Mierzenie poziomu dzia³alnoœci gospodarczej [tryb zgodnoœci]

Mierzenie poziomu działalności

gospodarczej

••

Obieg okręŜny działalności makroekonomicznej

Końcowe dobra i usługi

(chleb, samochody itd.)

Zakupy konsumpcyjne

Gospodarstwo

domowe

(chleb, samochody itd.)

Przedsiębiorstwo

Usługi czynników

produkcji

(pracy, ziemi itd.)

Płace, czynsze,

zysk itd.

Dwa spojrzenia na rachunek PKB

Produkt krajowy brutto, 1996 r. (mld. dol., ceny bieŜące) USA

Metoda strumienia produktu

Metoda strumienia kosztów

1. Wydatki na spoŜycie indywidualne: 5 208

-- dobra trwałe 635

dobra trwałe 635

-- dobra nietrwałe 1 535

dobra nietrwałe 1 535

-- usługi 3 038

usługi 3 038

2. Prywatne inwestycje krajowe brutto: 1 117

-- budownictwo, środki trwałe 309

budownictwo, środki trwałe 309

1. Płace i dodatki: 4 427

2. Procent netto: 425

3. Dochody indywidualne z rent 146

4. Pośrednie opodatkowanie

przedsiębiorstw, korekty i błąd

przedsiębiorstw, korekty i błąd
statystyczny: 553

statystyczny: 553

-- budownictwo, środki trwałe 309

budownictwo, środki trwałe 309

-- przedsiębiorstwa, środki trwałe 781

przedsiębiorstwa, środki trwałe 781

-- zmiana zapasów 26

zmiana zapasów 26

3. Konsumpcja publiczna i zakupy

inwestycyjne: 1 407

4. Eksport netto:

4. Eksport netto: -- 95

-- eksport 871

eksport 871

-- import 966

import 966

statystyczny: 553

5. Amortyzacja: 830

6. Dochód przedsiębiorstw

niedziałających w formie spółki

niedziałających w formie spółki
akcyjnej 520

akcyjnej 520

7. Zyski spółek akcyjnych przed

opodatkowaniem: 736

opodatkowaniem: 736
-- dywidendy 305

dywidendy 305

-- zyski nie rozdzielone 202

zyski nie rozdzielone 202

-- podatki zysków spółek akcyjnych 229

podatki zysków spółek akcyjnych 229

Produkt krajowy brutto 7 636

Źródło: P. A. Samuelson, „Ekonomia” t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.

Tworzenie i wykorzystanie produktu krajowego

brutto w Polsce w 2005 r.

Produkcja globalna

1 930 488 mln zł (100%)

ZuŜycie pośrednie

1 066 804 mln zł (55,3%)

Wartość dodana brutto

863 684 mln zł (44,7%)

Podatki od produktów

Lata

Sektor

publiczny

Sektor

prywatny

1995

38,5 %

61,5%

2004

20,8%

79,2%

Podatki od produktów

minus dotacje do produktów

116 982 mln zł

Produkt krajowy brutto

980 666 mln zł

SpoŜycie

795 365 mln zł

Akumulacja

188 656 mln zł

Popyt krajowy

984 121 mln zł

Saldo wymiany

produktów z zagranicą

-- 3 455 mln zł

3 455 mln zł

2004

20,8%

79,2%

2005

19,9%

80,1%

Źródło: Opracowano na podstawie Rocznik statystyczny GUS, Warszawa 2006

Gałęzie

Wartość dodana

brutto w mln zł

PKB na 1

mieszk. w zł

PKB w

Rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo

39 928

1 046

4,1

Rybactwo

161

4,22

0,0

Przemysł

213 622

5 598

21,9

Budownictwo

52 320

1 371

5,3

Handel i naprawy

164 041

4 299

16,7

Hotele i restauracje

10 559

277

1,1

Udział poszczególnych gałęzi gospodarki w Polsce

wytworzonym PKB w 2005 r.

10 559

277

1,1

Transport, gospodarka magazynowa i łączność

62 392

1 635

6,4

Pośrednictwo finansowe

35 836

939

3,7

Obsługa nieruchomości i firm

118 033

3 093

12,0

Administracja publiczna i obrona narodowa

Administracja publiczna i obrona narodowa
obowiązkowe ubezpieczenie i zdrowotne

obowiązkowe ubezpieczenie i zdrowotne

53 323

1 397

5,4

Edukacja

44 259

1 160

4,5

Ochrona zdrowia i pomoc społeczna

31 609

828

3,2

Działalność usługowa komunalna, społeczna

Działalność usługowa komunalna, społeczna
i indywidualna, pozostała

i indywidualna, pozostała

32 549

853

3,3

Gospodarstwa domowe

5 052

132

0,5

Wartość dodana brutto

Wartość dodana brutto -- ogółem

ogółem

863 684

22 632

88,1

Źródło: Opracowano na podstawie Rocznik statystyczny GUS, Warszawa 2006

Struktura produktu narodowego brutto

i dochodu narodowego netto

Produkt

narodowy

brutto

Dochód netto

z tytułu własności

za granicą

Dochód netto

z tytułu własności

za granicą

Amortyzacja

Wydatki sektora

budŜetowego (G)

Podatki

pośrednie

Dochody

z tytułu

czynszów

brutto

(PNB)

w cenach

rynkowych

Produkt krajowy

brutto (PKB)

w cenach

rynkowych

Inwestycje (I)

Produkt

narodowy

netto (PNN)

w cenach

rynkowych

Dochód

narodowy

(DN)=PNN

w cenach

czynników

produkcji

czynszów

Zyski

Dochód

z pracy na

własny

rachunek

Eksport (NX)

Konsumpcja (C)

Wynagrodzenia

i płace

PNB

Struktura wydatków

na PNB

Definicja

PKB

Definicja

PNN

Definicja

Dochody czynników

produkcji

Kraj

PKB w mln dolarów (nominalne)

Stany Zjednoczone

13 228 391

Japonia

4 420 955

Niemcy

2 890 092

Chiny

2 554 200

Wielka Brytania

2 362 580

Francja

2 227 330

Włochy

1 841 042

15 największych gospodarek na świecie, uwzględniając

PKB realny w 2006 r.

Włochy

1 841 042

Kanada

1 273 144

Hiszpania

1 216 736

Rosja

975 338

Brazylia

966 827

Korea Południowa

892 008

Indie

849 905

Meksyk

846 782

Australia

729 165

Polska

320 763

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, World Economic Outlook Database, April 2005, 2006.

Kraj

PKB w mln dolarów

Stany Zjednoczone

13 130

Chiny

10 170

Japonia

4 218

Indie

4 156

Niemcy

2 630

Wielka Brytania

1 930

Rosja

1 891

PKB w 2006 r. według siły nabywczej na świecie

Rosja

1 891

Włochy

1 756

Brazylia

1 746

Korea

1 655

Kanada

1 196

Meksyk

1 178

Hiszpania

1 149

Indonezja

1 109

Tajwan

948,3

Polska

552,4

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, World Economic Outlook Database, April 2005, 2006.

Wady stosowanych dotychczas mierników

gospodarki (PNB, PKD i DN)

Pomija działalność o charakterze nie rynkowym (naprawy domowe, prace w

Pomija działalność o charakterze nie rynkowym (naprawy domowe, prace w
gospodarstwie domowym, uprawa działki)

gospodarstwie domowym, uprawa działki)

Nie uwzględnia produkcji i usług nie rejestrowanych w celu uniknięcia podatków

Nie uwzględnia produkcji i usług nie rejestrowanych w celu uniknięcia podatków
(gospodarka podziemna tzw. szara strefa),

(gospodarka podziemna tzw. szara strefa),

Nie ujmuje tzw. efektów zewnętrznych produkcji (np. zanieczyszczenia

Nie ujmuje tzw. efektów zewnętrznych produkcji (np. zanieczyszczenia
środowiska),

środowiska),

Nie uwzględnia róŜnic cen w poszczególnych krajach (co przynajmniej

Nie uwzględnia róŜnic cen w poszczególnych krajach (co przynajmniej
teoretycznie jest niwelowane przez liczenie parytetem siły nabywczej),

teoretycznie jest niwelowane przez liczenie parytetem siły nabywczej),

Nie zawiera informacji o proporcjach podziału Dochodu Narodowego

(np. zbrojenie),

Nie uwzględnia zmian ilości czasu pracy (np. 38 i 45 godzinny tydzień pracy),

Nie uwzględnia wartości czasu wolnego (wypoczynku).

Dobrobyt ekonomiczny netto a produkt

narodowy brutto (PNB)

200

250

300

Produkt narodowy brutto

(na 1 mieszkańca)

Dobrobyt

ekonomiczny netto

100

150

Lata

1930

1940

1950

1960

1970

1980

II wojna światowa

dobrobyt ekonomiczny

netto (na 1 mieszkańca)

ekonomiczny netto

rósł wolniej niŜ

produkt narodowy

netto

Wielka Depresja

Źródło: P. A. Samuelson, „Ekonomia” t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.