Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

1

Diagramy czynno

ś

ci

Na podstawie

UML 2.0 Tutorial 

http://sparxsystems.com.au/resources/uml2_tutorial/

Zofia Kruczkiewicz

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

2

1. Diagramy czyności UML

http://sparxsystems.com.au/resources/uml2_tutorial/

2. Przyk

ł

ad diagramów czynno

ś

ci UML –

modelowanie operacji

(wg Booch G., Rumbaugh J., Jacobson I., UML przewodnik u

ż

ytkownika)

3. Przyk

ł

ad diagramów czynno

ś

ci UML –

modelowanie przepływu czynno

ś

ci

(wg Booch G., Rumbaugh J., Jacobson I., UML przewodnik u

ż

ytkownika)

Diagramy czynno

ś

ci

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

3

Diagramy czynno

ś

ci

1. Diagramy czynności UML

http://sparxsystems.com.au/resources/uml2_tutorial/

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

4

Diagramy czynności

Diagram  czynno

ś

ci jest  odmianą diagramu stanu i  opisuje interakcje

między obiektami. 

•

jak pobierane s

ą

operacje, 

••••

co operacje wykonują (zmiana stanu obiektu), 

•

kiedy operacje s

ą

wykonywane (sekwencje czynno

ś

ci lub akcji) 

• gdzie s

ą

wykonywane.

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

5

Czynność- zawiera 
specyfikację
sparametryzowanych 
zachowań (akcje, 
przepływ sterowania)

Akcja – elementarny krok 
czynności

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

6

Ograniczenia akcji: 
warunki przed akcją i 
po akcji

Np.

Warunek przed: Wybór napoju 
w automacie, jeśli istnieje

Stan: akcja wydania napoju 
(Dispense drink)

Warunek po: Maszyna wydała 
wybrany napój

Przepływ sterowania:

Przejście z jednej akcji 
do drugiej 
np. 

wysłanie rachunku –Send

Payment) i akceptacja rachunku 
(Accept Payment)

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

7

Wierzchołek  początkowy (Initial) i końcowy (Final)

Wierzchołek końca 
sterowania koniec 
pojedynczego przebiegu 
sterowania  

Wierzchołek końca wielu 
przebiegów sterowania 
wewnątrz czynności

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

8

Obiekt

Magazyn danych

Przepływ 
obiektów

Wysłanie (Send Invoice) 
obiektu faktura (Invoice) w 
celu dokonania zapłaty 
(Make Payment)

Przepływ obiektów

Równoważny diagram 

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

9

Blok wyboru

Bloki rozdzielania i łączenia

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

10

Powtarzanie czynności: iteracyjnie (iterative), równolegle
(parallel) lub w postaci strumienia (stream)

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

11

Obsługa wyjątków 

reakcja na błąd

Obsługa przerwań

reakcja na na inną akcję niż typowa

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

12

Partycje(tory) – np. podział czynności wykonywanych na obiekcie 
Faktura (Invoice) przez dwa różne obiekty: Wydział Finansowy 
(Accounting Department) i klienta (Customer).

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

13

Diagramy czynności

1. Diagramy czynności UML

http://sparxsystems.com.au/resources/uml2_tutorial/

2. Przykład diagramów czynności UML –

modelowanie operacji

(wg Booch G., Rumbaugh J., Jacobson I., UML przewodnik u

ż

ytkownika)

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

14

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

15

Kod 

ź

ródłowy projektowanej metody

public   void

Wstaw_zakup (

int

nr, 

int

ile,TProdukt1 produkt1)  

{ 

TRachunek rachunek;

if

((rachunek=Szukaj_rachunek(nr))!=

null

)

if

((produkt1=Szukaj_produkt(produkt1))!=

null

)

rachunek.Wstaw_zakup(

new

TZakup(ile,produkt1));      

}

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

16

Wytyczne dla tworzenia diagramów operacji

1.

Należy uwzględnić abstrakcje uczestniczące w tej operacji. Są
to parametry przekazywane do metody, atrybuty klasy 
metody oraz klas obiektów związanych z metodą.

2.

Należy zidentyfikować warunki wstępne stanu początkowego i 
końcowego modelowanej operacji. Należy znaleźć wszystkie 
wartości, które nie mogą zmienić się podczas realizacji 
operacji.

3.

Przechodz

ą

c od stanu pocz

ą

tkowego do ko

ń

cowego nale

ż

y 

modelowa

ć

kolejne stany czynno

ś

ci lub stany akcji. 

4.

Należy w razie potrzeby korzystać z rozgałęzień do 
modelowania ścieżek warunkowych i iteracji.

5.

Jeśli operacja należy do klasy aktywnej (i tylko wtedy), należy 
wtedy korzystać z rozwidleń i scaleń, żeby określić równoległe 
przepływy sterowania.

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

17

Diagramy czynności

1. Diagramy czynności UML

http://sparxsystems.com.au/resources/uml2_tutorial/

2. Przykład diagramów czynności UML –

modelowanie operacji

(wg Booch G., Rumbaugh J., Jacobson I., UML przewodnik u

ż

ytkownika)

3. Przykład diagramów czynności UML –

modelowanie przepływu czynności i 
obiektów

(wg Booch G., Rumbaugh J., Jacobson I., UML przewodnik u

ż

ytkownika)

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

18

Diagram 
czynno

ś

ci jako 

model biznesowy
systemu 
sprzeda

ż

y 

towarów

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

19

Diagram czynno

ś

ci przypadku u

ż

ycia Wstawianie nowego zakupu

(model przypadku u

ż

ycia w warstwie biznesowej)

Modelowanie i analiza systemów 

SI, Zofia Kruczkiewicz

20

Wytyczne dla tworzenia diagramów czynno

ś

ci

1.

Należy ustalić najważniejsze czynności - nie można

przedstawi

ć

na jednym 

diagramie wszystkich czynno

ś

ci

2.

Nale

ż

y wybra

ć

obiekty przedsi

ę

biorstwa, które s

ą

zobowi

ą

zane do 

realizacji bardziej ogólnego przepływu. Mog

ą

to by

ć

elementy 

rzeczywiste, istniej

ą

ce w  słownictwie systemu, lub elementy 

abstrakcyjne. W obu przypadkach nale

ż

y utworzy

ć

tor dla ka

ż

dego 

wybranego obiektu.

3.

Nale

ż

y zidentyfikowa

ć

stan pocz

ą

tkowy i ko

ń

cowy modelowanego 

przepływu.

4.

Przechodz

ą

c od stanu pocz

ą

tkowego do ko

ń

cowego nale

ż

y modelowa

ć

kolejne stany czynno

ś

ci lub stany akcji. 

5.

W przypadku zło

ż

onych akcji lub cz

ę

sto wyst

ę

puj

ą

cych zbiorów akcji 

nale

ż

y je poł

ą

czy

ć

w stany czynno

ś

ci. Z ka

ż

dym stanem skojarz oddzielny 

diagram czynno

ś

ci, który przedstawia zebrane  nim akcje.

6.

Nale

ż

y zobrazowa

ć

przepływy czynno

ś

ci mi

ę

dzy stanami akcji i stanami 

czynno

ś

ci.  Pierwsze powinny by

ć

brane pod uwag

ę

przepływy 

sekwencyjne, potem rozgał

ę

zienia, na ko

ń

cu rozwidlenia i scalenia.

7.

Je

ś

li w modelowanym przepływie czynno

ś

ci bior

ą

udział istotne obiekty, 

nale

ż

y je umie

ś

ci

ć

na diagramie. Nale

ż

y uwzgl

ę

dnia

ć

zmieniaj

ą

ce si

ę

atrybuty i stany tych obiektów, je

ś

li jest to konieczne do zrozumienia 

przepływu tych obiektów.