparty  na  czterech  fazach 
cyklu KsięŜyca (I kwadra, pełnia, III kwadra, nów) 

Niestety  te  dwa  systemy  nie  były  ze  sobą  zgodne.  Kalendarz 
słoneczny,  uŜywany  przez  rolników,  miał  365  dni.  Kalendarz 
księŜycowy,  uŜywany  przez  kapłanów,  ze  względu  na  długość 
miesiąca księŜycowego - 29,5 dnia - liczył tylko 354 dni. 

Najstarsze kalendarze 
 

 

Kalendarz babiloński 

Istniał juŜ na kilka tysięcy lat przed naszą erą. Rok podzielono na 12 
równych  miesięcy,  tydzień  na  7  dni,  a  dodatkowo  właśnie 
Babilończykom  zawdzięczamy  podział  godziny  i  munuty  na  60 
równych części. 
 

 

Kalendarz egipski 

Został  wymyślony  przez  kapłanów  egipskich.  Powstał  na  bazie 
kalendarza  Babilończyków  oraz  obserwacji  zjawisk  przyrody.  
Ten  kalendarz  równieŜ  był  podzielony  na  12  miesięcy,  a  rok  dzielił 
się  na  3  czteromiesięczne  pory  roku:  wylew  Nilu,  siew  i  Ŝniwa.  Za 
początek  roku  uwaŜano  datę  21  września,  kiedy  na  niebie  pojawia 
się gwiazda Syriusz. 
 

background image

 

Kalendarz grecki 

Opierał  się  w  głównej  mierze  na  kalendarzu  księŜycowym.  W 
staroŜytnej  Grecji  nie  istniał  jeden  sposób  mierzenia  czasu. 
Poszczególne  państwa-miasta  miały  własne  nazwy  miesięcy  i 
sposoby na dostosowanie roku księŜycowego do słonecznego. 
 

 

Kalendarz rzymski 

Przed  nastaniem  władzy  Juliusza  Cezara  nie  stosowano  stałego 
kalendarza.  Stosowano  róŜne  długości  miesięcy  i  roku.  W 
najstarszym rzymskim kalendarzu rok miał 10 nierównych miesięcy.  
Początek  roku  obchodzono  1  marca.  Dlatego  nazwy  miesięcy  w 
większości języków Europy zachowują tę staroŜytną kolejność: 

o

 

wrzesień "september", co oznacza "siódmy", 

o

 

październik "october", czyli "ósmy", 

o

 

listopad "november", inaczej "dziewiąty", 

o

 

grudzień "december", czyli "dziesiąty". 

 

 

Kalendarz juliański 

Wprowadzony  przez  Juliusza  Cezara  około  45  roku  p.n.e.  Ustalono 
początek  roku  na  1  stycznia,  a  rok  trwający  365  dni  podzielono  na 
12 miesięcy po 30 i 31 dni. Co czwarty rok miał liczyć 366 dni. 
 

 

Kalendarz gregoriański 

UŜywany  współcześnie,  a  wprowadzony  na  polecenie  papieŜa 
Grzegorza  XIII  w  1582  roku.  Wyrównał  on  róŜnicę  między 
kalendarzem 

juliańskim 

obiegiem 

Ziemi 

wokół 

Słońca. 

Zmodyfikowano  sposób  ustalania  roku  przestępnego:  przestępny 
jest  rok  oznaczony  liczbą  podzielną  przez  4,  z  wyjątkiem  lat 
podzielnych 

przez 

100 

niepodzielnych 

przez 

400. 

Przykładowo  lata:  1300,  1400,  1500  są  zwykłe  (nie  są  podzielne 
przez 400).