CO PISMO ŚWIĘTE 

MÓWI O 

”ŻYCIU 

POZAGROBOWYM?” 

 
 
 

 
 
 
 
 

1955 

 
 
 

 
 
 
 
 

 
 

 
 

 

Skróty przekładów Biblii, z których w tej  
broszurze cytowano lub na które się 
powołano: 
 

AT  - Przekład Amerykański [An American Translation], w jęz. ang. 
Dą  - Pismo Święte Nowego Testamentu tłumaczone przez ks. E. Dąbrowskiego. 
Kow - Pismo Święte Nowego Testamentu tłumaczone z języka greckiego przez ks. prof. . 

dra S. Kowalskiego. 

LXX  - Pisma Hebrajskie w greckiej wersji zwanej Septuagintą, w jęz. ang. 
NW   - Pismo Święte w Przekładzie Nowe o Świata jęz. ang.  
RS   - Zrewidowana Wersja Standardowa wydana przez Oddział Wychowania 

Chrześcijańskiego przy Narodowej Radzie Kościołów Chrystusowych w USA, w 

jęz, ang. 

Wu   -  Pismo  Święte Starego Testamentu w przekładzie polskim W.O. Jakuba Wujka 

T.J., opracowanym przez ks. St. Stysia, wyd. drugie. 

 

Każdy cytat, po którym nie następuje jakiś szczególny skrót, jest przytoczony z „Biblii. 

Gdańskiej”. 

 
 
 
 
 

 
 

 
 

 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 

CO PISMO ŚWIĘTE MÓWI O 

”ŻYCIU POZAGROBOWYM?” 

 

What Do the Scriptures Say About „Survival After 

Death”? (dh) - 1955 

 

 

 

„JEST nam dobrze.” „Nie martwcie się o nas. Jesteśmy szczęśliwi. Nigdy jeszcze nie 
byliśmy tak szczęśliwi jak obecnie.” Takie wieści przychodziły z niewidzialnego świata 
podczas drugiej wojny światowej. Wieści te nie były smutne, lecz dawały pozór, że 

powinny odpędzić smutek i przynieść pociechę. Od kogo przychodziły te dziwne 
wiadomości? Od tych, którzy w ciągu tej wojny polegli w służbie swego kraju. Tak 
zapewniał w r. 1943 odbiorca tych wiadomości, lord Dowding, pierwszy marszałek 

lotnictwa Wielkiej Brytanii w stanie spoczynku. Chciał on dodać otuchy tym, którzy 

stracili na wojnie przyjaciół i krewnych, jak również i tym, którzy jeszcze mogli umrzeć 

przed końcem wojny światowej. Powiedział on: „Większość otrzymanych wiadomości 
pochodzi od poległych w tej wojnie. Pragnę podkreślić,  że w każdej z tych wieści 
powtarza się motyw przewodni: ‘Jest nam dobrze’ i ‘Nie martwcie się o nas. Jesteśmy 

szczęśliwi. Nigdy jeszcze nie byliśmy tak szczęśliwi jak obecnie.’” Następnie lord 
Dowding oznajmił: „Po tamtej stronie jest wielka organizacja składająca się z tych, którzy 
służyli w lotnictwie, a ja często otrzymuję od nich wiadomości.” Na potwierdzenie swej 
wiary w spirytyzm odczytał przed pewnym publicznym audytorium w Londynie list, 
który jego zdaniem był podyktowany przez pewnego zmarłego marynarza. Sprawozdanie 
o tym w dniu 1 września 1943 r. przesłano telegraficznie z Londynu do redakcji New 
York Times, a następnego dnia ukazało się ono na szpaltach tego dziennika pod 
nagłówkiem: „Dowding mówi, że umarli przesyłają mu wiadomości.” Niewątpliwie wielu 
czytelników zapytywało wówczas siebie w duchu: „Czy tych, którzy giną na wojnie, należy 

uważać za szczęśliwych, a nas, którzy pozostaliśmy przy życiu, za nieszczęśliwych?” 
_____ 
1. Jakie pytania nasuwają się po usłyszeniu wiadomości, które zgodnie z wypowiedzią 

pewnego oficera brytyjskiego otrzymał on od poległych na wojnie? 

 
2 Około 9 miesięcy później rzymskokatolicki ksiądz Thomas Lester Graham odmówił 

podczas uroczystej mszy w katedrze św. Patryka w Nowym Jorku następującą modlitwę: 
„prosimy, aby ci, którzy z takim bohaterstwem składają za nas ofiary, dowiedzieli się, że 
krok w krok idziemy za nimi po ich drodze krzyżowej. Prosimy za ich matkami, ojcami, 

żonami, najdroższymi, aby ich brzemię stało się lżejsze i aby znów mogli połączyć się ze 
swymi ukochanymi oraz aby nigdy już nie rozłączyła klęska wojny. Prośmy, aby 
wszechmocny Bóg przyjął do swego królestwa jako męczenników tych, którzy złożyli 
najwyższą ofiarę, aby dał pokój ich duszom.” Nawoływał on też do odprawienia modłów 

w kościele za „naszych zmarłych męczenników”. Według doniesienia New York Times z 
następnego dnia, z poniedziałku, 12 czerwca 1944 r. 

3 Obie powyższe wypowiedzi, tj. oświadczenie byłego dowódcy brytyjskiej Royal Air 

Force i modlitwa kapłana katolickiego, opierały się na ogólnej wierze w „życie 
pozagrobowe”. 
_____ 
2, 3. Dlaczego istnieje ścisłe podobieństwo między wiadomościami oficera a modlitwy 

kapłana za poległych na wojnie? 

 
4 Powszechnie wierzy się,  że dusza ludzka nie umiera, gdyż jest nieśmiertelna i 

niezniszczalna, że choć ciało ludzkie umiera widzialnie i rozpada się w proch, to jednak 
musi istnieć pewna część człowieka, która przeżywa  śmierć ciała, mianowicie pewne 

niewidzialne, nieuchwytne coś zwane „duszą” lub „duchem”. Skoro zgodnie z tą wiarą 
przeżywa ono śmierć ciała należy sądzić,  że jest czymś odróżniającym się od 
przemijającego ciała i mogącym się od niego odłączyć. Odłączenie to ma następować przy 
śmierci ciała ludzkiego, gdyż owo nieuchwytne coś, będąc niewidzialne, nie jest 

zmuszone do dalszego zamieszkiwania w ciele, lecz ma możność poruszania się w 
królestwie niewidzialnym, czyli duchowym, oraz wzniesienia się do wyższych rejonów, 
lezących wysoko ponad ziemią. Wnika ono we wszystkie tajniki świata duchowego i 

dlatego wie dużo więcej niż wiedziało w czasie swego uwięzienia w ciele ludzkim, a w tym 
niewidzialnym, niematerialnym świecie żyje wiecznie. 
_____ 
4. Jakie religijne poglądy co do duszy ludzkiej wielu podziela? 
 

5 Na ogół religie chrześcijańskie, włącznie z rzymskokatolicką, są zdania, że określenie 

dusza i duch są często uważane za jednoznaczne. Lecz spirytyści rozróżniają te dwa 
pojęcia: „W terminologii spirytystów ‘DUCH’ oznacza ciało eteryczne danej osoby, 
posiadające wszystkie jej cechy charakterystyczne. Należy wyraźnie rozróżniać określenia 

‘DUSZA’ i DUCH’ i zachowywać je w pamięci. Pierwsze, tj. dusza, jest czymś 
nieokreślonym i nieuchwytnym, bez wymiarów i kształtu, podczas gdy drugie, tj. duch, 
jest dokładnym przeciwstawieniem części fizycznej danej osoby.” - Spiritualism in India 
- Theory and Practice [Spirytyzm w Indiach - teoria i praktyka] V. D. Rishi’ego, strona 8, 

wyd. 2 z r. 1946. 

6 Niezależnie od tego czy się rozróżnia określenia „dusza” i „duch”, czy nie, wierzący w 

życie pozagrobowe uważają,  że zamarli wcale nie są martwi, ale żyjąc w świecie 

duchowym, którego my nie możemy widzieć, w tak zwanym „tamtym świecie”, są 
bardziej  żywi niż kiedykolwiek przedtem; twierdzą oni, że widzialna śmierć ciała 
ludzkiego nie powinna nas odwieś od wiary życie pozagrobowe i, jako mocny i 
niezaprzeczalny dowód jego istnienia, przytaczają fakt, iż wiara ta jest bardzo stara i 
szeroko rozpowszechniona. Polecając ją na pierwszej stronie wyżej wymienionej książki, 

Rishi mówi tak: 

 
”Wiarę w istnienie tamtego świata i możliwość obcowania z duszami zmarłych można 

spotkać niemal we wszystkich świętych księgach Wschodu i Zachodu. Rigweda [czyli 
Weda wierszy], najstarsza księga, powołuje się  na  Pitrów  [zmarłych przodków; 
półbogów - ojców i patriarchów]. W Mahabharata i Ramajana czytamy, jak żony 
Kaurawasów [100 kuzynów Pandawasa] przeżywały radość z powodu rozmowy ze swymi 
zmarłymi małżonkami i jak król Dasharatha ukazał się po śmierci Sri Ramachandrze. 
Biblia wielokrotnie powołuje się na życie pozagrobowe i na porozumiewanie się 

umarłych z żywymi. Podawanie w wątpliwość wszystkich świadectw o życiu 
pozagrobowym jest jaskrawym materializmem.” 
_____ 
5, 6. Rzekomo dowodem czego ma być starożytność i powszechność takiego pojmowania 

„duszy” i „ducha”? 

 

7 We wszystkich częściach ziemi wiara w życie pozagrobowe tłumaczy się zachowanie i 

postępowanie wielu osób, np. składanie przez nie żywności, kwiatów, kadzidła i innych 
darów na ołtarzykach, poświęconych zmarłym krewnym lub świętym, albo wydarzenie, 
jakie miło miejsce a dniu 3 września 1945 r., gdy cesarz japoński Hirohito w 

towarzystwie dwóch młodszych braci zanosił w obrzędowych szatach modły w trzech 
świątyniach pałacu tokijskiego i osobiście „powiadomił” przodków cesarskich o tym, że 
Japonia przegrała wojnę. - New York Times. 

_____ 

7. Co wykazują rozpowszechnione na całej ziemi wśród większości  żyjących ludzi 

obyczaje, dotyczące zmarłych krewnych i innych osób? 

 

8 W razie przyjęcia nauki o życiu pozagrobowym nasuwa się szereg słusznych pytań: 

Czy możemy nawiązać  łączność z umarłymi? Czy możemy uczynić coś dla nich? Czy 
mogą oni wyświadczyć nam dobro lub wyrządzić krzywdę? Czy możemy wejść w 

styczność z „tamtym światem”, względnie czy istnieje jakaś  łączność między „ dwoma 
światami”? Różne religie odpowiadają na te pytania w sposób zgodny z wyznawanymi 
przez nich i zasadami wiar ale religia, znana pod nazwą „spirytualizmu” lub spirytyzmu 
odpowiada zdecydowanym „tak”. Chociaż pewni spirytualiści utrzymują, że Biblia żydów 
i chrześcijan opiera się na spirytualizmie, czyli naucza go i podtrzymuje, to jednak w 
istocie spirytyści nie kładą głównego nacisku na Biblię ani na inne pisma uchodzące za 
„święte”. Twierdzą stanowczo, że dowodem istnienia świata duchowego i pozagrobowego 
życia człowieka są faktycznie słyszalne, widzialne i odczuwalne zjawiska pochodzące ze 
świata duchowego, oraz niezliczone, regularnie powtarzające się wypadki, w których żywi 
nawiązują łączność ze zmarłymi i otrzymują wiadomości od dających się rozpoznać osób 

nieżyjących. Wśród podstawowych zasad spirytualizmu Rishi przytacza na stronie swej 
książki, co następuje: „Możliwość komunikowania się przy pomocy mediów widzialnego 
z niewidzialnym, tj. żywych z umarłymi ...” i zaraz potem dodaje: „Warto sobie 
zapamiętać, że wyżej wymienione zasady nie opieraj się na żadnym tekście, podaniu lub 
założeniu, ale na zaobserwowanych faktach i zjawiskach.” 
_____ 
8. Jak spirytyści i inne osoby odpowiadają na pytania, nasuwające się z chwilą uznania 

nauki o życiu pozagrobowym? 

 

9 Pewni siebie spirytyści chętnie zgodzili się na to, żeby trzeźwi i materialistyczni 

uczeni doby dzisiejszej zbadali i poddali próbie ich doświadczenia spirytystyczne. 
Chociaż wiele z tego, co uważano za spirytyzm, zostało przy tym zdemaskowane jako 

oszustwo popełnione w celach zysku, to jednak w obliczu wyników licznych sumiennych 
badań nauka stanęła wobec zagadki. Była zmuszona przyznać,  że w niewidzialnym dla 
nas  świecie istnieję  żywe, inteligentne siły. W artykule zatytułowanym: „They Never 
Come Back [Oni nigdy nie powrócą] Lester David cytuje słowa Herewarda Carringtona, 

dyrektora Amerykańskiego Instytutu Psychicznego: „Pomimo złudzeń, oszustw i 

zabobonów, z którymi ta sprawa była, niestety, połączona, istnieją rzeczywiste zjawiska 
psychiczne, które nie są wyjaśnione przez wiedzę nowoczesną.” w dalszym ustępie, 
dotyczącym ukazywania się zmarłych Lester David mówi: „Amerykańskie Towarzystwo 
Badań Psychicznych otrzymało pewnego razu 30 000 odpowiedzi na rozesłany w tej 

sprawie kwestionariusz. Po przestudiowaniu tych relacji orzekło ono: ‘Pomiędzy 
wypadkami śmierci a ukazywaniem się zmarłego istnieje związek, który nie jest jedynie 
zbiegiem okoliczności. Przyjmujemy to za fakt dowiedziony.”‘ Mechanix Illustrated, 
grudzień 1952 r., strony 166, 167. 
_____ 
9. Jakie stanowisko wobec objawów spirytyzmu zajmują nowocześni naukowcy? 

 

10 W wyniku badań wiedza nowoczesna odkryła coś, co nazywa „ektoplazmą”, t.z.n. 

materią ludzką, która wydziela się z różnych części ciała medium i wywołuje pewne 
zjawiska lub przybiera pewne kształty. Ponieważ ektoplazma jest protoplazmą, która 

zostaje wypchnięta z ciała medium, słownik Webstera określa jako „uzewnętrzniającą się 
protoplazmę”. Marcus Bach opisuje ją w książce  They Have Found a Faith [Znaleźli 

wiarę] (1946) na stronie 112, jak następuje: 

 
”Powodem, dla którego medium należy trzymać w oddzielnym pomieszczeniu, ... jest 

czerwone  światło, używane podczas seansu-materializacji. Nawet słabe  światło 

przeszkadza wytworzeniu się ektoplazmy, potrzebnej do ukształtowania się duchów. 
Gabinet chroni medium w czasie nagromadzania się tej siły, a potem, gdy się 
dostatecznie nagromadzi, utworzony kształt jest w stanie utrzymać się w promieniach 
światła tak długo, aby mógł być widziany przez osoby siedzące na zewnątrz gabinetu - od 
30 sekund do trzech lub czterech minut. Wprowadzone w trans medium działa czasem 
na widzów niepokojąco. Nie jest to przyjemny ani estetyczny widok, zwłaszcza podczas 
materializacji, gdyż ektoplazma wydziela się z ust i ciała z medium w formie jak gdyby 
gazy, mglistej, podobnej do dymu substancji, której kształt formują chemicy duchowi.” 

11 Rishi powiada (na stronie 3 wspomnianego już dzieła): 
 
”W Europie i Ameryce liczni uczeni dokonali w tej nauce ważnych odkryć. Niektóre 

osoby wiedzą o odkryciu ektoplazmy, śnieżnobiałej masy, wydzielającej się z ciała 
medium. Jakkolwiek istnienie tej materii może być zaprzeczane przez ignorantów i 

oszustów, to jednak jest ona ważona i analizowana przez wielkich uczonych.” (Strona 2) 
„Dowód istnienia życia pozagrobowego został uzyskany przede wszystkim dzięki 
wrodzonej sile psychicznej medium. Toteż nadzwyczajne zjawiska mediumiczne zostały 
uznane za zasadniczy czynnik nowoczesnego spirytyzmu. Nie można tej siły określić ani 
opisać, podobnie jak nie można tej zdefiniować elektryczności lub magnetyzm, choć 

wszyscy dostrzegamy codziennie ich przejawy. 
_____ 
10, 11.  Jaki  jest  związek niektórych z opublikowanych wyjaśnień, dotyczących 

ektoplazmy, z twierdzeniem co do życia pozagrobowego? 

 
12 Pani Eleonora Piper dokonywała niewytłumaczalnych rzeczy, co uczyniło ją jednym 

największych mediów. Badacze zjawisk psychicznych włącznie z amerykańskim 
psychologiem Williamem Jamesem, drem Richardem Hodgsonem, sir Oliverem 

Lodgem, drem Walterem Leafem i wielu innymi, przeprowadzili przez szereg lat 

specjalne studium nad panią Piper. Mieli nawet detektywów, którzy ją  śledzili, aby się 
przekonać, czy nie zdobywa swych wiadomości w normalny sposób. Jednak na próżno. 
Nie zdołali nic wykryć. Pani Piper zapadała w głęboki trans i następnie zaczynała pisać. 
Udzielała informacji takich, jak nazwiska, daty i wszelkiego rodzaju fakty, których w 

żaden sposób nie mogła się sama dowiedzieć. William James pisał, że wiedziała rzeczy, 
których nie mogła zdobyć przy normalnym użyciu swych oczu, uszu i inteligencji. 
_____ 
12. Co ujawniają podjęte badania właściwości mediumicznych p. Piper? 
 

13 Są jeszcze inne dowody istnienia tajemnej, czyli okultystycznej siły, która zwykłym 

ludziom daje możność czynienia rzeczy nadludzkich lub rzeczy, które w normalnych 
warunkach są dla człowieka niemożliwością i których nauka nie umie wytłumaczyć w 
praktykach wuduizmu (kultu Woduna, jak go nazywają mieszkańcy Haiti) dokonywano 
nadzwyczajnych czynów. Francuski przyrodnik Descourtilz, na którym wyzwolenie się 

mocy okultystycznej wywarło wstrząsające wrażenie, opisuje na przykład pewną kobietę, 
która owładnięta mocą swego boga wzięła do ręki żarzący się węgiel nie spaliwszy ciała. 
Na Złotym Wybrzeżu w Afryce media są nazywane woyei i twierdzi się, że przez ich usta 

przemawiają bogowie i umarli. Mówi się tam, że gdy medium weźmie w posiadanie moc 
okultystyczna, wówczas „przemawia ono nie swoim głosem, potężniejszym od głosu 
jakiejkolwiek istoty ludzkiej”. Będąc we władzy tajemniczej mocy medium kołysze się, 
wszystkie członki jego ciała drżą i calymi godzinami pozostaje na nogach w ustawicznym 
ruchu. Często wykonuje ono zadania z wytrwałością, do której nie są zdolni zwykli ludzie. 

- Religion and Medicine of the Gã People [Religia i medycyna szczepu Gã] M. J. Fielda. 

14 Wiedza lekarska nie potrafi wyjaśnić takiego faktu, jaki podano w New York Times 

pod nagłówkiem: „Bombaj, Indie, 19 lutego 1950 r. (doniesienie United Press): 

 

Wielkie tłumy ludzi oglądały dzisiaj [w niedzielę] 45-letniego joga Swami /Mistrza/ 

Ramdasjiego, który został wykopany żywym ze szczelnie zamkniętego grobu, gdzie był 
‘pogrzebany’ na łożu z gwoździ przez 87 godzin [tj. 3 doby i 15 godzin]. Mistyk był 
‘całkowicie zanurzony’ w wodzie od soboty [18 lutego] godz. 16, do chwili uwolnienia w 
dniu dzisiejszym [w niedzielę] o godz. 7.30. Położył się do drewnianej trumny w środę 

[15 lutego] o godz 17. Leżał na łożu najeżonym gwoździami, przy czym boki trumny 
również posiadały gwoździe, które kłuły jego ciało. Trumnę zapieczętowano w 

cementowej krypcie o wymiarach 2, 4 m z 2, 4 m x 1, 8 m. Uczniowie Ramdasjiego dzień i 
noc siedzieli przy grobie śpiewając pieśni wedyjskie podtrzymując  święty ogień. W 
sobotę [18 lutego] wywiercili w grobie mały otwór, wepchnęli węża gumowego i zalali 
wodą pozbawionego powietrza Hindusa. Tysiące widzów przyglądało się w napięciu, jak 

uczniowie odbijali cement oskardami i wynosili Ramdasjiego, który był jeszcze w transie, 
na  podium,  po  czym  masowali  mu  głowę, ręce i ciało, dopóki nie otworzył oczu i nie 
uśmiechnął się. Dr Jal Rustom Vakil, specjalista od chorób serca, natychmiast zbadał 
Ramdasjeiego. Lekarz orzekł,  że oddech Ramdasjiego był powolny poza tym był on 
normalnym pod każdym względem.  

Według wiedzy lekarskiej taki wyczyn zabiłby normalnego człowieka w ciągu dwóch 

do trzech godzin. 

15 W Indiach gdzie indziej zaobserwowano wypadki chodzenia po ogniu. 

Przypisywano je powszechnie wpływowi siły okultystycznej, lecz nauce udało się w 
pewnej mierze udowodnić, że używano przy tym fortelu, podlegającego zwykłym prawom 

natury, i dlatego dane wypadki nie mogą być podciągnięte pod prawdziwy okultyzm. Im 
więcej jednak nauka bada, tym więcej znajduje dowodów istnienia prawdziwej mocy 
okultystycznej, niewidzialnych sił, które wywołują wśród ludzi nadprzyrodzone zjawiska i 
wydarzenia. 
_____ 
13-15. Wobec jakich dowodów stają naukowcy po bliższym zbadaniu zgłoszonych 

nadzwyczajnych zjawisk? 

 

16 Okultyzm, owa moc pochodząca z ukrytego źródła, i nadprzyrodzone zjawiska 

posiadają szczególny urok dla wielu ludzi, i to zarówno przesądnych jag i 

nieprzesądnych. Wiele jest ludzi smutnych, którzy tęsknią za nawiązaniem  łączności z 
drogimi umarłymi. Jest więc rzeczą naturalną,  że skłaniają się do szukania mediów, 
które twierdzą, iż są w stanie komunikować się ze zmarłymi, aby za ich pośrednictwem 
znaleźć pociechę, jaką to pozornie daje. Coraz większą liczbę dręczy niepewność  życia, 

natknięcie się na trudne problemy lub niepokój o wynik wydarzeń politycznych, spraw 
handlowych, sportowych czy innych, i dlatego chcieliby uzyskać wskazówki na 

przyszłość. Spoglądając więc ku wyższej, ukrytej sile, która, choć nie może być 

rozpoznana, obiecuje im przepowiedzieć przyszłość i w ten sposób ich poprowadzić, 
uwolnić od strachu, uchronić od wszelkich możliwych niebezpieczeństw lub skierować na 
drogę powodzenia. Tak więc istnieje wiele osób, które choć na ogół nie roszczą pretensji 
do tego, że są spirytualistami czy spirytystami, a nawet są członkami uznanych 
organizacji religijnych, niemniej jednak uciekają się do praktyk spirytystycznych. W 

Ameryce około 131 100 osób podaje się za spirytualistów lub członków stowarzyszeń 
spirytystycznych. Lecz istnieje dużo większa liczba osób zajmujących się spirytyzmem. 
Zwracanie się do spirytualistów czy spirytystów stało się modne nie tylko u stroskanych, 
szukających pociechy przeciętnych mężczyzn i kobiet, albo w przesądnych kołach 
teatralnych lub u udręczonego, szukającego powodzenia handlowca, ale również w 
wysokich kołach politycznych całego świata. 
_____ 
16.  Jak daleko przy szukaniu ucieczki w spirytyzmie idą obecnie wysiłki, aby z góry 

uzyskać pociechę oraz informacja lub pewne przewodnictwo? 

 

OKULTYZM W KOŁACH POLITYCZNYCH 

17 Dzień 17 lipca 1918 r., w którym bolszewicy stracili Mikołaja Romanowa, nie jest 

tak bardzo odległy, abyśmy nie mogli sobie przypomnieć tego ostatniego cara 
rosyjskiego, tj. Mikołaja II. W Encyklopedii amerykańskiej (tom 20, strona 315) czytamy: 
„Jego wiara w zabobony była widoczna z tego, że pragnąc zapewnić sobie męskiego 

spadkobiercę - gdyż czworo jego pierwszych dzieci to były dziewczęta - radził się 
wróżbiarzy, spirytystów, mistyków i szarlatanów.” Jest on aż nadto dobrze znany z 
powodu swych kontaktów z osławionym mnichem rosyjskim, Grzegorzem Novik, 
noszącym przydomek „Rasputin”, co znaczy „wyuzdany, rozwiązły, rozpustny, zepsuty”, 

ponieważ takim istotnie był. Rasputin pochodził z rodziny chłopskiej i posiadał 
odziedziczony dar mesmeryzmu; zapoczątkował on nowy kult, w którym taniec i 
rozpusta były przeplatane seansami mistycznymi. Przedstawiony na rosyjskim dworze 
cesarskim, całymi latami wywierał silny wpływ na Mikołaja II, który zatrzymywał go na 
swym dworze mimo protestów. 

 

_____ 
17. Co jest ogólnie wiadome o sympatii ostatniego cara rosyjskiego do Rasputina? 
 

18 Dzisiejszymi rządami politycznymi nie jedynie władza polityczna, ale też i 

astrologia. „Astrologia” oznaczała początkowo „naukę o gwiazdach”. Obecnie oznacza 
ona badanie gwiazd w celu przepowiadania na podstawie ich wyglądu i położenia 
wydarzeń ludzkich i ziemskich, gdyż gwiazdy wywierają rzekomo ukryty, czyli 
okultystyczny wpływ na mieszkańców Ziemi i na samą Ziemię. Astrologią zajmowali się 

od dawna Chaldejczycy, Egipcjanie, Grecy, Rzymianie, Arabowie i inni. Rozwinęła się 
ona na gruncie wiary w życie pozagrobowe i w to, że gwiazdy są sławnymi ludźmi, którzy 
po śmierci zostali przeniesieni na pozycje gwiazd i planet, aby stamtąd wywierać wpływ 
na sprawy ziemskie. 

19 W XIII wieku po Chr. kapłani hinduscy wprowadzili astrologię na dwór syjamski. 

Od tej pory zarówno królowie jak i pospolity lud wahali się uczynić jakikolwiek 

poważniejszy krok bez uprzedniego poradzenia się swego horoskopu, względnie 
położenia  planet  w  stosunku  do  12  znaków  Zodiaku.  Każdy król syjamski mianował 
swoim doradcą królewskiego astrologa, któremu nadawał tytuł szlachecki. Król Mongkut 

był jednym monarchą, który nie przyjął usług astrologa królewskiego, ponieważ sam był 

sławnym astrologiem i wolał sam odczytywać swój horoskop. W r. 1932 absolutna 
monarchia w Syjamie została obalona, lecz astrologowie utrzymali, a nawet wzmocnili 
swe wpływy w sprawach politycznych. Wielu ustawodawców ustalało swój kierunek 

polityczny dopiero po tajemnym poradzeniu się astrologów. Na podstawie własnej 
obserwacji Syjamczyk powiada: „Politycy są najlepszymi astrologami, a astrologowie 
stają się najbogatszymi w sukcesy politykami.” Ponieważ politycy spędzają tyle czasu u 
astrologów, rozwijają w sobie zdolność czytania horoskopów. Na ogół utrzymuje się 
przekonanie,  że astrologowie mają sukcesy w polityce dzięki temu że z gwiazd 

rozpoznają, kiedy należy podjąć jakąś akcję publiczną. Uważa się więc,  że wszyscy 
mogliby mieć powodzenie, gdyby oddali się astrologii. Astrologia opanowała 
mieszkańców Syjamu, czyli: Thai znacznie mocniej niż jakakolwiek inna nauka lub 
religia. 

20 Astrologia wywiera wpływ nawet na nowoczesnych władców Zachodu i to także w 

kwestii prowadzenia wojny. W Mechanix Illustrated  ze  stycznia  1952  r.  podano  co 
następuje: „Jednym z najbardziej zdumiewających i najmniej znanych faktów z drugiej 

wojny  światowej jest ten, że alianci prowadzili przeciw Hitlerowi kontrwojnę 
astrologiczną. Wiedząc,  że wódz nazistów traktował swój horoskop całkiem poważnie 
[choć równocześnie był rzymskokatolikiem], Anglia założyła biuro, znane jako 
Psychological Research Bureau [Biuro Badań Psychicznych], na którego czele 
postawiono słynnego astrologa Louis de Wohl. Kapitan de Wohl układał horoskopy 

Hitlera i jego głównych pomocników, trzymając się możliwie dokładnie ‘dobrych’ i ‘złych’ 
dni. Dzięki temu Brytyjczycy zawsze wiedzieli, co Hitlerowi mówią jego astrologowie. Po 
raz pierwszy więc od czasu wojny 30-letniej zdarzyło się, jak powiedział później de Wohl, 
że prowadzono wojnę astrologiczną.” Nie żeby to odwołanie się do astrologii miało 
pomóc aliantom w wygraniu wojny z nazistami, faszystami i ich partnerami osi. Świadczy 

to raczej o gotowości samych władców, utrzymujących, że są chrześcijanami, do szukania 
- dla własnych korzyści - pomocy w siłach okultystycznych. To nam przypomina 
starożytnego króla chaldejskiego Nabuchodonozora podczas jego marszu w celu zdobycia 
Palestyny na 600 lat przed Chr., gdy stanął na rozstajnych drogach, z których jedna 

prowadziła na wschód do Rabbat, stolicy Amonitów, druga na zachód do Jeruzalem. 
Biblia mówi: „Bo stanął król babiloński na rozstaju, na początku dwu dróg, wróżby 
szukając, mieszając strzały, pytał się bałwanów, radził się  trzew.  Po  prawicy  jego  była 
wieszczba na Jeruzalem, aby stawiać tarany, aby otworzyć usta na bicie, aby podnieść 

glos w okrzyku, aby stawiać tarany przeciw bramom, aby usypać groblę, aby zbudować 
baszty.” (Ezechiela 21:19-22, Wu) Nabuchodonozor pomaszerował więc przeciw 
Jeruzalem. I Jeruzalem padło. 

21 Na amerykańskich srebrnych monetach i znaczkach pocztowych widnieje obecnie 

napis: „Ufamy w Bogu”, lecz przewaga astrologów-wróżbiarzy i obecny rozkwit ich 
pomyślności  świadczy o tym, że Ameryka jest zaniepokojona i wahająca się. Tak się 

wyraził  John  R.  Saunders  w  stolicy kraju Waszyngtonie. Jako członek Komisji 
Wychowawczej Amerykańskiego Muzeum Przyrodniczo-Historycznego powiedział on w 
r. 1946: „W Waszyngtonie co tydzień 10 000 klientów zasięga porady u astrologów 
stołecznych. ... Niektórzy z naszych najwybitniejszych ludzi odwiedzili różnego rodzaju 

wróżbitów. Dochód roczny astrologa Evangeliny Adams wyniósł 50 000 dolarów. Do jej 
klientów należeli: J. P. Morgan, pani Leslie Carter, Mary Garden i Richard Harding 
Davis. Na podstawie pewnego horoskopu książę Windsoru odwołał przed kilku laty jedną 

ze swych podróży. Hitler [jak wiadomo rzymskokatolik] utrzymywał w Berchtesgaden 
rzeszę wróżbitów. Mussolini, Napoleon, Hitler, Juliusz Cezar, Aleksander [Wielki] - 
każdy wierzył w swoją gwiazdę i mówił o niej. W Waszyngtonie dotąd jeszcze mówi się o 
tym,  że prezydent Harding i jego żona posiadali swego osobistego jasnowidza, który w 
Białym Domu przepowiadał im co tydzień przyszłość.” Wróżbiarstwo ciągnął dalej John 

R. Saunders - „kwitnie więc w Waszyngtonie, gdzie - jak odaja - pewna liczba wybitnych 
ustawodawców ma swoich osobistych jasnowidzów. Pewien członek Kongresu każe sobie 
swym biurze stawiać co tydzień horoskop i pod jego dyktando głosuje za pewnymi 
wnioskami przeciwko innym.” - The American Weekly, 21 lipca 1946 r. 

_____ 
18-21. (a) Jaką rolę odgrywała astrologia w publicznych sprawach starożytności? (b) Jak 

obecnie stosuje się astrologię w sprawach publicznych? 

 

22 Szeroko rozpowszechniona jest ufność, jaka politycy pokładają w psychometrii, tj. 

metodzie ustalania pewnych faktów lub zdobywania tajemnej wiedzy o pewnej rzeczy 
albo jej posiada przy pomocy zetknięcia się z danym obiektem, względnie dostania się w 

jego pobliże.  Register, wydawany w New Haven (Connecticut), ogłosił w dniu 19 
października 1952 r. następujące oświadczenie swego współpracownika Fultona 
Ourslera: „Rzeczywiście widziałem sprawozdania zwolenników psychometrii, które były 
wysłane do wyższych urzędników naszego rządu, a małżonki znanych ustawodawców 
zabierały mnie na seanse.” 

23 Nie było to więc wcale zaskoczeniem a raczej rzeczą spodziewaną, gdy w rubryce 

„Karuzela Waszyngtońska redagowanej przez popularnego sprawozdawcę radiowego 
Drew Pearsona i publikowanej w całym kraju, ukazała się wiadomość o spirytyzmie w 
Białym Domu. Gazety z 24 sierpnia 1953 r., a wśród nich i Oregon Journal, podał do 

wiadomość dziennikarza Pearsona, że „sławna wróżbiarka”, pani Jeanne Dixon, 
przebywała tego lata i wiosną w Białym Domu, gdzie przepowiadała przyszłość ze swej 
kryształowej kuli. Już od dziesięciu lat przepowiadała ją Mamie, żonie generała 
Eisenhowera. Gdy więc Mamie wprowadziła się do Białego Domu, pani Dixon była tam 

wzywana od czasu do czasu, aby na bieżąco powiadamiała pierwszą lady państwa o jej 

przyszłości, a nawet „zajrzała do kryształowej kuli i dla samego prezydenta”.  Pani Dixon 
oświadczyła, że może się posługiwać trzema sposobami psychicznymi: patrzeniem w kulę 
kryształową, wróżeniem z ręki i astrologią. Pokazała gwiaździsty układ linii na swej dłoni 
wyjaśniła,  że oznacza on „prawdziwe zdolności psychiczne”. Jednak jej zwykłą metodą 

jest dotykanie końców pałaców danej osoby i równoczesne wpatrywanie się ponad jej 
ramieniem w kryształową kulę. Pani Dixon uchylała się od mówienia o Eisenhowerach 
lub pozostałej klienteli. Osoby utrzymujące bliskie stosunki z Białym Domem mówią, że 
prezydenta Eisenhowera wprawiła w zdumienie odczytaniem z kuli kryształowej wyniku 
jego gry w golfa. 

24 Z dziedziny politycznej pani Dixon przepowiedziała podział Indii, następnie 

niespodziewane zwycięstwo prezydenta Harry S. Trumana nad Thomasem E. Deweyem 
w r. 1948, oraz wygranie przez republikanów kampanii wyborczej w r. 1952 i 
wprowadzenie się do Białego Domu generała Eisenhowera. Będąc z zawodu 
pośrednikiem w sprzedaży nieruchomości, pani Dixon nie żąda wynagrodzenia za swoje 

usługi psychiczne. Nie wywyższa się z powodu posiadanej mocy okultystycznej, lecz 
wyjaśnia: „Biblia mówi, że wszystkie zdarzenia są z góry przepowiedziane. Ja jestem 
jedynie  środkiem komunikującym.” Opublikowanej wiadomości, wykazującej jak tą 

„psychiczną” drogą spirytyzm dostał się do prezydenckiego Białego Domu, nigdy nie 
zakwestionowano, nie zdementowano ani nie odparto. 

25 Przejdźmy teraz przez północną granicę Stanów Zjednoczonych i udajmy się do 

Kanady. I tu spirytyzm przedostał się do urzędu premiera. Nie jest powszechnie 
wiadome,  że zmarły W. L. MacKenzie King, były premier Kanady, był niejawnym 

spirytystą aż do swej śmierci, która nastąpiła w dniu 22 lipca 1950 r., mimo że, podobnie 
jak prezydent Eisenhower, był członkiem kościoła prezbiteriańskiego. W biografii Kinga, 
zatytułowanej „Niezwykły Kanadyjczyk”, pióra Bruce Hutchisona (1953), autor wyjawia 
głębokie przekonania spirytystyczne Kinga. Nawet jako premier Kanady King radził się 

mediów i był pewien „bezpośrednie styczności z umarłymi”. Do każdego problemu, 
osobistego czy politycznego, przystępował przede wszystkim z wiarą w nieśmiertelność 
człowieka, ogólnie nauczaną przez religię a obecnie jawnie potwierdzoną przez 
mediumizm. Gdy był bliski śmierci, popierał mediumizm, zwłaszcza w Anglii, aby przy 
pomocy niego radzić się umarłych. Na seansie odbytym w rok po śmierci prezydenta 
Franka D. Roosevelta nawiązał za pośrednictwem medium łączność ze zmarłym F. D. 
Rooseveltem i dowiedział się,  że powinien pozostać na stanowisku politycznym, gdyż 

Kanada i świat nie mogą się jeszcze bez niego obejść. Jednak na licznych seansach King 
nie chciał radzić się duchów w sprawach rządowych i mówił mediom, że w tych sprawach 
woli decydować sam. Jednakże sposób, w jaki kierował sprawami politycznymi, mógł 
wypływać jedynie z jego osobistych przekonań spirytystycznych. Będąc w pozornym 
kontakcie z umarłymi, coraz bardziej dawał się przekonywać takim dowodom, że jego 
ziemska wędrówka zbliża się ku końcowi, ale że jego rzeczywista wędrówka dopiero się 
rozpocznie, a wtedy wraz z uwolnieniem swojej prawdziwej jaźni będzie mógł przybrać 
swą  właściwą postać. Gdy King umarł, to - jak mówi Hutchison - „skończył jedną 
wędrówkę, aby, jak mniemał, rozpocząć drugą. Strony 86-88, 423, 424, 450. 

_____ 
22-25. Jakie inne wiadome przypadki chwytów psychicznych i praktyk spirytystycznych 

ze strony, amerykańskich i kanadyjskich mężów stanu zasługują na specjalną uwagę? 

 

26 Chociaż bynajmniej nie powiedziano wszystkiego, to jednak z tego, co wyżej 

podano, wynika, że spirytyzm rozszerza się i opanował już społeczeństwo ludzkie w 
większym stopniu, niż to się może wydawać większości ludzi. Jak to wykażemy, zostały 
położone podwaliny pod dalsze rozprzestrzenianie się spirytyzmu. Niektórzy spirytyści 

są pełni oczekiwania co do swej religii, jak to zdradza tytuł książki Artura Findlaya „The 
Rock of Truth or Spiritualism the Coming World Religion” [Skala prawdy, czyli 
spirytyzm, przyszła religia świata]. (wydanie 13 z r. 1949) Spirytyści zdają się czerpać 
potwierdzenie tej wiary ze swych rzeczywistych doświadczeń i zjawisk, które mogą 
pokazać bez jakiegokolwiek oszustwa. Że oni rzeczywiście wchodzą w styczność z 

niewidzialnym światem i z jego inteligentnymi duchami, to mogą udowodnić, i ta sprawa 
nie ulega żadnej wątpliwości. Lecz powstaje pytanie: Czy spirytyści rzeczywiście 
nawiązują łączność z duchami osób, które żyły kiedyś na ziemi i umarły? Czy ta styczność 
ze  światem duchów rzeczywiście dowodzi istnienia „życia pozagrobowego”? Czy 
podtrzymuje ona wiarę w nieśmiertelność i doktrynę o nieśmiertelności duszy ludzkiej? 

Czy zatem jest rzeczą możliwą, by żyjący na ziemi mogli rozmawiać z umarłymi? Czy 
prawdziwym  źródłem pociechy dla ludzi, którzy utrącili swych najbliższych, krewnych 
lub serdecznych przyjaciół, jest udawanie się do mediów w nadziei zetknięcia się z takimi 
zmarłymi lub korzystanie z innych środków spirytystycznych, takich jak wirującego 
stolika, ekierki, psychografu lub tablicy alfabetycznej „ouija” (oui - po francusku „tak” i 
ja - po niemiecku „tak”)? 
_____ 
26. (a) Co spirytyści chcą udowodnić za pomocą swych rzeczywistych doświadczeń z 

dziedziny  życia pozagrobowego? (b) Jakie rozsądne pytania powinny się  słusznie 
nasunąć przy, tym twierdzeniu? 

 

27 Jak zdobędziemy pewne, prawdziwe i zadowalające odpowiedzi na te pytania? Gdy 

sięgniemy do książki zawierającej starożytne sprawozdania i opisy historyczne, które 
nieustannie i okazują się prawdziwymi, do księgi proroczej, której wiele cudownych 
przepowiedni i spełniło się w ciągu wieków i znajduje wypełnienie w wydarzeniach w i 
stosunkach światowych również za naszych dni, zwłaszcza od r. 1914, do księgi, na którą 

powołują się sami spirytyści i w której, według twierdzenia wielu z nich, znajdują 
poparcie dla swych nauk i wierzeń. Co to za księga? Jest to Biblia, Pismo Święte. 
____ 

27. Jak uzyskujemy wiarogodne, prawdziwe i zadowalające odpowiedzi na te pytania? 
 

28 Szwedzi donoszą nam: „Tutejsi spirytyści rzadko używają Biblii do udowodnienia 

swej wiary; raczej przytaczają swe ‘doświadczenia’ na dowód tego, co nazywają stanem 

śmierci.” Jednak w książęce W. H. Evansa Spiritualism for the Busy Man [Spirytyzm dla 
pracującego] podtytuł na stronie 14 brzmi: „Spirytyzm po twierdza fakty biblijne.” V. D. 
Rishi, jak już cytowaliśmy poprzednio, oświadcza: „Biblia wielokrotnie powołuje się na 
życie pozagrobowe i na porozumiewanie się umarłych z żywymi.” Uzupełniając ten 
argument, Ernest Thompson w publikacji The Teachings and Phenomena of 

Spiritualism [Nauki i zjawiska spirytualizmu], na str. 115-120, podaje następuje: 

 
Wszystkie religie opierają się  na  idei  ‘życia po tamtej stronie’, gdyż bez nadziei na 

duchową przyszłość nigdy nie rozwinęłoby się w umyśle człowieka wyobrażenie o Bogu. 
Religia chrześcijańska opiera się na zawartym w Biblii świadectwie życia pozagrobowego, 

w pierwszym rzędzie oczywiście na świadectwie powrotu Jezusa od umarłych ... Jezus 
jest główną postacią Nowego Testamentu, … jego czyny można uważać osiągnięcia 
wysoko rozwiniętego medium i uzdrawiacza. … Niewątpliwie Jezus był najbardziej 
godnym uwagi ze wszystkich mediów jakie kiedykolwiek żyły na ziemi. Począwszy od 

okresu ‘próby’ na pustyni aż do zmartwychwstania historia jego życia wywiera wrażenie 
głównie z powodu jego ‘nadprzyrodzonych sił’. Fakt, że był jasnowidzący i -słyszący, 
ujawnił się w monecie, gdy ‘aniołowie przy stąpili i służyli mu’. Był on jasno-słyszący nie 
tylko w stosunku do duchów, ale i w stosunku do otaczających go ludzi, gdyż często 
przejmował ich myśli drogą telepatii. … Widocznie używał Piotra, Jana i Jakuba jako 

mediów materializujących, jak to było w przypadku materializacji Mojżesza i Elijasza . . . 
Jak D. D. Home, Jezus unosił się w powietrzu. ‘O czwartej straży nocnej szedł do nich 
Jezus, chodząc po morzu.’ ... Jest nadto godne uwagi, że Jezus upewniał się czy dla 
wywołania pożądanego osobliwego zjawiska miał sprzyjające ‘warunki’ . . . Warunki w 
górnej sali były korzystne, gdy Jezus po swym ukrzyżowaniu, przy mediumicznej pomocy 

swych uczniów, ‘ukazał się samym Jedenastu’ i ‘zgasił ich brak wiary i upór’. 
_____ 
28. O jakim chwiejnym punkcie w stanowisku najwybitniejszych rzeczników spirytyzmu 

powinna pamiętać każda mądra osoba? 

 
 

DLACZEGO WPROWADZAĆ PISMO ŚWIĘTE? 

29 Skoro pisarze spirytystyczni sami wprowadzają Biblię do swych argumentów i na 

swój sposób ją wykładają, jesteśmy tym bardziej zmuszeni zwrócić się  do  niej  i 
bezpośrednio zbadać pytania: Czy popiera ona spirytyzm? Czy może być  używana jako 
podręcznik spirytyzmu? Czy też daje ona inną nadzieję i pociechę osieroconym, 
strapionym, nieszczęśliwym i bezradnym ludziom, chodzącym po omacku w 

ciemnościach i narażonym na niebezpieczeństwa? W sprawie tej najprędzej dojdziemy 
do prawdy, jeśli w pierwszym rzędzie i od razu zbadamy istotną podstawę, na której 
opiera się nauka spirytyzmu. Mianowicie jaką? Nieśmiertelność. Rishi wyjaśnia to w ten 

sposób: „Wiedza o życiu pozagrobowym jest pospolicie nazywana spirytualizmem. Jego 
zasady, choć stare jak sama ludzko, są obecnie sprawdzane za pomocą nowych metod. 
Zgodnie z tym, jak je zatwierdziły międzynarodowe kongresy [spirytystów] w Europie, są 
one następujące: - 1. Istnienie Boga, najwyższej Inteligencji i pierwszej przyczyny 

wszelkich rzeczy. 2. Istnienie duszy, połączonej w ciągu życia ziemskiego ze zniszczalnym 
ciałem fizycznym za pomocą pewnego elementu pośredniego, zwanego perispirytem lub 
ciałem astralnym. 3. Nieśmiertelność duszy i jej ustawiczna, stopniowa ewolucja ku 
doskonałości. Możliwość komunikowania się przy pomocy mediów widzialnego z 
niewidzialnym, tj. żywych z umarłymi. Stajemy zatem wobec pytania: Czy po śmierci 
ciała ludzkiego dusza żyje nadal? Czy jest ona nieśmiertelna? Co mówią na ten temat 

święte pisma Biblii? 
_____ 
29. Wobec jakich uzasadnionych pytań staje każdy bezstronnie myślący, sumienny 

badacz twierdzeń spirytyzmu? 

 

30 Weźmy pierwszych 5 ksiąg Biblii. Napisał je prorok Mojżesz. Czy był on medium 

spirytystycznym, jak o prorokach biblijnych twierdzą spirytyści, wykaże dalszy ciąg 
naszych rozważań. Od razu jednak zaznaczam że ów Mojżesz, żyjący w 16 stuleciu przed 

Chr., był „wyuczony we wszelkiej mądrości Egipcjan”, gdyż wychowywał się na egipskim 
dworze królewskim. Znał  mędrców i cudotwórców Faraona-króla. Gdy się zjawił przed 
Faraonem z żądaniem uwolnienia ujarzmionego ludu Boga Jehowy i mocą Bożą poparł 
to żądanie zamienieniem swej laski pasterskiej w wielkiego węża, wówczas - jak czytamy 

w sprawozdaniu samego Mojżesza - „Ale wtedy faraon wezwał  mędrców i 
czarnoksiężników; i uprawiający magię kapłani egipscy zaczęli czynić to samo za pomocą 
swych sztuk magicznych.”. Później, gdy Mojżesz zamienił wodę w krew, mężowie ci 
jakoby również dokonali tego cudu. Gdy Mojżesz cudem uczynił  żaby, ludzie Faraona 
uczynili to samo. Jednak gdy Mojżesz zamienił kurz Egiptu we wszy względnie komary, 

egipscy „kapłani uprawiający magię próbowali uczynić to samo za pomocą swoich sztuk 
tajemnych,  żeby sprowadzić komary, lecz nie byli w stanie. I człowieka oraz zwierzę 
obsiadły komary. Dlatego kapłani uprawiający magię rzekli do faraona: ‘To palec Boży!’ „ 
- 2 Mojżeszowa 7:10, 11, 20-22; 8:6, 7, 17-19, NW 

31 W ten sposób mędrcy, cudotwórcy i magicy Faraona przyznali, że Mojżesz z 

pomocą swego Boga, Jehowy mógł czynić cuda, których oni nie byli w stanie dokonać za 
pomocą swych tajemnych mocy okultystycznych. I to właśnie ten Mojżesz z mocy, czyli 

natchnienia ducha Bożego daje nam pierwsze w Biblii określenie duszy ludzkiej. Już z 
samego zestawienia Mojżesza z Egipcie, możemy sobie stworzyć  właściwy pogląd na to 

czy Mojżesz był medium, czy nie. 
_____ 
30, 31.  Dlaczego  jest  rzeczą  słuszną, aby sumiennie rozpatrzyć podany w Biblii opis 

sporu, jaki powstał w starożytnym Egipcie między jego zajmującymi się magią 

kapłanami a przedstawicielem Jehowy, Mojżeszem? 
 
32 Nauki religijne chrześcijaństwa otaczają duszę łudzą tajemnicami, które muszą być 

badane przez filozofów. W odróżnieniu  od  tego  Mojżesz nazywa „duszami żyjącymi” 

wszystkie ryby, ptaki i zwierzęta lądowe, które Bóg powołał do życia przed stworzeniem 
„dusz” ludzkich.(1 Mojżeszowa 1:20, 21, 24, 30; 2:19, NW; B. Gdańska; Wu; wyd. Bryt: 
Tow. Bibl.) Zatem na długo przed stworzeniem człowieka zmarły miliardy dusz 
zwierzęcych, czyli ziemskich. Mojżesz opowiada następnie, jak powstała pierwsza dusza 

ludzka, mówiąc: „Potem przystąpił Jehowa Bóg do ukształtowania człowieka z prochu 
ziemi i dmuchnął w jego nozdrza dech życia, i człowiek stal się duszą  żyjącą.” (1 
Mojżeszowa 2:7, NW ; B. Gd; Wu., wyd. Br. Tow. Bibl. ) To stanowczo zbija twierdzenie 
pisarza spirytystycznego Arthura Findlaya, który, zapowiadając swą książkę On the Edge 
of Etheric or Survival After Death Scientifically Explained [Na krawędzi eteru, czyli 
życie pozagrobowe naukowo wyjaśnione], pisze o pochodzeniu człowieka: „W eterze, do 
którego przechodzimy umierając, zachowujemy naszą cielesną postać, nasze 

wspomnienia i nasze skłonności. ... Jakimi jesteśmy teraz, takimi będziemy później; co 
siejemy, to będziemy  żąć. Przyszliśmy z eteru, do eteru wracamy. Nasze życie fizyczne 
jest tylko małą cząstką naszego życia, które - przychodząc z eteru - wraca do niego w 
chwili  śmierci. Tam ciągnie się dalej w świecie, który jest zarówno rzeczywisty jak i 
uchwytny.” Mojżesz nic nie mówi o „eterze”. 

33 Natchnione sprawozdanie Mojżesza o stworzeniu duszy ludzkiej nie zgadza się 

również z wypowiedziami V. D. Rishi’ego i Mojżesz nic nie mówi o „elemencie 
pośrednim, zwanym perispirytem [powloką duchową] lub ciałem astralnym”. Stwórca, 
Jehowa Bóg, dał pierwszemu człowiekowi tylko jedno ciało, uczynione z rozmaitych 

pierwiastków, znajdujących się w prochu naszej ziemi. Co ożywiło to materialne ciało? 

Wdmuchnięcie przez Boga „tchu życia” w nozdrza i tym samym w płuca człowieka, a nie 
tchnięcie w niego niewidzialnej duszy i połączenie jej z materialnym ciąłem przy pomocy 
ciała astralnego, czyli powłoki duchowej o kształcie ciała ziemskiego. Bóg tchnął więc w 
nieżyjące ciało swą  życiodajną siłę, która miała być podtrzymywana przez oddychanie 

człowieka. Jaki był skutek? Ciało ożyło. Co to oznaczało? Oznaczało to, że powstała dusza 
ludzka, widzialna, namacalna i odczuwalna. „Człowiek stał się duszą  żyjącą.” Ta żyjąca 
dusza nie przyszła z tak zwanego „eteru”, gdyż ona nigdy przedtem nie istniała. Powstała 
z chwilą połączenia przez Boga ciała z tchem życia. Zatem wytłumaczenie tego, czym jest 
dusza ludzka, może być sprowadzone do następującego prostego, pozbawionego 

tajemniczości „równania duszy”: 
 

dusza ludzka = ciało + dech życia pochodzący od Boga 

_____ 
32, 33. Jaka jest różnica między wypowiedziami rzeczników chrześcijaństwa a Biblią w 

sprawie duszy ludzkiej? 

 

34  To  nie  jest  tylko  myśl przedchrześcijańskich Hebrajczyków, czyli Żydów: jest to 

również prawdziwa myśl chrześcijańska. Chrześcijański apostoł Paweł, który napisał 14 
ksiąg Biblii, potwierdza pisma Mojżesza słowami: „ Tak nawet jest napisane: ‘Pierwszy 
człowiek Adam stał się duszą  żyjącą.’ ... Pierwszy człowiek jest z ziemi i uczyniony z 
prochu.” (1 Koryntów 15:45, 47, NW) Tak wiec pierwszą ludzką duszą żyjącą był pierwszy 
człowiek Adam. Żyjącą duszą ludzką jest żyjące stworzenie ludzkie. Z tego powodu Young 

w swym angielskim tłumaczeniu Biblii (1862) używa tu słowa „stworzenie” zamiast 
„dusza”. 
_____ 
34. Jak zgadza się określenie duszy ludzkiej podane przez chrześcijańskiego pisarza 

Pawła z tym, co podają napisane przez Mojżesza Pisma hebrajskie? 

 

35 Jeśli chodzi o pojęcie „duszy”, to Biblia jest ostatecznym autorytetem. W 

hebrajskiej części Biblii słowo nefesz (tłumaczone na „dusza”) występuje około 800 razy; 
w chrześcijańskiej, greckiej części Biblii 102 razy wystaje słowo psyche (także tłumaczone 
na „dusza”) . W angielskim Przekładzie Nowego Świata  to greckie słowo w każdym 
przypadku jest przełożone przez „dusza”. To niekompletne jeszcze tłumaczenie oddaje 

przez „dusza” także hebrajskie słowo  nefesz.  W ten sposób czytający Biblię mogą się 
przekonać, jak Stwórca duszy używa tego słowa w swej natchnionej księdze. 

36 Skoro Biblia uznaje i uczy, że duszą ludzką jest samo żyjące stworzenie ludzkie, to 

słusznie oświadcza ona, iż dusza ludzka posiada krew - „krew dusz ubogich i 
niewinnych”. (Jeremiasza 2:34, Wu) Sam Bóg mówi: „Krwi dusz waszych będę się 

domagał.”(1 Mojżeszowa 9:5, Wu) W rzeczywistości Bóg, Stwórca duszy, wskazuje na 
wielką zależność duszy ludzkiej od krwi, mówiąc: „Dusza ciała jest we krwi.” Więcej niż 
to: „Duszą wszelkiego rodzaju ciała jest jego krew.” „Krew jest

*

 duszą i nie wolno ci jeść 

duszy [tak, nie jeść duszy] z ciałem.” (3 Mojżeszowa 17:11, 14 i 5 Mojżeszowa 12:23, NW) 
Dusze ludzkie mogą jeść krew i tłuszcz, ale prawo Boże zabrania tego: „Bo każdy, kto je 

tłuszcz ze zwierzęcia, które składa Jehowie na ofiarę ognistą - dusza, która go je, musi 
być odcięta od swego ludu. Każda dusza, która je jakąkolwiek krew, ta dusza musi być 
odciętą od swego ludu.” - 3 Mojżeszowa 7:25, 27, NW. 

 

_____ 

*

 „Jest” wyraża tu myśl „oznacza” lub „jest równoznaczna z”. Podobnie jak w 

powiedzeniu: wzięcie w zastaw żarn lub wierzchniego kamienia młyńskiego jest wzięciem 
w zastaw duszy. - 5 Mojżeszowa 24:6, NW. 
 

37 Dusza ludzka może też jeść mięso zwierzęce: „Jeśli jakakolwiek dusza zje coś 

zdechłego lub rozszarpanego przez dzikie zwierzę...” (3 Mojżeszowa 17:15, NW) Dusza 
ludzka łaknie materialnego pokarmu. „Ponieważ dusza twoja pragnie jeść mięso, możesz 
jeść mięso, kiedykolwiek go zapragnie dusza twoja.” (5 Mojżeszowa 12:20; NW) Także 
owoce: „Jedz wystarczającą ilość winogron, aby zaspokoił swą duszę.” (5 Mojżeszowa 

23:24, NW) Albo plaster miodu. - Przypowieści 27:7. 
_____ 
35-37. Jak pomaga poprawne współczesne tłumaczenie Biblii tym, którzy wykorzystują 

je do uzyskania dokładnego poznania i dokładnego zrozumienia duszy i jej Twórcy? 

 

38 Właśnie dusza ludzka jest żyjącym, rozumnym stworzeniem, materialną, widzialną, 

namacalną osobą, a nie czymś niewidzialnym, nieuchwytnym, eterycznym, znajdującym 

się we wnętrzu ciała ludzkiego. Zatem dusza ludzka może rozszarpać sama siebie, albo 
może być rozszarpana przez lwa, może być wyratowana od zagrażającego miecza, może 
wpaść do wykopanego dla niej dołu, może być z powrotem wywiedziona z dołu, albo 
wyprowadzona z więzienia. (Ijoba 18:4, NW;  Psalm 7:3; 22:21; Ijoba 33:18, 30; 
Jeremiasza 18: 20; Psalm 142:8) Dusza ludzka może być kupiona za pieniądze; może być 

uprowadzona i sprzedana; może być tropiona jak dzikie zwierzę. (3 Mojżeszowa 22:11; 5 
Mojżeszowa 24:7; 2 Mojżeszowa 4:19, NW) Po stworzeniu pierwszych dusz ludzkich na 
ziemi, Adama i Ewy, wszystkie inne dusze ludzkie rodziły się. One nie przychodziły z 
„eteru”. Wychodziły z ciał, czyli bioder ojcowskich dusz ludzkich oraz z łon matczynych 

dusz ludzkich. 0 żonie Jakuba, Lei, czytamy: „Tych urodziła Jakubowi: szesnaście dusz. 
Wszystkich dusz, które weszły z Jakubem do Egiptu i wyszły z biódr jego, oprócz żon 
synów jego, sześćdziesiąt i sześć.” (1 Mojżeszowa 46:18, 26, NW)  A wszystkich dusz, 
które wyszły z bioder Jakuba, było siedemdziesiąt dusz.” (2 Mojżeszowa 1:5, NW) Dusza 

nie jest więc czymś odrębnym i odróżniającym się od ciała, które mogłaby opuszczać we 
śnie lub w chwili śmierci, albo w chwili śmierci wywędrować i przejść do innego ciała, 
aby w nim narodzić się na nowo. 

_____ 
33. Jakie różne przeżycia dusz ludzkich pomagają nam zrozumieć harmonijną naukę 

biblijną o duszy? 

 

39 Teraz pytanie: Czy sama Biblia wykazuje różnicę między ciałem a duszą? Owszem, i 

to zaraz na początku, w 1 Mojżeszowej 2:7, w opisie stworzenia człowieka. Ciało 
człowieka, które Jehowa Bóg stworzył w Edenie z prochu ziemi, nie było duszą ludzką 
było tylko nieżyjącym, nieczynnym ciąłem, nie mogącym ani widzieć, ani słyszeć, ani 
smakować, ani wąchać, ani czuć, ani myśleć. W celu ożywienia tego ciała i uruchomienia 
wszystkich jego zmysłów i sił Bóg złączył doskonałe ciało ludzkie z tchem życia, które 

wprowadził w ciało. Tak powstała żyjąca dusza ludzka, która nigdy przedtem nie istniała. 
Zatem ciało ludzkie jest nieodzowną częścią duszy ludzkiej, a dusza ludzka nie może 
istnieć niezależnie od ciała ludzkiego. Biblia wielokrotnie nazywa „duszą” życie, którym 
cieszymy się jako stworzenia ludzkie. Jezus powiedział: „Jeśli kto idzie do mnie a nie ma 

w nienawiści ... nawet i dusz swojej, nie może być uczniem moim.” (Łukasza 14:26) „Kto 
miłuje duszę swoją, utraci ją, a kto nienawidzi duszy swojej na tym świecie, ku 
wiecznemu  żywotowi strzeże jej.” (Jana 12:25) „Nie miłowali swych dusz nawet mimo 
niebezpieczeństwa  śmierci.” (Objawienie 12:11, NW) „Jestem prawdziwym pasterzem; 

prawdziwy pasterz wydaje swą duszę dla dobra owiec.” - Jana 10:11, NW. 
_____ 

39. Czy Biblia ujawnia różnicę między ciałem a duszą? i jak? 
 

4o W harmonii z faktem, że dusza i ciało są nie rozłączne, użycie wyrażenia „moja 

dusza” oznacza w rzeczywistości „ja sam” lub „moje ja”. Jezus dal przykład bogatego 

człowieka, który, nagromadziwszy wiele dóbr, powiedział: „Rzeknę duszy swojej: Duszo, 
masz wiele dóbr, złożonych na wiele lat: odpocznijże, jedz, pij, używaj.” Ale Bóg 
powiedział mu: „Szaleńcze, tej nocy zażądają duszy twej od ciebie.” Jak mógłby ów 
bogacz, będąc stworzeniem ludzkim bez duszy, czyli życia, używać dobrych rzeczy, które 

nagromadził? (Łukasza 12:16-21, Dą) Nawet sam Bóg używa wyrażenia „moja dusza”, 
mówiąc: „Oto sługa mój, którego wybrałem, umiłowany mój, w którym upodobała sobie 

dusza moja „ (Mat. 12:18, Dą; Izajasza 42:1) „Sprawiedliwy mój z wiary żyje. Lecz kto się 

cofniecie będzie się podobał duszy mojej.” (Hebrajczyków 10:38, Dą) „Nowych miesięcy 
waszych, i uroczystych świąt waszych nienawidzi dusza moja.” ( Izajasza 1:14) Podobnie 
wyrażenie „twoja dusza” jest używane w znaczeniu „ty sam” oraz „jego dusza” w 
znaczeniu „on sam”. Na przykład: „Przysiągł Pan zastępów na dusz swóją.” (Jeremiasza 
51:14: Amosa 6:8, Wk) „A będzieć dobrze, i żyć będzie dusza twoja.” (Jeremiasza 38:20; 

Izajasza 55:2, 3) Tak więc słowa „dusza” użyto do określenia danej osoby. 
_____ 
40. Podaj kilka przykładów na to, jak w Biblii użyto słowa „dusza” w celu wskazania na 

daną osobę. 

 

41 To, co prorok Eliasz powiedział o dziecku, do którego wskrzeszenia został 

powołany, nie jest dowodem biblijnym na to, że dusza ludzka jest czymś innym niż 
ludzkie ciało i że jest z nim związana jedynie za pomocą tak zwanego „perispirytu lub 
ciała astralnego”, a od chwili śmierci prowadzi oddzielną, niezależną egzystencję w 
niematerialnym  świecie duchów. Czytamy: „Zachorował syn tej niewiasty, gospodyni 
domu, a jego choroba stała się tak ciężka, że nie stało w nim tchu. I [Eliasz] rozciągnął się 

na dziecku trzykrotnie i wołał do Jehowy, i rzekł: ‘O Jehowo, Boże mój, spraw, proszę, 
aby dusza tego dziecka wróciła do niego!’ W końcu Jehowa wysłuchał  głosu Eliasza i 
dusza dziecka wróciła do niego, tak iż ożyło.” (1 Królewska 17:17, 21, 22, NW) Czy Biblia 
mówi tu, że dusza owego dziecka żyła w niewidzialnym świecie duchów i że dziecko było 

rade, iż umarło, gdyż na ziemi nigdy nie było tak szczęśliwe, jak w świecie duchowym? 
Nie! Czy matka dziecka prosiła Eliasza, aby działając jako męskie medium wprowadził ją 
w kontakt z jej zmarłym synem, tak aby za pośrednictwem Eliasza mogła rozmawiać z 
duszą, która już odeszła? Nie! Gdyby dla dziecka było lepiej, że umarło, to modlenie się o 
przywrócenie mu życia w ludzkim ciele, jak to uczynił Eliasz, byłoby niesprawiedliwością 
i krańcowym samolubstwem. 

42 Tak samo było w przypadku syna Sunamitki, którego wskrzesił następca Eliasza, 

Elizeusz. Tak też było w przypadku zmarłych, których Jezus i jego apostołowie wskrzesili 
do życia w ciele na ziemi: córki Jaira, syna wdowy z Naim, Łazarza, brata Marii i Marty, 
Tabity (Dorkasy) z Joppy i Eutychusa z Troady. ( 2 Królewska 4:8-37; Mateusza 10:1, 8; 

Łukasza 8:41-56; 7:11-15; Jana 11:1-44; Dzieje Apostolskie 9:36-41; 20:6-12) O co w 
rzeczywistości modlił się prorok Eliasz? Nie o to, aby dusza, która odeszła, powróciła ze 
świata duchowego do ciała dziecka, lecz o to, by mocą  Jehowy  Boga  było przywrócone 
życie dziecku jako stworzeniu ludzkiemu, żeby jego umarłe ciało znowu ożyło i żeby 

dziecko mogło stać się na nowo ludzką duszą  żyjącą. Zgodnie z tym Przekład 
Amerykański  oddaje to tak: „Niech życie tego dziecka powróci znów do niego . „ „Tak 
więc PAN wysłuchał głosu Eliasza; i życie dziecka wróciło znów do niego, tak iż ożyło.” 
„‘Patrz, syn twój żyje’, powiedział Eliasz.” (1 Królewska 17:21-24, AT) Stąd nam nie jest 
trudniej powiedzieć po polsku, że dusza ludzka ma duszę, aniżeli Żydowi powiedzieć po 

hebrajsku,  że  nefesz ma nefesz  lub  że  nefesz  jest  w nefesz (”duszy”) . - 3 Mojżeszowa 
17:10-14, NW. 
_____ 
41, 42. Jak zostają zdemaskowane, jako nie do przyjęcia, fałszywe twierdzenia 

spirytyzmu przez opisane czyny Elijasza, Elizeusza, Jezusa i jego apostołów związku ze 

wskrzeszeniem zmarłych do życia? 

 

 

DUCH W CZŁOWIEKU 

43 Czy jednak nie ma tu zastosowania tekst biblijny z Kaznodziei 12:7: „I wróci się 

proch do ziemi, jako przedtem był, a duch wróci się do Boga, który go dał”? Owszem. I 
czy opis wskrzeszenia przez Jezusa córki Jaira, podany w Łukasza 8:54, 55, nie mówi: „I 
ująwszy ją za rękę, zawołał, mówiąc: Dzieweczko wstań! i wrócił ‘się duch jej; i wstała 

zaraz”? Tak. Ale czy mamy z tego wnioskować, że zanim Eliasz wskrzesił zmarłego syna 
wdowy i zanim Jezus przywrócił życie córeczce Jaira, ich duch żył w świecie duchowym, 
że wrócił do Boga, który go dał, i przebywał u Niego? Nie, gdyż „duch” nie jest - jak go 
opisuje Rishi - „ciąłem eterycznym danej osoby, posiadającym wszystkie jej cechy 

charakterystyczne ... dokładnym przeciwstawieniem części fizycznej danej osoby”. 
Według Biblii duch (po hebrajsku: ruach, po grecku: pneuma) jest niewidzialną, czynną 
mocą Bożą, która wytwarza życie, czyli ożywia. 

44 Tak to podano w Objawieniu 11:8-11 (Dą): „A ciała ich leżeć będą na ulicach miasta 

wielkiego... A po upływie trzech i pół dnia wstąpił w nich duch życia od Boga. I stanęli na 
nogach.” A w opisie wizji, w której Ezechiel widział dolinę pełną suchych kości, podano: 
„Tak mówi panujący Pan o tych kościach: Oto Ja wprowadzę w was ducha, a ożyjecie;... I 

ujrzałem, a oto na nich żyły, i mięso porosło, i powleczone były skórą po wierzchu; ale 
ducha nie było w nich. I rzekł do mnie: Prorokuj do ducha, prorokuj, synu człowieczy! i 
rzecz do ducha: Tak mówi panujący Pan: Od czterech wiatrów przyjdź, duchu! i natchnij 
te pobite, a niech ożyją. Prorokowałem tedy jako mi był rozkazał, i wstąpił w nie duch, a 

ożyły, i stanęły na nogach swoich, wojsko nader bardzo wielkie.” - Ezechiela 37:5-10. 
_____ 
43, 44. Jak w przeciwstawieniu do definicji Rishi’ego Biblia określa ducha ludzkiego? 
 

45 Jehowa Bóg jest źródłem udzielającego  życia ducha, czyli niewidzialnej, 

życiodajnej, czynnej mocy. Gdy więc martwe ciało wraca do ziemi, z której pochodzi, 
duch, czyli czynna moc, która ożywiała to ciało, wraca do swego źródła; przestaje działać 
w tym ciele. Tak więc siła, która może znowu ożywić ludzkie stworzenie, pozostaje u 
Boga,  Źródła  życia. Wydając na Adama i Ewę wyrok śmierci, Bóg poddał potępieniu 

również wszystkich ich potomków. Przy końcu ich podlegającego potępieniu życia żąda 

od nich zwrotu ich mocy życiowej; są bowiem skazani na śmierć, z powodu grzechu 
odziedziczonego po Adamie i Ewie. Sprawiedliwe prawo Boże  żąda od nich zwrotu tej 
mocy życiowej, Czyli ducha życia, i tak wraca on do niego z powrotem. Gdy Bóg uchyla 
lub odwołuje ten wyrok, wtedy może On mocą swego ducha, czyli niewidzialnej, czynnej 

siły przywrócić znowu życie potomkom Adama. Dlatego natchniony psalmista mówi do 
Boga: „Gdy ukrywasz oblicze twoje, trwożą sobą; gdy odbierasz ducha ich, giną, i w proch 
się swój obracają. Gdy wysyłasz ducha twego, stworzone bywają, i odnawiasz oblicze 
ziemi.” - Psalm 104:29, 30. 

46 Ta siła życiowa, podtrzymywana przez oddychanie, była tym, co zostało zwrócone 

córce Jaira w chwili, gdy Jezus wziął  ją za rękę i nakazał jej: „Dziecko, wstań!” Bóg 

wysłuchał Jezusa i spowodował,  że Jego życiodajna, czynna moc ożywiła ciało 
dziewczynki, przywróciła mu. znowu oddech i uchroniła je w danym momencie od 
powrotu do prochu ziemi. Na tego ducha, czyli na siłę  życiową powołał się Jezus ria 
Golgocie, gdy umierając na palu powiedział do Boga: „Ojcze, w ręce Twoje polecam 

ducha mojego.” (Łukasza 23:46) Trzeciego dnia Bóg oddał  mu  tego  ducha,  czyli  siłę 
życiową, wzbudzaj go od umarłych. (Dzieje Apostolskie 2:22-28, 32-36) Zatem tekstu 

Kaznodziei 12:7 nie można używać na poparcie nauki, że nieśmiertelne duchy zmarłych 

ludzi przebywają w świecie duchów i cieszą się tam wyższym poziomem życia i wiedzy 
oraz większą wolnością, i że wszyscy, zarówno dobrzy jak i źli, powracają do Boga. 
Zamiast tego tekst ten udowadnia, że wszyscy ludzie podlegają wyrokowi śmierci i 
dlatego się starzeją zbliżając się do niej, a w chwili śmierci ciała ich powracają do prochu 
ziemi, gdyż sprawiedliwe prawo Boże żąda od nich zwrotu ich siły życiowej. 

_____ 
45, 46. (a) Jaki według Biblii jest udział Boga wszechmocnego w przedłużeniu życia lub 

wskrzeszeniu do życia stworzeń ludzkich? (b) Jak to jest dobrze wykazane w 
przypadku Jezusa? 

 

47 Na skutek odziedziczonego po Adamie potępienia, skazującego ludzi na śmierć, są 

oni pod tym względem równi zwierzętom, które umierają, wprawdzie nie dlatego, że są 
skazane na śmierć z powodu grzechu, ale dlatego, że ich Stwórca nie zarządził, aby żyły 
wiecznie. Wykazując,  że duch człowieka nie różni się obecnie od ducha zwierzęcia, 
natchniony mędrzec mówi: „Rzekłem w sercu swym o sprawie synów ludzkich, że im Bóg 
okazał, aby wiedzieli, że są podobni bydłu. Bo przypadek synów ludzkich, i przypadek 

bydła,  jest  przypadek  jednaki.  Jako  umiera  ono, tak umiera i ten, i ducha jednakiego 
wszyscy mają, a nie ma człowiek nic więcej nad bydlę; bo wszystko jest marność. 
Wszystko to idzie na jedno miejsce; a wszystko jest z prochu, i wszystko się zaś w proch 
obraca. A któż wie, że duch synów ludzkich wstępuje w górę? a duch bydlęcy, że zstępuje 

pod ziemię?” (Kaznodziei 3:18-21; także Wu) Widzimy więc, że duch, czyli niewidzialna, 
ożywiająca siła, która sprawia, że zwierzęta  żyją, jest tą samą siłą, która daje życie 
ludziom. A zatem jedyną rzeczą, która człowiekowi może dawać wyższość nad 
zwierzęciem, jest postanowienie, czyli zarządzenie Boga, dotyczące przyszłości człowieka. 
Człowiek cieszy się  tą wyższością nad zwierzęciem dzięki niezasłużonej dobroci Bożej; 
Bóg zamierzył bowiem i przewidział to, aby wierzący i posłuszni ludzie mogli się cieszyć 

życiem wiecznym w sprawiedliwym, wolnym od śmierci, nowym świecie. Radowanie się 
tym życiem nie rozpoczyna się zatem z chwilą śmierci, gdy ciało powraca do prochu, gdyż 
duch, który wtedy wraca do Boga, nie jest niewidzialnym, nieśmiertelnym 
przeciwstawieniem ciała, posiadającym wszystkie jego cechy charakterystyczne. Idea 

istnienia takiego ducha w człowieku jest po prostu teorią, wymyśloną przez 
spirytualistów na poparcie ich nauki 0 „życiu pozagrobowym”. Ich „tamten świat” nie 
jest sprawiedliwym, nowym światem Bożym. 
_____ 
47. Dlaczego według Biblii ludzie - jeśli chodzi o życie - przewyższają zwierzęta? 
 

 

CZY DUSZA LUDZKA JEST NIEŚMIERTELNA? 

48 Aby dusza ludzka żyła, musi istnieć (1) ludzkie ciało i (2) niewidzialna, czynna moc 

Boża, czyli duch łączący się z tym ciałem, aby mu dać oddech i ożywić je. Ożywione w ten 

sposób ludzkie stworzenie jest duszą ludzką. (1 Mojżeszowa 2:7) Skóro więc dusza ludzka 
musi oddychać ziemskim powietrzem i jeść materialny pokarm tu na ziemi, i skoro może 
być rozszarpana, uwięziona, ściśnięta żelazem lub przebita mieczem i wrzucona do dołu 
(Psalm 105:18, Wu; Jeremiasza 4:10; Łukasza 2:35), to czy jest ona nieśmiertelna? 

Spirytyzm opiera się  głównie na wierze w nieśmiertelność duszy ludzkiej; buduje on 
swoje nauki na „życiu pozagrobowym” nieśmiertelnej duszy i twierdzi, że. Biblia 

wielokrotnie powołuje się na życie pozagrobowe i na komunikowanie się  żywych z 

umarłymi. Pretensje spirytystów Wymagają więc od nas zbadania tego specjalnego 
pytania: Czy Biblia uczy o nieśmiertelności duszy ludzkiej i tym samym czy wskazuje na 
możliwość życia po śmierci? 
_____ 
48. Dlaczego twierdzenia spirytystów wymagają, abyśmy dokładnie ustalili czy Biblia 

uczy o nieśmiertelności duszy ludzkiej, czy też nie? 
 
49 Oczywiście w Biblii znajdujemy wzmianki o nieśmiertelności. Czy jednak Biblia 

mówi,  że posiada ja dusza ludzka? Zbadajcie, a stwierdzicie ze zdumieniem, że słowo 

„nieśmiertelność” nie pojawia się ani razu w Hebrajskich Pismach Biblii, a w Pismach 
Greckich greckie słowo athanasi’a, tłumaczone na „nieśmiertelność”, występuje tylko w 
trzech tekstach. Oto one: 

50 „To, co jest skazitelne, musi przyoblec nieskazitelność, a to, co jest śmiertelne, 

musi przyoblec nieśmiertelność. Ale gdy to, co jest skazitelne, przyoblecze 
nieskazitelność, a to, co jest śmiertelne, przyoblecze nieśmiertelność, wtedy spełni się 
wypowiedź, którą  zapisano  [w  Izajasza  25:8]:  „Śmierć jest połknięta na zawsze.” (1 

Koryntów 15:53, 54, NW) Apostoł Paweł opisuje tu chrześcijańskie zmartwychwstanie i 
wskazuje, jak i w jakim ciele wierni chrześcijanie są wzbudzani ze stanu śmierci. Nie 
mówi, on, że już mają nieśmiertelność lub że już mają nieskazitelność, gdyż w liście do 
Rzymian 2:6, 7 poucza chrześcijan, iż Bóg „odda każdemu według jego uczynków: życie 

wieczne tym, którzy szukają chwały i czci, i nieskazitelności przez wytrwanie w dobrym 
dziele.” (NW) Zarówno nieskazitelność jak i nieśmiertelność są przyszłą nagrodą, która 
będzie dana wiernym chrześcijanom w chwili zmartwychwstania. Apostoł wskazał, że to 
zmartwychwstanie oraz przyobleczenie się nieskazitelności i nieśmiertelności nie nastąpi 
w chwil śmierci, ale podczas powtórnego przyjścia i obecności Jezusa Chrystusa, kiedy to 
miał on wzbudzić z martwych swoich wiernych naśladowców. „Gdyż tak, jak w Adamie 

wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy będą  ożywieni. Lecz każdy w swoim 
rzędzie: Chrystus jako pierwocina, potem ci, którzy należą do Chrystusa podczas jego 
obecności. Tak też jest ze zmartwychwstaniem umarłych. Jest siane w skazitelności, 
powstanie w nieskazitelności ... a my zostaniemy przemienieni.” - 1 Koryntów 15:22, 23, 

42, 52, NW. 

51 Proszę zauważyć,  że nie ma tu wzmianki o duszy ludzkiej. Zamiast mówić o 

wrodzonej duszy ludzkiej nieśmiertelności, wyżej wymienione teksty, w których 
dwukrotnie użyto słowa  athanasi’a, czyli „nieśmiertelność”, nauczają czegoś wręcz 

przeciwnego. 

52 Pozostały, czyli trzeci przypadek użycia słowa  athanasi’a,  tj. nieśmiertelność”, 

znajdujemy w 1 Tymoteusza 6:14-15 (NW): „[Zachowaj] przykazanie w sposób 
nieposzlakowany i nienaganny aż  do  objawienia  się naszego Pana Jezusa Chrystusa. 
Objawienie to uwidoczni w swym ustalonym czasie szczęśliwy i jedyny Władca, Król 
królujących i Pan panujących, jedyny mający nieśmiertelność.” Apostoł Paweł mówi tu 

do Tymoteusza, że ze wszystkich ziemskich władców, którzy panują jako królowie i jako 
panowie, i którzy roszczą sobie pretensje do nieśmiertelności,  żaden nie ma jej w 
rzeczywistości; posiada ją wyłącznie „szczęśliwy i jedyny Władca” ‘ Jezus Chrystus, Król 

królów i Pan panów, od chwili swego zmartwychwstania. Przyznajemy, że pogańscy 

Babilończycy, Egipcjanie, Grecy, Rzymianie i Hindusi rozpowszechniali pogańską naukę 
o nieśmiertelności i nieskazitelności, wrodzonej duszy ludzkiej. Lecz Jezus Chrystus jako 
pierwszy, którego nieśmiertelny i „nieskazitelny Bóg” obdarzył nieśmiertelnością 

nieskazitelnością w chwili wzbudzenia go z umarłych, jest też pierwszym, który wywiódł 

na światło prawdę o tym, opowiadając dobrą nowinę o Królestwie Bożym: „Teraz stało 
się to wyraźnie widoczne przez objawienie się Zbawiciela naszego, Chrystusa Jezusa, 

który zniósł śmierć, a za pomocą dobrej nowiny rzucił Światło na życie i nieskazitelność.” 
- 2 Tymoteusza 1:10 i 1 Tymoteusza 1:17, NW. 

53 Z tego widać,  że użycie po raz trzeci w Biblii słowa:  athanasi’a,  czyli 

„nieśmiertelność”, stanowi wprost zaprzeczenie tęgo, aby jacykolwiek ludzie, nawet 
ziemscy władcy, dyktatorzy, królowie i panowie, „posiadali, wrodzoną nieśmiertelność 
duszy ludzkiej. W rzymskokatolickim tłumaczeniu Biblii, w apokryficznych, czyli 

deutero-kanonicznych księgach „Starego Testamentu”‘ występują 

słowa 

„nieśmiertelność” i „nieskazitelność”, lecz same te wzmianki nie dowodzą jeszcze, że 
dusza ludzka posiada wrodzoną nieśmiertelność. Na przykład w Eklezjestyce 17:29 (Wu) 
powiedziano wyraźnie: „Wszystko bowiem nie może być w ludziach, gdyż nie jest 

nieśmiertelny syn człowieczy.” Zobacz też Eklezjastykę 6:16 i Księgę Mądrości 1:15; 2:23; 
3:1, 4; 4:1; 6:19, 20; 8:13, 17; 15:1, 3. Wszystkie te teksty, jeśli cokolwiek wykazują, to 
jedynie to, że nieśmiertelność jest nagrodą, która ma być zdobyta w przyszłości, a nie 
cechą wrodzoną. 

_____ 
49-53. Jak czysto występuje w Biblii słowo „nieśmiertelność” i co ono oznacza w każdym 

tekście? 
 

 

CZY DUSZA LUDZKA UMIERA? 

54 Jeśli więc Biblia nie uczy o nieśmiertelności wrodzonej duszy ludzkiej, to powinna 

mówić, że dusza ludzka jest śmiertelna, że umiera! Czy Biblia mówi to? Owszem, i to w 
tak jasnych słowach,  że może je zrozumieć nawet dziecko. Skoro spirytyści, 
rzymskokatolicy i członkowie innych wyznań chrześcijańskich nie mogą przytoczyć ani 
jednego tekstu biblijnego, który by mówił lub dowodził,  że dusza ludzka nie może 
umrzeć,  że jest nieśmiertelna, to powinno wystarczyć, jeśli przytoczymy tylko jeden 
werset Biblii na dowód tego, że dusza ludzka jest śmiertelna, czyli że umiera. Ale my na 

dowód tego możemy przytoczyć wiele wersetów. Pismo Święte w Przekładzie Nowego 
Świata, które poczynając od, 1 Mojżeszowej 1:20 prawidłowo oddaje hebrajskie słowo 
nefesz i greckie słowo  psyche przez „dusza”, wskazuje w sposób bardziej zupełny, niż 
jakiekolwiek inne tłumaczenie, że Biblia mówi, iż dusza ludzka umiera. 
_____ 
54. W jakim zakresie Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata wykazuje, że dusza 

ludzka umiera? 
 
55 W pierwotnym, ogrodzie, czyli raju Eden doskonałe dusze ludzkie, Adam i Ewa, nie 

potrzebowały umierać. Te dwie doskonałe dusze ludzkie mogły były żyć wiecznie w swym 

ziemskim raju. Jakim sposobem? Utrzymując swe ludzkie, materialne ciała naturalnym 
pokarmem, przygotowanym im tam przez Jehowę Boga, oraz żywić posłusznie swe serca 
i umysły pokarmem duchowym, którego On dostarczały przemawiając do nich z 
niewidzialnego świata. Jednak Bóg ostrzegał ich, że mimo możności wiecznego życia na 

ziemi dzięki pieczołowitości Bożej dusza ludzka jest śmiertelna i może umrzeć. W 1 
Mojżeszowej, rozdział 2, po opisie stworzenia przez Boga pierwszej duszy ludzkiej, 

Adama, powiedziano dalej: „I Jehowa Bóg wziął człowieka, i osądził go w ogrodzie Eden, 

aby go uprawiał i opiekował się nim. I Jehowa Bóg dał też rozkaz człowiekowi: ‘Z każdego 
drzewa ogrodu możesz jeść do syta. Ale z drzewa znajomości dobrego i złego nie wolną ci 
jeść, gdyż dnia, którego zjesz z niego, stanowczo umrzesz.’ „(1 Mojżeszowa 2:15-17, NW) 
Gdyby Adam-dusza stał się nieposłuszny, wówczas Adam-dusza musiałby umrzeć. Gdyby 
Adam-dusza posłuchał Boga i jadł ze wszystkich drzew ogrodu z wyjątkiem tego jednego 

zakazanego, wtedy Adam-dusza mógłby  żyć tak długo, jak długo byłby posłuszny. To 
dawało duszy ludzkiej sposobność wiecznego życia, jednak nie w świecie duchowym, ale 
w ziemskim raju Eden w ludzkiej doskonałości. 

56 Gdy nieposłuszny Adam przyjął zakazany owoc z ręki swej żony i zjadł go, wtedy 

Bóg wydał na niego wyrok śmierci i rzekł: „W pocie swego oblicza będziesz jadł chleb, aż 
wrócisz do ziemi, gdyż z niej zostałeś wzięty. Bo prochem jesteś i do prochu wrócisz.” (1 
Mojżeszowa 3:17-19, NW) Proszę zauważyć,  że Bóg nie powiedział do Adama: ‘Twoje 
ciało powróci do prochu, ale twój duch - ponieważ jest nieśmiertelny i nie mogę go 

zniszczyć - będzie uwolniony z ciała i będzie żył świadomie w niewidzialnym świecie, w 
którym ja przebywam.’ Nie, lecz Bóg powiedział: ‘Powrócisz do ziemi [nie twoje ciało, 
lecz ty, dusza], gdyż z niej, zostałeś wzięty. Bo prochem jesteś [ty, dusza] i do prochu 

powrócisz [ty, dusza skazana na śmierć].’ 

57 Jako dusza żyjąca, Adam był tylko uformowanym na kształt człowieka, ożywionym 

prochem, podobnie jak zwierzęta ziemskie. Dla nadania wyrokowi śmierci mocy prawnej 
Bóg wygnał człowieka z raju Eden. Dlaczego? „I przemówił Jehowa Bóg: „Oto człowiek 
stał się jak jeden z nas pod względem znajomości dobra i zła, a teraz, żeby nie wyciągnął 

ręki i nie wziął owocu również z drzewa życia, i nie jadł - i żyłby po czas niezmierzony…” 
Wtedy Jehowa Bóg usunął go z ogrodu Eden, aby uprawiał ziemię, z której został wzięty. 
Tak więc wypędził człowieka, a po wschodniej stronie ogrodu Eden postawił cherubów i 
płomieniste ostrze miecza, który się stale obracał, by strzec drogi do drzewa życia.” (1 
Mojżeszowa 3:22-24, NW) Bóg trzymał Adama z dala od drzewa żywota nie po to, aby 

umarł tylko cieleśnie, a jako żyjący duch żeby przeszedł do świata duchowego 
rozpoczynając tam podróż w nieskończoność, będąc obdarzony większą wiedzą i większą 
wolnością, i w ten sposób zyskując jeszcze na swym nieposłuszeństwie wobec Stwórcy i 
poniesionej śmierci. Bóg wygnał Adama z raju Eden daleko od drzewa żywota po to, aby 

jako dusza ludzka już nigdzie więcej nie żył, lecz aby przestał istnieć, czyli aby „stanowczo 
umarł „, tak jak umiera bezrozumne zwierzę. 
_____ 
55-57. Jakie są cztery zasadnicze punkty biblijnej nauki o śmierci pierwszej duszy 

ludzkiej? 

 

58 Chociaż Adam utracił swoją ludzką doskonałość,  żył on, dusza ludzka, nawet 

jeszcze wiele set lat na przeklętej ziemi poza ogrodem Eden. „W tym czasie został ojcem 
synów i córek. Tak więc wszystkich dni, które przeżył Adam, było ogółem dziewięćset 
trzydzieści lat; i umarł.” (1 Mojżeszowa 5:4, 5, NW) Od dnia, w którym Adam zgrzeszył i 

w którym Bóg skazał go i wypędził z raju Eden, był on z punktu widzenia Boga umarły, 
mianowicie umarły w grzechu. Stał się ojcem nieposłuszeństwa i zrodził synów 
nieposłuszeństwa. Dlatego apostoł Paweł powiedział do chrześcijan: „Byliście martwi w 

waszych wykroczeniach i grzechach, w których swego czasu chodziliście według systemu 

rzeczy tego świata, według władcy mocy powietrza - ducha działającego teraz w synach 
nieposłuszeństwa.” (Efezów 2:1, 2, 5, NW) Z tego punktu widzenia i Ewa, tak jak Adam 
‘była umarła, choć  żyła’. (1 Tymoteusza 5:6, NW)  Jednak pozostawanie umarłymi w 

grzechach nie było jeszcze dla Adama i Ewy pełną miarą śmierci. Dopiero gdy przestali 

oddychać i gdy duch, czyli ożywiająca ich czynna moc wróciła do Boga, który im ją dał, 
umarły dwie pierwsze dusze ludzkie, Adam i Ewa. Adam nie dożył tysiąca lat, gdyż żył o 

70 lat krócej. Jeśli więc przyjmiemy miarę czasu podaną przez apostola Piotra: „Jeden 
dzień u Pana jest jako tysiąc lat, a tysiąc lat jako jeden dzień” ( 2 Piotra 3:8), to Adam 
(jak i Ewa) umarł  właściwie „tego dnia”, którego jadł z zakazanego drzewa. Umarł 
pierwszego tysiącletniego dnia istnienia rodzaju ludzkiego. 
_____ 
58. Jak jest objaśniona śmierć Adama, która - jak podano nastąpiła, gdy osiągnął wiek 

930 laty 
 
59 Gdzie jednak Pismo Święte mówi wyraźnie,  że dusza ludzka umiera? W 4 

Mojżeszowej 23;10 (Wu) natchniony przez Jehowę Boga prorok Balaam mówi: „Niech 
umrze dusza moja śmiercią sprawiedliwych, a niech się stanie koniec mój końcowi tych 
podobny.” Inne wersety, mówiące o śmierci ludzkiej, brzmią: „Wybawicie dusze nasze od 
śmierci.” „Dusza nasza będzie za was na, śmierć.” ( Jozuego 2:13, 14) „Zabulon jest lud, 

który wydal duszę swą na śmierć.” (Sędziów 5:18) „Jego dusza niecierpliwiła się,  żeby 
umrzeć ... Zatem Samson rzekł: ‘Niech dusza moja umrze z Filistynami!’ „ (Sędziów 
16:16, 30, NW) „[Elijasz] żądał dla duszy swej śmierci, i rzekł: ‘Dość mam, Panie, weźmij 
duszę moją, bom nie jest lepszy niż ojcowie moi!’” (3 Królewska 19:4, Wu) I dalej: 

„Umrze w młodości dusza i żywot ich między nierządnikami.” (Ijoba 36:14, Wu, uw. 
marg. ) „Aby wyrwał od śmierci ich duszę i żywił ich w głodzie.” (Psalm 33:19, Wu) „Nie 
uchronił dusz ich od śmierci, lecz życie ich wydał zarazie.” (Psalm 78:50, Wu, uw. marg.) 
„Wyrwał duszę moją od śmierci.” (Psalm 116:8) „Wydał na śmierć duszę swoją.” (Izajasza 
53:12, Wu) „Znieważały mnie u ludu mojego dla garści jęczmienia i dla kawałka chleba, 

aby zabijać dusze, które nie umierają, a ożywiać dusze, które nie żyją, kłamiąc ludowi 
memu, wierzącemu kłamstwom.” Ezechiela 13:19, Wu) „Dusza, która grzeszy, ta umrze.” 
-. Ezechiela 18:4, 20. 

_____ 
59. Które teksty biblijne mówi wyraźnie, że dusza ludzka umiera? 

 

60 A czy słyszałeś kiedy o martwej lub zmarłej duszy. Właśnie takie wyrażenie 

znajdziesz w następujących tekstach biblijnych: „Nie wolno wam kaleczyć ciała waszego z 
powodu zmarłej duszy.” (3 Mojżeszowa 19:28, NW) „Nikt spośród ludu nie może się 

kalać z powodu zmarłej duszy. I nie powinien pójść do żadnej zmarłej duszy.” (3 
Mojżeszowa 21:1, 11, NW; również 22:4) „Przez wszystkie dni swego odłączenia dla 
Jehowy nie wolno mu pójść do żadne martwe duszy” (4 Mojżeszowa 6:6, NW; również 
5:2; 6:11; 9:6, 7, 10. „Kto dotyka zwłok jakiejś duszy ludzkiej, musi być nieczystym przez 
siedem dni.” - 4 Mojżeszowa 19:11, a także 13, NW;  zobacz też Aggeusza 2:14, gdzie 
nefesz; (”dusza”) jest zazwyczaj tłumaczone przez „trup” . 

61 Biblia nie przeczy sobie. Skoro wszystkie te wersety mówią wyraźnie o śmierci 

duszy, to nic dziwnego, że nie ma ani jednego, który by twierdził,  że dusza ludzka nie 

może umrzeć, czyli że posiada nieśmiertelność. Może jednak ktoś zauważyć: wszystkie te 
wersety biblijne są wyjęte z dawnych Pism Hebrajskich; lecz czy Chrześcijańskie Pisma 
Greckie nauczają o śmiertelności duszy ludzkiej? Bo, czyż w Mateusza 10:28 Jezus nie 
powiedział: „Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą?” Tak, ale 
Jezus powiedział również; „Smutna jest dusza moja aż do śmierci.” (Mateusza 25:38, 
Kow;  Marka 14:34) „Nie umiłowali dusz swoich aż do śmierci [nawet mimo 

niebezpieczeństwa  śmierci,  NW].” (Objawienie 12:11, Dą) „I trzecia część stworzeń, 
będących w morzu i mających dusze, umarła.” (Objawienie 8:9, NW) „Każda dusza żywa 
zdechła w morzu.” (Objawienie 16:3) Również uczeń Jezusa, Jakub, pisał: „Kto nawrócił 
grzesznika z błędnej jego drogi, zbawi duszę jego od śmierci.” (Jakuba 5:20, Kow) Zatem 
Jezus i jego uczniowie wierzyli w śmiertelność naszej duszy. 
_____ 
60, 61. (a) Co wykazuje, że określenia „martwa dusza” i „zmarła dusza” są ścisłe i zgodne 

z Pismem? (b) Czy Chrześcijańskie Pisma Greckie (czyli „Nowy Testament”) również 

nauczają o śmierci duszy ludzkiej i jak? 

 

62 Starając się podtrzymać naukę o nieśmiertelności i niezniszczalności duszy 

ludzkiej, duchowni zwykle cytują tylko pierwszą połowę tekstu Mateusza 10:28. 
Dlaczego? Ponieważ w drugiej połowie tego wiersza Jezus mówi: „Bójcie się raczej tego, 
który może i duszę, i ciało strącić do piekła na zatracenie.” ( Kom) To znaczy: Bój się 
Boga wszechmocnego, który może zniszczyć zarówno duszę ludzką jak i ciało ludzkie w 

Gehennie.  Jest to słowo greckie, błędnie tłumaczone na „piekło”, gdyż nie jest ono 
równoznaczne z greckimi słowami  hades i tartaros, które  Biblia Gdańska  również 
oddaje przez „piekło”. 
_____ 
62. Dlaczego duchowieństwo chrześcijańskie nie cytuje zazwyczaj drugiej połowy tekstu 

Mateusza 10:28? 

 

63 Jezus poszedł po śmierci do Hadesu, czyli zwykłego grobu ludzkości, nie do 

Gehenny, gdyż jego ciało zostało pochowane w grobie bogacza, Józefa z Arymatei. Jezus 
nie został wrzucony do Gehenny, czyli do doliny Hinnom, leżącej na południowy zachód 
od murów Jeruzlem, jak to czyniono z przeklętymi, nie zasługującymi na 
zmartwychwstanie zbrodniarzami. (Dzieje Apostolskie 2:27-32) Gdyby religijni 
wrogowie Jezusa pierwsi dostali jego martwe ciało, mokliby je byli zrzucić z murów 
Jeruzalem do Gehenny, by tam spłonęło w nieustającym ogniu podtrzymywanym siarką, 

albo by padło na występ skalny i zostało zjedzone w cieple tego ognia przez robaki lub 
liszki, które nie zginęłyby, dopóki nie pozostałby tylko goły szkielet. Owi religijni 
wrogowie na pewno nie chcieli, żeby Jezus został wzbudzony z Hadesu. Dlatego za 
pośrednictwem gubernatora Poncjusz Piłata zapieczętowali przywalony kamieniem grób 

i postawili przy nim na straży  żołnierzy, aby nie dopuścić  do  zabrania  ciała Jezusa. 
Jednak w celu zobrazowania, że Jezus zasługiwał na zmartwychwstanie, został on 
należycie złożony do grobowca pamięci, gdy tymczasem ludzie, których dusze i ciała 
wszechmocny Bóg niszczy w Gehennie, nigdy nie zmartwychwstaną i nie będą mogli żyć 
znowu jako dusze w nowym, sprawiedliwym świecie Bożym. Bóg niszczy duszę i tym, 

którzy się znajdują w Gehennie, bezpowrotnie odbiera wszelką możliwość ponownego 
radowania się  życiem gdziekolwiek i w jakikolwiek sposób. Bóg nie stosuje do nich 
dobrodziejstw, płynących z ofiarnej śmierci Jezusa. - Mateusza 27:57-66; 28:1-4, 11-15; 
Dzieje Apostolskie 4:1, 2; Izajasza 53:9: Marka 9:43-48. 
_____ 

63. Jak w przypadku Jezusa wypełniła się przepowiednia Jehowy, spisana przez proroka 

Izajasza (53:9) i w jakim znaczeniu symbolicznym? 

 

64 Jezus nauczał, że dusza ludzka jest śmiertelna i że wobec tego może być zniszczona, 

zabita. Powiedział on: „Co jest zgodne z prawem: czynić w sabat dobrze czy wyrządzać 
krzywdę, ratować duszę czy zabijać ją?” (Marka 3:4 i Łukasza 6:9, NW) „Pamiętajcie na 
żonę Lota! Kto stara się zachować swą duszę dla siebie, straci ją; ale kto ją traci, zachowa 
ją przy życiu.” (Łukasza 17:32, 33, NW) „Ten, kto kocha duszę swoją, unicestwia ją; ale 

ten, kto w tym Świecie nienawidzi swojej duszy, zachowa ją do życia wiecznego.” (Jana 
12:25, NW) Apostoł Piotr wskazał, że w 5 Mojżeszowej 18:15-19 Mojżesz przepowiedział 
przyjście Jezusa, i rzekł: „I stanie się, że każda dusza, która by nie słuchała tego proroka, 
będzie wygładzona z ludu.” (Dzieje Apostolskie 3:22, 23) A w Hebrajczyków 10:39 (NW) 

czytamy: „My nie należymy do tych, którzy cofają się ku zniszczeniu, ale do tych, którzy 
wierząc zachowują dusze przy życiu.” 
_____ 
64. Jakimi słowami Jezusa, Piotra i Pawła została tak samo wyraźnie wykazana 

zniszczalność duszy ludzkiej? 

 

65 Mówiąc w ten sposób o duszy Jezus i jego uczniowie byli zgodni z Pismami 

Hebrajskimi, w których czytamy, jak sędzia Izraela, Jozue, działał w imieniu Jehowy jago 
egzekutor nad pogańskimi mieszkańcami Ziemi Obiecanej: „I Jozue wziął Macedę ... 
króla jej i wszelką duszę, która w niej była, wydał na zniszczenie ... Jehowa dał [Libnę] 
również wraz z jej królem w ręce Izraela; i wysiekli ją ostrzem miecza wraz ze wszelką 
duszą, która w niej była. Nikogo nie zostawili w niej przy życiu.” (Jozuego 10:28, 30, 32, 

35, 37, 39; 11:11, NW) Również Mojżesz powiedział do żołnierzy izraelskich, gdy pobili w 
wojnie wrogich Madianitów: „Każdy, kto zabił duszę, i każdy, kto dotknął się zabitego, 
powinien się oczyścić.” (4 Mojżeszowa 31:19, NW) Mędrzec powiedział: „Cudzołożący z 
niewiastą  głupi jest, a kto chce zatracić duszę swoją, ten to czyni.” (Przypowieści 6:32) 
Można by jeszcze przytoczyć dalsze teksty biblijne, jednak cytowane już tutaj wystarczają 

do udowodnienia, że zarówno Pisma Hebrajskie, jak i Chrześcijańskie Pisma Greckie są 
zgodne co do tego, że dusza ludzka podlega zniszczeniu z ręki Boga wszechmocnego i 
Jego egzekutorów. 

 

_____ 
65. Jakie typowe teksty Pism Hebrajskich dokładnie zgadzają się z wyjaśnieniami 

Jezusa, Piotra i Pawła, wskazując,  że dusza ludzka może być zniszczona przez Boga 
wszechmocnego? 

 

66 Jaki ważny fakt nie ulega więc najmniejszej wątpliwości? Następujący: Nie ma 

życia pozagrobowego. Dlatego apostoł Paweł powiedział,  że gdyby nie było 
zmartwychwstania, które zapoczątkował Jezus Chrystus, wówczas „i ci zginęli, którzy 
zasnęli w śmierci w jedności z Chrystusem. Jeśli tylko w tym życiu [my, chrześcijanie] 
pokładaliśmy nadzieję w Chrystusie, jesteśmy ze wszystkich ludzi najbardziej godni 

pożałowania. Jednak teraz Chrystus został wzbudzony z martwych jako pierwociny tych, 
którzy zasnęli w śmierci. Bo ponieważ  śmierć jest przez człowieka, to i powstanie z 
umarłych jest przez człowieka. Gdyż tak, jak w Adamie wszyscy umierają, tak też w 

Chrystusie wszyscy będą  ożywieni.” (1 Koryntów 15:18-22, NW) Jest różnica między 

„życiem pozagrobowym” a zmartwychwstaniem. W rzeczy samej, ponieważ nie ma życia 
pozagrobowego, musi być zmartwychwstanie. Skoro nie ma życia pozagrobowego, nie ma 
też nieśmiertelności duszy ludzkiej ani osobowości ducha ludzkiego, i zmarli, 

spoczywający w grobach, są martwi; żeby więc mogli żyć ponownie w nowym świecie 

Bożym, muszą być wzbudzeni z martwych. Tak więc sama podstawa spirytyzmu musi być 
fałszywa i nie może istnieć coś takiego jak komunikowanie się żywych z umarłymi. Zatem 

spirytyzm zaofiarowuje osieroconym ludziom fałszywą, wprowadzającą w błąd pociechę. 
Poddaje ich złudzeniu. Naraża ich na niebezpieczeństwo, gdyż zaprzecza upadkowi 
człowieka w grzech; zaprzecza śmierci jako karze za grzech; zaprzecza potrzebie 
Chrystusowej ofiary okupu do usunięcia grzechu ludzkiego i uzyskania od Boga 
przebaczenia grzechów; zaprzecza również temu, że Królestwo Boże jest konieczne do 
zniszczenia tego złego systemu rzeczy, do wzbudzenia umarłych i dopomożenia im w 
uzyskaniu wiecznego życia w ziemskim raju sprawiedliwego nowego świata Bożego pod 
panowaniem Jego Królestwa. 
_____ 
66. Jak możemy zgodnie z Pismem przekonać osieroconych ludzi, że pociecha 

zaofiarowywana im przez spirytystów jest fałszywa? 

 
 

BŁĘDNE ROZPOZNANIE 

67 Nie jest przez to powiedziane, że spirytyści nie nawiązują styczności z 

niewidzialnym  światem duchowym. Nie znaczy to, że nie zachodzą u nich rzeczywiste 
zjawiska, takie jak: otrzymywanie wieści z niewidzialnego świata, spełniające się 

przepowiednie, odkrycia z dziedziny wiedzy uzyskane za pomocą nienaturalnych 
środków, nadnaturalne poruszanie się przedmiotów, kształtowanie w postacie ludzkie 
ektoplazmy wydobywającej się z ciał mediów i inne doświadczenia, na których głównie 
opierają swoją wiarę i naukę. Niewątpliwie takie doświadczenia i zaobserwowane 
zjawiska czegoś dowodzą. Ale czego? Istnienia niewidzialnego świata inteligentnych 
stworzeń duchowych, lecz w żadnym wypadku nie „życia pozagrobowego” ani 

komunikowania się  żywych z umarłymi. Pod tym względem spirytyzm jest przykładem 
błędnego rozpoznania. Rozumiemy przez to, że spirytyści mylą tożsamość stworzeń ze 
świata duchowego z osobami, z którymi się rzekomo porozumiewają za pośrednictwem 
mediów i innych środków. Myślą, że są to dusze ludzi, którzy kiedyś żyli na ziemi a teraz 

odeszli. Dla swoich własnych celów duchy nie objawiają, kim są w rzeczywistości, lecz 
podają się za kogoś innego. 
_____ 
67. Jeśli przyjąć,  że przeżycia spirytystów i ich komunikowanie się z niewidzialnymi 

osobami są rzeczywistością, to dlaczego te doświadczenia nie dowodzą jednak, iż 
dusza ludzka żyje po śmierci? 

 

68 Kim są więc te duchy, które porozumiewają się ze spirytystami? Nie mogą to być 

nieśmiertelne dusze, czyli duchy zmarłych ludzi. Ponieważ podają się za niewidzialne, 
żyjące dusze zmarłych ludzi, a więc oszukują i zwodzą, muszą to być duchy kłamliwe. 

Muszą oni być demonami, czyli diabłami, odpowiedzialnymi za to, co Biblia nazywa 
„wieszczbą  kłamliwą” oraz „znakami i cudami kłamliwymi”. - Ezechiela 13:6, 7, 9; 2 
Tesaloniczan 2:9, NW. 
_____ 

68. Kim są owe niewidzialne osoby, które komunikują się ze spirytystami udając, że są 

duszami zmarłych ludzi? 
 

69 Ale przecież - oponoje spirytysta - Biblia sama podaje opowiadanie o nawiązaniu 

kontaktu między zmarłym a żywym, mianowicie między wiernym prorokiem Samuelem 
a królem Izraela, Saulem, przed bitwą Izraelitów z wrogimi Filistynami. 

70 Abyśmy mogli bliżej zbadać sprzeciw spirytysty, mając przed oczami wszystkie 

fakty, podajemy tu w całości biblijny opis tego wydarzenia w brzmieniu angielskiego 

Przekładu Nowego Świata: 

”Tedy Samuel umarł był i cały Izrael opłakiwał go, i pochował go w jego mieście Rama. 

Jeśli chodzi o Saula, to usunął był z kraju media i zawodowych wróżbiarzy. 

”Potem zebrali się Filistynowie i przyszli, i rozłożyli się obozem w Sunem. Wtedy Saul 

zebrał całego Izraela i rozłożyli się obozem w Gilboa. A gdy Saul zobaczył obóz 
Filistynów, przeląkł się i jego serce zaczęło mocno drżeć. Choć Saul zapytywał Jehowę, 
Jehowa nie odpowiadał mu ani przez sny, ani przez Urim, ani przez proroków. W końcu 
Saul rzekł do sług swoich: ‘Poszukajcie mi niewiasty, która jest mistrzynią w 

mediumizmie i niech ja pójdę do niej, i poradzę się jej.’ Wtedy słudzy powiedzieli mu: 
‘Oto jest w Endor niewiasta, która jest mistrzynią w mediumizmie.’ 

”Więc Saul przebrał się, wkładając inne szaty, i poszedł, on i dwóch mężów z nimi 

przyszli do tej niewiast w nocy. Wtedy rzekł: ‘Użyj, proszę, wróżby przy pomocy 
mediumizmu i wywołaj mi tego, kogo ci wskażę.’ Jednak niewiasta rzekła do niego: ‘Ty 
sam wiesz dobrze, co uczynił Saul, jak wykorzenił z kraju media i zawodowych 
wróżbiarzy. Dlaczego więc polujesz na moją duszę jak myśliwy,  żeby mnie wydać na 
śmierć?’ Saul bezzwłocznie przysiągł jej na Jehowę, mówiąc: ‘Jako żyje Jehowa, nie 

spadnie na ciebie wina za błąd w tej sprawie!’ Na to niewiasta rzekła: ‘Kogo ci mam 
wywołać?’ A on rzekł: ‘Wywołaj mi Samuela.’ Gdy niewiasta zobaczyła ‘Samuela’, zaczęła 
krzyczeć wielkim głosem, a potem rzekła do Saula: ‘Dlaczego mnie oszukałeś, gdyż ty 
sam jesteś Saulem?’ Ale król powiedział do niej: ‘Nie bój się; coś widziała?’ A niewiasta 
odrzekła Saulowi: ‘Widziałam boga, występującego z ziemi.’ Zaraz rzekł do niej: ‘Jaka jest 

jego postać?’ Ona odrzekła: ‘To występuje stary mąż okryty płaszczem bez rękawów.’ Z 
tego Saul poznał, że to był ‘Samuel’, i skłonił się nisko twarzą ku ziemi i padł na nią. 

”I ‘Samuel’ począł mówić do Saula: ‘Dlaczego mnie niepokoiłeś, każąc mnie wywołać?’ 

Na to rzekł Saul: ‘Jestem w bardzo ciężkim położeniu, gdyż Filistyni walczą przeciwko 

mnie i sam Bóg odstąpił ode mnie i nie odpowiedział mi już ani za pośrednictwem 
proroków, ani przez sny, tak iż wezwałem ciebie, abyś mi powiedział, co mam czynić.’ 

”A ‘Samuel’ ciągnął dalej: ‘Dlaczego więc pytasz mnie, jeśli sam Jehowa odstąpił od 

ciebie i okazuje się twym przeciwnikiem? Dla samego siebie Jehowa uczyni właśnie tak, 
jak powiedział przeze mnie; i Jehowa wyrwie królestwo z twoich rąk, i da je twemu 
bliźniemu, Dawidowi. Ponieważ nie usłuchałeś  głosu Jehowy i nie wywarłeś jego 

zapalczywego gniewu na Amaleku, dlatego dziś Jehowa na pewno uczyni tobie tą rzecz. I 
Jehowa odda też Izraela z tobą w rękę Filistynów, i jutro ty i twoi synowie będziecie ze 
mną. Nawet obóz Izraela Jehowa odda w rękę Filistynów.’ 

”Na to Saul natychmiast upadł jak długi na ziemię, bo się ogromie zląkł słów ‘Samuela’ 

Nie było też w nim żadnej siły, gdyż nic nie jadł cały dzień i całą noc. Wtedy niewiasta 
przyszła do Saula i zobaczyła,  że ogromnie się przeraził. Rzekła Więc do niego: ‘Oto 
służebnica twoja usłuchała głosu twego i naraziłam na szwank duszę moją, i usłuchałam 
słów, które do mnie mówiłeś. A teraz z kolei usłuchaj, proszę, i ty głosu twej służebnicy i 

pozwól, że położę przed tobą kawałek chleba, i jedz, by ci siły wróciły, gdyż udasz się w 
drogę.’ „ - 1 Samuela 28:3-22, NW. 

71 ‘A więc’, powiada spirytysta, ‘Biblia mówi że to był ‘Samuel, który ukazał się po swej 

śmierci.’ Ale czy Biblia mówi to rzeczywiście? Nie! Wykazuje ona, że król Saul nic nie 
widział na tym seansie. Tylko medium widziało coś za pomocą swych sił okultystycznych. 
Saul jedynie poddał mu się duchowo, aby seans się udał. ‘Ale’, mówi spirytysta, ‘w tym, 
co medium widziało i opisało, król Saul sam rozpoznał Samuela.’ To jest prawda, ale Saul 
chciał wierzyć, że to był Samuel, i był gotów dać się zwieść pozorom i podobieństwom. 

_____ 
69-71. Jakie fakty wyjawia biblijny opis odwiedzin zbuntowanego króla Saula u medium 

w Endor? 

 

72 Podobieństwa nie dowodzą jednak ścisłej tożsamości osób. Wchodzą tu w rachubę 

inne ważne rzeczy. W artykule zatytułowanym „Przypadek dla ESP, PK i PSI”, 
opublikowanym w czasopiśmie  Life  w r. 1954, dobrze znany badacz zjawisk 
psychicznych, Aldous Huxley, powiedział na stronie 108: 

 
”Dalszym problemem dla przyszłego badacza PSI będzie życie człowieka po śmierci. ... 

Niepokojące przypadki pomieszania osób zdarzają się od czasu do czasu w sąsiedztwie. ... 

Dowody osobiste, karty ubezpieczeniowe, nawet odciski palców mogą być sfałszowane. 
Niemal każdy człowiek posiada gdzieś w świecie swojego sobowtóra. (O Stalinie i 
Hitlerze mówi się, że posługiwali się co najmniej pół tuzinem sobowtórów.) Jeśli nawet 
teraz w tym świecie jest tak trudno stwierdzić naukowo, że ja jestem ja, a ty jesteś ty, o ile 
trudniejsze musi być wykazanie, że osoba, mówiąca przez usta medium, jest rzeczywiście 

osobą, za którą się podaje, a nie odbiciem informacji i, uzyskanej na drodze ESP 
[extrasensory perception - pozazmysłowe poznanie] i udramatyzowanym w sposób mniej 
lub więcej przekonywający przez wyzwoloną część podświadomości medium.” A dalej, 
pod umieszczonymi obok siebie podobiznami Harry S. Trumana, byłego prezydenta 
USA, i Irvinga Fishera, jego sobowtóra ze sceny teatralnej, artykuł, mówi: KTO JEST 

KTO? ... Skoro fizyczna tożsamość może być podrobiona - zaznacza autor Huxley - to 
dwa razy trudniej jest ocenić  słuszność twierdzenia, że za pośrednictwem mediów 
słyszano na różnych seansach glosy poszczególnych zmarłych.” 

73 Dla pisarza Aldousa Huxleya i innych badaczy zjawisk psychicznych są to „stare i 

nierozwiązane jeszcze problemy”. Lecz jeśli uznajemy całe Słowo Boże, Biblię, to 
przypadek z królem Saulem i medium nie będzie dla nas nierozwiązanym problemem. 
Król Saul kazał uprzednio wytępić w ziemi Izraela nie proroków Jehowy, ale media i 
zawodowych wróżbiarzy. I tak jak Saul zwiódł medium, aby wykonać swój bezprawny 

zawód, tak duch, który spowodował, iż medium ujrzało boga występującego z ziemi, 
zwiódł zarówno medium jak i Saula przez podrobienie postaci zmarłego Samuela z 
okresu jego życia. Umierając, Samuel pozostawił  płaszcz bez rękawów, który miał 
zwyczaj nosić, albo też został w nim pogrzebany. Skąd więc duch wziął ten płaszcz bez 
rękawów? Duch podrobił  płaszcz, jak również przybrał wygląd odpowiadający wiekowi 

Samuela. Ów działający przez medium niewidzialny duch wiedział, jak Samuel ubierał się 
za  życia i co swego czasu powiedział do nieposłusznego króla. Saula, jak Samuel aż do 
swej śmierci ani razu nie chciał już widzieć króla Saula i jak w chwili śmierci wyglądał. (1 
Samuela 15:35) Dlatego duch mógł z łatwością wszystko naśladować, co też uczynił. Czy 
to było następnego dnia, czyli „jutro”, że armia izraelska doznała porażki i została 

wydana Filistynom, a Saul i jego synowie zginęli na polu bitwy, tego opowiadanie 
biblijne nie wykazuje wyraźnie. Słowa ducha: „Ty i twoi synowie” niekoniecznie 
obejmowały wszystkich synów Saula, a jedynie tych, którzy byli z nim w obozie; jeden z 
synów Saula, Esbaal, nie zginął w owej bitwie, lecz rządził krótki czas jako następca 
Saula. (1 Samuela 31:1-7; 1 Kroniki 9:39; 10:2-6) Duch wiedział, że Jehowa był przeciwko 
Saulowi i że ponadto Saul wywołał niezadowolenie Jehowy, zasięgając rady u medium, za 
co został skazany na śmierć i nie mógł liczyć w bitwie na pomoc Jehowy. Zatem duch 
mógł logicznie przepowiedzieć klęskę Saula i jego śmierć oraz śmierć jego synów. 

74 Czy przepowiednia ducha spełniła się, czy nie, to jednak był to „duch kłamliwy”, 

gdyż jego przepowiednia opierała się na naśladownictwie, czyli oszustwie. Podawał się on 
za wiernego Jehowie Samuela a w dodatku posługiwał się kłamstwem, że umarli nie są 
martwi i że żyjący mogą z nimi rozmawiać. Samuel był wówczas martwą duszą, dla której 

istniała nadzieja zmartwychwstania w nowym świecie Bożym. Za życia odmówił on 
dalszego obcowania z Saulem, odkąd ten został stanowczo odrzucony przez Jehowę za 
nieposłuszeństwo w sprawie wytracenia na polecenie Jehowy wszystkich Amalekitów i 
ich bydła. Samuel wzbraniał się też mieć cokolwiek do czynienia z mediami. Z całą 

pewnością więc  żadne potępione medium nie mogłoby zmusić go po śmierci do 
uczynienia tego, czego odmawiał przez cale swe życie. Nadto owo kobiece medium nie 
mogło wskrzesić umarłego. Może to uczynić jedynie Bóg, „który ożywia umarłych i 
powołuje rzeczy, których nie ma, tak jak gdyby były”. (Rzymian 4:17, NW) „Pan [Jehowa, 
NW] uśmierca i ożywia, doprowadza do szeolu [zwykłego grobu ludzkiego] i odwodzi 
[wyprowadza zeń, NW].” (1 Samuela 2:6, Wu uw. marg. ) Nie wysłuchał On potępionego 
medium i nie przywiódł Samuela na jego życzenie. 

_____ 
72-74. (a) Jaki problem w związku z tożsamością osób wnikliwi badacze sami wysuwają 

jaka nierozwiązany? (b) Jakie zdrowe zasady biblijne należy zastosować w przypadku 
króla Saula, aby rozwiązać ten problem? 

 

75 Zbuntowanie się Saula i nieusłuchanie rozkazu Jehowy było równoznaczne z 

uprawianiem spirytyzmu, jak mu to powiedział Samuel: „Buntowanie się jest tym 
samym, co grzech wróżenia, a zuchwałe pchanie się naprzód tym samym, co 
[posługiwanie się] czarodziejską mocą i terafim.

*

 Skoro odrzuciłeś Słowo Jehowy, to on 

odrzucił ciebie, abyś nie był królem.” (1 Samuela 15:22, 23, NW) Teraz jednak, radząc się 

medium, odwołał się wprost do spirytyzmu, przez co zasłużył na śmierć. Za 
pośrednictwem medium wszedł w styczność z kłamliwym duchem a nie z Samuelem. 
Dlatego 1 Kroniki 10:13, 14 (NW) mówi: „Tak więc Saul umarł z powodu swej 
niewierności, w której zdradliwie wystąpił przeciw Jehowie i słowu Jehowy, którego nie 

zachował, a także z powodu żądania od medium, aby się dowiadywało. A nie dowiadywał 
się u Jehowy. Dlatego zabił go i przeniósł królowanie na Dawida, syna Isajego.” 
_____ 

*

 Terafim - hebr. rodzaj bożków domowych (penaty) służących za wyrocznię domową. 

 

76 Zatem całkowicie zawodzi usiłowanie spirytystów posłużenia się doświadczeniem 

Saula jako dowodem biblijnym na to, że istnieje życie pozagrobowe i możliwość 

komunikowania się za pośrednictwem mediów tych, którzy odeszli do świata umarłych, z 
tymi, którzy żyją na ziemi. 
_____ 
75, 76. Jakie inne trafne wnioski możemy wyciągnąć z doświadczenia Saula i daremnych 

prób spirytystów posłużenie się tym doświadczeniem jako dowodem istnienia „życia 
pozagrobowego”? 

 

77 Nawet sami spirytyści przyznają, że duchy, z którymi nawiązują kontakt, kłamią i 

oszukują. Na stronie 162 swej książki pod nagłówkiem „Intrusion by Undesired Spirits” 
[Natręctwo niepożądanych duchów] Rishi przyznaje: 

 
”Przy naszych usiłowaniach prowadzenia rozmowy z naszymi duchowymi przyjaciółmi 

napotykamy nieraz na niepożądane istoty, które wtrącają się w czasie podawania 
wiadomości, a nawet podszywają się pod właściwych rozmówców. Jest to duża zawada 

na drodze niektórych eksperymentów, którzy czasami bywają bardzo nękani 
dokuczliwym natręctwem z tamtego świata. Z powodu braku dobrego drogowskazu do 
niewidzialnych rejonów czują się bardzo upośledzeni i są bezsilni. Wydaje się,  że ci 
poważni ludzie chcieliby się pozbyć niepożądanych gości, lecz ani argumenty, ani prośby 

nie mają  żadnego wpływu na tego rodzaju mieszkańców pobliskiego świata, których 
natręctwo zazwyczaj ma na celu nękanie tych, przez których przekazują swoje myśli.” 

78 Ale zmarły brytyjski badacz zjawisk psychicznych, sir Arthur Conan Doyle, jeszcze 

szczerzej mówi o skłonności duchów do kłamstwa. Na stronie 72 swej książki The New 
Revelation [Nowe objawienie] sir Doyle powiedział o samych duchach: 

 
”Na nieszczęście mamy do czynienia z wypowiadanymi z całkowicie zimną krwią 

kłamstwami złych lub złośliwych inteligencji. Sądzę,  że każdy, kto badał  tę sprawę, 
spotkał się z przykładami rozmyślnego oszustwa, zmieszanymi nieraz z dobrymi i 
prawdziwymi wiadomościami.” 

79 Pewien egipski spirytualista, imieniem Aly Abdel Galil Rady, profesor fizyki na 

wydziale nauki Uniwersytetu Ibrahima w Kairze, wyrażając obawę co do tego, kim w 
rzeczywistości są owe duchy, powiedział na stronie 277 i 287-289 swej książki 

Niewidzialny świat przełożonej z arabskiego, co następuje: 

 
”Zjawiające się duchy mogą być wichrzycielami, kłamcami i być może pochodzą od 

demonów, którzy mogą zręcznie działać, jako duchy zmarłych ludzi, mówić ich głosami, 

ukazywać się jako ich odbicie i materializować się w ich postacie. ... Mogą więc 
powiedzieć, że wszystkie poglądy, wyrażane przez duchy podczas ich ukazywania się, są 

pod znakiem zapytania. Prawda, że niektóre z nich mają słuszność, ale jej nie ma ... Nie 
powinniśmy zapominać, że nauka zna wiele zwodniczych zjawisk, jak fata morgana, do 
której spragnieni biegną, myśląc, że znajdą wodę. Dlaczego więc nie mielibyśmy zbadać 
prawdy o przemawiających do nas duchach? Przypuszczam, że są to demoni. I ani ja, ani 

tamci spirytyści nie mamy pewności.” 
_____ 

77-79. Jakie świadectwo ze strony sławnych spirytystów dokładnie określa wątpliwe, 

zwodnicze informacje, pochodzące rzekomo od dusz zmarłych ludzi? 

 

80 Tak więc druzgocące dowody, czyli świadectwa pochodzą z ust lub z pod pióra 

wybitnych spirytystów. Daremna jest próba bronienia spirytyzmu słabym argumentem, 
że istnieją dobre i złe duchy i że celem spirytyzmu jest nawiązywanie łączności z duchami 
dobrymi. Spirytyzm opiera się na wielkiej nieprawdzie, na kłamstwie,  że istnieje życie 
pozagrobowe i że dusza ludzka jest nieśmiertelna. Zatem wszystkie duchy, które na 

podstawie tego kłamstwa są gotowe komunikować się ze spirytystami i usiłują wykazać, 
że jest ono prawdą muszą być duchami złymi, demonami, którzy starają się  kłamstwo 
przypisać Bogu i Jego Słowu. Chrześcijański apostoł Paweł pisze: „Niech Bóg okaże się 

prawdziwy, choćby się każdy człowiek okazał kłamcą.” (Rzymian 3:4, NW) Oświadczenie 
to obejmuje każdego spirytystę, nawiązującego kontakt z duchami, które kłamią, jak to 
udowodniono. 
_____ 
80. O jakim zasadniczym kłamstwie i o jakiej podstawowej prawdzie musimy pamiętać, 

aby właściwie zrozumieć twierdzenia spirytystów? 

 
 

CZY PRZEMIENIENIE BYŁO MATERIALIZACJĄ? 

81 Ciągle usiłując wygrać w tej grze wszystkie swe karty, spirytysta powie: ‘Czy jednak 

przemienienie Jezusa na wysokiej górze nie było powrotem Mojżesza i Elijasza ze świata 
umarłych i czy wobec tego Jezus nie posłużył się swymi trzema apostołami, Piotrem, 
Jakubem i Janem, jako mediami wprowadzonymi w stan uśpienia, aby wywołać 
zmaterializowanie się tych zmarłych proroków?’ Aby na to odpowiedzieć, zwróćmy się do 

autentycznego opisu, zawartego w Łukasza 9:28-36 (NW): „Wziął ze sobą Piotra i Jana, i 
Jakuba i wstąpił na górę, aby się modlić. A gdy się modlił, zmienił się wygląd jego 

oblicza, a szaty jego stały się lśniąco jasne. A oto dwaj mężowie rozmawiali z nim: byli to 
Mojżesz i Elijasz. Zjawili się oni w chwale i poczęli rozmawiać o jego odejściu, które 
miało nastąpić w Jeruzalem. Piotra zaś i będących z nim zmorzył sen; ale gdy się zupełnie 
ocknęli, ujrzeli jego chwalę i dwóch mężów, którzy przy nim stali. A gdy ci oddalali się od 

niego, Piotr powiedział do Jezusa: ‘Nauczycielu, dobrze nam tu jest; pozwól więc,  że 
postawimy trzy namioty, jeden dla ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Elijasza’; a nie 
zdawał sobie sprawy z tego, co mówił. Lecz gdy to mówił, utworzył się obłok i począł ich 
otulać. A gdy weszli w obłok, ogarnął ich strach. I przyszedł glos z obłoku, mówiący: ‘To 
jest Syn mój wybrany. Słuchajcie go.’ I podczas gdy głos rozbrzmiewał, Jezus znalazł się 
sam. Lecz oni milczeli i nikomu wówczas nie donieśli o tym, co widzieli.” 

82 Nie była to materializacja zmarłych proroków, Mojżesza i Elijasza, dokonana za 

pomocą wytworzenia ektoplazmy. Ani z Jezusa, ani z Piotra czy z Jakuba lub Jana nie 
wydzielała się ektoplazma. Byli oni całkiem przytomni i obserwowali, co się działo, gdyż 
mieli być świadkami tego przemienienia, aby mocniej utwierdzić proroctwa Biblii, a nie 

przepowiednie, pochodzące od duchów. Przyznaje to sam Piotr, mówiąc: „Nie, to nie było 
odwróceniem się do pójścia za misternie zmyślonymi, fałszywymi baśniami,  że 
zapoznaliśmy was z mocą i obecnością naszego Pana Jezusa Chrystusa, gdyż staliśmy się 
naocznymi świadkami jego wspaniałości. Bo otrzymał od Boga Ojca cześć i chwalę, gdy 

od wspanialej chwały wyszły do niego takie słowa: ‘To jest mój syn, mój umiłowany, na 
którym spoczywa moje uznanie. Tak, te pochodzące z nieba słowa słyszeliśmy, gdy 
byliśmy z nim na świętej górze. Wskutek tego mamy słowo prorocze tym bardziej 
umocnione, a wy dobrze czynicie, darząc je uwagą.” (2 Piotra 1: 16-19, NW) Nie mogła to 
być spirytystyczna materializacja Mojżesza i Elijasza, ponieważ obaj byli martwymi 

duszami, a czas ich zmartwychwstania jeszcze nie nadszedł. - Hebrajczyków 11:23-29, 32, 
38-40. 

83 Była to wizja podobna do tej, jaką miął apostoł Jan około sześćdziesięciu lat po 

oglądaniu przemienienia. Wizja ta była, tak realistyczna, że Jan rozmawiał z tymi, którzy 
się w niej ukazali. (Objawienie 1:1, 2; 5:4, 5; 7:13, 14) Sam Jezus określił przemienienie 

jako proroczą wizję, w której Mojżesz i Elijasz byli symbolami stanowisk, jakie miał 
piastować Jezus w celu wykonania pewnych zadań. Apostoł Mateusz udowadnia, że 

przemienienie było wizją, pisząc: „A gdy schodzili z góry, Jezus rozkazał im, mówiąc: 
‘Nikomu nie opowiadajcie o tej wizji, dopóki Syn człowieczy nie będzie wzbudzony z 

umarłych.” (Mateusza 17:9, NW) Ta miarodajna wypowiedź odbiera więc spirytystom 
możność wykorzystania przemienienia Jezusa na poparcie swej nauki. 
_____ 
81-83. Dlaczego przemienienie nie było spirytystyczną materializacją Mojżesza i 

Elijasza, i czym było ono w rzeczywistości? 

 

84 Zaraz po zejściu z góry przemienienia Jezus uzdrowił opętanego przez demona 

chłopca-lunatyka. Czytamy o tym: „Wtedy Jezus zgromił go i demon wyszedł z niego; i od 

tej godziny chłopiec był uzdrowiony.” (Mateusza 17:14-18, NW) Jest to jeszcze jeden 
dowód na to, że przemienienie nie miało nic wspólnego ze spirytyzmem, który jest 
kierowany przez demonów. 

85 Jezus nie był medium. Nie ulęgał nigdy wpływom demonów, czyli nieczystych 

duchów. Jego religijni wrogowie oskarżali go o to, że jest owładnięty przez nieczystego 
ducha, demona. (Jana 7:20; 8:48, 49, 52; 10:20, 21) Jednak Jezus sam wypędzał 
demonów i moc wypędzania demonów dał również swoim uczniom. (Matausza 10:1, 8; 

Łukasza 9:1; 10:17-20) Jego wrogowie powiedzieli, że wypędza demonów mocą „władcy 
demonów”, Beelzebuba. Ale Jezus powiedział,  że to oznaczałoby, iż Szatan byłby z 
samym sobą poróżniony, a wtedy jego królestwo nie mogłoby się ostać. Czy to więo 
znaczy, że gdy media i kapłani fałszywej religii zaklinają demonów, to Bóg posługuje się 

nimi do wypędzania demonów? Nie, to Szatan wykorzystuje ich do tego celu. Posługując 
się nimi Szatan nie jest poróżniony z samym sobą, ponieważ te media i fałszywi kapłani 
są po jego stronie i dokonywanymi przez nich cudownymi rzeczami popierają jego 
królestwo oraz dają pozorne poparcie jego religijnym kłamstwom. Tak więc wypędzanie 
przez nich demonów - nawet w imieniu Jezusa jako w imieniu magicznym - wcale nie 
dowodzi,  że takie media i fałszywi kapłani nie są przeciwnymi Bogu „czynicielami 

bezprawia”. (Mateusza 7:21-25, NW;  Dzieje Apostolskie 19:11-16) Sam Jezus nie stał 
jednak po stronie Szatana. Był on największym wrogiem Szatana na ziemi, a to, czego 
nauczał i co głosił, godziło wprost w kłamstwa i królestwo Szatana. Zatem wypędzanie 
demonów przez Jezusa świadczyło o tym, że czynił to mocą wroga Szatana, że był w tym 

„palec Boży”, i tym popierał prawdę i Królestwo Boga. (Mateusza 12:22-30) Podobnie 
jego wierni uczniowie wypędzali demonów mocą Boga a nie Diabła. Moc, która ich 
wówczas, w pierwszym stuleciu, uzdalniała do tego, była cudownym „darem” ducha 
świętego. Lecz po śmierci dwunastu apostołów dar ten zanikł  wśród jego wiernych 

naśladowców, którzy dzisiaj nie posiadają go już, czyli nie występuje on pośród nich. - 1 
Koryntów 15:8-11. 
_____ 
84, 85. Dlaczego fakt wypędzania demonów przez Jezusa i jego wiernych uczniów nie 

jest dowodem słuszności twierdzeń spirytystów? 

 

86 Jezus nie miał nic wspólnego z demonami, co przyznawali sami demoni. Jeden z 

nich wykrzyknął: „Co my mamy z tobą do czynienia, Jezusie Nazareński? Czyś przyszedł 

nas wytracić? Wiem dokładnie, kim jesteś: Świętym Bożym.” Jezus „zgromił go, mówiąc: 
,Milcz i wyjdź z niego!’” Jezus nie pozwalał, aby demoni wydawali o nim świadectwo, 
bowiem czytamy; „Wypędzał wiele demonów, lecz nie pozwalał im mówić, ponieważ 
wiedzieli, że jest Chrystusem.” (Marka 1:23-25, 34, NW) Gdy pewnego razu Jezus chodził 
po Morzu Galilejskim, by dotrzeć do miotanej przez burzę  łodzi swych uczniów, to nie 
była to lewitacja spirytystyczna. (Mateusza 14:24-32) Gdy Jezus, będąc ochrzczony i 

napełniony  świętym duchem Bożym, spędził czterdzieści dni na pustyni, Szatan Diabeł 
usiłował nakłonić go eto lewitacji, aby zwieść  Żydów i pozyskać ich sobie w świątyni 
jeruzalemskiej. Na szczycie świątyni władca demonów rzekł do Jezusa: „Jeśli jesteś 
synem Bożym, to rzuć się stąd w dół, gdyż napisano: ,Poleci swym aniołom o tobie, aby 
cię zachowali’, oraz: ,Będą cię nosić na rękach, abyś nogą swą nie uderzył się o kamień.’” 

Jednak Jezus odmówił, przytaczając Pismo Święte: „Nie wolno ci wystawiać na próbę 
Jehowy, twego Boga.” (Łukasza 4:1, 9-12, NW) Jego wzniesienie się do nieba z Góry 

Oliwnej w czterdzieści dni po zmartwychwstaniu nie było lewitacją spirytystyczną. Był to 
powrót do nieba w celu stawienia się u Ojca niebiańskiego i złożenia wartości swej 
ludzkiej ofiary na rzecz grzesznej ludzkości. - Dzieje Apostolskie 1:9-12. 
_____ 
86. Dlaczego różne spisane czyny Jezusa są  błędnie określane jako „lewitacje 

spirytystyczne”? 

 
 

PISMO ŚWIĘTE FAŁSZYWIE OSKARŻANE 

87 Pismo Święte jest więc fałszywie oskarżane o popieranie twierdzeń spirytystów. Dla 

ochrony rodzaju ludzkiego i pewnego wprowadzenia go na drogę prawdy Pismo ukazuje 
spirytyzm takim, jakim jest w rzeczywistości, mianowicie, że jest demonizmem. Dlatego 

prawo Jehowy Boga zabraniało Izraelitom mieć cokolwiek do czynienia z mediami, które 
twierdziły kłamliwie, że wprowadzają żywych w styczność z umarłymi. Nakazywało ono: 
„Nie zwracajcie się do mediów i w niczym nie radźcie się zawodowych wróżbiarzy, 
abyście się nie stali przez nich nieczystymi. Ja jestem Jehowa, wasz Bóg.” Izraelici, 
którzy uciekali się do jakiegokolwiek rodzaju spirytyzmu, musieli być zabici. „Co do 
duszy, która zwraca się do mediów i zawodowych wróżbiarzy, aby wiarołomnie obcować 

z nimi, to przeciw tej duszy na pewno obrócę oblicze swoje i wytracę ją spośród jej ludu.” 
Media musiano kamienować na śmierć: „Co się tyczy mężczyzny lub niewiasty, w których 
znalazłby się duch mediumiczny lub wróżbiarski, mają być bezwarunkowo zabici. 
Kamieniami mają być ubici na śmierć. Ich własna krew jest na nich.” - 5 Mojżeszowa 

19:31; 20:6, 27, NW. 

88 „Nie powinno być u was nikogo, kto każe swojemu synowi lub swojej córce 

przechodzić przez ogień, nikogo, kto się zajmuje wróżbiarstwem, uprawia magię, ani 
nikogo, kto wygląda wróżb, ani czarownika, ani rzucającego urok na innych, ani nikogo, 

kto radzi się medium, ani zawodowego wróżbiarza, ani nikogo, kto się pyta umarłych. Bo 
każdy, kto czyni te rzeczy, jest dla Jehowy czymś obrzydliwym i z powodu tych 
obrzydliwych rzeczy Jehowa, twój Bóg, wyrzuca ich przed tobą. Powinieneś okazać się 
nienagannym wobec Jehowy, twego Boga. Bo narody, które ty wywłaszczasz, słuchały 
takich magików i wróżbiarzy, ale tobie Jehowa, twój Bóg, nie pozwala na coś 
podobnego.” Zatem, pobłażanie sobie w tych rzeczach na pewno odwróciłoby Izraelitów 

od przychodzącego Mesjasza, większego Mojżesza, którym jest Jezus Chrystus. - 5 
Mojżeszowa 18:10-19, NW. 
_____ 
87, 88. Jak w poleceniach Jehowy, danych dawnemu ludowi izraelskiemu, zostały 

skarcone media i inni, zajmujący się jakimkolwiek rodzajem spirytyzmu? 

 

89 Co jednak, jeśli media, wróżbiarze, astrologowie lub posługujący się deskami 

„ouija” czy ekierkami przepowiadają, i te przepowiednie wypełniają się? Nie dowodzi to 
jeszcze,  że spirytyzm czy spirytualizm jest prawdziwą, właściwą religią. Dlaczego? 
Ponieważ sprzeciwia się przykazaniom Jehowy Boga, a to odwraca ufających takim 
naukom spirytystycznym od uznanych przez Boga sposobów przekazywania ukrytej 
wiedzy i prorokowania. Popiera to również wielkie kłamstwo dotyczące Boskości Jehowy 

oraz umarłych i w ten sposób wprowadza w błąd. Prawo Boże nakazuje; „W razie gdyby 
powstał pośród ciebie prorok lub mający sny i dałby ci znak lub wróżbę, i wypełniłby się 
ten znak lub wróżba, o których ci powiedział, mówiąc: ,Chodźmy za innymi bogami, 
których nie znasz, i służmy im’” - co wtedy? „Nie wolno ci słuchać słów tego proroka lub 

tego, który miewa sny, gdyż Jehowa, wasz Bóg, poddaje was próbie, aby poznać, czy 
miłujecie Jehowę, swego Boga, całym swym sercem i całą swą duszą ... A ów prorok lub 
mający sny musi być skazany na śmierć, ponieważ mówił o buncie przeciw Jehowie, 
waszemu Bogu, który was wyprowadził z ziemi egipskiej i wykupił z domu niewoli - aby 

cię odwieść od drogi, którą kazał ci chodzić Jehowa, twój Bóg - i musisz uprzątnąć 
spośród siebie to, co jest złe.” (5 Mojżeszowa 13:1-5, NW) Przepowiednia, która się 
wypełnia, ale która zarazem ma na celu odwrócenie ciebie od Jehowy, jedynego żywego i 

prawdziwego Boga, jest fałszywym pozorem, mającym zmylić twoją czujność i odwieść 
cię od boskiego źródła życia i prawdy, a poddać mocy „ojca kłamstwa”, Szatana Diabła, 
„władcy demonów”. - Jana 8:44, NW. 
_____ 

89. Dlaczego lud dawnego Izraela został upomniany przez Jehowę, aby nie zwracał 

uwagi na pewne proroctwa i przepowiednie i aby je odrzucał? 

 

90 Jehowa Bóg wie, kim są demoni. Zna ich metody postępowania oraz zniszczenie, 

jakie ściągają na swoje ofiary. W swoim pisanym Słowie ostrzega więc swój lud oraz tych, 
którzy pragną się uwolnić spod władzy tych niewidzialnych, złych inteligencji. Wiara w 
istnienie demonów nie jest zabobonem, wierzenie w istnienie demonów i świata 
duchowego jest uzasadnione nie tylko z punktu widzenia chrześcijańskiego, ale i 
naukowego; bo w świecie duchowym mieszka niewidzialny Stwórca, Bóg, który jest 
duchem i który w tym wielkim, niezmierzonym świecie na pewno nie jest sam. W 

nieznanym czasie przed stworzeniem naszego widzialnego wszechświata, liczącego cztery 
i pół miliarda lat, Jehowa Bóg powołał do istnienia swoje pierwsze stworzenie. Było to 
stworzenie duchowe, mianowicie Jego umiłowany, „jedyniespłodzony Syn”, 
„pierworodny wszystkiego stworzenia”, który w oznaczonym czasie przyszedł na ziemię i 

stał się „człowiekiem Chrystusem Jezusem”. (Jana 3:16, NW; Kolosan 1:15; 1 Tymoteusza 
2:5) Następnie za jego pośrednictwem Jehowa stworzył inne inteligentne stworzenia, 
również duchowe, mianowicie wszystkich wspaniałych, doskonałych,  świętych aniołów. 
Ci duchowi „synowie Boży” „weselili się” przy stwarzaniu naszej ziemi na wieczyste 
mieszkanie dla ludzi. (Psalm 104:4; 103:20; Ijoba 38:4-7) Tak więc świat duchowy istniał 

jeszcze przed powstaniem naszego wszechświata materialnego. Cudownie obmyślane, 
widzialne, materialne dzieło twórcze jest dowodem istnienia, mocy i inteligencji 
wielkiego Ducha-Stwórcy, Boga Jehowy. Materialistyczni uczeni nie mają  żadnego 
usprawiedliwienia dla swej niewiary w Niego. „Bo jego niewidzialne przymioty, nawet 
jego wieczna moc i Boskość, są jasno widoczne od stworzenia świata, ponieważ  są 

pojmowane dzięki rzeczom stworzonym, tak iż oni są bez wymówki.” - Rzymian 1:20, 
NW. 

_____ 

90. Dlaczego wiara ludzi w istnienie zarówno złych jak i sprawiedliwych, niewidzialnych 

stworzeń duchowych jest rozsądna i zgodna z Pismem? 

 

91 Ludzkość nie potrzebowała czekać na powstanie spirytualizmu, by mieć dowód 

istnienia  świata duchowego. W rzeczywistości spirytualizm usiłował narzucić ludzkości 
wiarę w to, że  świat duchowy jest zamieszkamy przez duchy, czyli tak zwane 
„nieśmiertelne dusze” zmarłych ludzi i że istnieje życie pozagrobowe dla człowieka. Taka 
wiara mogła była przyjść z Orientu, czyli ze Wschodu; nie przyniosła ona jednak 

ludzkości  żadnego oświecenia. Raczej zaciemniła umysły ludzkie w odniesieniu do 
prawdy. Zachód znalazł się w ciemnościach, a więc nie może dać światła. Nauka o „życiu 
pozagrobowym” nie jest światłem i Shaw Desmond jest, niestety, w błędzie, gdy w swej 
książce pt. „My nie umieramy” (w jęz. ang.) mówi: „Duchowo głodna Europa nie wygląda 
już  światła ze Wschodu, gdyż  światło nie przychodzi już ze Wschodu, ale z Zachodu. 

Wschód jest wciąż jeszcze obojętny - chociaż nie zawsze takim będzie - na światło, które 
dał kiedyś pogrążonemu w ciemnościach światu, na to światło świata, które w ostatecznej 
konkluzji można nazwać światłem (dalszego życia’.” Spirytualizm ze swą doktryną „życia 
pozagrobowego” powstał dopiero po potopie za dni Noego, w roku 2570 przed Chr. 

92 Pierwszy człowiek Adam wiedział o istnieniu świata duchowego i zdawał sobie 

sprawę z tego, że był jego tworem; pouczył też o tym w ogrodzie Eden swą  żonę Ewę. 
Oboje, Adam i Ewa, wiedzieli, że istnieje świat duchowy, gdyż z niewidzialnego świata 

przemawiał do nich Jehowa Bóg, oznajmiając im swoją wolę. Słyszeli Jego głos, a także 
rozmawiali z Nim, lecz nie za pośrednictwem medium. Wiedzieli, że nie rozmawiają z 
jakąś zmarłą osobą, która „odeszła”. Przed Adamem i Ewą nie było ludzi, którzy umarli. 
Nie rozmawiali z umarłymi tylko z żyjącymi w świecie duchowym, dopóki nie zostali 
wypędzeni z raju Eden. Noe i jego rodzina, składająca się z siedmiu dusz ludzkich, 
przeżyli ogólnoświatowy potop i wiedzieli o istnieniu świata duchowego. To z 

niewidzialnego świata duchowego Noe otrzymał polecenie budowania arki dla przeżycia 
potopu i wejścia do niej we właściwym czasie. To ze świata duchowego po potopie Bóg 
przemawiał do nich, błogosławił im i dał im polecenia. Zamiast odkryć lub wyjaśnić 

tajniki  świata duchowego i dowieść jego istnienia, spirytyzm przekręcił dotyczące go 
fakty i zwiódł ludzi, prowadząc ich w szpony demonów. - 1 Mojżeszowa 5:32 do 9:17. 
_____ 
91, 92. Dlaczego naszej wiary w istnienie świata duchowego i jego mieszkańców słusznie 

nie powinno się mieszać ze spirytystyczną teorią „życia pozagrobowego”? 

 

 

KTO STWORZYŁ DEMONÓW? 

93 Niektórym czytelnikom nasuwa się tu pytanie. W 5 Mojżeszowej 32:4 (NW) 

Mojżesz  śpiewa o Jehowie Bogu, mówiąc: „Skała, doskonała jest jego działalność, bo 

wszystkie jego drogi są sprawiedliwością. Bóg wierności, u którego nie masz żadnej 
niesprawiedliwości; sprawiedliwy i prawy jest on.” Skoro tak jest, to Bóg nie mógł być 
stwórcą demonów. Skąd się więc wzięli demoni? Klucz do tego daje nam zaraz następny 
wiersz pieśni Mojżesza, gdyż powiedziano tam: „Oni ze swej strony postąpili zgubnie; nie 

są jego dziećmi, jest to ich własny błąd. Generacja spaczona i przewrotna.” (5 
Mojżeszowa 32:5, NW) To znaczy, że ci, którzy obecnie są demonami, sami się nimi 

uczynili; błąd jest po ich stronie i dlatego nie są już dziećmi Bożymi. Biblia nazywa ich 

też „nieczystymi duchami”. (Mateusza 10:1; 12:45; Marka 1:25, 26, 27; Łukasza 4:33, 36; 
Dzieje Apostolskie 5:16; 8:7) Ale Jehowa Bóg stworzył ich jako czystych duchów, jako 
swych niebiańskich synów, członków swej duchowej rodziny. Nie stworzył ich 
nieśmiertelnymi, lecz śmiertelnymi, dając im jednak możność  życia wiecznego pod 
warunkiem dalszego pozostawania czystymi, świętymi, duchowymi synami Bożymi. 

Pewna liczba duchów stała się demonami. Gdyby więc duchy były nieśmiertelne, demoni 
nie mogliby obecnie być usunięci ze wszechświata. 

94 Pierwszy, który sam siebie uczynił demonem, stał się „władcą demonów”, gdyż 

pozyskał innych aniołów, czyli duchów, które w ślad za nim stały się demonami. 

(Mateusza 12;24 i Marka 3:22, NW) Ponieważ on pierwszy sprzeciwił się Bogu, 
oczerniając Go i rozpowszechniając kłamstwa o Nim, używając podstępu, i pochłaniając 
jak smok swoje ofiary, został napiętnowany czterema specjalnymi tytułami: Szatan, 
Diabeł, pierwotny Wąż i Smok. (Objawienie 12:9; 20:2, NW) Trzeci tytuł  łączy go z 

mówiącym wężem w raju Eden. „Wąż zwiódł Ewę swoją przebiegłością.” (2 Koryntów 
11:5, NW) To Szatan Diabeł zawładnął tym wężem i spowodował, że przemówił i zwiódł 
Ewę, bo zwykły wąż nie mógł sam z siebie mówić ani działać z zamiarem zwiedzenia 
kogoś. Działo się to pod niewidzialną kontrolą. Ów niewidzialny, który kierował wężem 
doprowadzając go do przeciwstawienia się Bogu i oczernienia Go, sam siebie uczynił 
przez to Szatanem Diabłem. Ten niewidzialny duch był stworzony jako doskonały, 
święty, duchowy syn Boży. Będąc wprowadzony w styczność z rajskim ogrodem Eden i 

jego ludzkimi mieszkańcami, ujrzał nadarzającą mu się sposobność stania się pozornym 
bogiem i zdobycia władzy nad ludzkością. (Ezechiela 28:13-17) Buntując się w swym 
sercu przeciw własnemu Stwórcy, ułożył plan działania. Nie ucieleśnił się sam, lecz 
posłużył się wężem w Edenie. Przez niego przemówił, nie do mężczyzny Adama, lecz do 
niewiasty Ewy, aby ją wciągnąć w bunt przeciw Bogu i posłużyć się nią w celu 
nakłonienia do tego samego również Adama. 

95 „Rzekł  on  do  niewiasty:  ,Czy  rzeczywiście Bóg rzekł; Nie będziecie pozywali z 

każdego drzewa ogrodu?’ Odpowiedziała mu [wężowi, a przez to Szatanowi Diabłu] 
niewiasta: ,Z owocu drzew, które są w raju, pożywamy, ale z owocu drzewa, które jest w 

środku raju [drzewa wiadomości dobrego i złego], rozkazał nam Bóg, abyśmy nie jedli i 

nie dotykali się go, byśmy snadź nie pomarli.’ I rzekł wąż do niewiasty: ,Żadną miarą nie 
umrzecie śmiercią. Bo wie Bóg, iż któregokolwiek dnia będziecie jeść z niego, otworzą się 
oczy wasze i będziecie jako bogowie [podobni Bogu, NW] znając dobre i złe.” - 1 
Mojżeszowa 3:1-5, Wu. 
_____ 
93-95. (a) Jak i kiedy powstały kłamliwe duchy, czyli demoni? (b) Kto był pierwszym 

demonem i w jaki sposób sprzeciwił się on Bogu wszechmocnemu? 

 

96 To oświadczenie Szatana było kłamstwem. Przez nie nazwał Boga kłamcą, 

oszustem, który wcale nie jest wszechmocny i dlatego jest niezdolny wprowadzić w czyn 

karę za przekroczenie Jego prawa. Szatan nie obiecał tu Adamowi i Ewie życia 
pozagrobowego, tylko powiedział, że po zjedzeniu owocu z drzewa zakazanego nie umrą 
cieleśnie. Samo jedzenie nie zabiłoby ich, a Bóg nie chciałby czy nie mógłby zastosować 
kary  śmierci. Zamiast tego staliby się podobni Bogu nie po śmierci przez życie 

pozagrobowe ale żyjąc cieleśnie. Byliby podobni Bogu nie z uwagi na nieśmiertelność, ale 
z uwagi na znajomość dobrego i złego, którą by otrzymali w wyniku zwiększonej wiedzy, 

aby sami decydowali, co jest dobre a co złe, bez stosowania się do zarządzeń lub decyzji 

Boga. Ewa wolała usłuchać węża niż prawdziwego Boga, jednak nie z myślą, żeby umrzeć 
i dostać się do świata duchowego, i tam wiedzieć więcej, niż wiedziała za życia w 
ziemskim raju Eden, ale z myślą, żeby nadal żyć cieleśnie ze zwiększoną wiedzą i prawem 
do samodzielnego decydowania o sobie. Jadła więc. Następnie użyła swego wpływu, aby 
skłonić do jedzenia swego męża Adama. Ich oczy rzeczywiście się otworzyły, ale tylko po 

to, by ujrzeć swoją nagość. Nie poczuli się równymi Bogu, posiadającymi wyższą wiedzę, 
tylko bali się  Jehowy  Boga  i  usiłowali ukryć się przed Nim. Zamiast spodziewać się 
bezkresnego, wiecznego życia cielesnego w ziemskim raju, zostali przez Boga skazani na 
śmierć bez możności dalszego życia po niej i wypędzeni z raju Eden. 

_____ 
96, 97. Co wynikło z kłamliwej wiadomości, jakiej Wąż udzielił Ewie o jej Stwórcy 

Jehowie? 

 

97 Nie tylko oni zostali skazani na śmierć, ale taki sam los spotkał zbuntowanego 

ducha, Szatana Diabła, pierwotnego Węża. Jego głowa miała być zmiażdżona pod piętą 
Nasienia wybranej przez Boga niewiasty. Z tego wynika, że święci aniołowie, do których 

należał Szatan do chwili swego buntu, nie są nieśmiertelni i niezniszczalni, lecz że ich 
życie wieczne jest zależne od całkowitego posłuszeństwa wobec Boga. Zatem fakt, że 
człowiek może komunikować się ze światem duchowym, nie jest jeszcze dowodem 
nieśmiertelności stworzeń duchowych lub dusz ludzkich. - 1 Mojżeszowa 3:15. 

98 Po śmierci Adama i Ewy zły duch, Szatan Diabeł, żył nadal. Za zezwoleniem Bożym 

żyje aż dotąd, wypatrując załatwienia wielkiej kwestii spornej: Kto rządzi 
wszechświatem? Jehowa Bóg wykaże, że On kieruje wszechświatem i ustanawia mające 
rządzić nim prawa oraz On rozstrzyga i stanowi, co jest dobre a co złe. Do 
chrześcijańskich naśladowców Nasienia swej niewiasty Bóg powiedział: „Bóg, który daje 
pokój, wkrótce zetrze Szatana pod waszymi nogami.” (Rzymian 16:20, NW) Do starcia 

Szatana, pierwotnego Węża i jego nasienia Bóg użyje Jezusa Chrystusa, swego 
uświetnionego Syna, ponieważ  Wąż zmiażdżył piętę temu. Wiernemu Synowi w czasie, 
gdy stał się on krwią i ciałem, jak dzieci Abrahama. Na dowód tego napisano: „Skoro 
więc ,małe dzieci’ są uczestnikami krwi i ciała, podobnie i on brał udział w tych samych 

rzeczach, aby przez swoją  śmierć zniszczyć tego, który ma środki do spowodowania 
śmierci, to jest Diabła, i aby wyzwolić wszystkich tych, którzy z lęku przed śmiercią byli 
przez całe swe życie w niewoli. Bo w istocie on wcale nie pomaga aniołom, ale pomaga 
nasieniu Abrahama.” (Hebrajczyków 2:14-16, NW) Bóg uleczył zmiażdżoną piętę 

Nasienia swej niewiasty, wzbudzając go z umarłych i przyjmując go znowu do świata 
duchowego, a w nagrodę obdarzając go nieskazitelnością i nieśmiertelnością. (1 
Tymoteusza 6:15, 16) Ale Szatan, zły duch, jest nadal śmiertelny. 
_____ 
98. Czy w ogóle istnieją demoni, którzy byliby nieśmiertelni, i dlaczego? 
 

99 W okresie poprzedzającym potop za dni Noego Szatan Diabeł nie jest wymieniony 

w Piśmie  Świętym. Jego imię pojawia się po raz pierwszy w doniesieniu o życiu Ijoba, 

spisanym prawdopodobnie przez Mojżesza setki lat po potopie. O mediach oraz o tych, 
którzy pytają się zmarłych, wspomniano, że występowali we wczesnym okresie 
popotopowym. Prawo Boże,  dane  za  pośrednictwem Mojżesza, ostrzega przed tymi 
przedstawicielami złych duchów: „Nie powinno być u was nikogo, kto ... radzi się 
medium, ani zawodowego wróżbiarza, ani nikogo, kto się pyta umarłych.” (5 Mojżeszowa 
18:10, 11, NW; także 5 Mojżeszowa 19:31; 20:6, 27) Te formy demonizmu, występujące 

po potopie, zostały zapoczątkowane w mieście Babilon, założonym przez Nemroda, 
prawnuka Noego. (1 Mojżeszowa 10:8-10) Prorok Izajasz powiedział do Babilonu: 
„Przyjdą na cię te dwie rzeczy nagle dnia jednego, niepłodność i wdowieństwo. Wszystko 
przyszło na cię pomimo mnóstwa czarów twoich i dla wielkiej zatwardziałości 
czarowników twoich. Stańże z czarownikami twymi i z mnóstwem czarów twoich, przy 

których się utrudziłaś [odkąd?] od młodości twojej, czy ci snadź co pomoże albo czy 
możesz być silniejszą. - Ustałaś w mnóstwie rad twoich; niechże staną a zbawią cię 

wróżbici niebiescy, którzy patrzyli na gwiazdy i rachowali miesiące, aby z nich 
zapowiadać, co na cię przyjść miało.” (Izajasza 47:9, 12, 15, Wu uw. marg.) Ostatnia 
księga Biblii zapowiada, dlaczego nowoczesny Babilon musi jeszcze upaść, tak jak upadł 
Babilon starożytny. Czytamy tam: „Ponieważ twoi kupcy byli najwybitniejszymi mężami 
na ziemi, bo twoimi praktykami spirytystycznymi zostały zwiedzione wszystkie narody.” - 
Objawienie 18:23, NW. 
_____ 
99. (a) Jakie świadectwo biblijne po raź pierwszy nazywa po imieniu głównego demona? 

(b) Jak ludzie są ostrzeżeni przez Biblię przed zajmowaniem się praktykami 
spirytystycznymi? 

 

100 Kiedy powstali inni demoni, podlegli Szatanowi, „władcy demonów”? W Biblii nie 

ma wzmianki o tym, by którykolwiek ze świętych aniołów zbuntował się wraz z Szatanem 

w ogrodzie Eden lub wkrótce potem. Jest natomiast wzmianka, która wskazuje, kiedy 
inne stworzenia duchowe okazały się nieposłuszne wobec Boga, stając się demonami, 
naśladowcami Szatana, czyli „nasienia” węża. Kiedy to było? W każdym razie w ostatnich 
120 latach przed potopem za dni Noego. W natchnionym opisie Mojżesz mówi: „Stało się 
więc,  że gdy na ziemi ludzie zaczęli wzrastać w liczbę i urodziły im się córki, wtedy 

synowie Boży zaczęli zwracać uwagę na córki ludzkie, że były urodziwe, i brali je sobie za 
żony ze wszystkich, które sobie upodobali. Potem Jehowa rzekł: ,Mój duch nie będzie 
działał w stosunku, do człowieka przez czas nieokreślony, ponieważ jest on przecież 
ciałem. Przeto dni jego dosięgną stu dwudziestu lat.’ W owych dniach pojawili się na 

ziemi Nefilimi, a także potem, gdy synowie Boży w dalszym ciągu miewali stosunki z 
córkami ludzkimi, a one rodziły im synów; byli to mocarze, którzy byli z owego świata, 
mężowie sławni. Zatem Jehowa widział,  że złość człowieka stała się wielka na ziemi i 
każda skłonność myśli jego serca była tylko zła przez cały czas.” - 1 Mojżeszowa 6:1-5, 

NW. 

101 Owi „synowie Boży”, którzy żenili się z „córkami ludzkimi”, należeli do tych 

duchowych synów Bożych, którzy śpiewali i radowali się wspólnie, gdy Bóg zakładał 
fundamenty ziemi. (Ijoba 38:4-7) „Albowiem któż na obłokach Panu zrównany będzie, 
podobny będzie Bogu między synami Bożymi [tj. aniołami, uw. marg.]? (Psalm 88:7, 
Wu; w Biblii Gdańskiej Ps. 89:7)

*

 Moffatt tłumaczy 1 Mojżeszową 6:2, 4 jak następuje: 

„Aniołowie spostrzegli, że córki ludzkie były piękne, i poślubiali każdą, którą wybrali. (To 
właśnie w tym czasie występowali na ziemi Nefilimi-olbrzymy, a także później, kiedy 
tylko aniołowie obcowali z córkami ludzkimi i rodziły im się dzieci; ci byli bohaterami, 

sławnymi w dawnych czasach.)” Także w Manuskrypcie Aleksandryjskim greckiej wersji 

Septuaginty znajdujemy w 1 Mojżeszowej 6:4 „aniołowie Boży” zamiast „synowie Boży”. 
_____ 

*

 „Przekład Amerykański” oddaje ostatnią część tego wiersza, jak następuje: „Kto jest podobny PANU 

miedzy istotami niebiańskimi?” Moffat zaś daje temu brzmienie następujące: „Który anioł może się 
porównać z Wiekuistym?” 

 

102 niniejsze wyjaśnienie tego, kim byli owi „synowie Boży”, nie ma nic wspólnego ze 

słowiańskim tłumaczeniem nieprawdziwej Księgi Enocha. 
_____ 

100-102. Kiedy i jak przyłączyły się do pierwszego, czyli naczelnego demona inne 

nieposłuszne duchy? 

 

103 By móc poślubić córki ludzkie i mieć z nimi stosunki płciowe, „synowie Boży” 

musieli się ucieleśnić jako ludzie, jako mężczyźni. By móc żyć ze swymi żonami i cieszyć 

się ich towarzystwem w nocy i we dnie oraz wychowywać swe potomstwo, ci „synowie 
Boży”, czyli aniołowie musieli pozostawać ucieleśnieni tak długo, jak długo prowadzili 
pożycie małżeńskie. Są dowody, że w tym ucieleśnionym stanie pozostawali oni bez 
przerwy aż do potopu. Przez cały ten czas zaniedbywali nałożone na nich przez Boga 

obowiązki w świecie duchowym, aby tylko radować się zaspokajaniem namiętności 
cielesnych. Było to nieposłuszeństwem wobec Boga nie tylko z tego względu, ale też ze 
względu na zmieszanie w celu wydania potomstwa tego, co jest duchowe, czyli anielskie, 
z tym, co jest ludzkie. Stwórca, Jehowa Bóg, chciał,  żeby rodzaj ludzki pozostał czysto 
ludzki, a nie żeby się stał rodzajem mieszanym, powstałym z nierównego złączenia się 
aniołów z niewiastami. To był powód, dla którego Ewę, żonę Adama, uczynił z jego żebra. 
W odniesieniu do wszystkich stworzeń ziemskich Bóg ustalił,  że każdy poszczególny 

rodzaj ma pozostawać w granicach swojej rodziny. (5 Mojżeszowa 22:9-11; 1 Mojżeszowa 
1:11, 12, 21, 24, 25) Owi nieposłuszni synowie Boży spowodowali więc nienaturalne 
pomieszanie i działali przeciw prawu. Bożemu, dotyczącemu rodzaju ludzkiego. Jezus 
Chrystus daje nam do zrozumienia, że w świecie duchowym „się nie żenią ani za mąż nie 
wychodzą” i wobec tego nie wydają na świat anielskich dzieci. - Mateusza 22:30, Kow. 

104 Naturalnym następstwem takich nienaturalnych małżeństw było ich potomstwo, 

wynaturzeni mieszańcy, zwani „Nefilimami”. Izraelici porównywali ich z olbrzymami z 
Chanaanu, rzeczywiście nazywając olbrzymów z Chanaanu „Nefilimami”. (4 Mojżeszowa 
13:33,  NW) Będąc synami nieposłuszeństwa, byli oni źli. Będąc mieszańcami bez 

zdolności rozrodczej, uczynili sobie imię nie przez zakładanie rodzin, ale przez akty 
gwałtu, dając w ten sposób ogółowi ludzi przykład tego, jak napełnić ziemię przemocą, 
przy czym skłonność myśli ich serc była zawsze tylko zła. Zostali oni na zwani 
„mocarzami”, czyli Gibborim. i byli światowi, byli „z owego świata”. - 1 Mojżeszowa 6:4, 

NW. 
_____ 

103, 104. Jak zachowywały się te nieposłuszne duchy wśród mieszkańców ziemi i co z 

tego wynikło? 

 

105 Prowadząc przez dłuższy okres czasu po swym ucieleśnieniu takie niewłaściwe, 

nieduchowe  życie z jedną lub z kilkoma żonami, ci poniżający samych siebie „synowie 
Boży”, którzy oddalili się od wyznaczonego im przez Boga miejsca, z pewnością nie 
zachowali swego pierwotnego stanowiska, gdy tylko obrali sobie miejsce zamieszkania z 
grzesznymi kobietami na zewnątrz ogrodu Eden. Obrawszy sobie ten samolubny, 

rozpustny, nieteokratyczny tryb życia, ci duchowi „synowie Boży” sami przeobrazili się w 
demonów i stanęli po stronie Szatana. Zasługują więc, tak samo jak Szatan Diabeł, na 
wydanie przez Boga wyroku skazującego. Niewątpliwie na tych zdemonizowanych 

aniołów powołuje się uczeń Juda w następującej argumentacji: „Chociaż [Jehowa] 
wybawił lud z ziemi egipskiej, jednak potem wytracił tych, którzy nie okazali wiary. I 
aniołów, którzy nie zachowali swego pierwotnego stanowiska, lecz opuścili swoje 
właściwe miejsce zamieszkania, zatrzymał wieczystymi więzami w gęstej ciemności na 
sąd wielkiego dnia. Podobnie Sodoma i Gomora oraz okoliczne miasta, gdy tak samo jak 

wyżej wymienieni uprawiały ponad miarę nierząd i udały się za ciałem do nienaturalnego 
użytku, są nam dane za ostrzegawczy przykład, ponosząc zasłużoną karę ognia 
wiecznego.” - Judy 5-7, NW. 

_____ 
105. (a) Jak i kiedy pierwotni święci, duchowi „synowie Boży” przeobrazili się w 

demonów? (b) Jakie spisane wyjaśnienia wyroku Jehowy dotyczą tych aniołów od 
chwili samowolnego porzucenia przez nich wyznaczonego im przez Boga miejsca 
służby? 

 

106 Pierwotne miejsce tych „synów Bożych” było wysoko w niebie, w świecie 

duchowym, gdzie przebywali, zanim jeszcze zostały założone fundamenty ziemi, 

przeznaczonej na mieszkanie dla ludzi i zwierząt, a nie dla niebiańskich aniołów. Ich 
właściwe miejsce zamieszkania było raczej we wzniosłej, niewidzialnej dziedzinie 
niebiańskiej, gdzie przebywali wespół z innymi duchowymi aniołami Bożymi mając 
bezpośredni dostęp przed oblicze Boga, a nie tu nisko na ziemi, gdzie żyli w cielesnym 
kontakcie z grzesznymi niewiastami, jako żonami i matkami wynaturzonych dzieci. 

Adam udał się za Ewą na drogę grzechu i buntu przeciw Bogu; ci „synowie Boży” poszli 
za „córkami ludzkimi” po drodze grzechu i demonicznego buntu przeciw Bogu. Tych 
aniołów miał na myśli Juda, bo przyrównał ich do Sodomy i Gomory, gdyż mieszkańcy 
tych miast ponad miarę uprawiali nierząd i w nienaturalny sposób zaspokajali swe żądze 
cielesne, usiłując nawet popełnić sodomię z dwoma aniołami, którzy ucieleśnili się w 

postacie mężczyzn, aby odwiedzić  Lota  w  jego  mieszkaniu  w  Sodomie.  (1  Mojżeszowa 
19:1-11) Również Izraelici bałwochwalczo uprawiali nierząd z niewiastami pogańskimi, 
nie należącymi do świętego ludu. (4 Mojżeszowa 25:1-9; 31:15, 16) „Synowie Boży” 
dopuścili się podobnego grzechu. 

_____ 
106. Pod jakim względem postępowanie tych odstępczych, duchowych „synów Bożych” 

może być przyrównane do drogi życia, którą obrali sobie na ziemi pierwsza niewiasta i 
jej mąż? 

 

107 Za swe grzeszne nieposłuszeństwo ci „synowie Boży”, którzy porzucili służbę Bożą 

w niebie, zostali skazani na śmierć wraz z Szatanem Diabłem, jako jego nasienie, czyli 
potomstwo. Juda wykazuje to w swym liście; wspomina on tych upadłych aniołów 
mówiąc o izraelitach, którzy kiedyś zostali wybawieni z Egiptu lecz potem byli wytraceni, 
ponieważ nie okazali wiary w Jehowę, oraz mówiąc o miastach Sodomie i Gomorze, na 

które przyszła zasłużona kara ognia wiecznego za ich plugawą niemoralność. (1 
Mojżeszowa 19:12-29) Jezus Chrystus w swym proroctwie o „czasie końca” tego świata 
zaklasyfikował antychrześcijańskie „kozły” do tych upadłych aniołów, mówiąc: „Precz 

ode mnie, przeklęci, w ogień wieczny, który przygotowany jest dla diabła i aniołów jego!” 

(Mateusza 25:41, Kow) Jednak kara wiecznego zniszczenia nie została jeszcze wykonana 
na tych nieposłusznych aniołach nawet w czasie głodu. Ich wynaturzeni potomkowie, 
Nefilimi, rzeczywiście zostali zniszczeni przez potop, gdyż byli tylko ludźmi, a nie 

wpuszczono ich do arki, którą zbudował Noe dla uratowania swej rodziny i pewnej liczby 

wybranych zwierząt. Żony „synów Bożych”, matki Nefilimów, również utonęły, gdyż i one 
były ludźmi, a „synowie Boży” nie mogli zabrać ich ze sobą, kiedy się zdematerializowali, 

aby ujść przed potopem i wrócić do świata duchowego. 

108 Jaka kara została więc w międzyczasie nałożona nieposłusznych „synów Bożych” 

przed zbliżającym się zniszczeniem ich? Juda mówi, że Bóg ich „zatrzymał wieczystymi 
więzami w gęstej ciemności na sąd wielkiego dnia”. Apostoł Piotr również opisuje ich 
natychmiastową karę  słowami: „Bóg nie powstrzymał się od ukarania aniołów, którzy 
zgrzeszyli, lecz wrzuciwszy ich do Tartaru wydał ich dołom gęstej ciemności, aby ich 

zachować na sąd; i nie powstrzymał się od ukarania dawnego świata, ale Noego, 
kaznodzieję sprawiedliwości, zachował bezpiecznie wraz z siedmioma innymi, gdy 
sprowadził potop na świat ludzi bezbożnych; i obróciwszy w popiół miasta Sodomę i 

Gomorę, potępił je, stawiając je ludziom bezbożnym za przykład nadchodzących rzeczy, a 
ocalił sprawiedliwego Lota, który był wielce strapiony tym, że urągający prawu ludzie 
pozwalają sobie na wyuzdane życie.” (2 Piotra 2:4-7, NW) Szczególnie w okresie od 
potopu do sądu wielkiego dnia Jehowy, w którym ustanawia On swoje Królestwo z 

Chrystusem Jezusem na czele, „aniołowie, którzy zgrzeszyli”, zostali ukarani 
przymusowym przebywaniem w Tartarze, skąd nie mogą powrócić do swego wzniosłego, 
„pierwotnego stanowiska”. Tartar (na ogół mylnie tłumaczony na „piekło”) nie jest tym 
samym co Gehenna i Hades (również mylnie tłumaczone na „piekło”). Gehenna 
przedstawia bowiem zarządzenie Boże, mające na celu zniszczenie na zawsze złych dusz 
ludzkich, Hades - zwykły grób rodzaju ludzkiego, z którego będzie zmartwychwstanie, 

natomiast Tartar - miejsce, w którym są uwięzieni „aniołowie, którzy zgrzeszyli”. 
_____ 
107, 108. (a) O jakiej, natychmiastowej i przyszłej karze, nałożonej na nieposłusznych 

anielskich „synów Bożych”, mówi Biblia? (b) Pod jaką symboliczną nazwą biblijną 

można znaleźć  tę karę, wymierzoną bezzwłocznie aniołom, którzy utracili swą 
świętość, wśród wyrażeń biblijnych określających trwale i chwilowe ograniczone 
miejsca ukarania grzesznych ludzi? 

 

109 Biblijny Tartar nie jest Tartarem z mitologii pogańskiej, to jest najniższym z 

niższych rejonów, znajdującym się tak głęboko pod Hadesem, jak głęboko znajduje się 
ziemia pod niebem. Przebywali tam mniejsi bogowie, jak Kronos i inne duchowe tytany, 
uwięzieni przez zwycięskiego boga Zeusa względnie Jupitera. Było to ciemne miejsce, 

które otaczało wszystkie niższe rejony, tak, jak niebo otaczało wszystko, co było ponad 
ziemią. Analogicznie do znaczenia przyjętego w mitologii Tartar przedstawia stan 
najgłębszego poniżenia i gęstej ciemności nie dusz ludzkich, lecz złych duchów 
zbuntowanych przeciwko Bogu, Zgodnie z tym syryjskie tłumaczenie używa w 2 Piotra 
2:4 wyrażenia „najniższe miejsca” zamiast słowa „Tartar”. Będąc wydalone ze służby 

Bożej i skazane na zniszczenie - zmiażdżenie głowy (jak to spotkało wiele wężów) przez 
Nasienie niewiasty Bożej, uświetnionego Jezusa Chrystusa - owe zbuntowane duchy, 
włącznie a Szatanem Diabłem, zostały poniżone w taki sposób, jak gdyby zostały 
wrzucone do literalnego Tartaru. 

110 To nie oznaczało,  że zostali od razu wykluczeni z nieba i pozbawieni możności 

stykania się z wiernymi, świętymi aniołami. Księga o Ijobie, który żył przeszło 700 lat po 
potopie, wskazuje na to, że Szatan miał dostęp do nieba, miał wstęp na zgromadzenia 

„synów Bożych” i możność wyzwania Jehowy, aby dopuścił do wypróbowania 
nienaganności Ijoba. (Ijoba 1:6 do 2:10) A Objawienie 12:1-7 podaje, że do chwili 

narodzenia w niebie (w r. 1914 po Chr.) Królestwa Jehowy z Jezusem Chrystusem na 
czele, Szatan i jego aniołowie byli tolerowani w niebie. Ponadto Szatan i demoni 
stanowią symboliczne niebiosa tego świata, które opanowały ziemską społeczność, 

ludzką i które w bitwie Armagedonu mają być zniszczone jakby przez ogień. (2 Piotra 
3:10-12) Zatem słowo „Tartar” oznacza w Biblii raczej poniżający stan pozbawienia 
przywilejów służby we wszechświatowej organizacji Bożej niż stanowisko lub miejsce. 
_____ 
109, 110. (a) Jak dalece Tartar biblijny można przyrównać do Tartaru mitologicznego? 

(b) Jak jest wyjaśnione w Biblii poniżenie stworzeń duchowych, które utraciły swą 
świętość? 

 

111 W tym poniżonym stanie Szatan i inni aniołowie są grzeszni aniołowie są trzymani 

wieczystymi węzami w gęstej ciemności, czyli w dołach gęstej ciemności. Gęsta ciemność 
jest użyta w znaczeniu raczej duchowym niż literalnym, bez światła prawdy i objawienia 
oraz łaski Bożej. „Światłości nasiano sprawiedliwemu”, a nie zdemonizowanym duchom. 

(Psalm 97:11) Dlatego wiadomości, jakie duchy przekazują za pośrednictwem mediów, 
nie dają żadnego wyjaśnienia Biblii ani nie rzucają światła na proroctwa biblijne. A więc 
przebywanie w dołach gęstej ciemności nie oznacza, że działalność ich w związku  z 
rodzajem ludzkim ogranicza się jedynie do urządzanych w ciemności seansów z 

mediami. Duchy mogą działać za pośrednictwem ludzi również przy świetle dziennym. 

_____ 
111. Jakie poszerzone zrozumienie teraźniejszej postawy i działalności zbuntowanych 

aniołów powinniśmy obecnie mieć i rozgłaszać (czyli „rozsiewać”)? 

 

112 Oczywiście „zatrzymanie’’ ich „wieczystymi więzami” oznacza także, że nie wolno 

im się już ucieleśniać, jak to czynili przed potopem. Tę moc materializowania się 
wykorzystywali wierni aniołowie Boży, włącznie z Jezusem Chrystusem, w przeciągu 
tysięcy lat po potopie aż do dni wiernych apostołów Chrystusa zgodnie z wolą Bożą i w 
celu służenia Jego świętym zamysłom. Lecz grzeszącym aniołom nie pozwolono dłużej 

posługiwać się  tą mocą, gdyż nadużywaliby jej. Wypadki materializacji na seansach 
mediumicznych, o których donoszą spirytyści, różnią się od wypadków materializacji 
„synów Bożych” przed potopem. Ich materializacja następowała momentalnie, w pełnym 
świetle dziennym, bez mediów i w ciałach niezależnych od mediów. Dzisiejsze 

materializacje spirytystyczne dokonywują się tylko z protoplazmy, czyli materii pobranej 
z ciała medium, wydzielonej z niego jako ektoplazma, a następnie ukształtowanej w 
postacie ludzkie. Przy końcu zjawiska ektoplazma - zamiast się uwolnić, przekształcić i 
zdematerializować - powraca do ciała medium, a medium staje się znów normalne i 
odzyskuje  świadomość. Ponieważ nieposłuszne duchy nie mogą się już ucieleśniać, są 

zmuszone działać poprzez media. Starają się również opętać ludzi jako swe ofiary, czyli 
wziąć ich w posiadanie, opanowując ich całkowicie. Takich opętanych przez demonów 
ludzi spotykał w swoim czasie Jezus i jego apostołowie. Wypędzali oni wiele demonów 
uwalniając ich ofiary. (Mateusza 4:24; 10:1, 8; 12:28, NW,  Łukasza 9:1; 10:17; Dzieje 
Apostolskie 16:16-18) Czynili to mocą ducha Bożego, aby podtrzymać prawdę i 

powszechną suwerenność Boga Jehowy, a nie mocą Diabła, jak czynią media i zaklinacze 
religijni, aby podeprzeć doktryny, wierzenia i praktyki fałszywych kultów i systemów 
religijnych. Działając na seansach poprzez media lub wirujące stoliki czy stukanie albo 
inne objawy spirytystyczne, demoni podają się za dusze ludzi zmarłych i w ten sposób 
podtrzymują kłamstwo, że umarli nie są martwi, lecz że są jeszcze bardziej pełni życia i 
wiedzą więcej niż kiedykolwiek przedtem. 
_____ 
112. Jak możemy teraz dokładnie pojąć objawy i otrzymane wiadomości, które spirytyści 

fałszywie uważają za działalność dusz zmarłych ludzi? 

 
 

KAZANIE DUCHOM W WIĘZIENIU 

113 Apostoł Piotr określa następnie „synów Bożych”, którzy przed potopem żenili się z 

„córkami ludzkimi”, jako stworzenia duchowe, które zgrzeszyły nieposłuszeństwem, 
przez co stały się demonami. Proszę zauważyć, jak apostoł Piotr je określił: „Chrystus 
umarł za grzechy raz na wszystkie czasy, sprawiedliwy za niesprawiedliwych, aby was 
mógł przywieść do Boga, będąc uśmiercony w ciele, lecz ożywiony w duchu. W tym też 

stanie poszedł i kazał duchom w więzieniu, które kiedyś były nieposłuszne, gdy 
cierpliwość Boża wyczekiwała za dni Noego, w czasie budowania arki, w której niewiele 

osób, to jest osiem dusz, zostało przeprowadzonych bezpiecznie przez wody. To, co temu 
odpowiada, zbawia teraz falezę i was, mianowicie chrzest (nie usunięcie brudu cielesnego 
[przez stosowanie się do danego Żydom prawa Mojżeszowego], ale prośba  do  Boga  o 
czyste sumienie) przez zmartwychwstanie [w duchu] Jezusa Chrystusa. Jest on po 

prawicy Bożej, gdyż udał się do nieba, a aniołowie i zwierzchności, moce zostały mu 
poddane.” - 1 Piotra 5:18-22, NW. 

114 „Duchy w więzieniu” są duchowymi „synami Bożymi”, którzy brali sobie „córki 

ludzkie” za żony, stali się ojcami Nefilimów i po potopie (po zdematerializowaniu się i 
powrocie do świata duchowego) zostali wrzuceni do Tartaru i w tym poniżającym stanie 

zatrzymani „wieczystymi więzami w gęstej ciemności na sąd wielkiego dnia”. W związku 
z tym wyrokiem apostoł Paweł powiedział do zboru chrześcijańskiego: „Jeśli przez was 
ma być sądzony świat, to czyż jesteście niezdolni rozsądzać całkiem błahe sprawy? Czyż 
nie wiecie, że będziemy sądzić aniołów?” (1 Koryntów 6:2,5, NW) Te „duchy w więzieniu” 

nie przebywają w tak zwanym „piekle”, czyli Szeolu lub Hadesie. Gdy Jezus Chrystus był 

w Szeolu względnie Hadesie, wtedy nie mógł nikomu głosić, ponieważ Szeol lub Hades 
jest zwykłym grobem ludzkości i nieżywy Jezus znajdował się w nim przez niecałe trzy 
dni. (Dzieje Apostolskie 2:27, 31, 32; Psalm 16:10) „Wszystko, co przedsięweźmie ręka 
twoja do czynienia, czyń według możności twojej, albowiem niemasz żadnej pracy, ani 

myśli, ani umiejętności, ani mądrości w grobie [w Szeolu, NW], i do którego ty idziesz.” - 
Kaznodziei 9:10. 

115 Jezus Chrystus nie kazał „duchom w więzieniu” wówczas, gdy leżał martwy w 

Szeolu, Hadesie, czyli zwykłym groble, „będąc uśmiercony w ciele”, lecz w jakiś czas 
potem, gdy w chwili zmartwychwstania został „ożywiony w duchu”. ,W tym stanie’, już 
jako boski, nieśmiertelny, nieskazitelny duch, Jezus mógł kazać tym duchom. Dokładnie 

kiedy to uczynił? Czy w ciągu czterdziestu dni po swym zmartwychwstaniu, gdy 
przebywał na ziemi ze swymi uczniami? Z trudem mógłby to uczynić w tym czasie, „po 
swej męce bowiem złożył  im  liczne  dowody  na  to,  że  żyje: ukazywał się im przez 

czterdzieści dni i pouczał ich o sprawach królestwa Bożego”. T ten sposób dowód swego 

zmartwychwstania dał swoim uczniom, którzy mieli stać się jego świadkami, a nie swoim 
wrogom, którymi są demoni, czyli „duchy w więzieniu”. (Dzieje Apostolskie 1:3-11, Kow; 
2:32; 3:15; 10:40-42) A więc czy kazał on duchom w ciągu dziesięciu dni, licząc od chwili 

wstąpienia do nieba z góry Oliwnej do dnia Pięćdziesiątnicy? Nie, gdyż w ciągu tych 

dziesięciu dni Jezus wznosił się do swego niebiańskiego Ojca - odległego od ziemi nie 
wiemy ile miliardów lat świetlnych - aby jako Wielki Kapłan zjawić się z wartością swej 

ludzkiej ofiary u Najświętszego Boga Jehowy. (Hebrajczyków 9:24-26; 10:12, 13) 
Spełniając tak bardzo ważną misję, zapewne nie nakładałby drogi, by kazać potępionym 
„duchom w więzieniu”, dla których nie ma żadnej usuwającej grzech ofiary. 

116 Musiało to więc nastąpić już potem, gdy Jezus Chrystus stawił się u Jehowy Boga i 

zasiadł po Jego prawicy, a „aniołowie i zwierzchności, i moce zostały mu poddane”, że 
będąc w duchu, „kazał duchom w więzieniu”, duchom w Tartarze. Nie głosił im jednak 

ewangelii, czyli dobrej nowiny o Królestwie. W greckim narzeczu, w którym pisał apostoł 
Piotr, słono „kazać” różni się od słowa „ewangelizować” (głosić ewangelię). 
„Ewangelizować” znaczy: przynosić dobre, poselstwo. „Kazać” (ke-rys’so, LXX) znaczy 
tylko: oznajmiać, obwieszczać, lub ogłaszać to, co ma być podane do ogólnej wiadomości. 

Oznajmiać, obwieszczać lub ogłaszać można i coś  złego, jak w wypadku Jonasza, który 
został posłany do miasta Niniwy, aby ,wołać przeciwko niemu’, i który wołał: „Po 
czterdziestu dniach Niniwa będzie wywrócona”! Każąc w ten sposób, obwieszczał on 
wyrok zniszczenia. (Jonasza 1:2; 3:2, 4, 5, 7, LXX używa tu greckiego słowa ke-rys’so); 
słowo to występuje też w proroctwe Joela 3:9; „Obwołajcie [ke-rys’so, LXX] to między 
narodami, ogłoście wojnę, pobudźcie mocarzów, niech przyciągną a dadzą się nająć 
wszyscy mężowie waleczni.” Również w Ozeasza 5:8: „Krzyczcie [ke-rys’so, LXX] w Bet 

Awen.” 
_____ 
113-116. (a) Kogo apostoł Jezusa, Piotr, określa jako „duchy w więzieniu”? (b) Kiedy i 

jak Jezus kazał owym uwięzionym duchom? (c) Jaka jest różnica między owym 
kazaniem przez Jezusa a przepowiedzianym naszym kazaniem na całej ziemi o 

Królestwie Jehowy? 

 

117 Skoro te „duchy w więzieniu” zostały zatrzymane wieczystymi więzami na sąd 

wielkiego dnia Jehowy, zmartwychwstały do świata duchowego Jezus Chrystus mógł im 
kazać jedynie poselstwo o wydanym na nich wyroku. Jako duchowy Syn Boży czynił to 

już, zanim wyzbył się duchowej mocy i chwały, i stał się ciałem narodziwszy się jako 
człowiek Jezus Chrystus. (Filipensów 2:5-8) W jakich okolicznościach? 

118 Po raz pierwszy wtedy, gdy prorok Mojżesz umarł na szczycie góry Nebo. Gdy Syn 

Boży „miał spór z Diabłem i sprzeczał się z nim o ciało Mojżesza, nie ośmielił się 
wypowiedzieć przeciw niemu obelżywego sądu, lecz rzekł: ,Niech cię Jehowa zgromi!’” 
Jako archanioł Michał duchowy Syn Boży zatrzymał pod swoją opieką ciało Mojżesza i 

pogrzebał je w zastępstwie Jehowy Boga w dolinie Moab, w miejscu, którego nie odkrył 
żaden człowiek i którego żadne medium nie jest w stanie wyjawić. (Judy 9; NW; 5 
Mojżeszowa 34:1-6) Inny przypadek wyjawia nam proroctwo Zachariasza 3:1, 2, mówiące 

o wielkim kapłanie Jesuem, który wraz z innymi Żydami powrócił z Babilonu do 

opustoszałego miasta Jeruzalem i rozpoczął tam odbudowę  świątyni Jehowy Boga. 
Czytamy: „Zatem mi okazał Jesuego, kapłana najwyższego, stojącego przed Aniołem 
Pańskim, i szatana stojącego po prawicy jego, abym się sprzeciwił. Ale Pan [anioł 

Jehowy,  Wersja Syryjska] rzekł do szatana: Niech cię Pan [Jehowa] zgromi, szatanie! 

niech cię, mówię, zgromi Pan, który obrał Jeruzalem.” (Zobacz też  Wu, uw. marg.) 
Zgromienie Szatana przez. Jehowę oznacza wykonanie boskiego wyroku, wydanego na 

niego w wielkim dniu sądu, gdy Jehowa uczyni koniec temu złemu  światu, to jest 
systemowi rzeczy pozostającemu pod zwierzchnictwem Szatana, a ustanowi 

sprawiedliwy  świat pod panowaniem Jezusa Chrystusa, Króla królów. Wobec tego w 
ciągu setek lat, poprzedzających śmierć Jezusa w ciele i jego zmartwychwstanie w duchu, 
nie nadszedł był jeszcze czas, aby Jehowa „zgromił” Szatana przez swego Anioła-Syna. 

_____ 

117, 118. Jak Jezus jako Archanioł Jehowy kazał przed swoim zmartwychwstaniem oraz 

w jakich opisanych w Biblii wypadkach kazał on w świecie duchowym i komu? 

 

119 Czy zadawałeś sobie kiedy pytanie, dlaczego apostoł Piotr, mówiąc w 1 Piotra 3:18-

22 o niezasłużonym cierpieniu Jezusa do śmierci włącznie i o jego zmartwychwstaniu do 
życia w świecie duchowym, wspomina nagle o duchach, które stały się nieposłuszne 
tysiące lat przedtem, za dni Noego? Otóż Piotr, mówiąc niespodziewanie, że 
zmartwychwstały Chrystus kazał tym uwięzionym duchom, czynił  to  dlatego,  iż istnieje 

podobieństwo między tym, co działo się za dni Noego, a rzeczami, które roztrząsał w 
swym liście. Zgodnie z własnymi słowami Jezusa w Mateusza 24:37-39 Noe był 
proroczym obrazem Jezusa Chrystusa. Podobnie żona Noego była pierwowzorem 

„oblubienicy, małżonki Baranka”, to znaczy prawdziwego Kościoła, czyli zboru 
spłodzonych z ducha naśladowców Jezusa. Trzej synowie Noego i ich trzy małżonki 
obrazują „wielką rzeszę” wierzących w Chrystusa, dla których stanie się on Ojcem 
wieczności podczas swego tysiącletniego panowania w nadchodzącym nowym świecie. Ci 

nie będą uświetnieni wraz z Chrystusem w niebie ani nie będą z nim królować tak, jak 
będzie królował wierny zbór jego duchowych naśladowców. Odziedziczą oni ziemski raj, 
który Królestwo Chrystusa przywróci na naszym, globie po bitwie Armagedonu. Od roku 
1914  żyjemy w „czasie końca” tego złego  świata i już „wielka rzesza” tych ziemskich 
wierzących została wybrana z narodów i przyłączona w Społeczeństwie Nowego Świata 
do  żyjących na ziemi ostatnich członków klasy „oblubienicy, małżonki Baranka”. -

Objawienie 21:9. 

120 Tak jak Noe budował arkę dla swej rodziny w celu przeżycia potopu, tak Jezus 

Chrystus jako większy Noe buduje nowy system rzeczy, w którym członkowie klasy jego 
„oblubienicy” i „wielka rzesza” jego przyszłych synów i córek będą mogli przeżyć 

wykonanie wyroku Jehowy w nadchodzącej bitwie Armagedonu. Wewnątrz tej arki 
nowego systemu rzeczy muszą oni być ochrzczeni w większym Noem, jako swym Zbawcy, 
Wodzu i Wzorze, aby uniknąć ochrzczenia wraz ze światem w ognistym potopie 
zniszczenia Armagedonu. - 1 Piotra 3:21. 

121 Apostoł Piotr przypomina nam, że w czasie końca ówczesnego świata Noe był 

„kaznodzieją sprawiedliwości”. (2 Piotra 2:5) Skoro w arce miało ocaleć tylko siedmiu 

członków jego rodziny, musiał on ludziom owego dawnego świata kazać o sądzie Jehowy, 
który miał na nich spaść w potopie. Do tych, którym kazał, musieli też należeć Nefilimi i 
ich ojcowie, ucieleśnieni żonaci „synowie Boży”. Tak więc Noe kazał duchom, którzy po 
potopie zostali uwięzieni w Tartarze; mógł on to czynić choć był w ciele, ponieważ i one 

były w ciele, gdy się zmaterializowały. 
_____ 
119-121. (a) Dlaczego i jak kazanie Noego przed potopem można przyrównać do 

Jezusowego kazania uwięzionym duchom? (b) dlaczego wśród tych, którzy znali lub 

słyszeli kazania Noego, znajdowały się pewne wybitne jednostki, żyjące współcześnie z 
Noem? 

 

122 Podobnie większy Noe, zmartwychwstały Jezus, kazał tym samym duchom, które 

od potopu były w więzieniu. Na krótko przedtem, zanim został „uśmiercony w ciele”, 
powiedział on do swych naśladowców: „Teraz odbywa się  sąd nad tym światem; teraz 
władca tego świata [Szatan] zostanie precz wyrzucony.” (Jana 12:31, NW) Lecz gdy Jezus 
został „ożywiony w duchu”, w dniu Pięćdziesiątnicy wylał z nieba duch święty na 

pierwszych członków klasy swej „oblubienicy” i rozpoczął budowę arki nowego systemu 
rzeczy. Zgodnie z proroczym obrazem, jakim w dawnym czasie był Noe, było też rzeczą 
właściwą, by większy Noe, który jest w niebie, kazał duchom w więzieniu. Około roku 96 
po Chr. Bóg dał wywyższonemu w chwale Jezusowi Chrystusowi cudowne objawienie, 

aby je przekazał podeszłemu w latach apostołowi Janowi. Mówi ono dużo o Szatanie 
Diable i jego aniołach, tj. demonach. Z pewnością przekazanie Janowi tego objawienia 
było kazaniem duchom w więzieniu, gdyż począwszy od rozdziału dwunastego dużo 
mówi się w nim o ich działalności za naszych dni, o ich porażce i wrzuceniu w przepaść 
oraz o ostatecznym zniszczeniu na zawsze. 

123 W roku 1914, roku wybuchu pierwszej wojny światowej, Jehowa Bóg zaczął 

gwałtownie gromić Szatana i jego demonów, którzy do owego czasu mieli wstęp do nieba 

i swobodę poruszania się w nim. Jesienią  tego  roku  skończyły się „wyznaczone czasy 
narodów” i nadszedł czas na ustanowienie przez Jehowę Boga Królestwa i oddanie go w 
ręce Jego Syna, Jezusa Chrystusa. (Łukasza 21:24, NW) Jak to symbolicznie 
przedstawiono w dwunastym rozdziale Objawienia, Bóg spowodował narodziny swego 
Królestwa, aby panowało pośród narodów tego świata i aby w końcu zdruzgotało je w 

nadchodzącej bitwie Armagedonu. Zaraz po narodzeniu Królestwa naczelny Anioł, czyli 
Archanioł Jehowy, wyniesiony przez Niego na tron Król, znany w niebie jako Michał, 
walczył „ze smokiem, i walczył smok oraz aniołowie jego”. Szatan-Smok i jego aniołowie-
demoni zostali zwyciężeni i wyrzuceni z niebios w pobliże naszej Ziemi, aby tu byli 
trzymani w ryzach aż do zbliżającej się bitwy Armagedonu. (Objawienie 12:7-9, NW) 

Było to istotnie poniżenie w sensie fizycznym, dodane jeszcze do stanu poniżenia 
duchowego, w jakim już się znajdowali w Tartarze. Było to literalne uwięzienie poza 
uwięzieniem duchowym (od czasu potopu) w Tartarze, ponieważ zostali na zawsze 
odłączeni od nieba i nie jest im już teraz dozwolone przebywanie w wyższym miejscu niż 

na ziemi, na której zaczął się bunt Szatana. Nic więc dziwnego, że Smok, pierwotnym 
Wąż, wił się ze złości na to zgromienie i pluje teraz jadem na organizację Jehowy Boga. 
_____ 
122, 123. (a) Gdzie w napisanych przez Jana księgach Biblii znajdujemy pewne 

zasadnicze punkty kazania Jezusa, skierowanego do uwięzionych duchów? (b) Kiedy i 
jak nastąpiło zapowiedziane „zgromienie” głównego zbuntowanego ducha i jego 
niewidzialnych dla ludzi sprzymierzeńców i z jakim przepowiedzianym skutkiem? 

 

124 O wyrzuceniu Szatana z nieba czytamy w Objawieniu 12:10 (Kow): „Teraz 

nastąpiło zbawienie, moc i królestwo Boga naszego i władanie Pomazańca jego. Strącony 

został oskarżyciel braci naszych, który oskarża ich przed Bogiem naszym we dnie i w 
nocy.” A więc obecnie wypełnia się zupełnie i ostatecznie przytoczone już proroctwo 
Zachariasza 3:1, 2 (str. 66, ust. 118). „Anioł Jehowy” z proroctwa Zachariasza jest 
„Aniołem Przymierza”, o którym Malachiasz (3:1) prorokował, że miał przyjść z Panem 

Jehową do świątyni na sąd. Jest nim wywyższony w chwale Jezus Chrystus. Jest on nie 
tylko naczelnym Aniołem, czyli Archaniołem Jehowy, ale i Wielkim Kapłanem Jehowy. 

Na ziemi zastępują go jego bracia-kapłani, podkapłani, którzy idą jego śladami, i którzy 

wraz z nim będą tworzyć „królewskie kapłaństwo”.  (1  Piotra  2:9)  Ich  to  oskarża Smok, 
Szatan Diabeł. Ale gdy oskarża ich, oskarża w rzeczywistości ich Głowę, Wielkiego 
Kapłana Jezusa Chrystusa, gdyż co im jest uczynione, jest jak gdyby uczynione jemu. 
(Mateusza 10:40; 25:40, 45) Tak jak Szatan - jak to wskazuje proroctwo Zachariasza - 
przeciwstawiał się  żydowskiemu, wielkiemu kapłanowi Jesuemu, gdy Żydzi powrócili z 

Babilonu w celu odbudowania świątyni w Jeruzalem, tak też walczył on z ostatkiem 
kapłańskich naśladowców Jezusa Chrystusa, Wielkiego Kapłana, i oskarżał ich, gdy 
zostali uwolnieni z nowoczesnego Babilonu w roku 1919. 

125 Wydarzenia, które są wypełnieniem proroctwa Malachiasza 3:1, dowodzą,  że 

wiosną roku 1918 Jehowa i Jego „Anioł przymierza” przyszli do świątyni duchowej. 
Zatem „Anioł przymierza” jest od tego czasu w świątyni i sądzi; a jego sądy obejmują 
również Szatana Diabła. Skoro więc Szatan działa jako przeciwnik Wielkiego Kapłana 
Jehowy, Jezusa Chrystusa, sprzeciwiając się ostatkowi jego kapłańskich naśladowców na 

ziemi - Jezus Chrystus, „Anioł Jehowy” mówi w świątyni do Szatana: „Niech cię zgromi 
Pan [Jehową], szatanie! i niech cię zgromi Pan [Jehowa], który obrał Jeruzalem!” 
(Zachariasza 5;2, Wu) Po zrzuceniu Szatana z niebios na ziemię Jezus Chrystus, naczelny 

Anioł, czyli Archanioł Jehowy, nie przystąpił  od  razu  do  całkowitego obezwładnienia 
Szatana przez stoczenie bitwy Armagedonu. Przed podjęciem ponownej walki z 
Szatanem w Armagedonie Jezus przyznał na „krótki okres czasu”. Tak więc skrócone 
zostały dni ucisku, jaki przyszedł na organizację Szatana, a to wyszło na pożytek 

wybranemu przez Jehowę „królewskiemu kapłaństwu”. Z tego powodu Jezus Chrystus, 
„Anioł Jehowy”, od chwili przyjścia do świątyni nie mógł uczynić nic więcej, jak tylko 
powiedzieć do Szatana: ,Niech cię zgromi Jehowa!’ W ten sposób wywyższony w chwale 
Jezus Chrystus „każe” teraz w świecie duchowym ,Szatanowi i innym duchom w 
więzieniu’. Gdy prosi on Jehowę o zgromienie ich, to jest to kazanie o wydanym na nich 
wyroku. Jehowa zgromi Szatana i jego duchowych demonów w nadchodzącej bitwie 

Armagedonu przez wykonanie na nich wyroku. 

126 Tak więc ,kazanie duchom w więzieniu’ przez zmartwychwstałego Jezusa 

Chrystusa będzie trwać nadal aż do walki Armagedonu. Szatan i inne uwięzione duchy 
wciąż jeszcze znajdują się w biblijnym Tartarze i w jego gęstej ciemności co do łaski Bożej 

i Jego zamierzeń. Ich poniżający stan na tej ziemi przepowiada proroctwo Ezechiela, 
nazywając go „ziemią Magoga”, której władca Gog jest proroczym symbolem Szatana 
Diabła. - Ezechiela 38:1 do 39:11. 
_____ 
124-126. (a) Jak więc bezbłędnie rozpoznajemy całkowite i ostateczne wypełnienie 

przepowiedni Bożej, zapisanej w Zachariasza 3:1, 2? (b) Dlaczego i jak Jezus jeszcze 

nadal każe uwięzionym duchom i kiedy to kazanie się skończy? 
 
127 Gdy Jehowa wkrótce zgromi Szatana w Armagedonie, wówczas przez swego 

naczelnego Anioła zwiąże Szatana i jego demonów i wrzuci ich w przepaść, którą 

zapieczętuje nad nimi na tysiąc lat panowania Jezusa Chrystusa z jego uświetnionym 
królewskim kapłaństwem. (Objawienie 16:14-16; 20:1-6) Biblijny Tartar przestanie 
wówczas istnieć. Nie będzie już złych niebios tego świata, a nad sprawiedliwym nowym 
światem zapanują nowe niebiosa Chrystusa i jego uświetnionej „oblubienicy”. (2 Piotra 

3:13) Gdy przed dziewiętnastoma wiekami Jezus znajdował się w przepaści, nie był on w 
Tartarze, lecz przez niecałe trzy dni znajdował się w stanie śmierci, z którego został 

wyprowadzony przez zmartwychwstanie. (Rzymian 10:6-8; 5 Mojżeszowa 30:12-14) 

Podobnie Szatan i jego demoniczne duchy znajdą się w przepaści, w stanie podobnym do 
śmierci, a więc będą całkowicie obezwładnieni, pozbawieni możności nawiązywania 
kontaktu z ludźmi i zwodniczego przedstawiania im, że są nieśmiertelnymi duchami 
zmarłych ludzi. Spirytualizm, czyli spirytyzm ze swymi mediami zostanie tym samym 
zniszczony w Armagedonie, a ci, którzy go uprawiają, zostaną zniszczeni wraz z nim, 

ponosząc „drugą  śmierć”, symbolizującą całkowite, ostateczne zniszczenie. Objawienie 
21:8 (NW) podaje o nadchodzącym nowym świecie Bożym, co następuje: „Ale udziałem 
tchórzów i niewiernych, i tych, którzy są obrzydliwi w swym plugastwie, i morderców, i 
wszeteczników, i zajmujących się spirytyzmem, i bałwochwalców, i wszystkich kłamców 
będzie jezioro pałające ogniem i siarką. To oznacza drugą śmierć.” 

_____ 
127. (a) Jakie dalsze poniżenie (czyli wrzucenie w przepaść) czeka dwukrotnie już 

poniżonych zbuntowanych aniołów? (b)  W końcu jaki udział  będą miały te 
zbuntowane duchy w ,,nagrodzie”, przygotowanej przez Jehowę dla tchórzów, 
kłamców i tych, którzy się zajmują spirytyzmem? 

 

 

ZMARTWYCHWSTANIE, A NIE KONTAKT Z DUCHAMI 

128 Ci, którzy zostaną zniszczeni w Armagedonie, nie będąc żyć po śmierci. Natomiast 

ludzie, którzy trzymają się z dala od spirytyzmu i wszelkich fałszywych religii, a wielbią 

Jehowę jako Boga i idą  śladami Chrystusa, przeżyją bitwę Armagedonu i wejdą bez 
umierania do nowego, sprawiedliwego świata Bożego. (2 Piotra 3:10-15) Nie będą oni 
wówczas próbowali wejść w kontakt z tymi, którzy zostali zniszczeni w Armagedonie. 
Będą wiedzieć, że umarli są martwi i że nie ma życia pozagrobowego. Nie pozostaną przy 
życiu  żadne media, które służyłyby za narzędzia kłamliwym duchom; duchy te będą 

bezsilne, znajdując się w przepaści, w stanie podobnym do śmierci, niezdolne do 
zwodzenia ludzi podczas tysiącletniego królowania Chrystusa. Zamiast usiłować czynić 
coś niemożliwego, to jest obcować ze zmarłymi, cl, którzy przeżyją Armagedon, będą 
raczej wyczekiwać zmartwychwstania i pełni radości będą się przygotowywać na powrót 

umarłych. Pełni miłości będą się przysposabiać do odebrania ze zwykłego grobu, Hadesu 

względnie Szeolu, tych wszystkich, którzy są w pamięci u Boga. (Jana 5:28, 29; 
Objawienie 20:12, 13) Odbiorą ich ze zwykłego grobu nie drogą materializacji 
dokonywanej za pośrednictwem mediów, których ciała wydzielają ektoplazmę, służącą 
do uformowania postaci, ale dzięki mocy wzbudzania umarłych, posiadanej przez 

Jehowę Boga, który według swego upodobania da każdej poszczególnej osobie niezależne 
od medium ciało ludzkie. (1 Koryntów 15:36-38) Będzie to dla żyjących prawdziwa, 
trwała pociecha. 

129 Umarli powrócą nie po to, aby opowiedzieć, o ile swobodniejsi czuli się bez swych 

ludzkich ciał w świecie duchowym, w dziedzinie eterycznego bytowania, i o ile więcej w 
tym czasie wiedzieli niż w okresie przed śmiercią, ale po to, aby rozpoznać, jak 

prawdziwa jest Biblia, która podaje, że umarli spoczywają w grobach martwi, że dusza 
ludzka jest śmiertelna,  że umarli nic nie wiedzą, nic nie czynią i nic nie czują, lecz że 
ostatnia ich myśl przed śmiercią wiąże się z pierwszym wrażeniem umysłowym 
doznanym w chwili obudzenia się ze snu śmierci. (Psalm 6:6; 115:17; Kaznodziei 9:5,10; 

Izajasza 38:10, 18, 19) Będą oni mieli tę samą osobowość, którą posiadali umierając, 
dzięki czemu będą mogli być rozpoznani przez znajomych. Nikomu ze zmarłych - 
niemowlęciu, dziecku, młodemu czy staremu - nie przybędzie lat ani wiedzy w okresie 

znajdowania się w stanie śmierci. Powróciwszy do życia na ziemi, zmarli będą mieli 
sposobność poznania Jehowy Boga i Jego rządzonego przez Chrystusa Królestwa oraz 
zarządzenia Bożego, przewidującego możliwość zdobycia przez nich życia wiecznego na 
rajskiej ziemi i podniesienia do stanu doskonałości wszystkich posłusznych ludzi jako 
dusz ludzkich, stworzonych na obraz i podobieństwo Boże. Wszystko to stanie się dzięki 

temu, że Jego Syn umarł za ludzkość i został wskrzeszony ze śmierci będąc „ożywiony w 
duchu”, aby mógł z powrotem wstąpić do nieba i stawić się przed Bogiem w celu 
przekazania wartości swej ludzkiej ofiary za rodzaj ludzki. 
_____ 

128, 129. (a) Jaki czyn wiecznie żyjącego  Boga  Jehowy  daje  prawdziwie  wierzącym w 

Biblię nadzieję zobaczenia się i rozmawiania z wielu mężczyznami, niewiastami i 
dziećmi, którzy niegdyś żyli na ziemi i umarli? (b) Dlaczego wiele cudownych nadziei 
dla milionów ludzi, którzy żyli na ziemi i umarli, jest związanych ze śmiercią i 
zmartwychwstaniem Jezusa? 

 

130 Gdy zwykły grób, Szeol względnie Hades, wyda ostatnich swych mieszkańców, nie 

będzie już umarłych, to znaczy zmarłych na skutek grzechu odziedziczonego po naszych 
prarodzicach, Adamie i Ewie, i kary za ten grzech - śmierci. Ów nieprzyjaciel (to jest 
śmierć wraz ze swym towarzyszem, zwykłym grobem ludzkości) będzie w ten sposób 
unicestwiony, a tym samym odpadnie wszelkie zwracanie uwagi na utrzymywanie 
kontaktu ze zmarłymi, skoro ich już więcej nie będzie. „Gdyż on [Chrystus] musi 

panować jako król, dopóki Bóg nie położy mu pod nogi wszystkich nieprzyjaciół. Jako 
ostatni nieprzyjaciel ma być zniszczona śmierć.” (1 Koryntów 15:25, 26, NW) Powstaje 
zatem pytanie: Czy okażą się oni godni życia wiecznego - nie w świecie duchowym, w 
niebie - lecz w ciele na rajskiej ziemi jako doskonałe dusze ludzkie? Pytanie to 
rozstrzygnie każdy sam za siebie przy końcu tysiącletniego panowania Chrystusa. Jak? 

131 Przez zwolnienie wtedy Szatana i jego demonów. Podczas tysiącletniego 

królowania Chrystusa będą oni trzymani w przepaści, nie mając kontaktu z ludźmi, a 
więc będą niezdolni do zwodzenia ich czy do przeszkadzania w prowadzonym przez 
Chrystusa dziele podnoszenia ich do doskonałości. „Skoro tylko upłynie owe tysiąc lat, 

Szatan zostanie zwolniony z więzienia i wyruszy, by zwodzić narody w czterech stronach 
ziemi.” (Objawienie 20:7, 8, NW) On i jego demoni nie będą już w tym położeniu, by 
mogli zwodzić kogokolwiek z ludzi kłamstwem o „życiu pozagrobowym”, które 
umożliwiałoby komunikowanie się żyjących ze zmarłymi. Jednak Szatan zwiedzie wiele 

doskonałych ludzi, wykorzystując którąś z odmian ich egoizmu, co pociągnie ich do 
współdziałania z nim przeciwko powszechnemu Władcy, Jehowie Bogu, tak, jak to 
uczynił z doskonałym Adamem w pierwotnym raju Edenu. (Jakuba 1:12-15) Ci, którzy 
poddadzą się samolubstwu i wspólnie z Szatanem wystąpią przeciw teokratycznemu 
urządzeniu nowego świata, potkną się w tej końcowej próbie nienaganności ludzkiej 

wobec Jehowy Boga. Ich imiona nie zostaną wpisane do „księgi żywota”. Zostaną zatem 
straceni jako rozmyślni buntownicy i wrzuceni - już nie do Szeolu względnie Hadesu, jak 
w przypadku śmierci za grzech odziedziczony po Adamie, ale do „jeziora ognia”, 
symbolizującego „drugą  śmierć”, która spotka ich za własny,  świadomie popełniony 
grzech. 

_____ 
130, 131. (a) Jak przy końcu tysiącletniego panowania Chrystusa mieszkańcy ziemi 

okażą,  że są godni dalszego życia na niej? (b) Kto spośród miliardów ludzi żyjących 

wówczas na ziemi zostanie potem wrzucony do „jeziora ognia” i co ono oznacza? 

 

132 W tym symbolicznym „jeziorze ognia” przyłączy się do nich Szatan i jego 

demoniczni aniołowie, gdyż i oni zostaną ukarani „drugą śmiercią”, to znaczy wiecznym 
zniszczeniem, całkowitym i nigdy nie kończącym się wykluczeniem z wszelkiego 

bytowania. Po tej „drugiej śmierci’’ nie będzie żadnego dalszego życia, tak samo jak nie 
było go po uprzedniej śmierci Adamowej. Z ognistego jeziora, czyli Gehenny, nie będzie 
zmartwychwstania, tak jak ono było ze zwykłego grobu, Szeolu czy Hadesu. W ten sposób 
zostanie ostatecznie i gruntownie zgnieciona głowa Szatana, pierwotnego Węża, i całego 

jego „nasienia”, zarówno ludzkiego jak i duchowego, jak to zostało przepowiedziane w 
raju Eden. - 1 Mojżeszowa 3:15. 

133 Lojalni i posłuszni spośród udoskonalonego rodzaju ludzkiego będą nadal żyć na 

ziemi. Za pomyślne przebycie tej próby mającej na celu zbadanie Ich serc zostaną 
nagrodzeni - nie darem nieśmiertelności, lecz usprawiedliwieniem, czyli uznaniem za 
sprawiedliwych, dzięki czemu ich imiona zostaną wpisane do znajdującej się u Jehowy 
„księgi  życia”, aby mogli żyć bez końca w nowym świecie, radując się nieustającym 

szczęściem w doskonałych warunkach, stworzonych dla nich przez Jehowę Boga w 
ziemskim raju. „I nie będzie już śmierci ani żałoby, ani krzyku, ani bólu już nie będzie. 
Dawniejsze rzeczy przeminęły.” - Objawienie 20:9 do 21:4, NW. 
_____ 

132, 133. (a) Dla kogo i zgodnie z jakimi tekstami Jehowa szczególnie przeznaczył 

„jezioro ognia”? (b) Co jest przewidziane dla stworzeń ludzkich, które przy końcu 
millenium nie zawiodą w zarządzonej przez Jehowę próbie? 

 
 

OCHRONA PRZED ZGUBNYMI ZŁUDZENIAMI 

134 Wyłuszczono dokładnie stanowisko Pisma Świętego w sprawie fałszywej nauki 

o„życiu pozagrobowym”. Jednak bardzo mało ludzi wie, co Biblia mówi przeciwko 
pozagrobowemu życiu duszy. Jest to przyczyna, dla której coraz więcej ludzi - bolejących 
nad stratą przyjaciół czy ukochanych lub trapionych strachem i bezradnością na tym 

świecie - pada ofiarą spirytyzmu, będącego demonizmem. Proroctwa Pisma Świętego 
przepowiedziały, że mimo podobnego do plag obwieszczania wyroków Bożych na ten zły 
świat, samolubni ludzie „nie okazywali skruchy za dzieła swych rąk, tak iż nie przestawali 
oddawać czci demonom i bożkom ze złota i srebra, i miedzi, i kamienia, i drzewa, które 

nie mogą ani widzieć, ani słyszeć, ani chodzić; i nie okazywali skruchy za swe 
morderstwa ani za praktyki spirytystyczne, ani za nierząd, ani za kradzieże”. (Objawienie 
9:20, 21, NW) Mimo postępu ludzkiej wiedzy ludzie mieli ,odpaść  od  wiary,  darząc 
uwagą zwodnicze, inspirowane wypowiedzi i nauki demonów’, stając się ich łupem ku 
swej wieczystej szkodzie. Rzeczywiście, wszyscy ludzie ze wszystkich narodów 

pozostających pod kierownictwem swych władców czy to z Białego Domu czy z pałacu 
królewskiego, czy innych, mieli być prowadzeni ku zniszczeniu w bitwie Armagedonu. 
Objawienie, za pośrednictwem którego wywyższony w chwale Chrystus „kazał duchom w 
więzieniu”, przewidziało,  że od Smoka, władcy  demonów,  za  pośrednictwem jego 
zwierzęcej organizacji miały wyjść „wypowiedzi inspirowane przez demonów”, które 

„wychodzą do królów całej zamieszkanej ziemi, aby ich zgromadzić na wojnę wielkiego 
dnia Boga wszechmocnego ...i zgromadziły ich na miejscu, które zwano po hebrajsku 
Har-Magedon.” (Objawienie 16:14-16 i i Tymoteusza 4:1, NW) Nikt z tych prowadzonych 
przez demonów nie przeżyje Armagedonu. 

135 Wszystkie ludy, zarówno tak zwanego chrześcijaństwa jak i pogaństwa, znajdują 

się w największym niebezpieczeństwie zaatakowania przez demonów, co może je 
doprowadzić do zniszczenia. Nie śmiej polegać na chrześcijaństwie! Okazało się,  że nie 
jest ono ochroną przed spirytyzmem, lecz że spirytyzm szerzy się w jego łonie tak samo 

jak w pogaństwie. Dlaczego? Dlatego, że chrześcijaństwo - rzymskokatolicy, 
greckokatolicy a także protestanci - uczy niechrześcijańskiej doktryny o „nieśmiertelność 
i duszy ludzkiej”, stanowiącej podstawę spirytyzmu, i tym samym czyni swych 
wyznawców podatnymi na przyjęcie dowodzeń i ułud spirytyzmu. Rzymski katolicyzm 

może twierdzić,  że jest najsilniejszym bastionem, chroniącym przed spirytyzmem, 
niemniej jednak w wskutek jego nauk katolicy są wystawieni na działanie złej mocy 
demonów. Na przykład: 
_____ 
134, 135. Dlaczego dokładna znajomość tego, co Biblia mówi o duszy ludzkiej i 

spirytyzmie, jest dziś koniecznością życiową? 

 

136 Napytanie (318): „Czy w twierdzeniach spirytyzmu jest coś prawdziwego?” dr 

Rumble, misjonarz Sacred Heard, odpowiedział przed rzymskokatolicką rozgłośnią 
radiową 2SM Sydney (Australia), co następuje: 

 

„Jest prawda w twierdzeniu, że dusza jest czymś odmiennym od ciała i że może je 

przeżyć. Wszyscy ludzie wiedzą to instynktownie; a gdy tracą wiarę w protestantyzm, ta 
podstawowa logiczna prawda pozostaje w nich. Wielu z nich skłania się przeto ku 
spirytyzmowi. Tym sposobem ten nowy prąd przybiera na sile wśród niekatolików. 
Spirytyzm jako system religijny jest wynikiem ludzkich wysiłków i jest na razie modny 

wśród pewnych ludzi ...” 

 
Na pytanie (319): „Dlaczego właściwie wasz Kościół potępia spirytyzm?” dr Rumble 
odpowiedział: 
 

„Kościół katolicki oczywiście wierzy w istnienie świata duchowego, w stworzone dobre 

i złe duchy, i w trwałe  życie duszy ludzkiej. Lecz zjawiska spirytyzmu są w najlepszym 
przypadku skutkiem przyczyn naturalnych, czasem oszustwa, a bardzo często działania 
złych duchów. Z pewnością wszelkie objawy, które należy przypisać wpływowi duchów, 

nie są wynikiem interwencji duchów dobrych. Medium pracuje w niesamowitym i 
gorączkowym podnieceniu; efekty są  aż nadto często złe, a otrzymywane wiadomości 
oraz przyjęte metody są jawnie bluźniercze i niemoralne, całkowicie niegodne Boga.” 

 

Odpowiadając na pytanie (320): „Czy Kościół katolicki był kiedykolwiek w kontakcie z 
duchowymi istotami z tamtego świata?” wyjaśnił: 

 

„Historia Kościoła katolickiego wielokrotnie donosiło wiadomościach otrzymanych od 

dusz zmarłych. Prawdziwość tych doniesień podlega zwykłym prawem krytyki 
historycznej i oczywiście niektóre doniesienia okazały się  wątpliwe. Inne nie dają 

podstawy do ostrożnego powątpiewania. Z reguły Bóg zezwala duszy jedynie na 
przygodne przekazanie jakiejś chwilowej przestrogi lub prośby o modlitwę, a nie czegoś 

fantastycznego. Poza tym wiadomości są podawane spontanicznie, a nie na skutek 
wysiłków ciekawych ludzi, usiłujących dowiedzieć się prawdy od umarłych. Kościół bada 

te otrzymane lub rzekomo otrzymane wiadomości, aby stwierdzić czy pochodzą one od 
dobrych, czy od złych duchów. (1) W żadnym wypadku wiadomość nie może być 
sprzeczna z nauką katolicką i zasadami moralności. Galatów I, 9 ...” - Strony 73, 74 

książki  Radio Replies [Odpowiedzi przez radio] Rumble’a i Carty’ego, wydanej z 
imprimatur arcybiskupa J. G. Murraya, St. Pauł, Minnesota, 11 lutego 1938 r., i z 
przedmową Monsignora Fultona J. Sheena, drą teologii. (Wydanie 9 z r. 1939) 
_____ 
136. Jak Kościół rzymskokatolicki odpowiada na pytania w związku z: (a) twierdzeniami 

spirytyzmu, (b) zjawiskami spirytystycznymi i (c) wiadomościami pochodzącymi od 
zmarłych ludzi’? 

 

137 Czy taka jak wyżej opisana, oficjalna nauka katolicka jest bastionem nie do 

zdobycia, chroniącym od inwazji spirytyzmu? Nie! Raczej zaprasza do niego, a stosunki 
w rzymskokatolickich krajach, takich jak Peru, Costa Rica, Kuba i Haiti, wykazują,  że 
religia rzymskokatolicka nie jest bastionem, chroniącym od tego rozszerzającego się 

niebezpieczeństwa. W krajach tych ludność katolicka w 90% miesza spirytyzm lub 
wuduizm wprost z rzymskim katolicyzmem, hołdując jednemu i drugiemu bez sprzeciwu 
duchowieństwa czy nakładania przezeń za to pokuty. Nie dziwi zatem fakt, że niejaki 
Johannes Greber, były duchowny katolicki, stał się spirytystą i wydał książkę pod 

tytułem  „Communication with the Spirit World, Its Laws and Its Purposes” 
[Komunikowanie się ze światem duchów, jego prawa i cel]. (1952, Macoy Publishing 
Company, New York) W przedmowie podaje on typowe fałszywe wyjaśnienie: 
„Najważniejszą książką spirytystyczną jest Biblia, gdyż  główna jej treść opiera się na 
wiadomościach podanych z tamtej strony tym, którzy istnieją obecnie.” 

138 Jean Brierre, podsekretarz stanu w Haiti, powiedział o ludziach zwiedzających 

jego kraj, co następuje: „Większość z nich nie może zrozumieć,  że Wudu - względnie 
Wodun, jak my to także nazywamy - nie jest wcale czarną magią, lecz dobroczynną 
religią, praktykowaną przez z górą 90% naszej ludności - religią, której wierzenia nie 

przeszkadzają ludziom być również dobrymi katolikami. Mieszkaniec Haiti, który w 

sobotę wieczorem idzie do „houmfort”, czyli świątyni Wudu, i przez całą noc bierze 
udział w obrzędach, udaje się potem wprost do kościoła katolickiego na mszę poranną ... 
Kto tę rzecz zbada, przekona się,  że wiele bogów i bogiń Wudu względnie Loas, jak je 
nazywamy, posiada swoje odpowiedniki w katolickich świętych.” (True [The Man’s 

Magazine] z października, 1949 r.) Obejmuje to „Pannę Marię”, a wszędzie jest używany 
krzyż, zwłaszcza przy usiłowaniu odpędzenia złych duchów. 

139 W artykułach czasopisma Rosenda, wydawanego w Matanzas (Kuba), z dnia 1 i 15 

września 1934 r. M.G. Consuegra powiedział: „Na Kubie jest olbrzymi procent 
spirytystów. W niewielu krajach spirytyzm zyskał tylu prozelitów co na Kubie, naturalnie 
w stosunku do ilości mieszkańców. Na dowód tego potwierdzamy niezaprzeczalny fakt, 

że nie jest dziś narażony na drwiny lub krytykę ten, kto mówi o spirytyzmie, i że wszyscy, 
włącznie z kapłanami katolickimi (jego naturalnymi wrogami), z każdym dniem wyżej go 
cenią, tak iż  śmiało można powiedzieć,  że w ciągu niewielu lat spirytyzm będzie 

dominującym wyznaniem na „Perle Antylów”. 

140 Można by przytoczyć wiele dalszych przykładów szerokiego rozprzestrzeniania się 

w krajach rzymskokatolickich spirytyzmu, czyli demonizmu, zmieszanego panującą 
religią, ale brak miejsca nie pozwala na to. 

_____ 
137-140. (a) Czy można rozumnie polegać na rzymskim katolicyzmie jako na bastionie, 

chroniącym od niebezpieczeństw, grożących ze strony rozszerzającego się spirytyzmu? 
(b) Jakie opublikowane świadectwo potwierdza słuszność twej odpowiedzi? 

 

141 Nie, chrześcijaństwo, kierowane i opanowane przez rzymskokatolicki system 

religijny, nie dopisało jako ochrona przed demonizmem w tym krytycznym „czasie 
końca”, gdy Szatan i jego demoni, zrzuceni z nieba na ziemię, pełni gniewu, ciągną za 
sobą chrześcijaństwo i pogaństwo na zniszczenie w bitwie Armagedonu. Ze słusznych 

więc przyczyn z niebios rozległo się wołanie: „Biada ziemi i morzu! Bo diabeł zstąpił do 
was we wściekłej złości, wiedząc, że mało ma czasu.” - Objawienie 12:12, Kow. 
_____ 
141. Dlaczego roztropne, bojące się Boga osoby powinny w tych „krytycznych czasach” 

unikać oczekiwania od jakiejkolwiek części chrześcijaństwa pomocy w obliczu ataków 
demonów? 

 

142 Gdzie więc znajdujemy ochronę przed knowaniami demonów, usiłujących 

spowodować, by Bóg zniszczył całą ludzkość w Armagedonie z powodu braku 
nienaganności wobec Niego i Jego Królestwa? Kaszą ochroną jest antyspirytystyczna 
Księga, Pismo święte, czyli Biblia. Tylko w niej znajdujemy naukę i świadectwo Boże i o 

niej to Jezus powiedział do Boga: „Słowo twoje jest prawdą.” (Jana 17:17) W tych 
krytycznych dniach przychodzi ono do nas z następującymi słowami proroka Izajasza, 
który jest proroczym obrazem Jezusa Chrystusa: „Zawiąż to świadectwo, zapieczętuj 
zakon [naukę, RS] między uczniami moimi. A tak jeśliby wam rzekli: Dowiadujcie się od 

czarowników [mediów, RS] i od wieszczków, którzy szepcą i markocą, rzeczcie: Izali się 
nie ma dowiadywać  lud  u  Boga  swego?  azaż umarłych miasto żywych [O żywych od 
umarłych, Wu] radzić się ma? Do zakonu [nauki, RS] i do świadectwa; ale jeśli nie chcą, 
niechże mówią według słowa tego, w którym nie masz żadnej zorzy ... i obaczy, że jest 
wrażony do ciemności.” (Izajasza 8:16, 19-22) Gdy pytamy żywego Boga, radząc się Jego 

nauki i świadectwa Jego pisanego Słowa, znajdujemy źródło  światła i niezawodną 
ochronę przed śmiercionośną działalnością złośliwych demonów. 

143 Dzisiaj, gdy chrześcijaństwu jak i pogaństwu grozi całkowite zniszczenie w bitwie 

Armagedonu i gdy niewidzialni demoni w przebiegły sposób prowadzą do tego 
zniszczenia władców  światowych i ich narody, żyjemy rzeczywiście w złym dniu. 
Wszędzie znajdujemy obfitość „uczynków ciała”, a uczynki te obejmują także „uprawianie 

spirytyzmu”, przed którym ostrzegał apostoł Paweł, mówiąc, że ci, „którzy takowe rzeczy 
czynią, królestwa Bożego nie odziedziczą”.  (Galatów  5:19-21)  Tym,  którzy  zajmują się 
spirytyzmem,nie będzie też dozwolone żyć na „nowej ziemi” pod panowaniem Królestwa 

Bożego, rządzonego przez Chrystusa. (Objawienie 21:8; 22:14, 15, NW) O ile największą 

wagę przywiązujemy do życia w nowym świecie, musimy ciągle walczyć przeciw 
niewidzialnym wrogom, którzy chcą nam przeszkodzić w osiągnięciu go. Apostoł Paweł 
demaskuje tych rzeczywistych wrogów i równocześnie zachęca nas do użycia jedynie 

skutecznych  środków dla odparcia ich i zdobycia wiecznego życia w sprawiedliwym 

nowym świecie Bożym. Mówi on: 

144 „Nałóżcie pełną zbroję Bożą, abyście mogli stawić czoło machinacjom Diabła; gdyż 

staczamy bój nie przeciw krwi i ciału, lecz przeciw rządzeniom, przeciw 

zwierzchnościom, przeciw władcom świata tej ciemności, przeciw złym siłom duchowym 
w miejscach niebiańskich. Dlatego weźmijcie pełną zbroję Bożą, abyście w złym dniu 
mogli stawić opór i ostać się po dokładnym wykonaniu wszystkiego. Stójcie więc mocno 
opasawszy swe biodra prawdą, włożywszy napierśnik sprawiedliwości i obuwszy nogi w 
wyposażenie dobrej nowiny o pokoju. A nade wszystko uchwyćcie wielką tarczę wiary, 

którą będziecie mogli zagasić wszystkie ogniste pociski złośnika. Przyjmijcie także hełm 
zbawienia i miecz ducha, którym jest Słowo Boże, a zarazem wszelką formą modlitwy i 
błagania nadal módlcie się w duchu przy każdej sposobności.” - Efezów 6:11-18, NW. 
_____ 

142-144. (a) Jakie spasane świadectwo jest naszą jedyną ochroną przed kultem 

spirytyzmu? (b) Co Paweł w obrazowym opisie radzi nam uczynić, abyśmy mogli 
zatriumfować nad rozzłoszczonymi hordami niewidzialnych złych duchów? 

 

145 Wielki czas zastosować się do tej rady! Przepasz więc swoje duchowe biodra 

prawdą  Słowa Bożego. Wtedy nie osłabniesz w walce z wszelką fałszywą propagandą 
złych sił duchowych, atakujących z niewidzialnych miejsc. Pokrzepiaj swój umysł prawdą 

o wskrzeszeniu zmarłych. Stawisz wtedy mocny i trwały opór kłamstwu o 
nieśmiertelności duszy ludzkiej i „życiu pozagrobowym”. A włożywszy napierśnik 
sprawiedliwości, zabezpieczysz swe serce przed apelującym do uczuć spirytyzmem i 
przed odrzuceniem w ślad za nim ofiary okupu Jezusa Chrystusa, będącej dla nas, 
grzeszników, jedynym środkiem, gładzącym nasze winy. Dzięki niej osiągniemy wieczną 

sprawiedliwość, która uczyni nas godnymi życia wiecznego w świecie „nowych niebios i 
nowej ziemi”, gdzie ma mieszkać sprawiedliwość. 
_____ 
145. Jak ‘stoimy mocno’ w obliczu ataków wroga stosując się do zdrowej rady Pawła - (a) 

Wobec ataków na serce i umysł? 

 

146 Obuwszy swe nogi w wyposażenie dobrej nowiny o pokoju, unikniesz 

odpowiedzialności za jakikolwiek niepokój w tym świecie i nie zostaniesz w czasie 
Armagedonu pociągnięty przez niewidzialnych demonów na stronę  władców całej 

zamieszkanej ziemi w celu wzięcia udziału w samobójczej wojnie przeciwko Bogu 
wszechmocnemu i Jego panującemu Królowi, Jezusowi Chrystusowi. Będziesz zachęcał 
do pokoju i pojednania się z Bogiem. 
_____ 
146. - (b) wobec ataków, mogących nas usidlić lub doprowadzić do upadku? 
 

147 Wziąwszy wielką tarczę wiary, zatrzymasz i zagasisz wszelkie burzące wiarę, 

płonące pociski, wystrzelone przez wroga, i ustrzeżesz się od niewiernego biegu tego 
świata. Dzięki natchnionemu przez wiarę posłuszeństwu wobec Boga i Jego Króla Jezusa 
Chrystusa pokonasz ten świat, podobając się Bogu, nagradzającemu życiem tych, którzy 

trzymają się mocno swej wiary. 
_____ 
147. - (c) wobec ataków, które jak nagle wyzwolony płomień „spalają” nasze wyłączne 

posłuszeństwo względem Jehowy i Jego panującego Króla? 

 

148 Przyjmując hełm zbawienia, nie pozwolisz zachwiać swej nadziei na przyjście 

Królestwa Bożego; będziesz „spierał się” z Bogiem na temat Jego drogi zbawienia przez 

Jezusa Chrystusa i teokratycznego rządu nowego świata. Będziesz rozumnie 
wypracowywał swe własne zbawienie zgodnie ze wskazówkami i wymaganiami Boga 
składając „publiczne wyznanie o naszej nadziei” przez przyłączenie się do świadków 
Jehowy w głoszeniu na całej ziemi „tej dobrej nowiny o Królestwie” na świadectwo. 
_____ 

148. - (d) wobec ataków niszczących siłę naszej argumentacji jako rozumnych, 

zespolonych i pełnych nadziei wykonawców woli Bożej? 

 

149 Uchwyciwszy miecz ducha, czyli Słowo Boże, będziesz mógł odeprzeć miecz 

świata, czyli słowo demonów, to jest natchnione przez demonów wypowiedzi, tradycje 
religijne i materialistyczne filozofie ludzkie. Będziesz mógł spotkać się z wrogim 
szermierzem w walce wręcz i ,przebić’ go, czyniąc go bezsilnym w dowodzeniu i 
wywieraniu wpływu oraz uwalniając się od niego przez cytowanie pisanego Słowa Bożego 

i poleganie na nim, jak to czynił Jezus na pustyni, gdy był kuszony przez Diabła. 
_____ 
149. - (e) wobec ataków, które nas onieśmielają lub fatalnie „przebijają” fałszywą 

mądrością: świata lub nęcącymi złudzeniami? 

 

150 Gdy w ogniu tego teokratycznego boju przeciw złym duchom w niewidzialnym 

świecie będziesz zanosić wszelkiego rodzaju modlitwy i błagania, będziesz pamiętał o 

Bogu i będziesz polegał na swym niezawodnym Obrońcy i Protektorze, a nie na broni 
cielesnej. W obronie przed wpływem spirytyzmu i okultystycznymi urokami, które 
spirytyści usiłują rzucić na ciebie, odwołasz się do Boga, aby ci dał zwycięstwo nad złymi 
duchami, ich okłamywaniem i ich sprzeciwianiem się i aby święci aniołowie Boży 
dopomagali ci w tym jako duchy usługujące. Będziesz przy tym myślał nie tylko o sobie, 

lecz i o twoich braciach chrześcijańskich, którzy biorą udział w tym samym boju przeciw 
nadludzkim siłom zła. Będąc posłuszny wskazówkom Jezusa, będziesz się modlił o 
uświęcenie Bożego imienia Jehowa i o przyjście Jego Królestwa, by ono całkowicie 
obezwładniło złe siły duchowe i objawiło powszechną suwerenność Jehowy, nadto żeby 

przyniosło ludzkości pokój, wznowiło raj na ziemi, wzbudziło umarłych z grobowców 

pamięci i obdarzyło wierzące, posłuszne rodziny na ziemi błogosławieństwem  życia 
wiecznego w ludzkiej doskonałości. Odpowiedź Boga na nasze zgodne ze wskazówkami 
Biblii modlitwy jest równie niezbędna, jak różne części pełnej zbroi Bożej. 
_____ 
150. - (f) wobec ataków, które odcinają nas od informującej linii, łączącej nas (zbiorowo 

i indywidualnie) z Jehową,  Źródłem naszej wiecznej mocy, lub które w inny sposób 

działają na nas hamująco”? 

 

151 Modląc się w ten sposób i walcząc w danej nam przez Boga zbroi nie znajdziemy 

się w Armagedonie po stronie opanowanych przez demonów przeciwników Jehowy i 

Jego rządzonego przez Chrystusa Królestwa. Znajdziemy się po stronie żywego Boga, a 
On będzie walczył za nas, dowiedzie swej powszechnej suwerenności i zachowa nas do 
swego wspaniałego nowego świata. Złe niebiosa Szatana i jego złych sił duchowych 
zostaną zniszczone; zostanie również wymieciona zła ziemia, którą stanowi rodzaj ludzki 

niewidzialnie opanowany i wyprowadzony na manowce przez owe moce duchowe, a 
wprowadzony będzie nowy świat, którego nowe niebiosa stanowi Jezus Chrystus i jego 

chwalebny zbór. 

152 Przy pomocy niniejszego wyjaśnienia opartego na Słowie Bożym, Piśmie Świętym, 

masz możność zastosować się do wskazówki apostoła Jana: „Umiłowani, nie wierzcie 
każdej inspirowanej wypowiedzi, ale sprawdzajcie inspirowane wypowiedzi, aby 
stwierdzić, czy pochodzą od Boga, ponieważ wielu fałszywych proroków wyszło na świat.” 
(1 Jana 4:1, NW) Sprawdzenie inspirowanych wypowiedzi spirytyzmu wykazało, ze nie 

pochodzą one od Boga, lecz od jego wrogów, demonów i ich władcy, Szatana Diabła. 
Spirytyzm jest więc antychrześcijański, a jego szermierze są antychrystami. Trzymaj się 
zatem wyników tego sprawdzenia. W interesie twego życia i ku chwale Boga opieraj się 
spirytyzmowi a tym samym Szatanowi i jego złym siłom duchowym. Nie słuchaj już 

wypowiedzi Inspirowanych przez demonów. Słuchaj pisanego Słowa Bożego, będącego 
wypowiedzią natchnioną Jego świętym duchem. Wówczas - niezależnie od tego czy 
przeżyjesz bitwę Armagedonu, czy też po niej zmartwychwstaniesz - zostaniesz 
nagrodzony  życiem w nowym świecie Bożym. Nie zawiedzie cię wówczas na stracenie 
fałszywa nadzieja na „życie pozagrobowe”. 
_____ 
151, 152. Jakie skutki dla Jehowy, dla intronizowanego przez niego Króla i dla nas 

pociągnie za sobą nasze wierne trwanie po stronie Jehowy i pilne stosowanie się do 
wiedzy zdobytej w tym studium? 

 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 

 

[Ramka na str. 15] 

 
[Tłumaczenie] 

Oregon Journal 
PONIEDZIAŁEK, 24 SIERP., 1953 R. 

DREW PEARSON 
 

KARUZELA WASZYNGTOŃSKA 

PATRZĄCA W KULĘ KRYSZTAŁOWĄ 

 
WASZYNGTON - Choć jej nazwisko nie ukazało się oficjalnej liście odwiedzających, to 
jednak sławna wróżbiarka pojawiała się w Białym Domu wraz ze swoją kulą kryształową. 

Jest nią  żywa Jeanne Dixon, która przepowiedziała zawieszenie broni w Korei. 

Przepowiedziała też, że Native Dancer zajmie dobre miejsce w derbach Kentucky, ale ich 
nie wygra. Od dziesięciu lat przepowiada przyszłość Mamie Eisenhower. 

Odkąd Mamie wprowadziła się do Białe o Domu, pani Dixon doradczyni psychiczna, 

była wzywana okazyjnie, aby na bieżąco powiadamiała pierwszą lady o jej przyszłości. 

Nadto i dla samego prezydenta kilkakrotnie patrzyła w swoją kulę kryształową. 

”Mogę posługiwać się trzema sposobami psychicznymi - kulą kryształową, wróżeniem 

z ręki i astrologią”, wyznała pani Dixon autorowi niniejszego artykułu Jej zwykła metoda 
polega jednak, jak to sam wyjaśniła, na dotykaniu czubków palców danej osoby i 
jednoczesnym wpatrywaniu się ponad jej ramieniem w kulę kryształową. 

Na pytanie, co widzi w kuli, odparł, że obrazy bywają różne - czasem są to symbole, 

czasem obrazy. Na przykład w przypadku Native Dancera widziała wyraźny obraz 
Dancera biegnącego za jakimś „nieznajomym koniem”. Pewnego razu w swej kuli 
kryształowej, która ma wielkość kuli bilardowej, zobaczyła nawet liczbę. Nie wiedziała, co 
ta liczba oznacza, ale jeden z przyjaciół, będący graczem, postawił na tę liczbę i wygrał 10 
000 dolarów. W dowód wdzięczności kupił pani Dixon nową błyszczącą kulę kryształową 

wartości 3800 kul.  
 
 
 

[Ilustr. na str. 50] 
Pismo Święte demaskuje spirytyzm 
 
[Ilustr. na str. 68] 
PROROCZE POSTACIE 

Zobrazowanie 
Noe i jego żona - Chrystus i oblubienica Chrystusa 
3 synów Noego i ich żony - wielka rzesza 
Arka nowego systemu rzeczy