Wilgotność  - stosunek masy wody zawartej w danej próbce do masy tej próbki 
wysuszonej w temp. 105-110 st.C

Wilgotność naturalna  – charakteryzuje zawartość wody w gruncie w warunkach 
naturalnych.

Stopień wilgotności – stosunek objętości wody w porach do objętości porów.

Gęstość   właściwa   szkieletu   gruntowego  –   (gęstość   samego   szkieletu)   stosunek 
masy   szkieletu   gruntowego   do   jego   objętości.  Zależy   od:   składu   mineralnego 
gruntu   i   domieszek   w   nim   zawartych.  Metody   badania:  kolba   le   Chateliera, 
piknometr.

Gęstość objętościowa gruntu – (gęstość szkieletu + porów + wody) stosunek masy 
próbki   w   stanie   naturalnym   do   jej   objętości.  Zależy   od:  składu   mineralnego, 
porowatości   i   wilgotności   gruntów.  Metody   badania:  pierścienia   tnącego, 
rtęciowa, parafinowania, oznaczania gęstości objętościowej w cylindrze.

Gęstość objętościowa szkieletu gruntowego  – (gęstość szkieletu + porów) masa 
jednostki objętości gruntu w stanie naturalnym w temperaturze 105-110 st. C.

Porowatość – stosunek objętości porów w próbce do objętości całej próbki. Zależy 
od:  uziarnienia,   stopnia   jednorodności   uziarnienia,   kształtu   ziarn,   wilgotności, 
sposobu ułożenia ziarn.

Wskaźnik   porowatości  –   stosunek   objętości   porów   do   objętości   szkieletu 
gruntowego.

Stopień   zagęszczenia   gruntów   niespoistych   (I

D

)  –   stosunek   zagęszczenia 

istniejącego w warunkach naturalnych do największego możliwego zagęszczenia 
danego   gruntu.  Zależy   od:  składu   granulometrycznego   gruntu,   porowatości, 
kształtu   ziarn.  Podział:  luźne,   średnio   zagęszczone,   zagęszczone,   bardzo 
zagęszczone

Konsystencja gruntu –  stopień ruchliwości cząstek, zależny od ilości wody i stanu 
fizycznego tych cząstek. Wyróżnia się konsystencję: zwartą, plastyczną i płynną. 
Dalsze wydzielenia (stany): zwarty, [gr. skurczalności], półzwarty, [gr. plastyczności], 
twardoplastyczny, plastyczny, miękkoplastyczny, [gr. płynności], płynny.

Granica skurczalności  – wilgotność w %, przy której grunt mimo dalszego 
suszenia   nie   zmniejsza   swej   objętości   i   jednocześnie   zmienia   barwę   na 
powierzchni na jaśniejszą.

Granica plastyczności –  wilgotność w %, jaką ma grunt, gdy przy kolejnym 
wałeczkowaniu wałeczek pęka po osiągnięciu średnicy 3 mm.

Granica płynności – wilgotność w %, jaką ma masa gruntowa umieszczona 
w   aparacie   Casagrande'a   w   momencie,   gdy   wykonana   w   niej   bruzda 
zlewa   się   przy   dwudziestym   piątym   uderzeniu   miseczki   o   podstawę   na 

długości 1 cm i wysokości 1 mm.

Wskaźnik   plastyczności   (I

P

)  –   różnica   między   wartością   granicy   płynności   a 

plastyczności = ile wody wchłania grunt przy przejściu ze stanu półzwartego w stan 
plastyczny.

Stopień plastyczności (I

L

) – parametr, za pomocą którego można wyznaczyć stan 

gruntu. Iloraz  różnicy wilgotności  naturalnej  i  granicy  plastyczności  oraz  granicy 
płynności i plastyczności.

Aktywność  –   stosunek   wartości   wskaźnika   plastyczności   do   zawartości   frakcji 
iłowej. Im wyższa wartość aktywności koloidalnej, tym większa zdolność gruntu do 
wiązania wody.

Pęcznienie  – zwiększenie objętości gruntu, lub, wskutek niemożności rozszerzania 
bocznego, wzrost wysokości gruntu pod wpływem wody.  Zależy od:  zawartości i 
składu frakcji iłowej, kompleksu sorpcyjnego, chemizmu wody.

Pęcznienie   swobodne  –   zwiększenie   objętości   próbki   luźno   usypanej   w 
cylindrze z wodą, wyrażone w %.

Prawo Stokesa  – prędkość  swobodnego opadania cząstek kulistych jest  wprost 
proporcjonalna do ich średnicy i gęstości właściwej i zależy ponadto od gęstości 
właściwej i lepkości cieczy, a także przyspieszenia ziemskiego.

Średnica zastępcza  – średnica cząstki kulistej o tej samej gęstości właściwej co 
cząstka  gruntowa,  opadającej  z taką samą prędkością co  rzeczywista  cząstka 
gruntowa.