Instrukcja do laboratorium „Materiały budowlane”
Ćwiczenie 1
IBD sem. 2
- 1 -
ĆWICZENIE 1
ZASTOSOWANIE METOD ANALIZY CHEMICZNEJ W
BUDOWNICTWIE
1.1. WPROWADZENIE
Zaczyn cementowy po związaniu i stwardnieniu powinna charakteryzować
stała objętość. Najważniejszą przyczyną nierównomiernych zmian objętości zaczynu
cementowego jest hydratacja niezwiązanego CaO i MgO (peryklaz). Zawartość wolnego
tlenku wapnia w zaczynie cementowym nie powinna przekraczać 1%.
Jedną z metod oznaczania wolnego tlenku wapnia jest metoda glikolowa,
powszechnie stosowana w cementowniach. Polega ona na związaniu CaO
w
w glikolan
etylenowy w wyniku ogrzewania próbek badanego materiału z bezwodnym glikolem
etylenowym w temperaturze 65÷75
o
C.
2
H C OH
2
H C OH
CaO
2
H C O
2
H C O
H O
Ca
2
2
H C O
2
H C O
2HCl
Ca
2
H C OH
2
H C OH
CaCl
2
1.2. OZNACZENIE ZAWARTOŚCI NIEZWIĄZANEGO CaO W
KLINKIERZE PORTLANDZKIM METODĄ GLIKOLOWĄ
2. Na wadze analitycznej odważyć około 0,75 g próbki przenieść ją ilościowo do
suchej kolby stożkowej o pojemności 200 cm
3
.
3. Wsypać do kolby 2 g wysuszonego, grubego piasku kwarcowego i wymieszać
zawartość kolby.
4. Wlać do kolby 50 cm
3
glikolu etylowego i ponownie wymieszać.
5. Kolbę ogrzewać w temperaturze 65÷75
o
C przez 30 minut, potrząsając ostrożnie
kolbą co 5÷6 minut.
6. Zawartość kolby sączyć przez sączek szklany G-4 lub G-5, używając pompki
wodnej.
7. Osad na sączku przemyć trzy razy bezwodnym alkoholem etylowym.
8. Do przesączu dodać 4 krople czerwieni metylowej lub wskaźnika mieszanego
(czerwień metylowa + zieleń bromokrezolowa).
9. Miareczkować 0,1 M roztworem kwasu chlorowodorowego do zmiany barwy,
odpowiednio z żółtej na czerwoną lub z niebieskiej na pomarańczową.
Zawartość wolnego CaO w próbce [% wag.] można obliczyć ze wzoru:
X
=
(0,2804
V)/m
gdzie: X – zawartość procentowa CaO
w
w badanym materiale [% masy]
V – objętość 0,1 M roztworu HCl użytego do miareczkowania [cm
3
]
m – masa próbki [g].
