Strona 1
www.sgk.gofin.pl
2010-12-08 08:23:56
http://www.sgk.gofin.pl/11,2396,127865,srodek-trwaly-wybudowany-we-wlasnym-zakr...
Zeszyty Metodyczne Rachunkowości
nr
22
z dnia 2010-11-20 nr kolejny 286
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., www.sgk.gofin.pl
Ś
rodek trwały wybudowany we własnym zakresie
1. Jak ustala si
ę
warto
ść
pocz
ą
tkow
ą ś
rodka trwałego wybudowanego we własnym zakresie?
1.1. Definicja kosztu wytworzenia
ś
rodka trwałego
Ś
rodki trwałe w momencie przyj
ę
cia do u
ż
ytkowania ujmuje si
ę
w ksi
ę
gach rachunkowych w warto
ś
ci pocz
ą
tkowej, za
któr
ą
uwa
ż
a si
ę
- w przypadku wytworzenia
ś
rodka trwałego we własnym zakresie - koszt jego wytworzenia.
Koszt wytworzenia
ś
rodków trwałych ustawa o rachunkowo
ś
ci definiuje jako ogół kosztów poniesionych przez jednostk
ę
za okres budowy do dnia bilansowego lub przyj
ę
cia
ś
rodka trwałego do u
ż
ywania, w tym równie
ż
:
niepodlegaj
ą
cy odliczeniu podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy,
koszt obsługi zobowi
ą
za
ń
zaci
ą
gni
ę
tych w celu ich finansowania i zwi
ą
zane z nimi ró
ż
nice kursowe,
pomniejszony o przychody z tego tytułu.
Koszt obsługi zobowi
ą
za
ń
- to głównie prowizje i odsetki od kredytów bankowych oraz po
ż
yczek, a tak
ż
e ujemne ró
ż
nice
kursowe od tych kredytów i po
ż
yczek za czas trwania budowy. Koszty obsługi zobowi
ą
za
ń
pomniejszane s
ą
przez
dodatnie ró
ż
nice kursowe uzyskane od wspomnianych kredytów i po
ż
yczek.
1.2. Jakie nakłady zalicza si
ę
do kosztu wytworzenia
ś
rodka trwałego?
Spo
ś
ród ogółu kosztów wytworzenia
ś
rodków trwałych w budowie mo
ż
na wyodr
ę
bni
ć
koszty bezpo
ś
rednio i po
ś
rednio
zwi
ą
zane z budow
ą ś
rodka trwałego.
Do bezpo
ś
rednich kosztów wytworzenia
ś
rodków trwałych zalicza si
ę
:
warto
ść
zu
ż
ytych materiałów bezpo
ś
rednich,
warto
ść
wykonanych robót budowlanych - w tym siłami własnymi przez jednostk
ę
,
warto
ść
robocizny bezpo
ś
redniej, to znaczy koszt wynagrodze
ń
wraz z narzutami z tytułu
ś
wiadcze
ń
na
ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na rzecz pracowników,
warto
ść
pracy sprz
ę
tu, maszyn, urz
ą
dze
ń
oraz
ś
rodków transportu zu
ż
ytych do wykonania robót budowlanych,
inne koszty pozostaj
ą
ce w bezpo
ś
rednim zwi
ą
zku z dan
ą
budow
ą
.
Koszty po
ś
rednie wytworzenia
ś
rodków trwałych, cz
ę
sto s
ą
te
ż
okre
ś
lane jako koszty wspólne. Obejmuj
ą
koszty,
których nie mo
ż
na bezpo
ś
rednio przyporz
ą
dkowa
ć
do danej budowy. Do kosztów po
ś
rednich (wspólnych) mo
ż
na
zaliczy
ć
:
Strona 2
www.sgk.gofin.pl
2010-12-08 08:23:56
http://www.sgk.gofin.pl/11,2396,127865,srodek-trwaly-wybudowany-we-wlasnym-zakr...
koszty poniesione na opracowanie zało
ż
e
ń
techniczno-ekonomicznych, ekspertyz, studiów oraz pomiarów
geodezyjnych i bada
ń
geologicznych,
koszty przygotowania terenu pod budow
ę
, koszty nadzoru autorskiego, budowlanego i specjalistycznego nad
realizacj
ą
budowy wszystkich obiektów,
inne koszty o charakterze ogólnym, których nie mo
ż
na przyporz
ą
dkowa
ć
do poszczególnych obiektów
realizowanych w ramach jednego przedsi
ę
wzi
ę
cia budowlanego, w tym tak
ż
e uzasadnion
ą
cz
ęść
kosztów
zwi
ą
zanych z utrzymaniem przez czas budowy stanowiska pracy lub komórki organizacyjnej, wykonuj
ą
cej
czynno
ś
ci nadzorczo-kontrolne i administracyjne na rzecz budowy tych
ś
rodków trwałych.
Kosztów po
ś
rednich nie wyszczególnia si
ę
wtedy, gdy przedmiotem budowy (wytworzenia
ś
rodka trwałego) jest tylko
jeden obiekt, na przykład budowa magazynu.
Przykładowe koszty, które mo
ż
na zakwalifikowa
ć
do kosztów wytworzenia
ś
rodka trwałego zaprezentowano w poni
ż
szej
tabeli.
Strona 3
www.sgk.gofin.pl
2010-12-08 08:23:56
http://www.sgk.gofin.pl/11,2396,127865,srodek-trwaly-wybudowany-we-wlasnym-zakr...
Lp.
Rodzaj kosztu zaliczanego do kosztów wytworzenia
ś
rodka trwałego w budowie
1.
Koszty zakupu, opracowania lub dostosowania projektów, dokumentacji techniczno-
ekonomicznych, projektu technicznego, audytu technicznego
2.
Warto
ść
nieodpłatnie otrzymanych: dokumentacji projektowych, materiałów, maszyn, urz
ą
dze
ń
,
innych rzeczy i
ś
wiadcze
ń
zu
ż
ytych do wytworzenia
ś
rodków trwałych
3.
Koszty ekspertyz, studiów, prac geodezyjnych i bada
ń
geologicznych
4.
Opłaty ponoszone w zwi
ą
zku z realizacj
ą
budowy (koszty pozwole
ń
, decyzji o lokalizacji,
zezwole
ń
, odbiorów technicznych)
5.
Koszty odszkodowa
ń
za dostarczenie obiektów zast
ę
pczych i przesiedlenie osób z terenów
zaj
ę
tych na potrzeby budowy, w tym np. odszkodowania za niezebrane plony, usuni
ę
cie upraw
wieloletnich
6.
Podatek od czynno
ś
ci cywilnoprawnych oraz inne opłaty zwi
ą
zane z zakupem (np. notarialne,
s
ą
dowe)
7.
Koszty przygotowania terenu pod budow
ę
, np. oczyszczanie terenu, wyr
ą
b drzew wraz z kosztami
niezb
ę
dnych zezwole
ń
, karczowanie, osuszanie, niwelacja, przeło
ż
enie infrastruktury technicznej,
zaplecze budowy, drogi dojazdowe, tymczasowe doprowadzenie wody, energii
8.
Warto
ść
zakupionych elementów stanowi
ą
cych wyposa
ż
enie
ś
rodków trwałych trwale
zwi
ą
zanych z budowanym obiektem, np. instalacje sanitarne, elektryczne, sygnalizacyjne,
komputerowe, telekomunikacyjne, przeciwpo
ż
arowe oraz normalne wyposa
ż
enie budynku, np.
wbudowane meble
9.
Koszty obcego nadzoru inwestycyjnego, wynagrodzenia generalnego wykonawcy
10.
Honoraria za profesjonalne usługi, np. architektów, in
ż
ynierów
11.
Warto
ść
zu
ż
ytych materiałów budowlanych
12.
Warto
ść
robocizny (wynagrodze
ń
) wraz ze zwi
ą
zanymi z ni
ą
składkami na ubezpieczenia
społeczne i innymi
ś
wiadczeniami na rzecz pracowników
13.
Koszty podró
ż
y słu
ż
bowych zwi
ą
zanych z przygotowaniem i realizacj
ą
budowy
ś
rodków trwałych
14.
Koszty prób monta
ż
owych i rozruchu technologicznego, je
ś
li s
ą
one niezb
ę
dne do oddania
ś
rodka trwałego do u
ż
ywania (koszty sprawdzenia poprawno
ś
ci działania)
15.
Warto
ść
pracy sprz
ę
tu, maszyn i urz
ą
dze
ń
oraz
ś
rodków transportu u
ż
ytych do wykonania
ś
rodków trwałych w budowie
16.
Koszty zało
ż
enia stref ochronnych
17.
Koszty ubezpiecze
ń
maj
ą
tkowych budowanych
ś
rodków trwałych
18.
Prowizje i naliczone za okres budowy odsetki od kredytów bankowych oraz po
ż
yczek za czas
trwania budowy (w tym tak
ż
e odsetki pobrane przez bank z góry, odsetki zapłacone - zgodnie
z umow
ą
zawart
ą
z bankiem - z tytułu zwłoki w zapłacie rat kredytu w okresie trwania budowy)
19.
Ujemne ró
ż
nice kursowe od tych kredytów i po
ż
yczek naliczone za czas trwania budowy
20.
Odsetki z tytułu nieterminowych płatno
ś
ci innych zobowi
ą
za
ń
- naliczone zgodnie z umow
ą
i dotycz
ą
ce okresu trwania budowy do dnia przyj
ę
cia
ś
rodka trwałego do u
ż
ywania
21.
Opłaty zwi
ą
zane z ustanowieniem hipoteki, stanowi
ą
cej zabezpieczenie kredytu bankowego na
sfinansowanie budowy
22.
Koszty sprz
ą
tania przed odbiorem i oddaniem do u
ż
ytkowania
23.
VAT niepodlegaj
ą
cy odliczeniu
24.
Równowarto
ść
nadwy
ż
ek rzeczowych stwierdzonych podczas inwentaryzacji przeprowadzonej
w okresie trwania budowy
25.
Inne koszty pozostaj
ą
ce w bezpo
ś
rednim zwi
ą
zku z dan
ą
budow
ą
(obiektem), pozwalaj
ą
ce si
ę
bezpo
ś
rednio przyporz
ą
dkowa
ć
, poniesione w celu dostosowania
ś
rodka trwałego do miejsca
i warunków potrzebnych do rozpocz
ę
cia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami jednostki
Przykład
Jednostka usługowa rozpocz
ę
ła w marcu 2010 r. budow
ę
budynku administracyjnego z przeznaczeniem na siedzib
ę
firmy.
Dotychczasowe koszty budowy wynosz
ą
: 100.000 zł. W pa
ź
dzierniku 2010 r. poniesiono kolejne wydatki na budow
ę
:
1) faktura za zamontowanie systemu alarmowego: 1.500 zł,
Strona 4
www.sgk.gofin.pl
2010-12-08 08:23:56
http://www.sgk.gofin.pl/11,2396,127865,srodek-trwaly-wybudowany-we-wlasnym-zakr...
2) wykonanie instalacji gazowej przez dwóch pracowników jednostki :
a) koszty wynagrodzenia za wykonan
ą
prac
ę
: 2.500 zł,
b) koszty składek na ubezpieczenia społeczne: 800 zł,
3) umowa o dzieło - autorski projekt zagospodarowania wn
ę
trza budynku: 3.000 zł,
4) w wyniku zdarzenia losowego nast
ą
piło zwarcie instalacji elektrycznej, utracono cz
ęść
tej instalacji, strat
ę
oszacowano na kwot
ę
: 900 zł.
Ś
rodek trwały oddano do u
ż
ywania i wprowadzono do ewidencji 31 pa
ź
dziernika 2010 r. Warto
ść
budynku administracyjnego na
dzie
ń
oddania do u
ż
ywania wynosi:
1) dotychczasowe wydatki:
100.000 zł
2) monta
ż
alarmu:
1.500 zł
3) wykonanie instalacji gazowej:
3.300 zł
(tj. 2.500 zł + 800 zł)
4) umowa o dzieło:
3.000 zł
5) zwarcie instalacji elektrycznej:
- 900 zł
Razem:
106.900 zł
1.3. Jakich nakładów nie zalicza si
ę
do kosztów wytworzenia
ś
rodków trwałych w budowie?
Do kosztu wytworzenia
ś
rodków trwałych w budowie jednostka nie mo
ż
e zaliczy
ć
m.in.:
kosztów ogólnego zarz
ą
du (na przykład wynagrodzenia wraz z narzutami kadry kierowniczej, ksi
ę
gowo
ś
ci,
pracowników BHP, niezwi
ą
zanych bezpo
ś
rednio z prowadzon
ą
budow
ą
),
kosztów sprzeda
ż
y,
kosztów otwarcia nowego zakładu, kosztów zwi
ą
zanych z rozpocz
ę
ciem wytwarzania nowego produktu lub
ś
wiadczenia nowej usługi (ł
ą
cznie z kosztami promocji i reklamy), kosztów rozpocz
ę
cia działalno
ś
ci w nowej
lokalizacji lub w
ś
ród nowego segmentu klientów (ł
ą
cznie z kosztami szkole
ń
pracowników),
pozostałych kosztów operacyjnych (na przykład kary i odszkodowania zwi
ą
zane z realizowan
ą
budow
ą
,
z wyj
ą
tkiem odszkodowa
ń
dla osób fizycznych i prawnych z tytułu wywłaszczenia nale
żą
cych do nich gruntów
zaj
ę
tych pod budow
ę
),
podatku od nieruchomo
ś
ci oraz opłaty za wieczyste u
ż
ytkowanie gruntu, na którym ma by
ć
wybudowany
ś
rodek
trwały,
kosztów finansowych - w tym odsetek od kredytów i po
ż
yczek oraz prowizji naliczonych po przekazaniu
ś
rodka
trwałego do u
ż
ywania.
Koszty te wpływaj
ą
na wynik finansowy roku obrotowego, w którym je poniesiono.
2. Podstawowe zasady ewidencji
ś
rodków trwałych w budowie
Ś
rodki trwałe w okresie ich budowy ujmuje si
ę
na przeznaczonym do tego celu koncie 08 "
Ś
rodki trwałe w budowie".
Ewidencja analityczna konta 08 powinna zapewni
ć
mo
ż
liwo
ść
wyodr
ę
bnienia poszczególnych obiektów b
ę
d
ą
cych
przedmiotem budowy oraz ustalenie kosztu ich wytworzenia.
Strona 5
www.sgk.gofin.pl
2010-12-08 08:23:56
http://www.sgk.gofin.pl/11,2396,127865,srodek-trwaly-wybudowany-we-wlasnym-zakr...
Koszty ponoszone przez jednostk
ę
w trakcie budowy
ś
rodka trwałego gromadzi si
ę
na koncie 08 przez cały okres
trwania budowy nast
ę
puj
ą
cymi zapisami:
- Wn konto 08 "
Ś
rodki trwałe w budowie",
- Ma odpowiednie konto zespołu 1, 2, 3, 5, 6 itd.
Po uko
ń
czeniu budowy saldo Wn konta 08 "
Ś
rodki trwałe w budowie" przenosi si
ę
w cało
ś
ci na odpowiednie konto
ś
rodków trwałych, zapisem:
- Wn konto 01 "
Ś
rodki trwałe",
- Ma konto 08 "
Ś
rodki trwałe w budowie".
Je
ś
li budowa obejmuje równocze
ś
nie dwa lub wi
ę
cej obiektów (w ramach danego przedsi
ę
wzi
ę
cia budowlanego) -
w ewidencji szczegółowej do konta 08 "
Ś
rodki trwałe w budowie" mo
ż
na wyodr
ę
bni
ć
osobne stanowiska kosztów
budowy dla ka
ż
dego z obiektów, które przeznaczone b
ę
d
ą
do ewidencji kosztów bezpo
ś
rednich zwi
ą
zanych z ka
ż
dym
obiektem. Ponadto oddzielnie, na osobnym koncie analitycznym prowadzi si
ę
ewidencj
ę
kosztów po
ś
rednich
(wspólnych), które po zako
ń
czeniu budowy zostan
ą
rozliczone na poszczególne obiekty budowlane.
Przy czym, je
ś
li jednostka prowadzi ewidencj
ę
kosztów według rodzajów (zespół 4) oraz równolegle do tych zapisów
prowadzi ewidencj
ę
kosztów według funkcji (zespół 5) i sporz
ą
dza rachunek zysków i strat w wersji porównawczej, to
ksi
ę
gowanie operacji dotycz
ą
cych np. przekazania wyrobów z własnej produkcji na budow
ę ś
rodka trwałego lub
ś
wiadczenia usług przez własne komórki na rzecz budowy
ś
rodka trwałego powinno nast
ą
pi
ć
za po
ś
rednictwem kont
79-0 "Obroty wewn
ę
trzne" oraz 79-1 "Koszty obrotów wewn
ę
trznych".
Je
ż
eli rzeczowe aktywa obrotowe (tj. materiały, towary i wyroby gotowe) wykorzystywane przy budowie
ś
rodka trwałego
s
ą
obj
ę
te w jednostce ewidencj
ą
w cenach ró
ż
ni
ą
cych si
ę
od rzeczywistych cen nabycia, zakupu lub kosztów
wytworzenia, to ich warto
ść
koryguje si
ę
o odchylenia od cen ewidencyjnych, zapisem:
- Wn/Ma konto 34 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów
i materiałów" lub 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów",
albo 58 "Rozliczenie kosztów działalno
ś
ci",
- Wn/Ma konto 08 "
Ś
rodki trwałe w budowie".
W przypadku jednostek sporz
ą
dzaj
ą
cych rachunek zysków i strat w postaci porównawczej ewentualne odchylenia od
cen ewidencyjnych wyrobów gotowych wydanych w zwi
ą
zku z budow
ą ś
rodka trwałego nale
ż
y ksi
ę
gowa
ć
za
po
ś
rednictwem konta 79-1 "Koszty obrotów wewn
ę
trznych" oraz konta 79-0 "Obroty wewn
ę
trzne".
Zasady ewidencji ksi
ę
gowej wytworzenia
ś
rodka trwałego we własnym zakresie w jednostce sporz
ą
dzaj
ą
cej rachunek
zysków i strat w postaci porównawczej i stosuj
ą
cej ewidencj
ę
kosztów na kontach zespołu 4 i 5 przedstawiono na
przykładzie.
Przykład
I. Zało
ż
enia:
1. Jednostka produkcyjna rozpocz
ę
ła we własnym zakresie budow
ę
nowego magazynu wyrobów gotowych. W
zwi
ą
zku z budow
ą
poniosła nast
ę
puj
ą
ce wydatki:
a) warto
ść
materiałów budowlanych wydanych z magazynu w cenach zakupu: 50.000 zł,
b) warto
ść
wyrobów gotowych pobranych z magazynu w cenach sprzeda
ż
y netto: 15.000 zł,
c) odchylenia kredytowe od cen ewidencyjnych przypadaj
ą
ce na wyroby gotowe przekazane
z magazynu na potrzeby budowy: 2.250 zł,
d) wynagrodzenia własnych pracowników zatrudnionych przy budowie: 25.000 zł.
Strona 6
www.sgk.gofin.pl
2010-12-08 08:23:56
http://www.sgk.gofin.pl/11,2396,127865,srodek-trwaly-wybudowany-we-wlasnym-zakr...
2. Jednostka prowadzi ewidencj
ę
kosztów na kontach zespołu 4 i 5 i sporz
ą
dza rachunek zysków i strat
w wersji porównawczej.
II. Dekretacja:
Opis operacji
Kwota
Konto
Wn
Ma
1. Rw - warto
ść
materiałów wydanych z magazynu na budow
ę ś
rodka trwałego
według cen zakupu
50.000 zł
08
31
2. Rw - warto
ść
wyrobów gotowych wydanych na budow
ę
z magazynu
w cenach ewidencyjnych ustalonych na poziomie cen sprzeda
ż
y netto
15.000 zł
08
79-0
oraz równolegle
15.000 zł
79-1 60-0
3. PK - wyksi
ę
gowanie odchyle
ń
od cen ewidencyjnych wyrobów gotowych
przypadaj
ą
cych na wyroby wydane na budow
ę ś
rodka trwałego
2.250 zł
79-0
08
oraz równolegle
2.250 zł
62-0 79-1
4. PK - wynagrodzenia własnych pracowników zatrudnionych przy budowie,
według rozdzielnika kosztów
25.000 zł
08
79-0
oraz równolegle
25.000 zł
79-1
53
5. OT - przyj
ę
cie
ś
rodka trwałego wytworzonego we własnym zakresie
do u
ż
ywania (warto
ść
pocz
ą
tkowa odpowiada kosztowi wytworzenia):
50.000 zł + 15.000 zł - 2.250 zł + 25.000 zł =
87.750 zł
01
08
III. Ksi
ę
gowania:
Na koniec roku saldo konta 79-0 "Obroty wewn
ę
trzne" przenosi si
ę
na wynik finansowy, zapisem: Wn konto 79-0, Ma
konto 86.
Saldo konta 79-1 "Koszty obrotów wewn
ę
trznych" na koniec roku obrotowego przenosi si
ę
na stron
ę
konta 49
"Rozliczenie kosztów", zapisem: Ma konto 79-1, Wn konto 49.