KOSZTY

KOSZTY

Koszt jest to ilość 

środków finansowych 

uŜyta do 

zakupu niezbędnych czynników produkcji. 
Rozliczanie kosztów słuŜyć ma właściwej ocenie 
rentowności przedsięwzięć, staranna ocena kosztów 
pomaga w podjęciu decyzji które mają prowadzić do 
uzyskania korzystnego wyniku finansowego. 
Niewłaściwa ocena kosztów prowadzi do błędnych 
decyzji finansowych i jednocześnie naraŜa nasze 
przedsięwzięcie na straty finansowe.

Koszt jest pienięŜnym wyraŜeniem poniesionych 

nakładów.

W ekonomii wyróŜnia się dwie podstawowe formy 

W ekonomii wyróŜnia się dwie podstawowe formy 

W ekonomii wyróŜnia się dwie podstawowe formy 

W ekonomii wyróŜnia się dwie podstawowe formy 
kosztów:

kosztów:

kosztów:

kosztów:

koszty księgowe 

koszty księgowe 

koszty księgowe 

koszty księgowe 

(ang. 

accounting costs

lub 

explicit 

costs

albo 

historical costs

) 

mające postać zawęŜoną do 

wydatków udokumentowanych fakturami i innymi dokumentami,

koszty ekonomiczne 

koszty ekonomiczne 

koszty ekonomiczne 

koszty ekonomiczne 

(

ang. 

economic costs

lub 

total 

costs

albo 

full costs

) składające się z kosztów jawnych 

(księgowych -

explicit

), amortyzacji i kosztów 

ukrytych (

implicit costs

) obejmujących koszty 

alternatywne lub koszty utraconych moŜliwości 
(

opportunity costs

lub 

alternative costs

) oraz nakłady 

pracy własnej wytwórcy.

To wartość wszystkich zasobów (czynników) 
uŜytych do produkcji.

Wartość tę wyznacza koszt najlepszego, 
alternatywnego zastosowania zasobów.
Koszty ekonomiczne to wszystkie koszty 

Koszty ekonomiczne to wszystkie koszty 

Koszty ekonomiczne to wszystkie koszty 

Koszty ekonomiczne to wszystkie koszty 
explicite i implicite, łącznie z zyskiem 

explicite i implicite, łącznie z zyskiem 

explicite i implicite, łącznie z zyskiem 

explicite i implicite, łącznie z zyskiem 
niezbędnym do 

niezbędnym do 

niezbędnym do 

niezbędnym do 

zatrzymania zasobów

zatrzymania zasobów

zatrzymania zasobów

zatrzymania zasobów

w 

w 

w 

w 

danej działalności gospodarczej

danej działalności gospodarczej

danej działalności gospodarczej

danej działalności gospodarczej.

TFC

Q

Koszty stałe obejmują te 
wszystkie wydatki, które 
związane są z funkcjonowaniem 
przedsiębiorstwa i nie zaleŜą od 
wielkości wytwarzanej produkcji. 
Są to głównie koszty zuŜycia 
kapitału trwałego (amortyzacja), 
opłaty dzierŜawę terenu, koszty 
funkcjonowania administracji, 
koszty ogrzewania, oświetlenia, 
odsetki od kredytów itp. Nawet 
gdy przedsiębiorstwo nie 
produkuje, np. z powodu strajku 
pracowników, musi ponosić 
wymienione koszty.

Q1

Q2

Q3

0

TFC

AFC

Q1

Q2

Q3

A

B

C

6

3

A

B

C

Zależność między (TFC) KSC i KZP (TVC)

Koszt stały   przeciętny (AFC) = 

KSP

Q

Q

TFC

Rośnie w miarę zwiększania produkcji. Początkowo koszt ten

rośnie wolniej ,następnie, zaś po przekroczeniu pewnego 

poziomu produkcji wzrasta szybciej

TVC

Q

Koszt zmienny całkowity (TVC)

AVC

Q

Koszt zmienny przeciętny

TVC

A

B

C

B

A

C

AVC

Q1

Q2 Q3

4,9

5,3

Zależność między KZC (TVC)
i  KZP (AVC)

TC

Q

Koszt całkowity TC

KOSZTY

Q

TVC

TC

ATC

AVC

Q1 Q2

AC

6

Zależności między KC,KZC  i KCP, KZP

(TC, TVC, ATC, AVC)

ATC

Q

Koszt całkowity przeciętny (ATC)

Koszt marginalny (MC)    MC=

Q

TVC

Q

TC

∆

∆

=

∆

∆

Najważniejsze relacje między kosztami

:

-KM(MC) zrównuje się z KZP (AVC) i KCP (ATS)  
(wówczas, kiedy te ostatnie osiągają punkt minimum
-jeżeli KM (MC) jest mniejszy od KZP (AVC) i KCP (ATC)
wtedy te ostatnie zmniejszają się.
-jeżeli KM (MC) jest większy od KZP (AVC) i KCP (ATC)

wtedy te ostatnie rosną

-KM (MC) i KSP (AFC) nie są powiązane 

ATC=AFC+AVC 
AFC zmniejsza się wraz ze wzrostem produkcji,

AVC początkowo zmniejsza się a później rośnie. 

Dlatego zawsze, kiedy spadek AFC jest większy od wzrostu AVC,
ATC będzie malał.
-z powyższych relacji wynika, że AVC osiąga minimum szybciej
aniżeli ATC.

MC

ATC

AVC

AFC

KOSZTY

Q

Jest różnicą między całkowitymi 
przychodami ze sprzedaży produktów lub 
usług i kosztami explicite (rachunkowymi).

Zysk rachunkowy=

Przychody całkowite-koszty explicite

Zysk rachunkowy

Jest różnicą między całkowitymi 
przychodami a wszystkimi kosztami
(explicite i implicite) lub różnicą między 
przychodami  i kosztami alternatywnymi 
wszystkich  nakładów.

Zysk ekonomiczny = przychody całkowite-

(koszty explicite + koszty implicite)

Jeżeli zastosowanie nowej technologii pozwala osiągnąć  większą niż
poprzednio produkcję z danej wielkości nakładu zasobów, wówczas
funkcja produkcji przesuwa się w górę.

Produkcja
całkowita

Nakład czynnika 

PC1

PC2

Funkcja
produkcji
przesuwa 
się w górę

Oznacza to, że koszty wytworzenia jednostki produktu także
zmiana kosztów z racji wzrostu (spadku) produkcji o daną 
jednostkę  są mniejsze dla każdej wielkości nakładu czynnika.

Produkcja

Koszty

MC1

ATC1

ATCP2

MC2

Krzywe kosztów przesuwają się w dół

Każda z krzywych kosztu przeciętnego w krótkim okresie czasu
(ATC1, ATC2... ATCn) odpowiadające teoretycznie nieskończonej
ilości przedsiębiorstw jest styczna do krzywej kosztu przeciętnego w
długim okresie czasu

Zwiększanie produkcji na drodze powiększania rozmiarów 
przedsiębiorstwa posiada sens ekonomiczny tylko do momentu
zrównania się minimum kosztu długookresowego.Dalsze 
powiększanie  wielkości przedsiębiorstwa jest nieekonomiczne.

Traktując koszt stały w długim okresie czasu jako zmienną ciągłą

otrzymujemy nieskończenie wiele możliwych

wielkości zakładów

.

W rezultacie każda krótkookresowa krzywa kosztów staje się 
punktem na krzywej kosztów całkowitych w długim okresie czasu,
która także przybiera charakter linii ciągłej

Każda z krzywych kosztu przeciętnego w krótkim okresie czasu
(KCP1,KCP2...KCPn) odpowiadające teoretycznie nieskończonej
ilości przedsiębiorstw jest styczna do krzywej kosztu przeciętnego w
długim okresie czasu

Zwiększanie produkcji na drodze powiększania rozmiarów 
przedsiębiorstwa posiada sens ekonomiczny tylko do momentu
zrównania się minimum kosztu długookresowego.Dalsze 
powiększanie  wielkości przedsiębiorstwa jest nieekonomiczne.

Jeśli w nierówna się minimum KCP wówczas koszty całkowite
przeciętne rosną.

Rosnące

efekty skal

Malejące 
efekty skali

LATC

Krótkookresowe krzywe KM (MC) przecinają zawsze krzywą
długookresową KM (LMC) przy takich 

rozmiarach produkcji, dla 

których 
krótkookresowe krzywe KCP (ATC) są styczne z długookresową 
krzywą KCP (LATC).

Na lewo od punktu minimum jakakolwiek krótkookresowa krzywa KM,
znajduje się poniżej długookresowej krzywej KM,na prawo od tego punktu
krótkookresowa KM znajduje się powyżej  krzywej KM w długim okresie 
czasu . 

ATC1

LMC

ATC3

MC

ATC2

Q1

Q2

Q3

LATC

W punkcie minimum LATC następuje zrównanie się wszystkich 
krótko i długookresowych kosztów przeciętnych i marginalnych.

Ponadto, zależności między kosztem przeciętnym i marginalnym 

odnoszące się do krótkiego okresu czasu są także charakterystyczne 
dla kosztów w długim okresie czasu:

-Jeżeli KCP (ATC) spada, wówczas KM(MC) < KCP(ATC)
-KM (MC) = KCP (ATC) wówczas, gdy KCP (ATC) osiąga minimum
-jeżeli KCP (ATC) rośnie, wtedy KM (MC) > KCP (ATC)