LEKKIE 

LEKKIE 

KONSTRUKCJE 

KONSTRUKCJE 

METALOWE

METALOWE

Wykłady: dr hab. inż. Elżbieta Urbańska-Galewska, prof. PG

Ćwiczenia: mgr inż. Tomasz Falborski

studia magisterskie

semestr II

WIADOMOŚCI 

WIADOMOŚCI 

WSTĘPNE, 

WSTĘPNE, 

PROPORCJE 

PROPORCJE 

GEOMETRCZNE 

GEOMETRCZNE 

ORAZ IDEALIZACJA 

ORAZ IDEALIZACJA 

Wykłady: dr hab. inż. Elżbieta Urbańska-Galewska, prof. PG

Ćwiczenia: mgr inż. Tomasz Falborski

ORAZ IDEALIZACJA 

ORAZ IDEALIZACJA 

PRZEKROJU 

PRZEKROJU 

POPRZECZNEGO

POPRZECZNEGO

Wyroby kształtowane na zimno

powstają w wyniku

zagięcia

płaskiej

blachy

(taśmy,

arkusza)

w

temperaturze pokojowej.

Współcześnie można wyróżnić

trzy grupy zastosowania

wyrobów giętych:

– elementy wykończenia i wyposażenia (ościeżnice 
drzwiowe, skrzydła drzwiowe, elementy szkieletu ścian 
działowych, regały do składowania, bramy itd.),

– elementy drugorzędne nośne wszelkich konstrukcji 

– elementy drugorzędne nośne wszelkich konstrukcji 
stalowych (blachy fałdowe, kasety, panele oraz 
wspierające je płatwie i rygle),

– główne elementy nośne w systemach o małych i 
średnich rozpiętościach (hale systemowe wykonane 
całkowicie z kształtowników giętych).

Wyroby gięte tworzą

dwie odrębne grupy

:

– blachy profilowane 
(blachy fałdowe, kasety, 
panele elewacyjne),

– kształtowniki (pręty).

Pręt cienkościenny

– pręt, 

którego jeden z wymiarów 
określających przekrój 
poprzeczny (grubość) jest 
nieporównywalnie mniejszy 
w stosunku do drugiego.

Pręty cienkościenne to 
elementy konstrukcyjne, w 
których występująca 

lokalna 

utrata stateczności części 
składowych przekroju 
kształtownika

zmniejsza ich 

nośność sprężystą.

Ocenę bezpieczeństwa elementów z blach cienkich 
należy zapewnić, uwzględniając ogólne zalecenia 
normy 

PN-EN 1993-1-1

.

Podstawowe wytyczne oceny nośności i 
użytkowalności zostały zawarte w normach 

PN-EN 

1993-1-3

oraz 

PN-EN 1993-1-5

.

1993-1-3

oraz 

PN-EN 1993-1-5

.

Metody obliczeń odnoszą się do wyrobów 
produkowanych ze stali, wymienionych w PN-EN 
1993-1-3, a mających wymiary ścianek w granicach 
zestawionych w 

Tablicy 5.1

tej normy. Modele 

obliczeniowe należy rozpatrywać, biorąc pod uwagę 
wskazania zawarte w 

Tablicy 5.2

.

Zasady obliczeń podane
w PN-EN 1993-1-3 są
ważne w odniesieniu
do przekrojów, których

smukłości ścianek spełniają 
zakresy podane w Tablicy 5.1

.

Aby zapewnić odpowiednią
sztywność i uniknąć 
przedwczesnej niestateczności

przedwczesnej niestateczności
usztywnień brzegowych,
ich wymiary powinny spełniać
poniższe warunki:

0,2 ≤ c/b ≤ 0,6
0,1 ≤ d/b ≤ 0,3
Gdy c/b < 0,2 lub d/b < 0,1,
to zagięcia brzegowe pomija
się w obliczeniach.

PROPORCJE GEOMETRYCZNE – UWAGI

Kształtowniki gięte i blachy profilowane ze względu na 
ich wytwarzanie mają 

zaokrąglone naroża

. W PN EN 

1993-1-3 zezwala się na 

uproszczenie

z tym związane 

podczas ustalania cech geometrycznych ich przekrojów 
poprzecznych (punkt 5.1). Wyodrębnia się płaskie 
(płytowe) ścianki, których szerokość b

p

jest mierzona 

jako odstęp środkowych punktów P.

Przykłady 

umownie 

wyodrębnionych płaskich 
ścianek

kształtowników giętych i 

blach profilowanych oraz ich 
szerokości b

p

, na podstawie 

których wyznacza się cechy 
geometryczne przekrojów, 
przedstawiono na Rys. 5.1 PN 

przedstawiono na Rys. 5.1 PN 
EN 1993-1-3.

Gdy promień wewnętrznego zagięcia spełnia warunki 

r ≤ 5t oraz r ≤ 0,10b

p

, wówczas wpływ zaokrąglenia 

naroża może być pominięty, przyjmując 

g

r

= 0

. 

Gdy warunki 

r ≤ 5t oraz r ≤ 0,10b

p

nie są spełnione, 

wówczas w PN EN 1993-1-3 zezwala się na inne 
uproszczenie wyznaczania cech geometrycznych 
(punkt 5.1.(4)).

Wzory do obliczania cech 
geometrycznych

prętów 

cienkościennych o narożach 
ostrych są podane w PN EN 
1993-1-3/Załącznik C lub w 
literaturze (np. Bródka J., 
Broniewicz M., Giżejowski M., 

Broniewicz M., Giżejowski M., 
Kształtowniki Gięte – poradnik 
projektanta, Polskie 
Wydawnictwo Techniczne, 
Rzeszów).

ZADANIE 1
Sprawdzić, czy zasady obliczeń podane w PN EN 1993-
1-3 mogą być stosowane w odniesieniu do 
przedstawionego przekroju cienkościennego.

ZADANIE 2
Wyznaczyć wszystkie charakterystyki geometryczne 
oraz sprawdzić, czy zasady obliczeń podane w PN EN 
1993-1-3 mogą być stosowane w odniesieniu do 
przedstawionego przekroju cienkościennego.

ZADANIE 3
Wyznaczyć podstawowe 
charakterystyki 
geometryczne (A, I

y

, I

z

, W

y

, 

W

z

, i

y

, i

z

) oraz sprawdzić, 

czy zasady obliczeń 
podane w PN EN 1993-1-3 
mogą być stosowane w 

mogą być stosowane w 
odniesieniu do 
przedstawionego 
przekroju 
cienkościennego.