ĆWICZENIE 1

Weryfikacja automatycznej kalibracji energetycznej spektrometru gamma 

“Mucha X-Ray Test” oraz sprawdzenie zakresu liniowości dla 

131

I.

I. Zagadnienia:

•

Promieniowanie  jonizujące,  oddziaływanie  promieniowania  jonizującego  z 
materią

•

Prawo rozpadu promieniotwórczego

•

Schematy rozpadu promieniotwórczego izotopów: 

131

I, 

99m

Tc, 

57

Co, 

137

Cs, 

133

Ba, 

22

Na.

•

Budowa i zasada działania detektorów scyntylacyjnych

•

Kalibracja energetyczna

•

Linowość układów pomiarowych

II. Przebieg ćwiczenia

- Przed rozpoczęciem ćwiczenia należy  zapoznać się z instrukcją obsługi spektrometru    
Mucha X-raytest” oraz programu komputerowego „Gina Star 4” .

            -wykonać pomiar tła (instrukcja MUCHA punkt 4.6.3)

- Umieścić źródło kalibracyjne 

137

Cs przed  detektorem.  Przeprowadzić  automatyczną 

kalibrację energetyczną  (instrukcja MUCHA punkt 4.6.2)

            - Podłączyć spektroskop „Mucha X-Ray Test” do komputera 

-Uruchomić program  „Gina  Star  4”  (ikonka  na pulpicie) i  włączyć Measurement → 
Mucha

UWAGA!
Na ekranie spektrometrze powinna pojawić się informacja  „REMOTE CONTROL”

1. Weryfikacja automatycznej kalibracji energetycznej

a) Umieścić  przed  detektorem  wybrane  źródło  promieniotwórcze,  na  podstawie 

otrzymanego widma ustalić optymalną odległość źródła od detektora. 

b) Ustalić czas pomiaru, wpisać nazwę pomiaru, włączyć start.
c) Po  zakończeniu  pomiaru  nacisnąć  save  widmo

 

zastanie  zapisane  w  folderze 

„MUCHA”- skrót na pulpicie

d) kliknąć prawym przyciskiem myszy na widmo, wybrać: 

View

 

→ Values i eksportować widmo do notatnika

e) Ostatnie  4  punkty  powtórzyć  dla  wszystkich  wydanych  źródeł 

promieniotwórczych.

2. Liniowość

Do pomiaru liniowości należy użyć eppendorfów z izotopem 

131

I, średnia aktywność 

w eppendorfie  należy  określić  w [MBq].   Aby  uzyskać  zależność  liczby zliczeń od 
aktywności  należy wykonać szereg  pomiarów. W każdym pomiarze  zwiększać  liczbę 
eppendorfów,  zwiększając  tym  samym  sumaryczną  aktywność.  Pomiary   wykonać 
według schematu:

a) Umieścić przed detektorem eppendorfy- dla wszystkich pomiarów stała odległość!
b) Włączyć Measurement → Mucha,  pisać nazwę  pomiaru, ustalić czas pomiaru w 

zależności  od  liczby zliczeń  (im  mniejsza  liczba  zliczeń  na  sekundę  (CPS)  tym 
większy czas pomiaru), start.

c) Zapisać widmo i wyeksportować dane do notatnika - zapisać dane w notatniku do 

analizy w sprawozdaniu

 

Sprawodzanie:

 
 

Sprawozdanie powinno zwierać, wstęp teoretyczny opisujący podstawy zastosowanej 

 

metodyki pomiarowej i obliczeniowej. W drugiej części należy opisać szczegółowo 

 

wykonane pomiary i zaprezentować otrzymane wyniki. Punkt 1 musi zawierać:   

 

- wykres zależności pomiędzy energią rzeczywistą, a mierzoną, 
- dopasowanie odpowiedniej  zależności,
- analizę błędu pomiarowego
- wniosek dotyczący kalibracji energetycznej 

Literatura

1)

Massalski, J. M Detek cje promieniowania jonizującego. Warszawa : Państwowe 
Wydawnictwo Naukowe, 1958.

2)

Strzałkowski, A. Wstęp do fizyki jądra atomowego, PWN 1979