KULTURA
Całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości przekazywanego
z pokolenia na pokolenie
TYPY KULTURY
kultura symboliczna (duchowa)
•
wytwory nie mające zastosowania praktycznego;
•
muzyka, literatura, religia, filozofia itp.
kultura społeczna
•
normy i wzory postępowania;
•
prawo;
•
zwyczaje;
•
zasady określające stosunki międzyludzkie;
•
normy;
•
wzory zachowań (reguły i sposoby działania człowieka w zbiorowości).
KULTURA
Typy kultury
KULTURA
Rodzaje kultury
Kultura narodowa
Kultura narodowa to ogół norm, wartości, wierzeń, tradycji historycznych i wytworów
artystycznych uznawanych przez naród za własne, wyróżniający go na tle innych narodów i
umacniający jego poczucie więzi i tożsamości narodowej.
•
odróżnia jeden naród od innych;
•
każda kultura narodowa ma kanon:
Ø język literacki;
Ø wybitne utwory powstałe w tym języku (lektury szkolne);
Ø dzieła sztuki;
Ø miejsca uważane za szczególnie ważne dla narodu;
Ø charakterystyczne dla narodu obyczaje, wartości i symbole;
Ø religia (w narodach jednolitych religijnie);
Ø panteon narodowy (bohaterowie narodowi);
•
jest zarazem trwała i zmienna (mają na nią wpływ inne kultury).
Kultura ludowa
•
tradycyjna kultura wiejska;
•
kultywowana najczęściej tylko w święta.
Kultura masowa
•
przyczyny powstania:
Ø rozwój środków przekazu (radio, TV, Internet);
Ø wzrost wielkości nakładów książek i czasopism;
Ø dostępność oświaty;
Ø postęp naukowo-techniczny è wzrost zamożności społeczeństw;
Ø poszerzenie sfery czasu wolnego è wzrost konsumpcji w dziedzinie kultury;
•
kulturą masową rządzą moda i rynek (zysk ważniejszy od wartości artystycznych czy
intelektualnych);
•
masowy odbiorca: ludzie o zróżnicowanym poziomie wykształcenia, odmiennych potrzebach
intelektualnych i różnej przynależności społecznej;
•
nieprecyzyjne określenie adresata è twórcy często rezygnują z podejmowania trudnych i
poważnych problemów na rzecz rozrywki i relaksu;
•
przekracza granice państw è globalizacja kultury è kultura uniwersalna.
Kultura medialna
•
opiera się na przekazie audiowizualnym
Kultury niszowe
•
mają niewielkie grono odbiorców (np. zwolennicy muzyki poważnej)
Kultura alternatywna
•
nie walczy z kulturą tradycyjna
•
oznacza odmienne spojrzenie na prawie wszystkie dziedziny życia np. sztukę, muzykę,
medycynę, sposób odżywiania się
Kontrkultura
•
ruchy spontaniczne
•
najczęściej związane z nieformalnymi grupami rówieśniczymi, odrzucającymi system wartości,
normy oraz wzorce zachowań obowiązujące w danym społeczeństwie
•
zaczęły powstawać w latach pięćdziesiątych XX wieku jako protest przeciwko materialnym
zdobyczom cywilizacji i postawom konsumpcyjnym np. ruch Nowa Era (New Age)
KULTURA
Subkultury
hipisi
(dzieci kwiaty) – USA lata 60-te;
gitowcy
– Polska, pocz. lat 70-tych, środowisko robotnicze;
skinheadzi
(skini):
•
W.B., lata 60-te w środowiskach robotniczych;
•
misja obrony porządku społecznego;
•
niechęć do wyższych grup społecznych;
•
agresja skierowana przeciwko obcym oraz marginesowi społecznemu;
•
w Polsce od 1982 r., nacjonaliści i rasiści, kult siły;
•
w stroju dominują elementy militarne: ciężkie wojskowe buty, spodnie i kurtki
wojskowe;
punk
(ang. punk – smieć)
•
W.B., USA, lata 70-te;
•
negatywny stosunek do rzeczywistości;
•
pesymizm („Nie ma przyszłości”);
•
czarna, skórzana kurtka, włosy w stylu Irokeza, agrafki, wysokie, wojskowe buty,
ciemne okulary;
•
anarchiści;
szalikowcy
(kibole)
•
brak ideologii;
•
fanatyczni kibice drużyn piłkarskich;
•
działalność: walko z innymi kibicami;
•
sojusze z innymi szalikowcami;
•
zewnętrzne oznaki: czapki, szaliki, flagi w barwach danego zespołu;
KULTURA
Subkultury
rastafarianie
(rastamanie)
•
charakter religijny;
•
nazwa od władcy Etiopii, księcia Ras Tafari (1930 przybrał imię Hajle Sellasje
I) – uznany za spełnienie przepowiedni o nadejściu czarnego Mesjasza;
•
lata 30-te XX wieku wśród Murzynów z Jamajki;
•
protest przeciwko rasizmowi i dyskryminacji;
•
propagują prosty styl życia oraz oddawanie czci Bogu Jahwe;
•
unikają narkotyków (z wyjątkiem marihuany i haszyszu), nie piją alkoholu,
zazwyczaj są wegetarianami;
•
zewnętrzne oznaki: kolorowe stroje (dominuje kolor zielony, żółty i czerwony),
dredy;
•
muzyka reggae;
sataniści
•
z czasów średniowiecznych;
•
swoista symbolika: odwrócony krzyż, pentagram, oznaczenie cyfrowe 666
i czarny ubiór z wizerunkami szatana lub kozła;
•
pseudosataniści są zwolennikami przemocy, dewastują groby oraz miejsca kultu
religijnego;
Towarzystwo Świadomości
Kryszny
(Hare Kryszna)
•
nawiązują do kultury hinduskiej;
•
forma kultu: medytacja i modlitwa do wizerunku Kryszny oraz gra na
instrumentach orientalnych;
•
kult przyrody;
•
propagują pokój i poszanowanie każdej żyjącej istoty;
•
hinduskie stroje;
Kultura techno
•
nie jest zaliczana do subkultur;
•
jest to pewien styl życia, głównie nastawiony na zabawę;
•
strój z tworzyw sztucznych, jaskrawe kolorowe syntetyczne futerka, błyszczące
kombinezony i adidasy;
Hiphopowcy
Blokersi
KULTURA
Wspólnota kulturowa narodów Europy
W Europie, ze względu na niewielką powierzchnię, kultury się przenikały è kultura
europejska
Filar antyczny kultury europejskiej
•
Grecja
Ø tradycja igrzysk olimpijskich;
Ø demokracja;
Ø filozofia grecka podstawą nauki;
Ø teatr i dramat;
•
Rzym
Ø organizacja państwa;
Ø prawo;
Ø organizacja armii;
Ø technika;
Ø pismo;
Ø łacina;
Filar judeochrześcijański kultury europejskiej
•
podstawy moralno-etyczne;
•
Biblia źródłem inspiracji dla literatury i sztuki;
•
szkolnictwo;
•
zakony;
Filar celtycko-germański kultury europejskiej
•
sagi i legendy;
•
epos rycerski;
•
poezja erotyczna;
•
pierwsze państwa średniowieczne;