Makroekonomia
Wykład 3
Makroekonomia
Wykład 3
- Determinanty dochodu
narodowego (PKB=C+I+G+X)
- Równowaga dochodu
- Równowaga dochodu
narodowego (metoda graficzna i algebraiczna)
- Model mno
ż
nika
Konsumpcja Inwestycje
Wydatki
rz
ą
dowe
Eksport
netto
USA
0,70
0,15
0,19
-0,04
Francja
0,55
0,19
0,24
0,02
Niemcy
0,59
0,19
0,19
0,04
Włochy
0,60
0,20
0,19
0,01
Determinanty dochodu narodowego w wybranych krajach
Źródło: IFS, IMF, CD-ROM styczeń 2004.
Włochy
0,60
0,20
0,19
0,01
Japonia
0,58
0,23
0,18
0,01
Korea
0,60
0,26
0,11
0,03
Irlandia
0,46
0,22
0,14
0,18
Czechy
0,53
0,28
0,21
-0,02
W
ę
gry
0,66
0,24
0,12
-0,02
Polska
0,66
0,19
0,18
-0,03
Udział konsumpcji w PKB w krajach OECD
w latach 1965-2002
65
70
75
80
50
55
60
19
65
19
67
19
69
19
71
19
73
19
75
19
77
19
79
19
81
19
83
19
85
19
87
19
89
19
91
19
93
19
95
19
97
19
99
Ź
ródło: World Development Indicators, CD-ROM, IMF, 2003
Determinanty konsumpcji
Co okre
ś
la konsumpcj
ę
gospodarstw domowych?
• Dochód gospodarstwa (4 hipotezy)
• Zamo
ż
no
ść
gospodarstwa
• Zamo
ż
no
ść
gospodarstwa
(efekt maj
ą
tkowy= wzrost realnej warto
ść
maj
ą
tku
powoduje wzrost konsumpcji)
• Stopy procentowe
• Oczekiwania gospodarstw odno
ś
nie przyszło
ś
ci
• System zabezpiecze
ń
socjalnych (społecznych)
• Czynnik kulturowy
Hipotezy dotycz
ą
ce wpływu dochodu (Y) na
wielko
ść
konsumpcji (C)
1.
Hipoteza dochodu absolutnego (J.M. Keynes)
Y bi
ężą
cy(
↑
)
→
C (
↑
), ale C/ Y spada (malej
ą
ca przeci
ę
tna skłonno
ść
do
konsumpcji)
2. Hipoteza dochodu relatywnego (J.S. Duesenberry)
C zale
ż
y do Y bie
żą
cego, od Y przeszłego, ale równie
ż
od wydatków
konsumpcyjnych grup odniesienia (znajomi, rodzina) – tzw. efekt rygla
(zapadki)
3. Hipoteza dochodu permanentnego (M. Friedman)
C zale
ż
y do dochodu stałego, C (
↑
), gdy ro
ś
nie dochód extra (nadgodziny,
„ trzynastka, dochód z giełdy)
4. Hipoteza cyklu
ż
ycia (Albert Ando, Franco Modigliani)
C zale
ż
y do dochodu przewidywalnego w całym cyklu
ż
ycia, C prawie stałe
Zmiany w strukturze współczesnych społecze
ń
stw
(na przykładzie gospodarki ameryka
ń
skiej)
Spada udział wydatków na
ż
ywno
ść
w ogólnym
dochodzie (z 41% w 1918 roku do 19% w 2000 roku).
Spada udział wydatków na odzie
ż
w w ogólnym
dochodzie (z 18% w 1918 roku do 6% w 2000 roku).
dochodzie (z 18% w 1918 roku do 6% w 2000 roku).
Ro
ś
nie udział wydatków na dobra luksusowe np. na
samochody (wydatki na transport wzrosły z 1% w 1918
roku do 23 % w 2000 roku).
Rosn
ą
wydatki na dom/mieszkanie i opiek
ę
zdrowotn
ą
Oszcz
ę
dno
ś
ci (S)
Oszcz
ę
dno
ś
ci= to nie skonsumowana cz
ęść
dochodu
(S = Y-C)
Oszcz
ę
dno
ś
ci zale
żą
od tych samych czynników co
konsumpcja.
konsumpcja.
Od lat osiemdziesi
ą
tych zauwa
ż
alny jest w kilku krajach
niewielki spadek stóp oszcz
ę
dzania (przyczyna:
upowszechnienie systemu ubezpiecze
ń
społecznych,
du
ż
y dost
ę
p do kredytów (po co oszcz
ę
dza
ć
na studia
dla dzieci?)
Konsumpcja a oszcz
ę
dno
ś
ci w wybranych krajach w %.
Kraje
1995
Konsumpcja Oszcz
ę
dno
ś
ci
2002
Konsumpcja Oszcz
ę
dno
ś
ci
Kraje EURO
77,3
21,5
77,6
21,2
OECD
77,6
21,2
77,6
21,0
Kraje
rozwijaj
ą
ce si
ę
74,8
24,4
75,5
23,3
Francja
79,4
19,5
78,3
20,9
Niemcy
76,7
20,9
78,1
20,2
Irlandia
70,5
22,7
61,9
24,1
Japonia
70,4
30,2
73,9
27,6
Korea
64,3
35,5
71,0
28,7
USA
83,0
16,4
83,0
17,7
Czechy
70,7
30,2
72,8
25,3
W
ę
gry
77,3
19
74,9
22,7
Polska
77,9
21,2
82,2
18,6
Źródło: WDI, IMF, CD-ROM, 2003
Inwestycje
Decyzje inwestycyjne zale
żą
od:
a) stanu popytu na produkt wytwarzany przez nowe
inwestycje,
b) poziomu stóp % i podatków oddziałuj
ą
cych na koszty
b) poziomu stóp % i podatków oddziałuj
ą
cych na koszty
inwestycji,
c) oczekiwa
ń
przedsi
ę
biorstw dot. sytuacji gospodarczej w
przyszło
ś
ci
Determiananty dochodu wg Keynesa
J.M. Keynes – teoria (keynesizm)
-
Gospodarka nie działa w warunkach pełnego
zatrudnienia.
-
Ceny płace s
ą
sztywne (nie chca si
ę
obni
ż
a
ć
,
szczególnie w dół)
- wielko
ść
produkcji (dochodu narodowego)
zale
ż
y od wydatków (C, I, G). Im wy
ż
sze tym,
produkcja wy
ż
sza.
Konsumpcja wg Keynesa– funkcja, KSK, PSK
Y
C
KSK
∆
∆
=
Y
C
PSK
=
Pami
ę
taj
KSO+KSK=1
Y
C
0
100
80
160
100
175
200
250
400
400
400
550
800
700
1,000
850
C= Ca + KSK *Y
Oszcz
ę
dno
ś
ci wg Keynesa
Y
C
S
0
100
-100
S
Y
C
≡ −
S= -Ca + KSO* Y
80
160
-80
100
175
-75
200
250
-50
400
400
0
400
550
50
800
700
100
1,000
850
150
Funkcja konsumpcji/ oszcz
ę
dno
ś
ci – sprawdzenie wiadomo
ś
ci
Zadanie 1. Maj
ą
c podane wzory funkcji konsumpcji, prosz
ę
poda
ć
wzory
funkcji oszcz
ę
dno
ś
ci:
a. C = 50 + 0,9Y;
b. C = 3/4Y + 20;
Zadanie 2. Maj
ą
c dan
ą
funkcj
ę
konsumpcji: C = 100 + 0,8Y
prosz
ę
policzy
ć
, przy jakiej wielko
ś
ci dochodu narodowego S = 0.
Zadanie 3. Znaj
ą
c poziom konsumpcji przy danym poziomie dochodu,
wyprowadzi
ć
wzór funkcji konsumpcji:{(C;Y): (334; 360), (343; 370),
(352; 380)}
Inwestycje wg Keynesa
Wg Keynesa inwestycje
nie zale
żą
dochodu= s
ą
autonomiczne
Zagrgowany popyt wg Keynesa w gospodarce zamkni
ę
tej,
bez udziału pa
ń
stwa
AS (wielko
ść
poda
ż
y)= AD (wielko
ść
zagregowanego popytu)
AS= Y (wielko
ś
ci produkcji)
AD = AE (zagregowanym wydatkom)= C+I
Równowaga wg Keynesa
( I metoda graficzna)
Równowaga wg Keynesa
(II metoda graficzna)
Poniewa
ż
Y= C+I, oraz Y=C+S st
ą
d w warunkach
równowagi
I=S
Równowaga wg Keynesa
metoda algebraiczna
Y
C
I
= +
(1)
I
=
25
(3)
(2) C = 100 + 0,75 Y
Y = 100 + 0,75 Y + 25
Podstawiaj
ą
c (2) oraz (3) do (1) otrzymamy:
Y = 100 + 0,75Y + 25
Y – 0,25Y = 100 + 25
Y – 0,75Y = 125
0,25Y = 125
Y = 500
Równowaga -sprawdzenie
Zadanie 1
Funkcja konsumpcji dana jest wzorem C = 100 + 0,8Y, inwestycje
wynosz
ą
I = 150.
Przy jakim poziomie dochodu gospodarka znajduje si
ę
w równowadze?
Zadanie 2.
Funkcja konsumpcji dana jest wzorem C = 100 + 0,8Y, inwestycje
Funkcja konsumpcji dana jest wzorem C = 100 + 0,8Y, inwestycje
wynosz
ą
I = 150, wydatki rz
ą
dowe G=200 a T= 150.
Przy jakim poziomie dochodu gospodarka znajduje si
ę
w równowadze?
Zadanie 3
Funkcja konsumpcji dana jest wzorem C = 100 + 0,8Y, inwestycje
wynosz
ą
I = 150, wydatki rz
ą
dowe G=200, a stopa podatkowa t= 0,2
Przy jakim poziomie dochodu gospodarka znajduje si
ę
w równowadze?
Mno
ż
nik
Zasad
ę
mno
ż
nika po raz pierwszy sformułowali Kahn i Keynes.
Istotnym zało
ż
eniem przy rozpatrywaniu zasady mno
ż
nika jest
wyst
ę
powanie w gospodarce stanu niepełnego wykorzystania
czynników wytwórczych.
W celu uruchomienia rezerw musi pojawi
ć
si
ę
pewien impuls, o
W celu uruchomienia rezerw musi pojawi
ć
si
ę
pewien impuls, o
charakterze autonomicznym, np.: inwestycje, wydatki rz
ą
dowe,
eksport netto.
Mno
ż
nik to współczynnik okre
ś
laj
ą
cy o ile wzro
ś
nie dochód (Y)
(=poziom produkcji) w stanie równowagi, w wyniku zrealizowania
wydatków autonomicznych ( nowych inwestycji I, wydatków
rz
ą
dowych G lub eksportu netto X)
Mno
ż
nik zale
ż
y od KSK
Dodatkowy dochód
(dolary
Dodatkowa konsumpcja
(dolary)
1,000,000
750,000
562,500
421,875
316,406
949,219
750,000
562,500
421,875
316,406
237,305
711,914
Runda 1
Runda 2
Runda 3
Runda 4
Runda 5
Total
4,000,000
3,000,000
pozostałe
3/4
3/4
3/4
3/4
3/4
3/4
3/4
Total
4,000,000
3,000,000
3/4
∆
∆
Y
I
MPS
=
×
1
multiplier
MPC
=
−
1
1
Mno
ż
nik - uj
ę
cie graficzne
∆
I= 25, KSK=0,75,
∆
Y=100
Udział pa
ń
stwa w gospodarce (podatków)
osłabia działanie mno
ż
nika
(KSK=0,8;t=0,2;
∆
I=50)
Model gospodarki
Wzór na mno
ż
nik
Warto
ść
Mno
ż
nika
∆
Y
[mln zł]
Zamkni
ę
ta bez
m=1/(1-KSK)
5
250
Zamkni
ę
ta bez
pa
ń
stwa
m=1/(1-KSK)
5
250
Zamkni
ę
ta z
pa
ń
stwem
m=1/[1-KSK(1-t)]
ok. 2,78
139
Mno
ż
nik sprawdzenie
Zadanie 1
Je
ś
li wiadomo,
ż
e w danej gospodarce zamkni
ę
tej funkcja
konsumpcji ma posta
ć
C= 100 +0,6 Y, a inwestycje i wydatki
rz
ą
dowe maj
ą
charakter autonomiczny i równe s
ą
I=350,
G=550, to:
Oblicz
jak zmieni si
ę
warto
ść
dochodu narodowego w
Oblicz
jak zmieni si
ę
warto
ść
dochodu narodowego w
równowadze, je
ś
li zwi
ę
kszymy wydatki rz
ą
dowe o 200.
Efekt Haavelmo= efekt
zrównowa
ż
onego bud
ż
etu
Zało
ż
enie: wielko
ść
podatków nie zale
ż
y
od dochodu narodowego (Y)
Co si
ę
stanie z Y, gdy
∆
G=
∆
T
Co si
ę
stanie z Y, gdy
∆
G=
∆
T
Mno
ż
nik zrównowa
ż
onego bud
ż
etu = 1,tj.
produkcja wzrastaj
ą
o przyrost wydatków
rz
ą
dowych (
∆
Y=
∆
G)