!EPII_Majatek_trwaly

Ekonomika maj

tku trwałego

a warto

ść

przedsi

biorstwa

dr Joanna Próchniak

Katedra Ekonomiki Przedsiębiorstw

1. Wzrost sprzeda

2. Wzrost mar

y zysku operacyjnego;

3. Obni

enie stawki podatku dochodowego;

4. Inwestycje w

rodki obrotowe;

5. Inwestycje w

rodki trwałe;

6. Optymalna struktura kapitału;

7. Wydłu

enie okresu trwania wzrostu warto

ci.

Generatory warto

•

Pokazuje wszelkie mo

liwe strumienie i elementy działalno

biznesowej, które wpływaj

na warto

ść

przedsi

biorstwa

•

Mapa podzielona jest na obszary: strumienie generowania

warto

ci i ich elementy, mo

liwe do podj

cia działania w celu

zwi

kszenia

warto

przedsi

biorstwa

(na

poziomie

strategicznym i taktycznym),

Mapa warto

ci Deloitte

•

wzrost przychodów przez wolumen sprzeda

y –

lewarowanie maj

tku generuj

cego dochód (sprzeda

maj

tku nieefektywnego, zakup maj

tku, poprawa

stopy zwrotu z posiadanych aktywów, sprzedawa

wysoko wycenione aktywa, realokacja maj

tku

dzy aktywami),

Maj

tek trwały a mapa warto

ródło: Mapa warto

ci wg Delloite

•

Mar

a operacyjna – koszty ogólne i wytwarzania (np.

poprawi

warunki wynajmu aktywów np. leasingu,

konsolidacja nieruchomo

ci firmy, konsolidacja

zarz

dzania maj

tkiem, zmiana lokalizacji firmy,

zwi

kszenie wykorzystania ta

szych

rodków

trwałych, zwi

kszy

wykorzystanie nieruchomo

ci i

poprawi

zarz

dzanie, uwzgl

dnia

zach

podatkowe przy wyborze lokalizacji, dopilnowa

prawidłowej wyceny maj

tku trwałego do celów

podatkowych, poprawi

praktyki zarz

dzania

składnikami maj

tku, poprawi

umiej

tno

ci zakupu

maj

tku

Maj

tek trwały a mapa warto

ródło: Mapa warto

ci wg Delloite

•

Wydajno

ść

składników maj

tku –

rodki trwałe

(zracjonalizowa

obiekty produkcyjne, zwi

kszy

wykorzystanie obiektów, szczególnie wynajmowanych
nieruchomo

ci i wynajmowanych urz

dze

i maszyn,

zby

nieruchomo

ci o małym wykorzystaniu,

Maj

tek trwały a mapa warto

ródło: Mapa warto

ci wg Delloite

•

podnie

ść

zdolno

ci wykonawcze w zakresie

aktywów strategicznych (okre

i zarz

dza

aktywami strategicznymi, budowa

wykorzystywa

zasobów unikatowych,

rozwija

relacje, podnie

ść

umiej

tno

ci w

zakresie rozbudowy aktywów)

Maj

tek trwały a mapa warto

ródło: Mapa warto

ci wg Delloite

Składniki maj

tku trwałego:

•

rodki trwałe,

• Warto

ci niematerialne i prawne,

• Inwestycje długoterminowe,
• Nale

ci długoterminowe

rodki trwałe – główne cechy

• Główne składniki maj

tku trwałego,

• Okres ekonomicznej u

ywalno

ci powy

ej 1

roku,

• Decyduj

o rozmiarach i jako

ci produkcji,

• Uczestnicz

w wielu cyklach produkcyjnych w

swojej pierwotnej postaci,

• Podlegaj

amortyzacji,

rodki trwałe w prawie bilansowym i podatkowym

Inwentarz

ywy

- uj

cie rachunkowe: maj

tek trwały,

- uj

cie podatkowe: maj

tek obrotowy,

2. Nieruchomo

ci- prawo wieczystego u

ytkowania

gruntów, spółdzielcze własno

ciowe prawo do lokalu

ytkowego:

- uj

cie rachunkowe: maj

tek trwały,

- uj

cie podatkowe: ewidencja warto

niematerialnych i prawnych,

3. Ulepszenia w obcych

rodkach trwałych (dawniej:

inwestycje w obcych

rodkach trwałych) zalicza si

rodka trwałego,

rodki trwałe – elementy:

• Grunty,
• Budynki i budowle,
• Obiekty in

ynierii wodnej i l

dowej,

• Maszyny, urz

dzenia i aparaty ogólnego zastosowania,

• Specyficzne maszyny i urz

dzenia,

• Urz

dzenia techniczne,

•

rodki transportu,

• Narz

dzia, przyrz

dy, ruchomo

ci i wyposa

enie,

• Inwentarz

ywy

rodki trwałe –

nie

zalicza si

• Obiekty przeznaczone do sprzeda

y u

wytwórcy,

• Maszyny i urz

dzenia b

ce zapasami,

• Maszyny niezainstalowane,
• Cz

ęś

ci zapasowe do maszyn i urz

dze

• Narz

dzia i przyrz

dy specjalne zwi

zane z

okre

lonymi zleceniami produkcyjnymi,

• Ksi

ąŜ

ki, dzieła sztuki, eksponaty,

rodki

dydaktyczne.

rodki trwałe – podział wg funkcji w

przedsi

biorstwie:

•

rodki trwałe produkcyjne – hale

produkcyjne, maszyny, urz

dzenia,

narz

dzia,

•

rodki trwałe nieprodukcyjne – obiekty

sportowe, pomieszczenia socjalne, obiekty
zwi

zane z ekologi

rodki trwałe – podział wg prawa

własno

•

rodki trwałe własne –

rodki nabyte lub

wytworzone we własnym zakresie,

•

rodki trwałe obce –

rodki

wykorzystywane na podstawie umowy
najmu, dzier

awy i leasingu

Amortyzacja

rodków trwałych – aspekty:

• Kosztowy – przeniesienie zu

ycia

rodków

trwałych na koszty, pozwala na planowanie
kosztów i cen,

• Bilansowy – suma dotychczasowych amortyzacji

stanowi umorzenie

rodka trwałego i pozwala na

okre

jego warto

ść

• Finansowy – jako

ródło tworzenia funduszu na

odtworzenie maj

tku

• Koszty podlegaj

ce kapitalizacji – koszty

wykazywane przez kilka lat w bilansie i rachunku
wyników, podlegaj

ce amortyzacji, w przyszło

generuj

sze przychody (capitalizing costs)

• Wydatki jednorazowe – poniesienie całego kosztu

nabycia w danym roku (expensing costs)

liwo

ci ponoszenia kosztów nabycia maj

tku przedsi

biorstwa

Capitalization vs. Expensing – efekty dla rachunku wyników

Firmy, które wpisuj

wydatki w koszty danego roku, maj

z reguły wy

sze

wydatki danego roku.

Firmy dokonuj

ce odpisów w kolejnych latach, maj

sze zyski w kolejnych

latach.

Firmy, które ch

tniej wpisuj

wydatki w koszty danego roku, ni

odpisuj

corocznie, maj

ksze wahania w wynikach przedsi

biorstwach.

Capitalization – efekty, zasady

Aktywa generuj

ce dochody przez kilka okresów sprawozdawczych, powinny

rozło

one na „koszty” (kapitalizowane) w kolejnych rachunkach wyników

przedsi

biorstwa.

Koszty, których efekt na przyszłe wyniki przedsi

biorstwa jest niepewny,

powinny stanowi

wydatki danego okresu (research costs).

Koszty, które nie maj

wpływu na przyszłe przychody, powinny stanowi

wydatki

danego okresu.

Capitalization vs. Expensing – wpływ na wyniki przedsi

biorstwa

W pó

niejszych latach firmy, które corocznie odliczaj

koszty wcze

niejszych

inwestycji w maj

tek trwały, wykazuj

sze wska

niki ROA i ROE, gdy

warto

ść

maj

tku jest wy

sza a dochody/zyski s

sze

•ROA i ROE

•CFO

CFO jest ni

sze dla firmy rozliczaj

cej inwestycj

w danym okresie, gdy

firma

ma podwy

szone wydatki.

•CFI

CFI jest ni

sze w przypadku odliczania corocznego kosztów – wydatki w

przepływach inwestycyjnych.

•Ł

czny CF

Total CF taki sam (bez uwzgl

dniania efektów podatkowych)

Capitalization – koszty odsetkowe

Dla

rodków trwałych, które zostały finalnie zaprojektowane i wyprodukowane w

firmie oraz b

słu

w firmie w procesie produkcyjnym, koszty odsetkowe:

musz

wliczane w koszty

rodka trwałego wg (U.S. GAAP*)

mog

wliczone w koszty

rodka trwałego wg IAS 23**.

Koszty odsetkowe wytworzonych

rodków trwałych skutkuj

warto

aktywów i w efekcie ni

szym EBIT.

*GAAP – Generally Accepted Accounting Principles

** International Accounting Standards

Capitalization – przykład

Firma

konstruuje

maszyn

która

dzie

wykorzystywana

przez

przedsi

biorstwo w procesie produkcyjnym.

redni koszt wyprodukowania maszyny wynosi 2 mln $. Firma po

yczyła 1 mln $

po koszcie 5%,

eby sfinalizowa

projekt. Firma ma jednocze

nie wyemitowane

obligacje o warto

ci 6 mln $ (stopa 10%) oraz 1,2 mln $ zadłu

enia

hipotecznego do spłaty (stopa 8%).

Oblicz odsetki, jakie mog

uznane za koszt wytworzenia maszyny oraz

wydatki odsetkowe, jakie zostan

wykazane w rachunku wyników.

Capitalization – przykład

Ocena

rodków trwałych na podstawie bilansu

Firma Vine Production wykazała nast

puj

ce dane:

Koszt historyczny nabycia

rodków trwałych

800 mln

Zakumulowana amortyzacja

(500) mln

Net Book Value

300 mln

Roczne wydatki na amortyzacj

50 mln

Oblicz szacunkowy okres amortyzacji aktywów, okres pozostały do

amortyzowania oraz szacowany wiek

rodków.

Ocena

rodków trwałych na podstawie bilansu - przykład

Szacunkowy okres amortyzacji = 800/50 = 16 lat

Szacunkowy wiek aktywów = 500/50 = 10 lat

Szacunkowy okres pozostały do amortyzowania = 300/50 = 6 lat

ycie kapitału trwałego

ycie fizyczne

ycie fizyczne polega na zmianie pierwotnych wła

ciwo

ci mechanicznych i

chemicznych, w rezultacie czego

rodek trwały nie jest w stanie wykonywa

swoich zada

produkcyjnych.

ycie fizyczne to utrata warto

ci u

ytkowej

rodka spowodowana przez

zmiany fizyczne i chemiczne.

ycie fizyczne

rodków w zwi

zku z wykorzystywaniem ich w procesie

produkcji jest okre

lane jako zu

ycie produkcyjne lub techniczno-eksploatacyjne.

ycie

rodka trwałego w czasie nieu

ytkowania

rodka okre

lane jest jako

ycie nieprodukcyjne (np. pod wpływem deszczu).

ycie moralne

Polega na utracie warto

ci wymiennej i warto

ci u

ytkowej

rodka pod wpływem

zmian zewn

trznych, niezale

nych od

rodka.

Istot

ycia moralnego jest utrata warto

ci u

ytkowej przed upływem okresu

fizycznej trwało

ci.

Przyczynami zu

ycia moralnego mog

•Wzrost społecznej wydajno

ci pracy

•Nowe

rodki produkcji

•Zmiana gustów i upodoba

ycie ekonomiczne

Podej

cie do zu

ycia

rodków, które uwzgl

dnia zarówno zu

ycie moralne, jak i

fizyczne.

Dotyczy utraty przez

rodek „ekonomiczno

ci” – opłacalno

ci wykorzystania.

Ocena zu

ycia

rodków trwałych – zu

ycie fizyczne

Stopie

ycia fizycznego

rodka trwałego (ZF) - liniowe

Tp – dotychczasowy okres u

ytkowania

rodka trwałego

TN – całkowity (normatywny) okres u

ytkowania

rodka trwałego

100

Ocena zu

ycia

rodków trwałych – zu

ycie fizyczne

Warto

ść

fizycznego zu

ycia

rodka trwałego (a)

Wp – Warto

ść

pocz

tkowa

rodka trwałego

TN – okres u

ytkowania

rodka trwałego

100

Ocena zu

ycia

rodków trwałych – zu

ycie fizyczne

Stopie

ycia fizycznego

rodka trwałego (ZF) - nieliniowe

TP – dotychczasowy okres u

ytkowania

rodka trwałego

TN – całkowity (normatywny) okres u

ytkowania

rodka trwałego

PW – faktyczna roczna warto

ść

produkcji wytworzona przez dany

rodek

PN – roczna normatywna wydajno

ść

pracy danego

rodka

100

Jak GUS ocenia stopie

ycia

rodków trwałych

Badania statystyczne prowadzone przez GUS, w zakresie oceny

rodków

trwałych, opieraj

na miernikach zu

ycia wykorzystuj

cych dotychczasowe

umorzenie.

I tak, stopie

ycia

rodków trwałych badany dla poszczególnych grup

rodków trwałych i np. województw okre

lany jest przez udział procentowy

warto

ci zu

ycia (według dokonanych odpisów amortyzacyjnych) do warto

brutto

rodków trwałych.

Efektywno

ść ś

rodków trwałych

• Współczynnik produktywno

rodków

trwałych = Wlk. produkcji / Wart.

trwałych

• Współczynnik rentowno

ci (zyskowno

ci)

rodków trwałych = Zysk / Wart.

trwałych

Ocena efektywno

ci wykorzystania maj

tku – produktywno

ść

przeci

tna

Wska

nik produktywno

ci przeci

tnej

Ep – produktywno

ść

przeci

tna

P – produkcja wyra

ona w cenach stałych lub bie

Ŝą

cych

J – współczynnik jako

ci produkcji

B – współczynnik produkcji bezbrakowej

M – przeci

tna warto

ść

brutto lub netto

rodków trwałych w cenach bie

Ŝą

cych

lub cenach stałych

Ocena efektywno

ci wykorzystania maj

tku – aktywno

ść

Współczynnik obrotu aktywami = Sprzeda

netto / Aktywa ogółem

Współczynnik obrotu

rodkami trwałymi = Sprzeda

netto /

rodki trwałe netto

Współczynnik obrotu nale

ciami = Sprzeda

netto / Przeci

tny stan nale

Amortyzacja

rodków trwałych

Odpisy amortyzacyjne

• Dokonywane dla ka

dej grupy rodzajowej

oddzielnie (ró

ne stopy amortyzacji),

• Dokonuje si

od warto

ci pocz

tkowej

brutto

rodka trwałego, nie wcze

niej ni

po przyj

ciu

rodka do u

ytkowania, nie

dłu

ej ni

do zrównania warto

umorzenia z warto

pocz

tkow

Metody amortyzacji:

• Liniowa,

• Degresywna,

• Naturalna,

• Progresywna,

• mieszana

Metody amortyzacji w praktyce:

• Liniowa – stała stopa amortyzacji,

równomierne rozło

enie amortyzacji,

• Degresywna – coroczna stawka

amortyzacji ta sama, ale od bie

Ŝą

cej

warto

rodka trwałego,

Liniowa metoda amortyzacji:

Stopa amortyzacji = 1/n

100%

Stawka amortyzacji = Stopa amortyz.

Wart.pocz

tk.

n = przewidywana liczba lat amortyzacji

Przykładowe stopy amortyzacji:

• Budynki i lokalne mieszkalne – 2,5%,
• Budowle – 4,5%,
• Maszyny, urz

dzenia techniczne – 10,0%,

• Pojazdy mechaniczne – 20,0%,
• Komputery – 25,0%

Metoda degresywna – metody obliczania

stawki amortyzacyjne:

Malej

ca warto

ść

bie

Ŝą

ca (malej

ce saldo) – stopa

amortyzacji jest stała, a roczna stawka amortyzacji
wynosi:

A = (W – U)

A = stawka amortyzacji w zł,

W = warto

ść

pocz

tkowa

rodka na pocz

tek roku

U = dotychczasowe umorzenie

rodka

S = stopa amortyzacji w %

P = współczynnik przeliczeniowy zwielokratniaj

działanie stopy amortyzacyjnej

Metoda degresywna – metody obliczania

stawki amortyzacyjne:

2. Metoda sumy lat u

ytkowania ze zmienn

stop

mortyzacyjn

A = W

zm.

A = stawka amortyzacji w zł,

W = warto

ść

pocz

tkowa

zm.

= zmienna stopa amortyzacji w %

zm.

= t +(1-r) / [t(t +1)/2]

t – przewidywana liczba lat eksploatacji,

r – rok, dla którego oblicza si

stop

amortyzacyjn

Long lived assets (Aktywa trwałe) –

allocating the costs according to its use/life

−

365

100

−

365

1003

EBITDA – Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation, Amortization

•

Rzeczowy maj

tek trwały – ang. depreciation (amortyzacja składników

rzeczowych)

•

Zasoby naturalne rozumiane jako zasoby ziemi, np. w

giel –

ang. depletion

•

Warto

ci niematerialne i prawne (np. prawa autorskie) –

ang. amortization

Amortyzacja –

ródła przepisów

!!!

• Stawki amortyzacyjne reguluj

rozporz

dzenia Ministra

Finansów

• Ustawa o rachunkowo

ci – swoboda wyboru metod,

stawek oraz stóp, ale na podstawie wykazów Ministra
Finansów.

• Zgodnie z ustaw

o podatku dochodowym od osób

prawnych – dopuszczalne 3 metody: liniowa,
degresywna, jednorazowy odpis.