Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

Spis treści:

1. Kaktus na okładce. Sclerocactus

papyracanthus

2. Z melokaktusem w herbie

3. Nasza strona internetowa

4. Portret kaktusa.

Lobivia saltensis var. saltensis

5. Na kolejnym stanowisku w

pustyni Anza Borrego.

6. Drobne

7. Warto polecić. Część 2

8. Kaktus og andre sukkulenter

- duńskie pismo o kaktusach i

sukulentach

K O N K U R S T R W A

Trwa konkurs na nadanie taksonomicznego ro-
dowodu kaktusowi figurującym w naszym logo.
Dotychczas pojawiła się sugestia, Ŝe jest to ja-
kiś gatunek z rodzaju Lobivia (czy nie za krótka
rurka kwiatowa?). Czekamy na następne!

Kaktusarium

numer 2

wrzesień 2011

Chcesz się wymienić
kaktusami / sukulentami z innymi?

Poszukujesz ciekawych okazów?

Jeśli tak, to miejscem, które warto
odwiedzić jest

znajdująca się na naszym forum

www.kaktusy-sukulenty.pl/forum

APRASZAMY

Polecamy ksiąŜkę Raquel Pinto o

kaktusach - głównie kolumnowych i

opuncjowych - najbardziej północnej

części Chile

Więcej informacji i zamawiańie:

http://librodecactus.blogspot.com

Polskie Towarzystwo
Kaktusowo-Sukulentowe

By pomagać, by poznawać, by chronić.

Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

Kaktus na okładce

Sclerocactus papyracanthus

      Zapewne  uŜyta  wyŜej  nazwa  rodzajowa  nie-
jednego  tu  zaskoczy,  gdyŜ  ten  charakterystyczny
kaktus z dawien  dawna  byl tytułowany Toumeyą,
badania DNA potwierdziły jednak jego sugerowa-
ną  wcześniej  przynaleŜność  do  rodzaju  Sclero-
cactus.
      Sclerocactus  papyracanthus  jest  rośliną  wy-
jątkowo  trudną  do  znalezienia  w  swoim  natural-
nym środowisku. Te małe niekrzewiące się rośliny
większość  roku  spędzają  zagłębione  w  grunt.
Swoje  głowy  wychylają  wiosną,  gdy  kwitną  i  roz-
poczynają  krótki  okres  wzrostu.  Potem  szybko
chowają  się  z  powrotem,  spędzając  w  ukryciu
gorące  lato  aŜ  do  jesieni,  gdy  wychylają  się  po-
nownie,  w  odpowiedzi  na  pojawiające  się  wtedy
deszcze, a następnie w  porze  zimowej ponownie
zagłębiają się w grunt.
      Ale  Toumeję  trudno  dostrzec  takŜe  dlatego,
Ŝe  bardzo  dobrze  maskuje  się  ona  pośród  innej
roślinności, dającej jej ochronę przed słońcem. To
głównie  dzięki  swoim  charakterystycznym  papie-
rowym  cierniom,  od  których  wywodzi  się  jej  na-
zwa, jest ona trudna do zauwaŜenia - bardziej niŜ
rasowego kaktusa, roślina wyglądem swoim przy-
pomina raczej... kępę spalonej trawy.
      Sclerocactus  papyracanthus,  lub  jak  kto  woli
Toumeya  papyracantha,  występuje  głównie  w
stanie Nowy Meksyk, takŜe na mniejszym obsza-
rze  w  Arizonie,  i  na  skrawku  Teksasu.  Widnieje
ona  w  załączniku  CITES  1,  gdzie  figurują  rośliny
najbardziej  chronione  przed  międzynarodowym
handlem, jednak prawdopodobnie ilość roślin w

Z melokaktusem
w herbie

      Wyspy  Turks  i  Caicos,  małe  brytyjskie  teryto-
rium  zamorskie  leŜące  na  północ  od  Haiti,  moŜe
sie  poszczycić  posiadaniem  kaktusa  w  herbie.
Kaktusem  tym  jest  Melocactus  intortus,  gatunek
powszechnie  tam  występujący,  od  którego  zwy-
czajowej  nazwy  -  „turban  Turka”,  pochodzi  takŜe
pierwszy człon nazwy wysp.

Sclerocactus papyracanthus, fot. Piotr Modrakowski,

http://kaktusy-piotra.strefa.pl

środowisku  naturalnym  jest  większa  niŜ  obecnie
przyjmowana, co jest związane ze wspomnianymi
wyŜej kłopotami z ich zauwaŜeniem w naturze.
      Kaktusy z rodzaju Sclerocactus nie są poleca-
ne  początkującym  -  naleŜą  one  do  najtrudniej-
szych  w  uprawie  i  w  wysiewie,  wymagają  specy-
ficznego  traktowania,  i  S.  papyracanthus  nie  jest
tu  wyjątkiem.  Przy  ewentualnej  uprawie  naleŜało-
by  przede  wszystkim  zwrócić  uwagę  na  zapew-
nienie  chłodnego  zimowania  i  podlewanie  tylko  w
czasie  krótkiego  okresu  wegetacji  wczesną  wio-
sną i takŜe krótkiego jesienią; podczas pozostałej
znacznie  większej  części  roku,  kaktus  powinien
mieć sucho. Najbezpieczniej jednak jest uprawiać
S. papyracanthus jako roślinę szczepioną.

Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

Nasza strona
internetowa

      Osoby, które jeszcze nie wzięły udziału w son-
daŜach zamieszczonych na naszej stronie interne-
towej,  zapraszamy  do  „nadrobienia  zaległości”.
Pierwsze  dwie  ankiety  pojawiły  się  wcześnie  i
zdąŜyły  przyciagnąć  duŜą  grupę  głosujących,  na-
tomiast  w  pozostałych  ośmiu,  które  zostały
umieszczone  później,  głosowalo  znacznie  mniej
osób. Jeśli więc ktoś ma czas na chwilę zabawy w
internecie, to zapraszamy.
      Nasza  strona  jest  obecnie  uaktualniana  i  po-
prawiana,  choć  zmiany  nie  są  wielkie.  Zmienione
zostały  nieco  teksty  na  poszczególnych  podstro-
nach,  pojawiły  się  m.  in.  kolejne  krótkie  opisy  po-
szczególnych  rodzajów kaktusów - te krótkie  cha-
rakterystyki  były  pisane  dość  pobieŜnie,  jeśli  więc
ktoś  z  Państwa  ma  uwagi  odnośnie  któregoś  z
rodzajów,  lub  umie  sporządzić  daną  notkę  lepiej,
jak  najbardziej  moŜe  sam  takową  napisać  i  prze-
słać ją emailem lub umieścić na naszym forum.
      Zmiany  dotyczą  takŜe  wyglądu  -  jest  on  teraz
chyba trochę lepszy.
      Tych  z  Was,  którzy  posiadają  własne  strony
internetowe,  zapraszamy  oczywiście  do  wymiany
linków ze stroną PTKS.

Portret kaktusa

Lobivia saltensis

var. saltensis

Lobivia saltensis

       Lobivia  saltensis  var.  saltensis  (Spegazzini)
Britton & Rose pochodzi z północnej Argentyny —
występuje  na  południu  prowincji  Salta  i  północy
prowincji Tucuman. Roślina rośnie pojedyńczo lub
się krzewi, poszczególne głowy mogą być  kuliste
lub  trochę  wydłuŜone,  do  ok.  5  cm  średnicy.  Lo-
bivia  ta  charakteryzuje  się  przede  wszystkim  po-
wyginanymi  cienkimi  cierniami  środkowymi,  oraz
czerwonym  kwiatem  (gardziel  kwiatu  jest  ciem-
niejsza  dzięki  ciemnoczerwonym  pręcikom).
Uprawa nie nastręcza specjalnych trudności, choć
roślina  posiada  gruby  korzeń  i  naleŜy  stosować
małe  doniczki  i  przepuszczalne  —  choć  w  miarę
Ŝyzne  —  podłoŜe.  Jak  i  inne  lobiwie,  tak  i  ta  wy-
trzyma krótkie spadki temperatury niŜej zera

C, w

suchej  atmosferze  i  oczywiście  nie  podlewana.
Obok odmiany typowej, w gatunku tym opisanych
zostało  jeszcze  kilka  innych  odmian,  ale  zasad-
ność ich wyodrębniania  nie przez wszystkich jest
uznawana  (var.  multicostata,  var.  pseudocachen-
sis, var. nealeana, var. zapallarensis).

Polecamy k

siąŜkę o rodzaju Ariocarpus

Jerzego Woźniaka, drugą z serii

"Te wspaniałe sukulenty".

Dodatkowa informacja: w przypadku

zamówienia dwóch pozycji - Ariokarpusy i

Ferokaktusy

, łączna cena obu ksiąŜek

wynosi tylko 55zł, wraz z wysyłką.

Zamówienia pod adresem:

JWozniak@acn.waw.pl

lub telefonicznie 0-606 266 724

Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

Druga część kaktusowych przygód

Eltona Robertsa z podróŜy po pustyni

Anza Borrego w Kalifornii

      Popatrzcie  na  zdjęcie  pierwsze  -  powiedział-
bym,  Ŝe  trzy  nasiona  pomyślnie  wykiełkowały  w
tym  samym  czasie,  poniewaŜ  rośliny  są  tego  sa-
mego wzrostu i wyglądają jakby były tego samego
wieku.  To  co  moŜna  zobaczyć  na  tym  zdjęciu,
oprócz  trzech  cudownych  roślin,  to  róŜnice  w  ich
kwitnieniu. ZauwaŜcie, Ŝe roślina na przedzie ma
kilka  otwartych  kwiatów,  podczas  gdy  ta  po  pra-
wej stronie ma otwarty jeden, i jeden, który próbu-
je  się  otworzyć,  a  ta  z  lewej  dopiero  będzie  je
otwierać. Dlaczego - jeśli rosną razem - nie mają
one podobnej ilości otwartych kwiatów? Mam taką
teorię,  Ŝa  egzemplarz  na  samym  przedzie  -  po-
niewaŜ  jest  najbardziej  wystawiony  na  południe  -
dostaje  więcej  słońca  i  wczesnowiosennego  cie-
pła, bo Ŝadna inna roślina go nie zakrywa. Roślina
po  prawej  stronie  kwitnie  jako  druga  z  koleji,  bo
dostaje mniej słońca, a trzecia najpóŜniej, bo jest
najbardziej cieniowana. Jeśli sądzicie, Ŝe to nie to
jest przyczyną, to muszę wspomnieć, Ŝe byłem tu
wiosną  i  widziałem  jak  w  ciągu  jednej  godziny  w
trakcie zachodu słońca, temperatura potrafi spaść
z  25

C do 0

C. Roślinom zajmuje trochę czasu

„odtajenie” po nocy z temperaturą niŜej zera, i te,
które  odmarzną  szybciej  kwitną  nieco  wcześniej
niŜ te, które dłuŜej doświadczają chłodu.
      Część z Was martwi się, gdy rośliny w kolekcji
brzydną u spodu, ale jeśli widzielibyście te tutaj z
bliska, to dopiero przekonalibyście się, Ŝe tak jest
teŜ i w naturze.

Ferocactus cylindraceus

Cylindropuntia ramosissima

Ferocactus cylindraceus

Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

Drobne
informacje

Jeśli będziecie w Lublinie...

      Miłośnicy  kaktusów  i  sukulentów  bawiący  w
Lublinie  mogą  się  z  czystym  sercem  pokusić  o
wizytę w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Ma-
rii Skłodowskiej-Curie.
      Od  pewnego  czasu  ogród  ma  swoją  stronę
internetową.  MoŜna  na  niej  przeczytać  trochę  o
tamtejszej kolekcji sukulentów - kolekcja obejmuje
ponad 900 taksonów, z których ponad 400 to kak-
tusy.  Spośród  pozostalych  sukulentów  na  uwagę
zasługuje  kolekcja  stapeliowych,  która  ze  swoimi
130  gatunkami  jest  prawdpodobnie  największą  w
Polsce.  Niewielką  powierzchnię  na  zewnątrz  zaj-
mują mrozoodporne opuncje.
      Adres w/w strony internetowej ogrodu, to
http://www.umcs.lublin.pl/articles.php?aid=5388 , a
o  kolekcji  sukulentów  moŜna  przeczytać  na  pod-
stronie działu roślin tropikalnych i subtropikalnych;
zostało tam takŜe umieszczonych trochę zdjęć.

The Cactus Explorer
- nowa internetowa publikacja

Kilka tygodni temu jeden z naszych zagranicz-
nych członków, znany z wielu „papierowych” pu-
blikacji Graham Charles z Anglii, zainicjował kolej-
ną publikację, tym razem elektroniczną, pod nazwą

The  Cactus  Explorer.  Jest  ona  pomyślana  jako
ogólnodostępny,  bezpłatny  kwartalnik,  który  ma
publikować  zarówno  dłuŜsze  artykuły,  jak  i  rzeczy
drobniejsze.  Pismo  moŜna  pobrać  ze  strony  inter-
netowej  http://www.cactusexplorers.org.uk/
      Egidą,  pod  którą  to  elektroniczne  pismo  jest
wydawane,  jest  The  Cactus  Explorers  Club,  nie-
formalna grupa miłośników kaktusów, organizująca
w  Angli  od  sześciu  juŜ  lat  coroczne  spotkania.
Członkami redakcji są Roy Mottram, równieŜ jeden
z  naszych  członków,  Paul  Hoxey,  i  Martin  Lowry,
znani angielscy kaktusiarze.
      W  pierwszym  numerze  The  Cactus  Explorer
mamy  trzy  pełnowartościowe  artykuły,  a  takŜe  ru-
bryki z drobnymi rzeczami: o wydarzeniach w kak-
tusiarskim świecie, rubryka przedstawiająca ksiąŜ-

      Następne  zdjęcie  przedstawia  Cylindropuntia
ramosissima,  roślinę,  o  którą  z  pewnością  nie
chcielibyście się potknąć i na nią wywrócić. Popu-
larna  nazwa  tego  kaktusa  to  „ołówkowa  cholla”,
wzięła  się  ona  od  małej  średnicy  pędów.  Wcze-
snym  rankiem  lub  póŜnym  popołudniem,  gdy
promienie  słoneczne  prześwitują  przez  roślinę,
wygląda  ona  jakby  płonęła  Ŝółtym  ogniem,  lub
jakby  była  ze  złota,  które  migocze  w  świetle.  To
bardzo ładny widok.

      Miejscami  roślin  tych  jest  bardzo  wiele,  a  po-
tem, kilka metrów dalej, nie ma Ŝadnej. Spacero-
wałem  jedną  stroną  drogi  i  widziałem  tylko  jedną
lub  dwie  rośliny,  a  gdy  przeszedłem  na  drugą
stronę,  był  ich  tam  cały  las  -  jeśli  się  chciało
przejść  z  punktu  A  do  punktu  B,  trzeba  było  się
nieźle  nazygzakować  by  nie  wpaść  na  Ŝadną  z
nich.

tekst i zdjęcia:
ELTON ROBERTS, USA, Kalifornia
1cactus1@verizon.net

Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

ki, czasopisma, niektóre nowe opisy ze świata
kaktusów, rubryka na drobne artykuły o pozostałej
tematyce. Nic tylko Ŝyczyć naszym angielskim
kolegom wytrwałości!

50 lat BKMK

      W tym roku swoje 50-lecie obchodzi Bydgoski
Klub Miłośników Kaktusów. Klub swoją działalność
datuje  od  1  czerwca  1961r.,  kiedy  to  został  on
zainicjowany  przez  artystę-plastyka,  Kazimierza
Rafińskiego, z pomocą ogłoszenia w lokalnej prasie.

      W  ciągu  50  lat  swojego  istnienia  BKMK  ode-
grał  duŜą  rolę  we  wspieraniu  kaktusowego  hobby
swoich  członków.  Siedziba  klubu  zmieniała  się
wielokorotnie, równieŜ miejsce, gdzie była trzyma-
na  kolekcja  klubowa.  Przewodniczącymi  BKMK
byli  kolejno:  Kazimierz  Rafiński  (1961-68),  Halina
WyŜnikiewicz  (1969-80),  Jerzy  Balicki  (1981-).
Obecnie  klub  liczy  ok.  20  osób,  jednak  nadal  jest
aktywny  -  organizowane  są  comiesięczne  prelek-
cje,  oraz  wyjazdy  do  polskich  i  zagranicznych  ko-
lekcji. Ciekawostką jest istnienie kolekcji klubowej,
tworzonej od 1983r. z darów członków.
      O  historii  BKMK  moŜna  przeczytać  na  stronie
klubu:  http://www.bkmk.republika.pl,  na  podstawie
której to została sporządzona ta notatka.

Setiechinopsis mirabilis
- modlitewny kaktus

      Monotypowy  rodzaj  Setiechinopsis  -  z  jednym
tylko gatunkiem S. mirabilis, włączany był ostatnio
do  rodzaju  Echinopsis  w  szerokim  sensie  (Ander-
son,  Hunt  i  inni  w  The  New  Cactus  Lexicon).  Z
szerokim pojęciem rodzaju Echinopsis nie zgadza-
ją się argentyńscy botanicy, z Roberto Kieslingiem
na  czele,  którzy  uznają  za  samdzielne  m.  in.  ro-
dzaje  Trichocereus,  Lobivia,  i  właśnie  Setiechi-
nopsis. Rzeczywiście, ostatnie pokazują, Ŝe Setie-
chinopsis  nie  powinien  być  włączany  do  Echi-
nopsis (Ritz i inni 2007).
      Pochodzące  z  duŜego  obszaru  w  Argentynie
Setiechinopsis  mirabil,  to  rośliny  o  pędach  do  20
cm  wysokości,  rzadko  krzewiące  się,  wcześnie
kwitnące długim białym kwiatem, nawet do 15 cm
długości.  W  swoim  środowisku  rosną  na  bardzo
zasolonych  glebach.  Zwykle  są  trudne  do  zauwa-

Ŝenia. Ciekawą cechą jest ciemny kolor pędów,
który roślina przyjmuje nawet w uprawie w Europie,
i przy nieoptymalnym oświetleniu.

Setiechinopsis mirabilis, fot. Michał Lisok
http://kaktusiarz.heroku.com

      Jak  podawał  Spegazzini,  autor  opisu,  zwycza-
jowa  nazwa  S.  mirabilis  to  „cactus  de  la  oracion”,
co moŜna przetłumaczyć jako „kaktus modlitewny”.
Nazwa  ta  nawiązuje  do  czasu,  kiedy  otwierają  się
kwiaty, a mianowicie wieczora, gdy przystępuje się
do modlitwy.

Cypryjskie Towarzystwo
Kaktusowo-Sukulentowe

      W 2007r. zostało załoŜone na Cyprze towarzy-
stwo miłośników kaktusów, które liczy obecnie 170
członków. Jak moŜna się domyślić, na Cyprze pa-
nują  bardzo  dobre  warunki  do  uprawy  kaktusów  i
sukulentów,  co  jak  się  okazało  idzie  w  parze  ze
stosunkowo  duŜym  gronem  miłośników  tych  roślin
na tej małej wyspie. Więcej informacji moŜna prze-
czytać  na  http://www.cactus-mall.com/cyprus.html
(budowana dopiero strona internetowa znajduje się
pod  adresem  www.ccss.org.cy).  CóŜ,  jeśli  ktoś
będzie na wakacjach na Cyprze, moŜe spróbować
nawiązać  kontakt z  cypryjskimi kaktusiarzami (Cy-
pryjczycy  prawdopodobnie  mówią  po  angielsku  -
wyspa do 1960r. była kolonią brytyjską) i odwiedzić
jakieś  tamtejsze  kolekcje.  Rarytasów  pewnie  tam
nie uraczy, raczej „krajobrazotwórcze” duŜe rośliny
klasy Echinocactus grusonii czy Cereus.

Kaktusarium 2 | wrzesień 2011

Warto polecić.
Część 2

Druga część prezentacji

polecanych firm kaktusowych

i sukulentowych

      Osobom  poszukującym  litopsów,  konofytów  i
innych  mesembriantów,  warto  polecić  fachowy
sklep  Cono’s  Paradise  Uwe  Beyera  z  Niemiec,
pod adresem

http://www.conos-paradise.com

Kohres Kakteen to znana niemiecka firma
oferująca nasiona kaktusów i sukulentów. W ofercie
są takŜe rośliny Tillandsii. Adres strony internetowej
to:

http://www.koehres-kaktus.de

      Cenionym  źródłem,  z  bogatą  i  ciekawą  ofertą
nasion kaktusów, jest francuska firma La Psy Serre
(nie ma ona oczywiście nic wspólnego z czworono-
gami!),  którą  prowadzi  Aymeric  de  Barmon.  Jej
strona  internetowa

http://lapsyserre.free.fr

wygląda

amatorsko, inaczej jest z  listą  nasion. Zamówienia
moŜna składać po angielsku.
      Firma Adaria Garden, Cristiana Neciu i Sorina
Bobisa z Rumunii ma ciekawą ofertę kaktusów. W
ofercie  są  takŜe  lithopsy.  Adres  strony  interneto-
wej  to

http://www.adariagarden.ro

. Zamówienia

moŜna składać po angielsku.
      Oferta  kaktusów  i  sukulentów  firmy  Croston
Cactus nie naleŜy do największych, nie ma w niej
takŜe  wiele  rzadkości,  jednak  warte  odnotowania
są  jej  rozsądne  ceny  za  oferowane  rośliny  na  tle
zachodniej  Europy.  Sklep  jest  prowadzony  przez
państwa  Johna  i  Normę  Henshaw,  a  adres  inter-
netowy to:

http://www.croston-cactus.co.uk

Na naszym forum została umieszczona cieka-
wa oferta kaktusów naszego kolegi z Anglii, Gra-
hama Charlesa:

www.kaktusy-sukulenty.pl/forum

      Czeska  firma  Yuccaland,  której  właścicielem
jest  Jiri  Merhaut,  oferuje  trochę  mrozoodpornych
kaktusów,  trochę  nie-  lub  słabomrozoodpornych
agaw,  mrozoodporne  (czy  aby  na  pewno?)  jukki.
Zamówienia  moŜna  składać  po  angielsku.  Adres
strony to:

http://www.yuccaland.cz

Na stronie

www.audissou.com

znajduje się

oferta  sukulentów  innych  niŜ  kaktusy,  znanego
francuskiego  miłośnika  sukulentów,  Jean-André
Audissou.

Kaktus og andre
sukkulenter

- duńskie pismo o kaktusach

i sukulentach

       Na  początku  2011r.  nasze  Towarzystwo  za-
częło  otrzymywać  czasopismo  wydawane  przez
Nordisk Kaktus Selskab - towarzystwo kaktusiarzy
duńskich, szwedzkich i norweskich. Pismo to zwie
się  „Kaktus  og  andre  sukkulenter”,  co  po  polsku
znaczy „Kaktusy i inne sukulenty”. Jest to kwartal-
nik, w języku duńskim. Poszczególne zeszyty mają
24 strony, są w pełnym kolorze.
      W  kaŜdym  numerze  jest  kilka  niezbyt  długich
artykułów o kaktusach i sukulentach oraz informa-
cje z Ŝycia Towarzystwa. W naszym posiadaniu są
numery  od  2009r.  do  2011r.  Czasopismo  duńskie
jest  juŜ  wydawane  od  46  lat,  zatem  mimo,  Ŝe  nie
naleŜy  ono  do  najbardziej  znanych  pism  w  Euro-
pie, to jednak jest jednym z najstarszych z nich.
     Adres  strony  internetowej  towarzystwa  to

http://www.nordiskkaktusselskab.dk

, moŜna z niej

pobrać elektroniczną wersję jednego archiwalnego
numer pisma z 2004r., w formacie pdf.