Slajd 1

PODEJ

ŚCIE SOCJOLOGICZNE

Twórcy paradygmatu
Bureau of Applied Social Research, Columbia University: Paul Lazarsfeld

oraz

Bernard Berelson, Hazel Gaudet, William McPhee.

łożenia

Akt g

łosowania jest uwarunkowany tym, jakie miejsce zajmuje jednostka w ramach

struktur spo

łecznych.

Zmienne socjologiczne odzwierciedlaj

zwart

grup

interesów, która nadaje

kszta

łt koalicjom partyjnym i definiuje obszary koncentrujące się

na tym, która

partia jest najlepiej dostrojona do potrzeb ró

żnych grup ludzi.

Wyborcy s

ęc traktowani nie jako jednostki, lecz jako wspólnota interesów

wynikaj

ąca z ich położenia społecznego (stratyfikacji społecznej).

Zadaniem ka

żdego obywatela jest więc rozpoznanie swojego statusu społecznego.

Wystarcza to bowiem do podj

ęcia decyzji wyborczej.

•

przynale

żność

klasowa

•

łeć

•

wiek

•

miejsce zamieszkania (wie

vs. miasto; region)

•

status socjo-ekonomiczny

•

grupa etniczna (ethnicity)

•

religia

•

kontekst spo

łeczny (np. wpływ sąsiedztwa w miejscu zamieszkania)

•

wykonywany zawód

PODEJ

ŚCIE SOCJOLOGICZNE

łówne determinanty zachowań

wyborczych

PODEJ

ŚCIE SOCJOLOGICZNE

Polityczna reprezentacja klas spo

łecznych -

wybory parlamentarne w

Finlandii w 1995 roku

Pauli Forma (2000). Comparing class-related opinions between MP candidates and party supporters: Evidence from Finland.
Scandinavian Political Studies, 23(2), 115-137.

Teza

żda fińska klasa społeczna ma swoją

parti

polityczn

ą, która reprezentuje jej

interesy przy podejmowaniu decyzji politycznych.

Partie:

Interesy rolników: Centrowa Partia Finlandii (Centre

Party of

Finland)

Interesy robotników: Sojusz Lewicy (Left

Alliance; dawniej Fi

ńska Partia

Komunistyczna) i Partia Socjaldemokratyczna (Social

Democratic

Party)

Interesy przedsi

ębiorców: Partia Koalicji Narodowej (National

Coalition

Party) i

Centrowa Partia Finlandii

Analiza danych z dwóch sonda

ży przeprowadzonych przed wyborami

parlamentarnymi w Finlandii w 1995 roku: na wyborcach i na kandydatach w tych
wyborach.

PODEJ

ŚCIE SOCJOLOGICZNE

Polityczna reprezentacja klas spo

łecznych -

wybory parlamentarne w

Finlandii w 1995 roku

łożenie

Im bli

ższe są

opinie kandydatów danej partii i ich zwolenników, tym lepiej te

interesy s

reprezentowane.

Analizie poddano opinie dotycz

ące trzech obszarów:

rolnictwo (subsydia dla rolników i ceny minimalne na produktu rolne)

praca (decyzje ekonomiczne rz

ądu, płace i wynagrodzenia powinny być

ustalane w negocjacjach mi

ędzy rządem, związkami zawodowymi i grupami

zawodowymi oraz zwi

ązki zawodowe powinny działać

we wszystkich firmach

ństwowych i prywatnych)

kapita

(rz

ąd nie powinien się

anga

żować

w umowy mi

ędzy związkami a

pracodawcami oraz pracodawcy powinni mie

prawo ustalania p

łac z każdym

pracownikiem indywidualnie)

Polityczna reprezentacja klas spo

łecznych –

Finlandia’1995

Sojusz Lewicy

Partia

Socjaldemokratyczna

Partia Centrum

Koalicja Narodowa

Kandydaci

Wyborcy

Kapita

Sojusz Lewicy

Partia

Socjaldemokratyczna

Partia Centrum

Koalicja Narodowa

Kandydaci

Wyborcy

Praca

Sojusz Lew icy

Partia Socjaldemokratyczna

Partia Centrum

Koalicja Narodow a

Kandydaci
Wyborcy

Rolnictwo

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ

Twórcy paradygmatu

Survey Research Center, University of Michigan: Philip E. Converse, Angus
Campbell, Warren E. Miller, Donald E. Stokes

łożenia

Kluczowym punktem analiz tego nurtu jest podkre

ślenie pośredniczącej roli

trwa

łych predyspozycji psychologicznych, zwłaszcza identyfikacji partyjnej, w

kreowaniu zachowa

politycznych.

Identyfikacja partyjna dzia

ła filtrująco na spostrzeganie świata polityki i dostarcza

wyborcom wskazówek odno

śnie do sposobów podejmowania decyzji wyborczych

(popieranie „w

łasnej”

partii), jak równie

co do sposobów interpretowania

pojawiaj

ących się

problemów spo

łeczno-politycznych i określonych kandydatur.

Identyfikacje te s

trwa

łe i w małym stopniu zależą

od pozycji politycznej

zajmowanej przez parti

czy kandydata w konkretnych wyborach.

ąd: istotna rola socjalizacji politycznej w stawaniu się

zwolennikiem danej partii.

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 1

Osoby badane

•

Badania przeprowadzono w 2002 i 2003 roku, g

łównie w Warszawie i w Ełku.

•

N=415

•

35% próby -

studenci studiów zaocznych III i IV roku SWPS, 65% osoby

pracuj

ące zawodowo

•

wykszta

łcenie: 13,97% -

podstawowe lub zawodowe, 63,97%

średnie, 22,06%

- wy

ższe

•

wiek:

od 19 do 76

lat (M=30,58; SD=11,28)

•

łeć: kobiety -

57,52%, m

ężczyźni –

42,48%

Metody

Inwentarz Stanu i Cechy L

ęku (STAI);

adaptacja C.D. Spielberger, J.

Strelau, M. Tysarczyk, K. Wrze

śniewski

Skala Postaw Wobec Przysz

łości

ęk przed przyszłością); Zaleski (1989)

Skala Frustracji Socjoekonomicznej (F-S); Gasparski

(1995)

Badani wskazywali równie

parti

ę, którą

popieraj

ą/na którą

łosowali w

ostatnich wyborach parlamentarnych

Wojciech Cwalina (2003). Co nas

łączy, co nas dzieli? Motywy decyzji wyborczych Polaków. Konferencja

„Transformacja systemu i zmiana cz

łowieka”, SWPS, Jadwisin, 16-18 maja 2003.

Wojciech Cwalina & Andrzej Falkowski (2005). Marketing polityczny. Perspektywa psychologiczna. Gda

ńsk:

Gda

ńskie Wydawnictwo Psychologiczne.

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 1

ęk przed przyszłością

u wyborców poszczególnych partii

Partia

Poziom l

ku przed przysz

ło

ści

SLD

Samoobrona

LPR

1,60

1,80

2,00

2,20

2,40

2,60

2,80

3,00

3,20

3,40

3,60

3,80

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 1

Wnioski i sugestie

Liga

Polskich

Rodzin

Prawo i

Sprawiedliwo

ść

Samoobrona

Platforma

Obywatelska

Sojusz Lewicy

Demokratycznej

ęk (cecha

i/lub przed

przysz

łością)

Frustracja

socjo-

ekonomiczna

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 2

(Cwalina, 2003)

Osoby badane

•

Badania przeprowadzono w styczniu i lutym 2003 roku w Warszawie i E

łku;

N=80

•

wykszta

łcenie: 12,5% -

podstawowe lub zawodowe; 40,0% -

średnie;

15,0% -

studenci; 27,5% -

ższe

•

wiek:

od 19 do 76

lat (M=30,63; SD=13,1)

•

łeć: kobiety -

47,5%, m

ężczyźni –

52,5%

•

Po 40 osób to zwolennicy PO (partia nie-populistyczna) oraz partii
populistycznych (LPR

n=30; Samoobrona

n=10)

Metody

Inwentarz Stanu i Cechy L

ęku (STAI);

Spielberger, Strelau, Tysarczyk

Wrze

śniewski

(1983)

Skala Postaw Wobec Przysz

łości

ęk przed przyszłością); Zaleski (1989)

Skala Frustracji Socjoekonomicznej (F-S); Gasparski

(1995)

Skala Do

świadczeń

Afektywnych Bradburna; Czapi

ński (2002)

Skala Satysfakcji Cz

ąstkowych; Czapiński (2002)

Skala Egalitaryzmu; na podstawie: Skar

żyńska (1990)

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 2

Zmienna

Średnie

Populi

ści

(LPR)

Nie-

populi

ści

(PO)

ęk –

cecha

46,68

37,67

4,86

,001

ęk –

osobista przysz

łość

3,06

1,70

4,72

,001

ęk –

sytuacja ogólna

3,46

1,96

6,29

,001

Frustracja socjoekonomiczna

40,35

31,95

4,45

,001

świadczenia pozytywne

16,88

19,48

-3,98

,001

świadczenia negatywne

16,37

13,60

3,31

,001

Bilans do

świadczeń

0,58

5,88

-4,23

,001

Satysfakcja z

życia

2,67

3,42

-4,83

,001

Egalitaryzm

17,85

8,35

9,40

,001

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 3

Osoby badane

•

Badania przeprowadzono w 2009

roku w

Łubnej, Sieradzu i Warszawie

(N=103) przed wyborami do Parlamentu Europejskiego

•

wykszta

łcenie: 2 –

podstawowe;

17 -

zawodowe; 28

średnie;

studenci;

ższe

•

wiek:

od 18

do 77

lat (M=37,4, SD=14,6)

•

łeć: kobiety -

61, m

ężczyźni –

•

Poparcie dla partii:

–

29; PiS

–

13; inne partie –

13 (5 –

SLD; 7 –

PSL; 1 -

inna); niezdecydowani –

34;

żadna partia i planowana absencja -

Metody

Inwentarz Stanu i Cechy L

ęku (STAI); Wrześniewski, Sosnowski,

Jaworowska i Fecenec

(2006)

Skala Postaw Wobec Przysz

łości

ęk przed przyszłością); 29 itemów (4

buforowe) Zaleski (1989)

Skala Frustracji Socjoekonomicznej (F-S); 11 itemów; Gasparski

(1995)

Kwestionariusz Nadziei Podstawowej BHI-12; 12 itemów (3 buforowe);
Trzebi

ński i Zięba

(2003)

Skala Egalitaryzmu; 7 itemów (Cwalina, 2003; Rogowski, 2003)

(Cwalina & Chowa

ńska, 2009)

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 3

Nadzieja podstawowa

Preferencje partyjne

Poziom nadziei podstawowej

PiS

Inna (SLD lub PSL)

Niezdecydowani

Żadna

p<0,05

p=0,1

Wzgl

ędnie stała struktura osobowości. Wysoki poziom nadziei

jest czynnikiem umo

żliwiającym konstruktywną

odpowied

jednostki na sytuacje nowo

ści oraz na sytuacje rozpadu

dotychczasowego

ładu. Osoby z silną

nadziej

ą łatwiej

adaptuj

do wyzwa

oraz uwa

żają, że świat jest

generalnie sensowny i im przychylny.

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 3

ęk jako cecha

Preferencje partyjne

Poziom cechy l

PiS

Inna (SLD lub PSL)

Niezdecydowani

Żadna

najmniej

p=0,1

najmniej

p=0,1

+/-

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 3

ęk przed przyszłością

Preferencje partyjne

Poziom l

ku przed przysz

ło

ści

PiS

Inna (SLD lub PSL)

Niezdecydowani

Żadna

p<0,02

p<0,01

p=0,05

p=0,1

PODEJ

ŚCIE PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ: Badanie 3

Wnioski

PiS

SLD + PSL

Niezdecydowani

Żadna +

absencja

Frustracja
socjo-

ekonomiczna

Egalitaryzm

Nadzieja

ęk –

cecha

ęk przed

przysz

łością

+ +

- -

Anthony

Downs (1957). A economic theory of democracy. New York: Harper.

Zachowanie obywateli w sferze polityki jest racjonalne.

łosując, wyborca dokonuje celowego, świadomego wyboru –

udziela

poparcia kandydatowi b

ądź

partii, która w jego przekonaniu przyniesie mu

najwi

ęcej korzyści.

Racjonalny obywatel d

ąży więc do maksymalizacji oczekiwanej

żyteczności swoich decyzji. Jest w tym egoistą. Kieruje się

łącznie

łasnym interesem.

Wyborca niczym konsument, wybiera najbardziej satysfakcjonuj

ący go

program polityczny, który jest aktualnie dost

ępny na rynku.

W konsekwencji g

łosuje on nie tyle na kandydata, co raczej na określone

rozwi

ązanie problemu politycznego (tzw. issue

voting).

PODEJ

ŚCIE EKONOMICZNE

TEORIA RACJONALNEGO WYBORCY

PODEJ

ŚCIE EKONOMICZNE: TEORIE SZCZEGÓŁOWE

ŁOSOWANIE PROBLEMOWE (TEMATYCZNE)

Podstaw

podj

ęcia decyzji wyborczej jest zdobycie informacji dotyczących

aktualnej sytuacji politycznej oraz informacji o uczestnikach rywalizacji i ich
programach.

Poprzez porównanie ofert programowych poszczególnych kandydatów, wyborca
okre

śla tę, która jest najlepsza z uwagi na jego poglądy i potrzeby –

i popiera opcj

ę,

która j

wysuwa.

Norman H. Nie, Sidney

Verba

Petrocik, J. (1976). The changing American voter. Cambridge, MA: Harvard

University Press.

Teoria „w

łasności problemów”

(theory

issue

ownership)

John R. Petrocik

(1996). Issue ownership in presidential elections, with a 1980 case study. American Journal of

Political Science, 40(3), 825-850.

Kampania b

ędzie miała pożądany efekt, jeśli kandydatowi czy partii politycznej uda

zaw

ęzić

decyzj

wyborcz

do tych problemów stoj

ących przed krajem, które

łaśnie on jest w stanie zdecydowanie lepiej rozwiązać

jego konkurent.

PODEJ

ŚCIE EKONOMICZNE: TEORIE SZCZEGÓŁOWE

ŁOSOWANIE RETROSPEKTYWNE

V.O. Key (1966). The responsible electorate. Cambridge, MA: Belknap.

Obywatele podchodz

ąc do urny wyborczej przede wszystkim mają

w g

łowach

podsumowuj

ącą

refleksj

dotycz

ącą

tego jak si

żyło w okresie, który upłynął

poprzednich wyborów.

śli ocena tego czasu i sił

ędących wówczas u władzy wypada korzystnie –

wówczas przed

łużane jest poparcie dla rządzących.

śli ocena jest negatywna –

poparcie jest przenoszone na inn

ą, najbardziej

obiecuj

ącą

parti

czy kandydata.

Jest to swoisty „proces wyborczego nagradzania i karania”

sprawuj

ących władzę.

Edward S. Greenberg

& Benjamin I.

Page (1995). The struggle for democracy. New York: HarperCollins College

Publishers.

PODEJ

ŚCIE EKONOMICZNE: TEORIE SZCZEGÓŁOWE

ŁOSOWANIE RETROSPEKTYWNE

Gregory

B. Markus (1988). The impact of personal and national economic conditions on the presidential vote: A

pooled cross-sectional analysis. American Journal of Political Science, 32, 137-154.

łosowanie w oparciu o portfel

(pocketbook

voting)

łosowanie „portfelem”

wyst

ępuje wówczas, gdy przed podjęciem decyzji

wyborczej obywatele analizuj

łasną

sytuacj

finansow

– my

ślą

kategoriami mikroekonomicznym.

łosowanie socjotropiczne

(sociotropic voting

)

łosowanie socjotropiczne, ma miejsce w sytuacji, gdy przed podjęciem

decyzji wyborczej przedmiotem ocen jest raczej stan gospodarki narodowej

– my

ślenie kategoriami makroekonomicznymi.

ŁASNA SYTUACJA MATERIALNA JAKO PREDYKTOR

ZACHOWA

WYBORCZYCH

Sytuacja ekonomiczna wyborców nie wp

ływa istotnie na ich preferencje, chyba że

zostanie ona w jaki

sposób „postawiona przed ich oczyma”.

ądź

to przez odpowiedni uk

ład pytań

kwestionariusza badaj

ącego postawy

polityczne, b

ądź

przez media lub kampani

wyborcz

ą.

Wyj

ątki

od tego

dotycz

jedynie pewnych specyficznych sytuacji jak np.: bardzo

że obciążenia podatkowe czy zagrożenia zdrowia lub życia. Nawet jednak takie

okoliczno

ści stosunkowo rzadko wywierają

systematyczny i silny efekt na

zachowania wyborcze.

łosowanie w oparciu o „własny portfel”

jest raczej wyj

ątkiem niż

regu

łą.

Wyborcy nie analizuj

swojej sytuacji ekonomicznej w takim stopniu, aby wp

ływało

to na ich decyzje.

David O. Sears (1997). The impact of self-interest on attitudes –

A symbolic politics perspective on difference between survey

and experimental findings: Comment on Crano

(1997). Journal of Personality and Social Psychology, 72(3), 492-496.

David O. Sears

& Carolyn

L. Funk (1990). The limited effect of economic self-interest on political attitudes of mass public.

Journal of Behavioral Economics, 19(3), 247-271.

David O. Sears

& Carolyn

L. Funk

(1991). The role of self-interest in social and political attitudes. W: M. Zanna

(red.),

Advances in experimental social psychology, Vol. 24, (1-91). Orlando, FL: Academic Press.

David O. Sears

& Richard R.

Lau (1983). Inducing apparently self-interested political preferences. American Journal of

Political Science, 27(2), 223-252.

Oprócz kryteriów ekonomicznych (w skali mikro i makro), obiektem ocen wyborców
mog

tak

że dokonania rządzących w prawodawstwie lub obietnice

wprowadzenia odpowiednich ustaw dotycz

ących kwestii związanych z systemami

warto

ści, takich jak:

•

nauczanie religii w szko

łach

•

rozliczenie nomenklatury komunistycznej

•

dopuszczalno

ść

aborcji

PODEJ

ŚCIE EKONOMICZNE: TEORIE SZCZEGÓŁOWE

ŁOSOWANIE RETROSPEKTYWNE

Decyzje wyborcze mog

równie

dotyczy

radzenia sobie sprawuj

ących władzę

sytuacjach skrajnych, jak np.:

•

zagro

żenie terroryzmem

[Campbell, J.E. (2005). Why

Bush won the

presidential

election

2003: Incumbency,

ideology, terrorism, and

turnout. Political

Science Quarterly, 120(2), 219-241.]

•

powodzie

[Pie

ńkowski, R., Baryła, W. (1999). Wyniki polskich wyborów parlamentarnych 1997 roku w świetle teorii

zachowa

wyborczych. Kolokwia Psychologiczne: Opresja i pomoc, 7, 253-274.]

•

susze

[Britton, C.R., Ford, R.K. (2001). Weather and legislation: The effect of drought and flood on water laws. The

Social Science Journal, 38, 503-514.]

Jasiewicz, K. (1999). Portfel czy ró

żaniec? Ekonomiczne i aksjologiczne determinanty zachowań

wyborczych. W: R.

Markowski (red.), Wybory parlamentarne’97. System partyjny. Postawy polityczne. Zachowania wyborcze, (149-168).
Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN i Fundacja im. Friedricha Eberta.

Raciborski, J. (1997). Polskie wybory. Zachowania wyborcze spo

łeczeństwa polskiego w latach 1989-1995. Warszawa:

Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.

„MARKETINGOWY”

MODEL ZACHOWA

WYBORCZYCH

Problemy i kierunki

dzia

łań

politycznych

Uczucia

Wizerunek

kandydata

Bie

żące

wydarzenia

Wydarzenia

osobiste

Zachowania

wyborcze

Wyobra

żenia

spo

łeczne

Problemy

epistemiczne

Bruce I. Newman, Jagdish

Sheth

(1985). A model of primary voter behavior. Journal of Consumer Research, 12(2), 178-

187.

„MARKETINGOWY”

MODEL ZACHOWA

WYBORCZYCH

Domeny poznawcze –

predyktory decyzji wyborczej

Problemy i kierunki dzia

łań

politycznych

(Issues

and

Policies).

ążą

one z list

istotnych problemów i dzia

łań

politycznych opisanych na trzech

wymiarach: polityka ekonomiczna, polityka zagraniczna i polityka

spo

łeczna.

Reprezentuj

racjonalne i funkcjonalne cele platformy wyborczej kandydata.

Uczucia (Nastawienie emocjonalne) (Emotional

Feelings).

Reprezentuj

emocjonalny wymiar g

łosowania. Wiążą

z uczuciami zwi

ązanymi z

kandydatem, takimi, jak: nadzieja, odpowiedzialno

ść, patriotyzm itp.

Wizerunek

kandydata

(Candidate Image).

Spostrzegane cechy, które s

uwa

żane za charakterystyczne dla kandydata.

Aktualne (bie

żące) wydarzenia

(Current

events).

ążą

z problemami i

programem politycznym, które rozwijaj

wraz z kampani

ą. Obejmują

krajowe

i mi

ędzynarodowe sytuacje, które mogą

przyczyni

do przesuni

ęcia głosu

wyborcy na innego kandydata.

Wydarzenia z

życia osobistego

(Personal

Events).

ążą

z wydarzeniami

w osobistym

życiu kandydata, które mogą

przyczyn

przesuni

ęcia głosu

wyborcy na innego kandydata.

Wizerunek spo

łeczny (Social

Imagery).

ąże się

ze wszystkimi pierwotnymi i

wtórnymi grupami odniesienia, które s

łonne do wspierania danych

kandydatów. Ocena kandydatów wi

ąże się

z pozytywnymi i negatywnymi

stereotypami, opieraj

ąc się

na ich skojarzeniach z ró

żnymi segmentami

spo

łeczeństwa: demograficznymi (wiek, płeć, religia), sojo-ekonomicznymi

(dochód, zawód), kulturowo-etnicznymi (rasa, styl

życia) czy polityczno-

ideologicznymi (Demokrata, Republikanin).

Problemy epistemiczne

(Epistemic

Issues).

ążą

z powodami, które

mog

łumaczyć

spostrzegane przez wyborców zaspokojenie ich potrzeb w

kontek

ście oferty kandydata oraz z motywami jego poparcia.

„MARKETINGOWY”

MODEL ZACHOWA

WYBORCZYCH

Domeny poznawcze –

predyktory decyzji wyborczej

Testowanie modelu: prawybory prezydenckie w Partii Republika

ńskiej w 1980 roku

w stanie Illinois (obszar Champaign-Urbana) –

Anderson vs. Reagan.

„MARKETINGOWY”

MODEL ZACHOWA

WYBORCZYCH

Analiza dyskryminacyjna (



=264,59; p>0,001)

Domeny

Wspó

łczynniki

Średnie

Anderson /

Reagan

Anderson

Reagan

Problemy i kierunki dzia

łań

politycznych

0,46

0,41

0,62

Wizerunek spo

łeczny

0,77

0,35

0,73

Uczucia

0,04

0,69

0,68

Image kandydata

–0,14

0,86

Bie

żące wydarzenia

–0,07

0,05

Wydarzenia osobiste

0,11

0,61

0,68

Problemy epistemiczne

–0,09

0,32

0,29

Anderson

89,2%

90,5%

Reagan

92,2%

Procent poprawnie sklasyfikowanych wyborców na podstawie modelu w
porównaniu z rzeczywistymi zachowaniami wyborczymi:

SEGMENTACJA WTÓRNA -

psychograficzna

Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1996 roku

Wyborcy racjonalni

(Rational

Voters). Posiadaj

wiedz

i s

skoncentrowani na

problemach i kierunkach dzia

łań

politycznych i spo

łecznych. Zagadnienia

gospodarczo-spo

łeczne (gospodarka, polityka zagraniczna i problematyka

spo

łeczna) są

łównym motywem głosowania wyborców racjonalnych.

Wyborcy emocjonalni

(Emotional

Voters). W wyborach politycznych wyborcy

emocjonalni kieruj

uczuciami –

tak konkretnymi (nadzieja, gniew, rado

ść, złość,

szcz

ęście, niepokój, duma, rozczarowanie), jak i ogólnym „lubieniem”

kandydata.

Wyborcy spo

łeczni

(Social

Voters). Wyborcy z tego segmentu g

łosują

na tego

kandydata, który w ich wyobra

żeniu jest skojarzony z konkretną

grup

lub grupami

spo

łecznymi i jest reprezentantem ich interesów –

np.: zamo

żni, posiadający wyższe

wykszta

łcenie, mniejszości narodowe czy wierzący.

Wyborcy sytuacyjni

(Situational

Voters). Ten segment w swoich wyborach jest

szczególnie wra

żliwy na wszystko to, co dzieje się

w ostatnim czasie lub mog

łyby

mie

miejsce. Do negatywnych wydarze

nale

ży między innymi: wzrost inflacji,

wzrost bezrobocia, nasilenie si

korupcji w

śród urzędników. Natomiast do wydarzeń

pozytywnych –

wzrost dost

ępu obywateli do edukacji, obniżenie kosztów utrzymania

czy obni

żenie napięć

na tle rasowym.

Bruce I. Newman (1999). A predictive model of voter behavior: The repositioning of Bill Clinton. In B.I. Newman (ed.),
Handbook of political marketing, (259-282). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

TEORIA ZAPLANOWANEGO DZIA

ŁANIA

Postawa wobec zachowania

–

pozytywna lub negatywna ocena wykonania

okre

ślonego zachowania.







–

postawa wobec obiektu/zachowania j

(np. Jaros

ława Kaczyńskiego, Donalda Tuska,

Waldemara Pawlaka)
b

–

przekonanie,

że obiekt j

(Jaros

ław Kaczyński, Donald Tusk, Waldemar Pawlak) posiada

cech

(np. uczciwo

ść, kompetencje)

– wa

żność

cechy i

(uczciwo

ść, kompetencje) dla kategorii obiektu (np. „Prezydent RP”,

„pose

ł”)

n –

liczba cech







Cecha

żność

cechy

)

Przekonania o stopniu posiadaniu cechy (b

)

J. Kaczy

ński

D. Tusk

W. Pawlak

Uczciwo

ść

Kompetencje

………

Postawa

JMR

TEORIA ZAPLANOWANEGO DZIA

ŁANIA

Subiektywne normy

–

spostrzeganie presji spo

łecznej na wykonanie lub

zaniechanie okre

ślonego zachowania.







–

subiektywne normy dotycz

ące zachowania wobec obiektu j

(np. Jaros

ława

Kaczy

ńskiego, Donalda Tuska, Waldemara Pawlaka)

–

przekonanie normatywne dotycz

ące zachowania wobec obiektu j

(Jaros

ław

Kaczy

ński, Donald Tusk, Waldemar Pawlak)

–

motywacja do zastosowania si

do normy i

w odniesieniu do zachowania

wobec obiektu j

n –

liczba norm

W odniesieniu do wyborów politycznych normami, które s

uwzgl

ędniane przy

decyzjach wyborczych mog

np.: media (konkretne lub ogólnie), rodzina,

instytucje (Ko

ściół, Koło Gospodyń

Wiejskich) itp.

Spostrzegana kontrola behawioralna

–

spostrzegana

łatwość

lub trudno

ść

wykonania danego zachowania. Z za

łożenia opiera się

na dotychczasowym

świadczeniu oraz przewidywanych przeszkodach.

TEORIA ZAPLANOWANEGO DZIA

ŁANIA

•

Udzia

w wyborach jest dla mnie wa

żny

•

śli wybory odbędą

w czasie wakacji, mo

że to sprawić, że nie

wezm

w nich udzia

łu

•

Bez pomocy innej osoby nie jestem w stanie wzi

ąć

udzia

łu w głosowaniu

•

śli będzie brzydka pogoda, nie wezmę

udzia

łu w głosowaniu

Wybory prezydenckie’2005: Predyktory poparcia

TEORIA ZAPLANOWANEGO DZIA

ŁANIA

S tru ktu ra sz c ze gó ło w yc h p re d yktoró w p op a rc ia d la K a c z yń s kie g o

T ro s ka o k ra j

S z cz ero ść

P ro fesjo n a liz m

K o śció ł

R a d io M a ry ja

„ N a sz D z ien n ik”

P o p a rcie d la

L ech a

K a czy ń sk ieg o

 =0,32

 =0,27

 =0,28

 =-0,21

 =0,31

 =-0,23

= 0 ,6 0 5

Wybory prezydenckie’2005: Predyktory poparcia

TEORIA ZAPLANOWANEGO DZIA

ŁANIA

Struktura szczegółow ych pred yktoró w p oparcia dla Leppera

K om p eten cje

W iara

M łod zież

Z am eld ow an ie

E lokw en cja

S u m ienn ość

T V P

„G azeta

W y b orcza”

S zczerość

R od zin a

P om oc inny ch

W iary god n ość

P rezen cja

„N asz D zien n ik”

P rzeb iegłość

K ościół

Pop arcie d la

A n d rzeja

L ep p era

 =0,23

 =0,16

 =-0,40

 =-0,25

 =0,27

 =-0,32

 =0,41

 =-0,28

 =0,19

 =0,47

 =0,18

 =0,21

 =-0,13

 =0,40

 =-0,16

 =-0,27

Document Outline